Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
                                     http://www.foxitsoftware.com For eval...
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
                                      http://www.foxitsoftware.com For eva...
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
                                       http://www.foxitsoftware.com For ev...
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
                                      http://www.foxitsoftware.com For eva...
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
                                      http://www.foxitsoftware.com For eva...
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
                                        http://www.foxitsoftware.com For e...
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
                                      http://www.foxitsoftware.com For eva...
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
                                         http://www.foxitsoftware.com For ...
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
                                                           http://www.foxi...
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
                                      http://www.foxitsoftware.com For eva...
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
                                                   http://www.foxitsoftwar...
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
                                     http://www.foxitsoftware.com For eval...
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
                                     http://www.foxitsoftware.com For eval...
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
                                      http://www.foxitsoftware.com For eva...
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
                                     http://www.foxitsoftware.com For eval...
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
                                     http://www.foxitsoftware.com For eval...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Phuong Phap Danh Gia Nhanh Nong Thon Co Su Tham Gia

5,472
-1

Published on

Phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia (PRA)

Published in: Economy & Finance, Education
1 Comment
1 Like
Statistics
Notes
No Downloads
Views
Total Views
5,472
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
202
Comments
1
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Phuong Phap Danh Gia Nhanh Nong Thon Co Su Tham Gia

  1. 1. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ NÔNG THÔN CÓ S THAM GIA C A C NG Đ NG (PRA) VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ NGHÈO CÓ S THAM GIA C A C NG Đ NG (PPA) 1. Khái ni m, Đ c đi m, M c đích và Đ i tư ng: a. Các khái ni m: a.1 PRA/ RRA: Trong th c t tri n khai các d án phát tri n c ng đ ng, vi c làm th nào đ d án ph n ánh t t nh t nhu c u và nguy n v ng th c t c a ngư i dân t i c ng đ ng đư c đ t ra.T i châu M Latinh, t nh ng năm 60 c a th k tru c vi c nghiên c u v m t phương pháp có s tham gia đ xây d ng các d án phù h p v i c ng đ ng dân cư đã đư c ti n hành. Đ n nh ng năm 1970 lý thuy t v phương pháp Đánh giá nhanh/ nông thông có s tham gia c a c ng đ ng (PRA) đã đư c hình thành t i khu v c này. Vào nh ng năm 1980, phương pháp Đánh giá nhanh nông thôn (RRA) đư c xây d ng và tr thành sáng ki n c a trư ng Đ i h c Khon Kaen c a Thái Lan. Tuy nhiên, phương pháp PRA/RRA l i đư c s d ng đ u tiên t i Kênya và n Đ vào nh ng năm 1988 và 1989. Đánh giá nhanh hay đánh giá nông thôn có s tham gia c a c ng đ ng (Participatory/ Rapid Rural Appraisal – PRA/RRA) là m t phương pháp đánh giá nhu c u c ng đ ng v i s tham gia c a nhi u thành ph n có liên quan. PRA là m t hình thái đ c bi t c a nghiên c u mang tính đ nh lư ng đư c s d ng đ tìm hi u và thu th p thông tin t i c ng đ ng. Ưu đi m c a phương pháp PRA so v i các phương pháp khác là ngư i dân t i c ng đ ng t phân tích th c t nhu c u và đ i s ng c a h . PRA là m t công c đ t bi t h u ích trong công tác phát tri n c ng đ ng nói chung và đây là m t phương pháp trao quy n cho ngư i dân đ quy t đ nh các công vi c c a c ng đ ng. Đánh giá nông thôn có s tham gia c a c ng đ ng (PRA/RRA) là m t phương pháp đi u tra đ h c h i và cùng v i các thành viên c ng đ ng tìm hi u, phân tích và đánh giá các khó khăn, thu n l i đ ng th i đưa ra các gi i pháp, quy t đ nh k p th i nh m gi i quy t các khó khăn c a c ng đ ng a.2. PPA: Năm 1992, Phương pháp Đánh giá nghèo có s tham gia c a c ng đ ng (Participatory Poverty Assessment – PPA) l n đ u tiên đư c Ngân hàng Th gi i (WB) s d ng đ ti n hành vi c nghiên c u t i th c đ a nh m đánh giá m c nghèo đói c a m t qu c gia. PPA thư ng đư c ti n hành dư i các hình th c nghiên c u chính sách g n v i chính sách c a chính ph , tìm hi u m c đ nghèo
  2. 2. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. đói theo quan đi m c a ngư i nghèo và các ưu tiên mà ngư i nghèo nêu ra đ nâng cao đ i s ng c a h . Phương pháp này t p trung vào vi c phân tích mang tính đ nh tính các thông tin thu th p đư c t công tác đi u tra t i h gia đình. Đánh giá đói nghèo có s tham gia c a c ng đ ng là m t công c đ đưa quan đi m c a ngư i nghèo vào các phân tích nghèo đói nh m xây d ng các chi n lư c xoá đói gi m nghèo b ng các chính sách công b. Đ c đi m PRA và PPA là các phương pháp thu th p thông tin ba chi u (theo hình tam giác) nh m thu th p thông tin m t cách chính xác t nhi u ngu n khác nhau. Đó là các tam giác v thành ph n c a nhóm (g m c nam và n , tr và già, ngư i trong và ngoài c ng đ ng), các ngu n thông tin (con ngư i, đ a đi m, s ki n và quá trình), ph i h p các k thu t và công c . Ví d - V thành ph n nhóm: Nhóm đa thành ph n Ngư i trong/ ngoài c ng đ ng Nam gi i/ ph n - V ngu n thông tin Các s ki n Ngư i dân Đ a bàn - V k thu t và công c Ph ng v n và th o lu n Quan sát tr c ti p Các bi u đ Các đ c đi m c a PRA và PPA bao g m
  3. 3. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. - Nhóm đa ngành: các thành viên th c hi n phương pháp PRA và PPA c n có k năng và xu t x khác nhau, nhóm ph i luôn có thành viên n và có th c thành viên c a c ng đ ng - Tính linh ho t và tính không b t bu c: các k ho ch và phương pháp nghiên c u là không chính th c và có th ch nh s a cho phù h p v i yêu c u - Đây là phương pháp h c h i và cùng làm vi c v i c ng đ ng - Trong khi dùng PRA và PPA nên tránh thu th p quá chi ti t và nhi u s li u không th c s c n thi t cho m c đích c a vi c đi u tra. - Phân tích t i ch : tri n khai th c đ a và phân tích các thông tin thu th p đư c đ đưa ra hư ng đi chung (vi c phân tích không nh t thi t ph i trong m t phòng h p ti n nghi mà có th ti n hành nhi u nơi như: trong nhà dân, ngoài cánh đ ng...) c. M c đích - PRA đư c s d ng trong đánh giá nhu c u c a c ng đ ng, nghiên c u kh thi, xác đ nh và l p th t ưu tiên cho các d án, đánh giá d án ho c chương trình nh m xác đ nh nh ng nhu c u c p bách nh t c a c ng đ ng đ a phương d a trên chính ý ki n c a ngư i dân và c ng đ ng đ a phương đó. - PPA đư c s d ng đ nâng cao hi u qu c a các hành đ ng chung nh m xoá đói gi m nghèo. d. Đ i tư ng Đ i tư ng tham gia đánh giá thông thư ng bao g m đ i di n c a t ch c tài tr (t ch c phi chính ph ), chuyên gia đánh giá đ c l p, đ i di n chính quy n, đoàn th ho c nhân dân đ a phương. Đ i tư ng đư c tham v n thư ng là các c p chính quy n, nhân dân và t ch c qu n chúng, đoàn th đ a phương. 2. Bi n pháp và k thu t đánh giá: Hai phương pháp PRA/RRA và Phương pháp PPA đ u có chung các bi n pháp và k thu t đánh giá sau: a. Xem xét các s li u hi n có: - S li u hi n có là ngu n thông tin quan tr ng c a m t vùng ho c m t đ i tư ng đã đư c ho ch đ nh ho c hi n có d ng đã công b ho c chưa công b . Ngu n thông tin hi n có là nh ng thông tin cơ s cho m i thông tin s c n ph i thu th p, giúp ti t ki m th i gian và ki m tra
  4. 4. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. chéo thông tin. Đây là m t ho t đ ng quan tr ng khi ti n hành kh o sát các chương trình phát tri n c ng đ ng. - Các d ng ngu n s li u hi n có: Lo i thông tin Ngu n cung c p + Các báo cáo th ng kê c a Báo cáo c a các Ban, ngành t i đ a phương (tuỳ đ a phương theo lĩnh v c quan tâm c a d án, như báo cáo v lĩnh v c y t xin S Y t ) + Các tài li u gi i thi u Sách, s tay gi i thi u v l ch s vùng, t ch c, chung v đ a phương, t cơ quan ch c, cơ quan + Các bi u đ Các Ban, ngành t i đ a phương (tuỳ theo lĩnh v c quan tâm) + B ng bi u, danh m c các Các Ban, ngành t i đ a phương (tuỳ theo lĩnh thông tin v c quan tâm) + B n sao các b n đ và nh Cơ quan đ a chính đ a phương + Các s li u ng n, tóm t t Các Ban, ngành t i đ a phương (tuỳ theo lĩnh v c quan tâm) b. Phương pháp quan sát tr c ti p: Đây là m t phương pháp quan tr ng c n thi t trong t t c các cu c PRA và PPA - Quan sát tr c ti p là quan sát m t cách h th ng các đ i tư ng, s ki n, quá trình, quan h ho c con ngư i và sau đó ngư i quan sát ph i ghi chép l i nh ng đi u đã quan sát đư c. Đây là m t phương pháp t t đ ki m tra chéo thông tin thu đư c t ngư i đư c ph ng v n. - Các phương pháp quan sát: + Đo đ m: s d ng thư c, cân.... + Ghi chép: s , gi y, bi u đ , nh.... + S d ng các giác quan trong khi quan sát: ng i, nghe, nhìn, s .... + S d ng m t s câu h i đ ki m tra + và các phương pháp khác: quan sát theo đ a đi m, quan sát b ngoài, quan sát các s ki n di n ra xung quanh. c. Ph ng v n: - Có nhi u hình th c ph ng v n khác nhau o Ph ng v n bán c u trúc (t c là ph ng v n cá nhân hay ph ng v n h gia đình): các cu c ph ng v n đư c ti n hành theo t ng trư ng h p nghiên c u đi n hình t c là ngư i ph ng v n s l a ch n ngư i đư c ph ng v n m t cách ng u nhiên tuỳ theo m c đích c a t ng lo i thông tin c n thu th p. o Ph ng v n ngư i cung c p thông tin ch y u: là ph ng v n nh ng ngư i có hi u bi t v m t ch đ riêng bi t nào đó. Nh ng ngư i
  5. 5. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. đó có th là lãnh đ o đ a phương, già làng, trư ng b n hay nh ng ngư i có nhi u kinh nghi m trong m t lĩnh v c c th : tr ng tr t, chăn nuôi.... o Ph ng v n theo nhóm: ti n hành ph ng v n nhi u ngư i cùng m t lúc đ thu th p các thông tin t i c ng đ ng. Đây là m t phương pháp ki m tra chéo các ngu n thông tin. o Th o lu n nhóm có tr ng tâm: m t nhóm t 6 – 12 ngư i th o lu n m t v n đ , ch đ riêng bi t v nh ng thông tin c n thu th p. Trong th o lu n nên đ ngh nh ng ngư i tham gia ch n m t ngư i đi u khi n và ghi chép l i nh ng v n đ đã th o lu n - Đ a đi m ph ng v n: t i t ng h gia đình đ i v i ph ng v n h gia đình, t i tr s thôn, xã khi ph ng v n nhóm tr ng tâm, t i m t đ a đi m do ngư i ph ng v n ch n khi ph ng v n nhóm và t i b t c nơi nào khi ngư i ph ng v n th y có th ti n hành ph ng v n như: trên cánh đ ng, trong trư ng h c, t i nhà c a ngư i đư c ph ng v n.... d. X p h ng: - X p h ng là vi c s p x p nh ng thông tin hay v n đ nào đó theo m t tr t t giúp xác đ nh các v n đ ch y u hi n t i c a đ a phương, đưa ra các ưu tiên c a ngư i dân và tiêu chí cho các ưu tiên đó. X p h ng có th đư c s d ng ph i h p v i ph ng v n. - Các phương pháp x p h ng: o X p h ng theo th t ưu tiên: là phương pháp giúp xác đ nh nhanh các v n đ ch y u ho c các ưu tiên c a c ng đ ng. Có th th c hi n phương pháp này b ng hình th c b phi u, cho đi m. - Các bư c x p h ng: + ch n m t s v n đ c n s p x p theo th t ưu tiên + Đ ngh ngư i đư c ph ng v n s p x p nh ng v n đ nói trên theo th t ưu tiên + L p l i vi c này cho nh ng ngư i đư c ph ng v n khác + Lên bi u các câu tr l i c a h - Các hình th c ti n hành x p h ng: + Yêu c u t ng ngư i x p h ng m t, r i ghi l i th t ưu tiên c a h và lên bi u + Yêu c u nh ng ngư i tham gia trong các cu c h p nhóm x p th t ưu tiên c a các v n đ vào gi y và cho đi m
  6. 6. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. - Ví d : X p h ng các khó khăn trong s n xu t nông nghi p: Khó khăn Ngư i tr l i T ng s X p h ng đi m A B C D E F H n hán 5 5 3 5 4 5 27 khó khăn nh t Sâu b nh 4 3 5 4 5 4 25 th 2 H t gi ng 3 4 4 1 3 3 18 th 3 Thi u lao đ ng 2 1 2 2 2 2 11 th 4 Thi u v n 1 2 1 3 1 1 9 th 5 Ghi chú: 5 = Khó khăn nh t 1 = ít khó khăn nh t o X p h ng theo c p: giúp chúng ta xác đ nh các v n đ ho c ưu tiên chính c a các thành viên c ng đ ng, hình thành các ch tiêu x p h ng và d dàng so sánh các ưu tiên c a các cá nhân khác nhau. (Phương pháp này ít dùng hơn phương pháp x p h ng theo th t ưu tiên nên ch gi i thi u qua) - Các bư c x p h ng theo c p: + Ch n m t nhóm các v n đ c n s p x p th t ưu tiên + Ghi m i v n đ vào m t t bìa riêng + Đ t hai v n đ trư c m t ngư i đư c ph ng v n và h i xem h coi v n đ nào ưu tiên hơn ho c quan tr ng hơn. + C ti p t c h i đ n v n đ cu i cùng o X p h ng ma tr n tr c ti p: giúp xác đ nh danh sách các ch tiêu c a m t nhóm đ i tư ng (phương pháp này ít dùng hơn các phương pháp x p h ng khác) o X p h ng (phân lo i) giàu nghèo: giúp nh n bi t đư c tình hình đ i s ng chung c a ngư i dân trong c ng đ ng, phát hi n các ch s và ch tiêu v giàu nghèo t i đ a phương và thi t l p m t v trí tương đ i các h trong c ng đ ng. Đây là m t phương pháp quan tr ng và ch y u c a PRA - Các bư c x p h ng giàu nghèo: + L p danh sách các h trong c ng đ ng (làng, thôn, b n...). Có th ch n m t n a s h n u có quá nhi u h trong c ng đ ng, chú ý ch n nh ng h đ c bi t: h có ph n làm ch h , h đ c bi t khó khăn, h gia đình neo đơn.... + Đ ngh m t s ngư i tham gia s p x p các h theo các m c giàu nghèo (ưu tiên nh ng ngư i đã s ng lâu năm trong c ng đ ng, nh ng ngư i có hi u bi t chung v các h gia đình trong c ng đ ng). Nh ng ngư i tham gia s t đ nh s lư ng m c đ giàu nghèo trong c ng đ ng (như có th 3 lo i là: nghèo, trung bình, khá gi hay 4 lo i là: r t nghèo, nghèo, trung bình, khá gi ....) + H i ngư i s p x p các ch tiêu x p lo i cho m i nhóm m c khác nhau
  7. 7. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. + Sau khi ngư i đư c yêu c u đã s p x p xong các phi u ghi tên các h , ngư i đi u tra s ghi l i k t qu + N u các m c đ giàu nghèo c a m i ngư i khác nhau thì ph i cho đi m m i h b ng cách nhân ch s giàu nghèo v i 100. + S đi m c a t t c nh ng ngư i tham gia s p x p s đư c ghi vào m t bi u chung, c ng đi m l i và chia cho s ngư i phân lo i. + S p x p các h theo các lo i giàu nghèo. Ví d : B ng x p lo i giàu nghèo c a các h gia đình thu c Thôn 5, xã H i Phúc, huy n Gio Linh, t nh Qu ng Tr (không đ y đ ) TT Tên ch ng Tên v X p h ng Tiêu chí x p h ng 1 H Văn Du H Th Hanh Trung Bình Thi u ăn t 1-3 tháng/năm; 2H Văn H Th Đ nt có t 1-2 con tr u, có nhà t t, 3 Minh H Th Mơ nt không vay n gì H Văn Toàn 1 H Văn Bu H TH Bông Nghèo Thi u ăn t 4-6 tháng./năm; 2 H Văn Cư H Th Lưu nt có 1 con trâu, nhà tranh tre 3 H Văn Sơn H Th H i nt thư ng, có vay n 1 H Văn Ngót H TH Lanh R t nghèo Thi u ăn 6 tháng/ năm; 2H Văn nt không có trâu, nhà d t nát; 3 Tho H Th THanh nt vay n nhi u. H Văn Th Ghi chú: Phương pháp này đư c s d ng đ phân lo i giàu nghèo các thôn/b n trong m t xã, hay các xã trong m t huy n, các huy n trong m t t nh. Các bư c x p h ng đư c ti n hành như x p h ng giàu nghèo các h gia đình. Ví d : X p h ng giàu nghèo các thôn c a xã H p Thành, huy n Kỳ Sơn, t nh Hoà Bình TT Tên thôn Nhóm 1 Nhóm 2 Nhóm 3 T ng X p h ng 1 Mc 3 3 3 9 1 2 Môn 3 3 3 9 1 3 Nhà 1 2 1 4 7 4 M Ngô 3 3 3 9 1 5 G c Đa 2 2 3 7 4 6 Gi ng 2 2 2 6 5 7 Tân Thành 2 2 2 6 5 8 Ng c Xá 1 1 2 4 7
  8. 8. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. 9 Đình 1 1 1 3 9 Chú ý: Đi m th p là giàu, đi m cao là nghèo Tiêu chí x p h ng: S 3: các thôn nghèo – giao thông kém, dân s đông, đ t đai c n c i, thu nh p th p, nhà tranh tre t m b ; S 2: Thôn Trung bình - Giao thông tương đ i khá, không có nhi u ru ng l n, thu nh p trung bình S 1: Thôn khá gi - giao thông thu n ti n, g n đư ng qu c l , t nh l , có đ t đai màu m , thu nh p n đ nh. e. V b n đ , sơ đ : - V b n đ , sơ đ s giúp cho ngư i dân trong c ng đ ng tham gia vào vi c nh n bi t chung v làng b n và giúp cho nhóm kh o sát bi t đư c ngư i dân trong c ng đ ng đã s d ng vùng đ t c a mình như th nào. - Các lo i b n đ , sơ đ : + B n đ , sơ đ v dân s và phân b dân cư + B n đ phân lo i xã h i và nơi + B n đ v s d ng tài nguyên thiên nhiên + B n đ v đ t đai và đ ng ru ng + B n đ nghèo đói + Sơ đ bi u di n th i gian + Và các lo i khác - Các bư c th c hi n: + Quy t đ nh lo i b n đ c n v + Ch n ngư i dân có hi u bi t v vùng đ nh v + Ch n đ a đi m thích h p đ v + Hư ng d n các đ c đi m c n có trong b n đ nhưng đ ngư i dân t v + Có th quan sát h v ho c đi ch khác + Ghi l i tên ngư i v và nh ng ngư i tham gia khác g. L ch th i v : - L ch th i v là m t lo i l ch ch rõ các ho t đ ng chính, các khó khăn và thu n l i trong su t chu kỳ hàng năm dư i d ng bi u đ . Đây là m t phương pháp thu th p thông tin nhanh và tương đ i c th , chi ti t đ xác đ nh l ch trình công vi c c a ngư i dân đ a phương, giúp cho vi c l p k ho ch trong các d án phát tri n. - Các d ng l ch th i v : + L ch v th i v mùa màng đ a phương
  9. 9. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. + L ch v khí h u (lư ng mưa và nhi t đ ) + L ch v các lo i sâu b nh hoa màu + L ch v b nh gia súc + L ch v b nh t t c a con ngư i + L ch v chăn nuôi + L ch v các ho t đ ng t o thu nh p + L ch v các s ki n xã h i + Và các lo i l ch khác..... - Các bư c: + L y gi y đã k s n các tháng trong năm (có th theo l ch dương hay l ch âm tuỳ theo phong t c c a đ a phương) + Đ t câu h i v các thông tin c n thi t v i m t s hay nhi u ngư i: thư ng đ t các câu h i v tháng nhi u nh t, ít nh t, r i theo qui lu t gi m d n hay tăng d n, sau đó đ t câu h i ti p theo v thông tin liên quan đ n d ki n + Đưa các thông tin đ nh lư ng thu đư c lên gi y đã k s n Ví d : L ch th i c c a b n X p Nh , xã H u L p Tháng 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 N i dung Nóng x x xx xxx xxx xxx xxx xx xx x x x Mưa x x x x x xx x Lúa đông Cy Làm c , tr Thu Gieo m , xuân sâu b nh ho ch bón phân, cy Lúa mùa Bón phân Gieo m , bón, c y Làm c Thu ho ch Ngô Phát Tr a Làm Thu ho ch c Th cá Th Th gi ng gi ng B nh gia x x x súc L hi x x h. M t c t ngang
  10. 10. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. - M t c t ngang là bi u đ c a các khu v c s d ng đ t đai canh tác. Nó đư c dùng đ so sánh các đ c đi m chính, các ngu n tài nguyên, cách s d ng và các khó khăn c a các vùng đ t khác nhau trong khu v c, giúp cho vi c xây d ng các ho t đ ng c a d án phát tri n. - Các bư c xây d ng m t c t ngang: + M i các thành viên trong c ng đ ng tham gia đi b trong làng và các vùng đ t lân c n + Th o lu n v i ngư i dân v các y u t c n có c a m t c t và tuy n đư ng s đi b + Đi kh o sát, quan sát, h i và l ng nghe + Th o lu n v các khó khăn và thu n l i, xác đ nh các vùng đ t + Cu i cùng, đưa các thông tin thu đư c lên gi y và xin ý ki n c a nh ng ngư i tham gia đi b v i mình, ch nh s a theo ý ki n góp ý c a m i ngư i. Ví d : M t c t ngang b n No ng ó, xã H u L p, huy n Kỳ Sơn, t nh Ngh An Đ t đ nh đ i Đ t sư n đ i Đ t chân đ i Su i c n Lo i đ t Đ t đá Đ tt t Đ t đá Hi n tr ng R ng nguyên thu R y Lúa, r y ngô R ng tái sinh Đ t chăn nuôi bò Tương Lai B o v và tr ng Luân canh r y lúa 1-2 B o v r ng thêm r ng năm r i b hoang 3-4 C m săn b n: vư n, năm nai, h ... i. Bi u đ v công vi c hàng ngày c a ngư i dân - Bi u đ s giúp chúng ta n m đư c các công vi c và ho t đ ng hàng ngày c a ngư i dân vùng đư c kh o sát, đ c bi t là công vi c hàng ngày c a ch em ph n . Trong phát tri n c ng đ ng, thư ng xây d ng bi u đ v công vi c hàng ngày c a ph n vì t i c ng đ ng ngày làm vi c c a ph n thư ng dài hơn nam gi i do h ph i gánh vác nhi u công vi c hơn. Bi u đ này s giúp xác đ nh th i gian thích h p đ t ch c các ho t đ ng phát tri n t i c ng đ ng. - Các bư c: + Đ t các câu h i: m y gi sáng d y? Sau đó làm gì? t m y gi đ n m y gi là gì? Ti p t c h i cho đ n khi ngư i đư c hòi nói gi đi ng
  11. 11. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. + V bi u đ phân lo i theo các gi t sáng đ n t i Ví d : Phân b th i gian làm vi c và ngh ngơi trong ngày c a ph n xã H u Lp Sáng Chi u 4 5 6 7 8 9 11 1 2 3 4 5 6 7 8 9 1 1 1 0 2 0 làm ry Dy N Lê ăn Ti p t c làm vi c V ly nu xem đi giã u n trưa trên r y nhà nư cơm phi n go r c 3- dt m g cơ ngh y 4 vi dt m ln vi k. Các lo i bi u đ khác: (gi i thi u) - Bi u đ theo th i gian/ l ch s : là m t d ng bi u đ l y th i gian làm m c và các s ki n di n ra trong năm đó nh m thu th p các thông tin cơ b n v m t vùng, đ a phương nào đó. Ví d : L ch s c a m t c ng đ ng Năm S ki n 1945 Làm đư ng, hình thành h th ng ru ng nư c 1950 Xây trư ng h c 1972 Xây l i chùa 1986 Xây tr s c a c ng đ ng 1990 Giao đ t, giao r ng cho các h gia đình 1999 D án 135 c a Nhà nư c - Bi u đ các m i quan h : nh m th hi n m i liên quan gi a các cơ quan, t ch c trong m t đ a phương, c ng đ ng nh t đ nh. Vi c xây d ng bi u đ này giúp nhóm kh o sát hi u rõ hơn vai trò c a các t ch c và cá nhân trong c ng đ ng. Bi u đ thư ng đư c th hi n dư i d ng các vòng tròn. N u hai vòng tròn đ ng cách nhau có nghĩa là gi a hai t ch c này không có m i liên h gì v i nhau. N u hai vòng tròn ch ng lên nhau, t c là m i quan h r t g n bó, ch t tr thư ng xuyên. N u hai vòng tròn dính vào nhau, t c là gi a hai đơn v đó có m i liên h nhưng không ch t tr và thư ng xuyên.
  12. 12. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Ví d : Bi u đ v m i quan h gi a c ng đ ng dân cư v i các t ch c và cơ quan liên quan U ban nhân U ban nhân H i đ ng dân huy n dân xã nhân dân xã Đoàn Thanh niên C ng đ ng H i Nông dân H i Ph n * Phương pháp cây v n đ (mô hình cây nhân qu ) - Cây v n đ là m t d ng cây bao g m các v n đ chính (thư ng v trí thân cây) đư c phát hi n m t vùng, đ a phương trong đó có nêu rõ nguyên nhân (n m g c, r c a cây) và h u qu (đư c coi là cành lá c a cây) c a các v n đ đó. - Có nhi u lo i hình cây v n đ và vi c phân tích c a các lo i này đ u nh m hư ng t i m c tiêu chung là tìm ra nguyên nhân, và ý nghĩa c a v n đ còn đang t n t i. Phương pháp này giúp xác đ nh và phân tính nguyên nhân và h u qu các v n đ chính đang t n tài trong c ng đ ng. - Phương pháp v cây v n đ (trong kho ng t 2 đ n 3 gi ): + V m t thân cây, vi t v n đ ch y u (c t lõi nh t) c a đ a phương lên thân cây đó + Sau đó, suy nghĩ v các nguyên nhân gây ra v n đ đó, v m i r cây ch a m t nguyên nhân + Xác đ nh h u qu c a v n đ , đưa lên thành các cành cây. + H u qu l n nh t, bao trùm lên m i v n đ s đư c v dư i d ng lá cây
  13. 13. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Ví d : Cây v n đ v vi c du cư c a ngư i dân m t đ a phương Du canh du cư Du canh du cư K K T T Q Q U U Đ tt b Đb Không Không Không Không sói đ có đ sói đ có đ nư c ti n đ mòn nư c ti n đ mòn tư ii tư d u tư d u tư NĂNG NĂNG V nđ SU T V nđ SU T TH P TH P Đ ng Gi ng Thi u Thi u Thi u ru ng ch t thu phân Ki n quá lư ng NGUYÊN NHÂN li bón th c nh kém k thu t
  14. 14. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. 3. Phân tích và s d ng k t qu đánh giá: Nh ng thông tin thu đư c t đánh giá th c đ a s đư c t ng h p, phân tích t ng th và k t qu là m t báo cáo v tình hình đ a phương, nh n m nh nh ng khó khăn t n t i và gi i pháp. Báo cáo này cũng thư ng đưa ra nh ng khuy n ngh c th đ i v i các t ch c tài tr . Các bư c ti p theo c n th c hi n bao g m: - Th o lu n nhóm đ phân tích các k t qu c a công tác PRA/PPA t i th c đ a: Nhóm kh o sát c n m i nh ng ngư i cung c p thông tin chính, đ i di n các cơ quan, t ch c c a đ a phương và m t s thành viên c a c ng đ ng tham gia cu c h p t ng k t, đánh giá l i các thông tin mà nhóm đã thu đư c. Nh ng ngư i tham gia s góp ý, b sung thêm thông tin, ki m tra đ chính xác c a các thông tin đó và th ng nh t l i các ưu tiên c a c ng đ ng. Đây là m t bư c quan tr ng trong vi c xây d ng các d án phát tri n c ng đ ng. - Th o lu n nhóm kh o sát: Nhóm kh o sát cũng c n h p l i đ th ng nh t, t ng h p l i các thông tin đã thu th p đư c t i th c đ a b ng phương pháp PRA và PPA. Vi c s p x p th t ưu tiên c a các ho t đ ng phát tri n t i c ng đ ng c n d a trên các tiêu chí sau: L i ích c a ho t đ ng đó v i c ng đ ng; m c đ tham gia c a c ng đ ng; tính b n v ng c a ho t đ ng (d án); s phân chia công b ng các l i ích c a ho t đ ng; tính kh thi v m t k thu t. Ngoài ra, nhóm kh o sát cũng c n th ng nh t b c c và n i dung c a báo cáo vi t ngay trong cu c h p này - Làm báo cáo vi t trình lên cho cơ quan tài tr . Trư c khi trình báo cáo vi t cho cơ quan tài tr , báo cáo vi t c n đư c g i cho c ng đ ng đ ki m tra l i đ chính xác c a các thông tin đưa ra trong báo cáo. Ưu đi m c a PRA và PPA - Giúp Nhóm kh o sát hi u rõ hơn v c ng đ ng, năng l c và các v n đ còn t n t i c ng đ ng đó. - T o cơ h i cho các thành viên c a c ng đ ng tham gia tr c ti p vào công tác phát tri n - Đ m b o r ng các thành viên c a c ng đ ng hi u rõ hơn m c tiêu và các ho t đ ng c a d án phát tri n đ t đó h tham gia nhi t tình hơn vào d án - Có k t qu nhanh chóng và hình th c th c hi n g n v i c ng đ ng - Đưa l i nhi u thông tin hơn d ki n. - Không b gò bó như phương pháp ph ng v n theo b câu h i đã chu n b sn - Phương pháp nghiên c u đ nh lư ng này nhanh hơn, r hơn các phương pháp đi u tra đ nh lư ng chính th c có cùng qui mô nghiên c u, kh o sát.
  15. 15. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Các như c đi m c a PRA và PPA - K t qu thu đư c ch s d ng đư c trong các c ng đ ng đã kh o sát; - Ngư i không tham gia nhóm kh o sát khó đánh giá đư c thông tin vì không s d ng phương pháp th ng kê - Khó tìm đư c thành viên c a nhóm đi u tra có đ năng l c - Làm quá nhanh s thu th p đư c nh ng thông tin h i h t, đ i khái - Tăng hy v ng cho ngư i dân c ng đ ng - D b sót thông tin - Và nhi u các l i khác có th m c n u khi làm vi c t i c ng đ ng, nhóm không quan tâm, chú tr ng như: gây m t đoàn k t trong c ng đ ng, ngư i dân s nghĩ mình đ n đ d y h , t ng h p thông tin t ít ngu n hay t s ít ngư i cung c p thông tin.... M t s đi m c n ghi nh khi s d ng phương pháp PRA và PPA - Ph i có s tham gia c a ngư i dân trong c ng đ ng (bao g m đ i di n c a các thành viên: nam, n , già, tr , ch c s c....) - Luôn tôn tr ng các thành viên c ng đ ng, quan tâm xem h nói, vi t và làm gì - Kiên nh n, không v i vàng và không ng t l i h - Chú ý l ng nghe m i ngư i ch không d y h , khiêm t n - Dùng các bi n pháp đ khuy n khích các thành viên c ng đ ng th hi n, chia s và đ đ t nh ng hi u bi t c a h Tài li u tham kh o Participatory Rapid Rural Appraisal for Community Development: a training manual based on experiences in the Middle East and North Africa. (Đánh giá Nhanh Nông thôn có s tham gia trong Phát tri n C ng đ ng: tài li u t p hu n d a vào các kinh nghi m th c t Trung Đông và B c Phi). Joachim Theis và Heather Grady, IIED and SCF, 1991. Toolkits: A pratical guide to assessment, monitoring, review and evaluation (B công c : Hư ng d n th c hành kh o sát, giám sát, t ng k t và đánh giá). Louisa Gosling with Mike Edwards, Save the Children, 1998. Participatory Rural Appraisal and Planning (Đánh giá và L p k ho ch Nông thôn có s tham gia). Daniel Selener, Nelly Endara and Jose Carvajal, International Institute of Rural Reconstruction, 1999.
  16. 16. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Project Cycle Management, Training Handbook (Qu n lý Chu trình d án, Tài li u T p hu n). ITAD Ltd, 5/1999. A rough Guide to PPAs: Participatory Poverty Assessment, An introduction to theory and practice (B n hư ng d n phác th o v PPAs: Đánh giá đói nghèo có s tham gia, gi i thi u v lý thuy t và th c ti n). Andy Norton with Bella Bird, Karen Brock and Margaret Kakande, Overseas Development Institute, 2001. Báo cáo đi u tra cơ b n v các ch s giám sát v an ninh lương th c và y t trong chương trình Phát tri n c ng đ ng xã H u L p. Đài Ph m, v i Rachel Herr, Nguy n Hoài Hưng, Tr n Th Thu Thu và Lê Văn Ti m, Oxfam Hongkong, 6/1999. Báo cáo nghiên c u kh thi: cho d án thí đi m v an ninh lương th c t ng h p t i huy n Kỳ Sơn, t nh Hoà Bình. Đ u Qu c Anh, Nguy n Văn Linh và Tr n Th Thu Thu , CCF Australia, 1999. Báo cáo Đánh giá nhu c u c a ngư i dân xã H u L p, huy n Kỳ Sơn, t nh Ngh An. Đ u Qu c Anh, Susannah H. Leisher, Tr n Th Thu Thu , Nguy n Th Y n và Vũ H ng Anh, Oxfam Hongkong, 1998.

×