Ky Yeu Ngay Ctxh The Gioi 2007 (Phan 1)

1,029 views

Published on

Published in: Education, Sports
1 Comment
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,029
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
24
Actions
Shares
0
Downloads
86
Comments
1
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Ky Yeu Ngay Ctxh The Gioi 2007 (Phan 1)

  1. 1. Trư ng ð i h c ðà L t K YU NGÀY CÔNG TÁC XÃ H I TH GI I — 12/11/2007 Ph n 1 Các bài tham lu n Đà Lạt, 11/2007
  2. 2. 2/68 CHƯƠNG TRÌNH L K NI M NGÀY CÔNG TÁC XÃ H I TH GI I Th i gian: 10/11/2007 – 11/11/2007 ð a ñi m: Trư ng ð i h c ðà L t Th B y, ngày 10/11/2007 – Mít tinh Chào m ng Ngày Công tác xã h i th gi i ð a ñi m: Phòng H i th o, Trung tâm Thông tin – Thư vi n Bu i sáng 08:30 – 09:00 Chương trình văn ngh chào m ng. 09:00 – 09:15 Khai m c, gi i thi u ñ i bi u và chương trình làm vi c. 09:15 – 10:15 • Phát bi u c a Lãnh ñ o B Lao ñ ng Thương binh và Xã h i: Bà Huỳnh Th Nhân, y viên Trung ương ð ng, Th trư ng B Lao ñ ng Thương binh và Xã h i. • Phát bi u c a Lãnh ñ o y ban Nhân dân T nh Lâm ð ng: Ông Hoàng Văn Sơn, Phó Ch t ch T nh Lâm ð ng. • Phát bi u c a Lãnh ñ o trư ng ð i h c ðà L t: PGS. TS. Lê Bá Dũng, Q. Hi u trư ng trư ng ð i h c ðà L t. • Phát bi u c a ð i di n nhân viên công tác xã h i: Bà Nguy n Th Oanh, Chuyên gia Công tác xã h i. • Phát bi u c a ð i di n các t ch c qu c t : T ch c C u tr tr em Th y ði n. 10:15 – 11:00 G p g giao lưu và tham quan tri n lãm. Bu i chi u 13:30 – 13:45 Kh i ñ ng. 13:45 – 15:30 Các ñơn v tham gia trình bày các k t qu ho t ñ ng trong năm qua và nh ng ñ nh hư ng phát tri n trong tương lai c a ñơn v mình. Th i gian trình bày cho m i ñơn v là không quá 15 phút. 15:30 – 15:45 Gi i lao. 15:45 – 17:00 Các ñơn v tham gia cu c thi “Ý tư ng v công tác xã h i v i tr em” trình bày ph n d thi. Bu i t i 19:30 – 21:30 Chương trình giao lưu văn ngh gi a các ñơn v .
  3. 3. 3/68 Ch nh t, ngày 11/11/2007 – H i th o “Phát tri n Công tác xã h i t i Vi t Nam” ð a ñi m: Phòng H i th o, Trung tâm Thông tin – Thư vi n Bu i sáng 08:15 – 08:30 Kh i ñ ng và gi i thi u chương trình làm vi c. 08:30 – 09:30 Trình bày các báo cáo ñ d n. Báo cáo 1: ð nh hư ng phát tri n công tác xã h i như m t ngh chuyên nghi p t i Vi t Nam. Ông Nguy n H i H u, V trư ng V B o tr xã h i, B LðTBXH. Báo cáo 2: Công tác xã h i khu v c Châu Á-Thái Bình Dương. Bà Justina King và Ông John Ang, Ban lãnh ñ o Hi p h i nhân viên CTXH khu v c Châu Á-Thái Bình Dương. Báo cáo 3: Chương trình ñào t o ngành Công tác xã h i. PGS. TS. Nguy n An L ch, Ch t ch H i ñ ng ngành CTXH, B GDðT. 09:30 – 09:45 Gi i lao. 09:45 – 10:45 Báo cáo 4: Công tác b i dư ng cán b xã h i ñang làm vi c Vi t Nam. TS. Nguy n Th Lan, Trung tâm ðào t o, UBDSGð&TE (cũ). Báo cáo 5: Công tác xã h i: Tác nhân c a phát tri n. ThS. Lê Chí An, ð i h c M Tp. HCM. Báo cáo 6: ðào t o C nhân Công tác xã h i t i trư ng ð i h c ðà L t: K t qu và thách th c. Ông Nguy n Tu n Tài, ð i h c ðà L t. 10:45 – 11:00 ðăng ký th o lu n nhóm theo ch ñ : Nhóm 1: ð án phát tri n Công tác xã h i Vi t Nam: M c tiêu, ph m vi, ñ nh hư ng và các ho t ñ ng. Nhóm 2: ðào t o Công tác xã h i t i Vi t Nam: Thu n l i, thách th c và kh năng ñáp ng nhu c u xã h i. Nhóm 3: Môi trư ng làm vi c cho nhân viên công tác xã h i và tác viên phát tri n c ng ñ ng t i Vi t Nam. Nhóm 4: Vai trò các t ch c NGO và cơ s xã h i ñ i v i ho t ñ ng ngh công tác xã h i Vi t Nam. Bu i chi u 13:30 – 15:00 Các nhóm th o lu n theo ch ñ . 15:00 – 15:15 Gi i lao. 15:15 – 16:15 Các nhóm trình bày k t qu th o lu n nhóm. 16:15 – 17:00 ð xu t ý tư ng và chương trình hành ñ ng phát tri n CTXH t i VN. 17:00 – 17:15 Trao gi i cu c thi “Ý tư ng v công tác xã h i v i tr em”. 17:15 – 17:30 T ng k t và bàn giao t ch c ngày CTXH th gi i năm k ti p.
  4. 4. 4/68 PHÁT BI U C A LÃNH ð O B LAO ð NG - THUƠNG BINH VÀ XÃ H I (T i Mít tinh L k ni m Ngày Công tác xã h i th gi i năm 2007 ñư c t ch c t i Trư ng ð i h c ðà L t, tháng 11 năm 2007) Thưa các v khách quý! Thưa toàn th ñ i bi u! Trư c h t, thay m t Lãnh ñ o B Lao ñ ng-Thương binh và Xã h i xin nhi t li t chào m ng các v khách quý, các ñ i bi u t m i mi n trong c nư c, ñ i bi u t nư c b n Lào anh em và các v khách ñ i di n cho các t ch c qu c t , t các nư c trong khu v c có m t tham gia các ho t ñ ng k ni m ngày Công tác xã h i th gi i ñư c t ch c t i ðà L t năm 2007. Chúc các v ñ i bi u s c kh e và có nh ng ngày th t vui v trong d p g p m t này. Thưa các v ñ i bi u! Công tác xã h i là m t ngh chuyên môn s d ng nh ng hi u bi t v con ngư i và hành vi, nh ng k năng chuyên nghi p và quy ñ nh ñ o ñ c ngh nghi p riêng. Nh ng ngư i làm công tác xã h i chuyên nghi p nh n th c r ng các ñ i tư ng y u th như nh ng ngư i nghèo, ngư i cao tu i, ngư i b b nh t t, tr lang thang, ngư i nghi n hút, ngư i b nhi m HIV/AIDS… là nh ng ñ i tư ng c n ñư c tr giúp. Vì v y, m c tiêu ñ t ra c a công tác xã h i là tr giúp nh ng ñ i tư ng g p khó khăn trong xã h i t vươn lên, vư t qua hoàn c nh, t o ra nh ng thay ñ i tích c c trong cu c s ng c a mình ñ th c hi n ñư c các ch c năng m t cách bình thư ng. Công tác xã h i không ch tr giúp nh ng cá nhân, nhóm mà còn tham gia gi i quy t nh ng v n ñ l n trong xã h i như nghèo ñói, b o l c, chăm sóc s c kh e ... góp ph n t o ra s công b ng xã h i. Công tác xã h i ñã ñư c phát tri n trên th gi i t nh ng năm cu i th k 18 và ñ n nay ñã tr thành ph bi n nhi u nư c, ñóng vai trò quan tr ng trong quá trình phát tri n c a nhi u qu c gia. ðư c hình thành t nh ng năm cu i c a th k 18, ñ n nay các lĩnh v c can thi p c a công tác xã h i ngày càng ñư c m r ng và hoàn thi n; V i nh ng ưu th c a mình, công tác xã h i không ch ñư c áp d ng các nư c phát tri n mà ñã ñư c nhi u nư c, nh t là các nư c ñang phát tri n quan tâm áp d ng. Là m t nư c ñang phát tri n, Vi t Nam có nhi u thách th c trong lĩnh v c xã h i nên cũng ñã s m nh n th y vai trò c a công tác xã h i trong phát tri n. T ñ u nh ng năm 90 c a th k 20, m t s lĩnh v c ñã ti p c n v i công tác xã h i chuyên nghi p, trong ñó làm vi c v i các ñ i tư ng xã h i như ngư i khuy t t t, tr em lang thang, tr em làm trái pháp lu t, tr b xâm h i … ð n nay, công tác xã h i ñã ñư c phát tri n: có 27 trư ng ð i h c, cao ñ ng trong c nư c tuy n sinh ngành công tác xã h i; nhi u lĩnh v c áp d ng công tác xã h i. Th tư ng Chính ph ñã ch ñ o xây d ng ñ án phát tri n công tác xã h i Vi t Nam giao B Lao ñ ng-Thương binh và Xã h i ch trì th c hi n. B ñang ph i h p cùng các b , ngành liên quan nghiên c u 3 lĩnh v c: các lĩnh v c s d ng cán b xã h i; tiêu chu n nghi p v ch c danh ngh công tác xã h i và ñào t o cán b xã h i chuyên nghi p. ð ng th i, các ho t ñ ng b i
  5. 5. 5/68 dư ng ki n th c k năng công tác xã h i cho ñ i ngũ nh ng ngư i ñang làm vi c trong các lĩnh v c xã h i và v n d ng các ki n th c k năng ñó vào công vi c ñang ñư c th c hi n r ng rãi trong làm vi c v i các cá nhân, nhóm, gia ñình, c ng ñ ng có v n ñ xã h i. Có th nói, g n 10 năm tr l i ñây, nhi u t ch c, cá nhân, cơ quan, ñoàn th ñã tham gia tích c c vào phát tri n công tác xã h i Vi t Nam, t ng d ng các ki n th c-k năng vào làm vi c trong th c t , giúp ñ các ñ i tư ng khó khăn ñ n phát tri n c ng ñ ng, tham gia v n ñ ng, xây d ng chính sách xã h i, làm cho công tác xã h i tr thành m t lĩnh v c ho t ñ ng có ý nghĩa Vi t Nam. L c lư ng cán b xã h i chuyên nghi p tuy còn m ng nhưng ñã có nh ng ñóng góp tích c c vào vi c gi i quy t các v n ñ xã h i ñ t ra. Nhân d p này, tôi xin bi u dương s ñóng góp, nhi t tình c a nh ng ngư i làm công tác xã h i trong c nư c. Chúc các anh/ch ti p t c có nh ng ñóng góp vào s nghi p phát tri n ngh Công tác xã h i nư c ta. Cũng c n nh n m nh r ng, s giúp ñ c a các t ch c qu c t , cá nhân các chuyên gia t các nư c phát tri n có ý nghĩa l n lao. T nhi u năm nay, Qu Nhi ñ ng Liên hi p qu c UNICEF, T ch c c u tr tr em Th y ði n, Plan, các trư ng ð i h c Canada, Úc, Hoa Kỳ, Pháp, Philipin, các t ch c và nhi u cá nhân t các nư c ñã nhi t tình tr giúp Vi t Nam trong phát tri n công tác xã h i. Nhân d p này, xin bày t s c m ơn v i các t ch c, cá nhân và mong r ng, s ti p t c nh n ñư c s quan tâm h tr c a các v ñ ti p t c phát tri n công tác xã h i Vi t Nam. Thưa các v ñ i bi u! Cũng th c hi n tr giúp xã h i nhưng công tác xã h i chuyên nghi p l y s khích l m i ngư i t giúp mình vươn lên là phương pháp cơ b n ñ t o ra s b n v ng trong thay ñ i. ðó cũng là nguyên nhân chúng ta quan tâm phát tri n công tác xã h i Vi t Nam. Th tư ng chính ph ñã có công văn giao B Lao ñ ng-Thương binh và Xã h i ch trì ph i h p v i B N i v , B Giáo d c và ðào t o và các b , ngành liên quan khác nghiên c u xây d ng ñ án phát tri n công tác xã h i Vi t Nam. ð án này có m c tiêu xây d ng khuôn kh pháp lý, t o môi trư ng phát tri n công tác xã h i như m t ngh chuyên nghi p. ð án này cũng t p trung vào m t s ho t ñ ng ch y u như nâng cao nh n th c v công tác xã h i; xây d ng và ban hành tiêu chu n nghi p v ch c danh nhân viên công tác xã h i; ñ nh hư ng ñào t o b i dư ng phát tri n ngu n nhân l c v công tác xã h i; phát tri n m ng lư i nhân viên công tác xã h i; phát tri n Hi p h i qu c gia v công tác xã h i và h p tác các trư ng ñào t o nhân viên công tác xã h i. B d ki n ñ án s trình lên Th tư ng chính ph vào năm 2008. Vi c xây d ng các ñ án phát tri n ngh Công tác xã h i s t o s yên tâm ngh nghi p cho hàng ngàn sinh viên ñang theo h c v công tác xã h i trong các trư ng hi n nay, ñ ng th i cũng t o cơ ch s d ng có hi u qu ñ i ngũ này trong xã h i.
  6. 6. 6/68 ð ng th i, các ho t ñ ng ñưa Công tác xã h i vào th c t s ti p t c ñư c quan tâm phát tri n. B Lao ñ ng-Thương binh và Xã h i ñư c giao là cơ quan ñ u m i xây d ng và ñi u ph i các ho t ñ ng c a ñ án cũng s ph i h p ch t ch v i các B ngành liên quan ñ y m nh ñào t o, s d ng cán b xã h i trong lĩnh v c ho t ñ ng c a ngành và các lĩnh v c xã h i khác. Thưa các v khách quý và các v ñ i bi u! ð phát tri n Công tác xã h i Vi t Nam, c n có s tham gia ñóng góp tích c c c a các nhà qu n lý, các chuyên gia trong nư c và s h tr c a các t ch c qu c t . Mong r ng trong nh ng năm t i, chúng ta s h p tác ch t ch hơn ñ cùng nhau phát tri n Công tác xã h i Vi t Nam. M t l n n a, xin chúc các ñ i bi u s c kho , h nh phúc. Xin c m ơn./.
  7. 7. 7/68 ð NH HƯ NG PHÁT TRI N CÔNG TÁC XÃ H I NHƯ M T NGH CHUYÊN NGHI P T I VI T NAM TS. Nguy n H i H u V trư ng V B o tr xã h i Trư ng khoa Khoa Công tác xã h i, ðHLðXH 1. S c n thiét c a ñ án Quan ñi m nh t quán c a ð ng và Nhà nư c ta là tăng trư ng kinh t ph i ti n hành ñ ng th i v i ti n b và công b ng xã h i. Song song v i tăng trư ng kinh t ph i t p trung cho gi m nghèo, h tr các ñ i tư ng xã h i như ngư i cao tu i, ngư i tàn t t, tr em có hoàn c nh ñ c bi t, ngư i nghèo và các ñ i tư ng có v n ñ xã h i. Sau 20 năm th c hi n công cu c ñ i m i do ð ng ta kh i xư ng và lãnh ñ o ñã ñem l i cho nư c ta nh ng thay ñ i tích c c và quan tr ng trên nhi u lĩnh v c; kinh t tăng trư ng cao và tương ñ i n ñ nh, t c ñ tăng GDP bình quân hàng năm giai ño n 1993-2006 ñ t trên 7,5%; lĩnh v c y t , giáo d c, khoa h c công ngh , an sinh xã h i cũng có bư c phát tri n khá, góp ph n c i thi n ñáng k ñ i s ng c a ñ i ña s ngư i dân, trong ñó có c nhóm nghèo và các ñ i tư ng xã h i. Tuy nhiên, theo quy lu t v n ñ ng phát tri n c a xã h i, kinh t -xã h i càng phát tri n, càng n y sinh nhi u v n ñ xã h i; m t trái kinh t th trư ng và xã h i hi n ñ i ñã làm gia tăng nhi u v n ñ xã h i ñ i v i các cá nhân, gia ñình, nhóm xã h i và c ng ñ ng dân cư. ð gi i quy t có hi u qu và b n v ng các v n ñ xã h i c a các cá nhân, gia ñình, nhóm xã h i và c ng ñ ng dân cư nêu trên ñòi h i ph i phát tri n công tác xã h i (CTXH) như m t ngh chuyên nghi p. Theo Hi p h i CTXH th gi i: CTXH là ho t ñ ng chuyên nghi p nh m t o ra s thay ñ i (phát tri n) c a xã h i. B ng s tham gia vào quá trình gi i quy t các v n ñ xã h i (v n ñ n y sinh trong m i quan h xã h i), vào quá trình tăng cư ng năng l c và gi i phóng ti m năng c a m i cá nhân, gia ñình và c ng ñ ng, công tác xã h i ñã giúp cho con ngư i phát tri n ñ y ñ và hài hòa hơn và ñem l i cu c s ng t t ñ p hơn cho m i ngư i dân. Qua vi c tìm hi u m t s mô hình và m t s ñ c trưng c a công tác xã h i c a các nư c trong khu v c và trên th gi i chúng ta có th ñưa ra m t s nh n ñ nh sau: • Th nh t, CTXH là m t ngh nghi p ñư c công nh n trên kh p th gi i và tuỳ ñi u ki n hoàn c nh c a m i nư c mà CTXH s có nh ng s c thái riêng nhưng v n c n tuân th nh ng nguyên t c và chu n m c qu c t . • Th hai, CTXH s phát tri n cùng v i s phát tri n c a kinh t xã h i, nó s ñi song hành v i s phát tri n này ñ kh c ph c nh ng m t trái n y sinh trong quá trình phát tri n kinh t - xã h i, hư ng t i m t n n an sinh cho toàn dân và s công b ng, dân ch trong toàn xã h i. • Th ba, Chú tr ng ñ n phát tri n ngu n nhân l c m nh v CTXH song song phát tri n b môn khoa h c này và th ch chính sách, th ch t ch c v
  8. 8. 8/68 CTXH. Qua ñó ti ng nói c a nhân viên xã h i như là m t kênh thông tin giúp lãnh ñ o các c p ho ch ñ nh các chính sách xã h i, ñưa ra các d báo v các v n ñ xã h i m i n y sinh trong ñ i s ng xã h i, góp ph n ch ra nh ng r n n t trong c ng ñ ng ñ lãnh ñ o các c p k p th i ñi u ch nh các ho t ñ ng c a mình, ch có như v y m i có ñư c m t n n an sinh tiên ti n mà ñó m i công dân ñ u có ñ y ñ các cơ h i ñ phát tri n ti m năng và s c m nh c a mình góp ph n th c hi n m c tiêu xã h i công b ng dân ch , văn minh. Công tác xã h i Vi t Nam Tính ñ n năm 2007, nư c ta có kho ng 7,5 tri u ngư i cao tu i, trong ñó có kho ng 200 nghìn ngư i già cô ñơn, 500 nghìn ngư i t 85 tu i tr lên; 5,3 tri u ngư i tàn t t trong ñó có kho ng 300 nghìn ngư i tàn t t n ng không còn kh năng t ph c v và kh năng lao ñ ng (tính riêng ngư i tàn t t là ñ i tư ng xã h i); trên 400 nghìn tr em có hoàn c nh ñ c bi t; trong s các ñ i tư ng xã h i nêu trên có kho ng 1,3 tri u ngư i thu c di n khó khăn c n tr c p xã h i (ñ i tư ng b o tr xã h i); hàng v n xã ñ c bi t khó khăn và có v n ñ xã h i (t n n xã h i, môi trư ng s ng ô nhi m, nghèo kh …); hàng tri u cá nhân, gia ñình, nhóm xã h i n y sinh các v n ñ xã h i (ly thân, ly hôn, b o l c trong gia ñình, thi u quan tâm ñ n con cái, căng th ng vì nghèo kh , xâm h i hình d c, b nhà ñi lang thang, t c b c, nghi n hút, tr m c p, t i ph m, HIV/AAIDs b c ng ñ ng xa lánh …). Tuy v y, t t c các ñ i tư ng có v n ñ xã h i nêu trên ch nh n ñư c s tr giúp c a ñ i ngũ cán b (nhân viên) công tác xã h i bán chuyên nghi p (kho ng 15-20 nghìn ngư i) nh ng ngư i làm vi c theo b n năng và tr c giác c a h , thi u nh n th c, hi u bi t và nh ng k năng c n thi t v công tác xã h i, do v y hi u qu gi i quy t các v n ñ xã h i c a cá nhân, gia ñình, nhóm xã h i và c ng ñ ng dân cư không cao và thi u s phát tri n b n v ng. S cán b (nhân viên công tác xã h i ñư c ñào t o trong các trư ng ñ i h c, cao ñ ng (kho ng 2000 ngư i) trong m y năm g n ñây l i chưa ñư c b trí làm vi c ñúng v i ngành ngh ñào t o, gây ra s lãng phí v ngu n nhân l c này. Nh n xét m t cách t ng quát: Công tác xã h i Vi t Nam m i có các y u t thành ph n, ñang trong quá trình hình thành do v y ch ñư c x p vào giai ño n ñ u c a quá trình phát tri n, m c dù hàng trăm năm trư c ñây ñã có các ho t ñ ng tr giúp xã h i mang hình dáng c a công tác xã h i. N u ñem so sánh tính chuyên nghi p c a công tác xã h i nư c ta v i các nư c phát tri n và ngay c nh ng nư c trong khu v c, chúng ta còn m t kho ng cách khá l n, s thi u h t này th hi n trên các m t: Th nh t, v m t nh n th c: Hi n nay các ngành, các c p và ngư i dân còn chưa bi t nhi u ñ n ngành công tác xã h i, ñ n cán b (nhân viên) công tác xã h i, ch- ưa nh n d ng ñư c h là ai, làm vi c gì và ñâu, vai trò, nhi m v công tác xã h i là gì? s khác bi t công tác xã h i v i các ngành ngh liên quan khác. Vi t Nam, t ‘Công tác xã h i’ ñư c nh c ñ n nhi u trong kho ng hơn 10 năm tr l i ñây, nó tr nên khá quen thu c v i m t s nhà qu n lý, nhà giáo d c và m t s nhà khoa h c ho t ñ ng trong lĩnh v c an sinh xã h i, nhưng ñ i v i toàn xã h i thì công tác xã h i ñ n nay v n còn r t m i m , h u h t m i ngư i ñ u chưa hi u công tác xã h i chính xác là gì và m t s ngư i thì nghĩ công tác xã h i là m t cái gì
  9. 9. 9/68 ñó tương t như b o tr xã h i ho c là m t ph n c a b o tr xã h i; ph m vi nh hơn, trong gi i qu n lý và các nhà khoa h c xã h i-nhân văn cũng có r t ít ngư i hi u công tác xã h i m t cách toàn di n trên c hai phương di n: công tác xã h i là m t khoa h c liên ngành và là m t ngh chuyên nghi p. Do công tác xã h i là m t chuyên ngành ñào t o m i xu t hi n Vi t Nam nên vi c phát tri n Công tác xã h i như m t ngh chuyên nghi p bư c ñ u g p r t nhi u khó khăn, c v nh n th c, th ch lu t pháp, chính sách và nhân l c. Nhu c u khách quan là ph i có s th ng nh t nh n th c v các v n ñ : (i) Th nào là công tác xã h i (Social Work); ñ i tư ng, ph m vi, n i dung và phương pháp công tác xã h i là gì? (ii) Th nào là nhân viên xã h i chuyên nghi p (Social Worker)? Th nào là nhân viên xã h i bán chuyên nghi p? Các nhân viên xã h i làm vi c ñâu? T ch c nào s d ng các nhân viên xã h i chuyên nghi p và bán chuyên nghi p? (iii) Tiêu chu n ch c danh ngh nghi p như th nào? T ch c nào xây d ng và ban hành tiêu chu n ch c danh ngh nghi p ñó? (iv) ðào t o các nhân viên xã h i chuyên nghi p và nhân viên xã h i bán chuyên nghi p như th nào cho phù h p? (v) H th ng b ng lương c a nhân viên xã h i như th nào, nó gi ng hay khác b ng lương c a các ngành ngh khác như giáo viên, ñi u dư ng viên, y sĩ, bác sĩ, ... (vi) Hi p h i công tác xã h i, Hi p h i các trư ng ñào t o nhân viên công tác xã h i là gì, vì sao ph i c n các Hi p h i ñó? Vai trò c a nó như th nào ñ i v i vi c phát tri n công tác xã h i? Th hai, v m t th ch : Cho ñ n nay nư c ta chưa có m t ñ nh hư ng c th nào v phát tri n ngh CTXH như m t ngh chuyên nghi p, do v y cơ s pháp lý cho s phát tri n ngành CTXH và ñào t o cán b (nhân viên) công tác xã h i Vi t Nam chưa ñư c hình thành m t cách có h th ng, cho ñ n nay m i có duy nh t quy t ñ nh c a B Giáo d c và ðào t o v Chương trình khung ñào t o c a ngành CTXH và cho phép m t s trư ng ñ i h c m ngành ñào t o C nhân CTXH (27 trư ng năm 2007). Vi c xác ñ nh các v trí làm vi c cho nhân viên công tác xã h i trong các cơ quan qu n lý hành chính nhà nư c và trong các cơ quan t ch c khác cũng chưa ñư c xác l p, k c các NGO và các t ch c ñoàn th có tham gia ho t ñ ng công tác xã h i. Chưa có tiêu chu n ch c danh v ngh CTXH và b tiêu chu n ch c danh c th cho các nhân viên xã h i chuyên nghi p các c p và các công vi c c th ; Chưa có danh m c b ng lương cho các ch c danh c th v công tác xã h i như các ngh nghi p khác.
  10. 10. 10/68 V th ch tài chính, cũng chưa có cơ ch nhà nư c cung c p tài chính cho các NGO (H i ch th p ñ , H i b o tr tàn t t và tr em m côi, H i ngư i cao tu i, ...) v công tác xã h i và các t ch c ñoàn th ho t ñ ng công tác xã h i thông qua các h p ñ ng (n u có cung c p tài chính cũng ch là ñ chi ho t ñ ng hành chính và m t vài ho t ñ ng cung c p d ch v c th ), bên c nh ñó v n ñ xã h i hóa vi c huy ñ ng ngu n l c toàn xã h i ñ tr giúp và cung c p các d ch v xã h i cho ngư i dân có v n ñ xã h i cũng ñang giai ño n t phát, chưa qu n lý có hi u qu ñư c các ngu n v n ñ ng và v lâu dài s nh hư ng ñ n s huy ñ ng ngu n l c toàn xã h i và ñ ng th i s là m t nguy cơ cho s phát tri n CTXH v n ñang manh nha trong xã h i Vi t Nam. Th ba, v m ng lư i t ch c ho t ñ ng và m ng lư i nhân viên CTXH: H th ng các t ch c liên quan ñ n cung c p các d ch v công v công tác xã h i thu c ngành Lao ñ ng Thương binh và Xã h i, U ban Dân s , Gia ñình và Tr em cũng chưa ñư c hình thành ñ y ñ theo 4 c p theo ñúng nghĩa c a nó, l c lư ng cán b l i quá m ng và cũng thi u tính chuyên nghi p; các ho t ñ ng hi n t i m ng n ng tính qu n nhà nư c hơn là ch ñ o, hư ng d n, h tr cung c p d ch v công cho các ñ i tư ng có v n ñ xã h i, nh m giúp h t gi i quy t các v n ñ xã h i n y sinh và phát tri n b n v ng. H i ch th p ñ Vi t Nam và m t s t ch c ñoàn th xã h i khác cũng v y, h ho t ñ ng công tác xã h i ch mang tính ch t bán chuyên nghi p, và xu t phát t tính ch t nhân ñ o t thi n “giúp các ñ i tư ng có v n ñ xã h i” mà ch y u là các cá nhân và gia ñình vư t qua khó khăn trư c m t, h không có ch c năng quan tâm gi i quy t cơ b n b n v n ñ xã h i phát sinh c a các ñ i tư ng xã h i và b o ñ m cho phát tri n b n v ng c a c ng ñ ng. Bên c nh ñó m t y u t vô cùng quan tr ng trong ch nh th c a h th ng CTXH là Hi p h i công tác xã h i, Hi p h i các trư ng ñào t o nhân viên công tác xã h i (hi p h i ngh nghi p) cũng chưa ñư c hình thành. M t m t có th vì s phát tri n chưa ñ m nh nên chưa th có hi p h i ngh nghi p, m t khác, vi c chưa có các hi p h i ngh nghi p này cũng s c n tr vi c phát tri n m t cách v ng ch c và có hi u qu v công tác xã h i. M ng lư i cán b (nhân viên) CTXH c a Vi t Nam chưa ñư c thi t l p cơ b n và h th ng do h n ch v nh n th c, và thi u v th ch chính sách, thi u v l c lư ng. M c dù có ñ i ngũ cán b văn hoá-xã h i c p xã, phư ng, th tr n, cán b trong các trung tâm xã h i, cán b ho t ñ ng trong h th ng h i ch th p ñ và các t ch c NGO (kho ng 15.000- 20.000 ngư i) cung c p d ch v cho ngư i già, tr em ... h ch là nh ng nhân viên công tác xã h i bán chuyên nghi p, ho t ñ ng theo b n năng và tr c giác, chưa ph i là các nhân viên CTXH chuyên nghi p có nh n th c, hi u bi t và k năng c n thi t. Th tư, vi c ñào t o cán b (nhân viên) công tác xã h i: hi n nay trong nư c cũng m i d ng l i giai ño n th nghi m ban ñ u, m c dù hi n nay có 22 trư ng ñ ơc phép ñào t o v công tác xã h i, nhưng kinh nghi m ñào t o cũng ñ u dư i 10 năm, ñ i ngũ gi ng viên thi u, nhi u trư ng còn chưa có giáo viên ñư c ñào t o cơ b n. Vi c ñào t o ch có hi u qu và ch t lư ng khi nhà nư c có m t h th ng ch nh th v công tác xã h i ñó là th ch chính sách, th ch t ch c và ñ i ngũ nhân
  11. 11. 11/68 viên CTXH chuyên nghi p. Vì s ñào t o ph i xu t phát t nhu c u c a th trư ng, c a th c ti n ñ t nư c, vi c thi u cơ s pháp lý là m t rào c n cho s nghi p ñào t o nhân viên xã h i. ðào t o, t p hu n, nhân viên xã h i bán chuyên nghi p cũng chưa ñư c th ng nh t v n i dung và phương pháp; ñào t o, t p hu n theo ki u t phát v n là ph bi n, vì chưa có tiêu chu n ch c danh nhân viên CTXH d n ñ n ch t lư ng ñ i ngũ nhân viên xã h i bán chuyên nghi p r t h n ch . Th năm, v chi n lư c phát tri n CTXH: Hi n nay Vi t Nam chưa có m t chi n lư c t ng th và ñ y ñ t khâu xây d ng cơ s pháp lý, t ch c, ñ n ñào t o và s d ng nhân viên công tác xã h i. ð công tác xã h i phát tri n như m t ngh chuyên nghi p c n có s phát tri n m t cách ñ ng b c 3 nhóm y u t trên (pháp lý, t ch c, và ñào t o) thì các nhân viên xã h i ñư c ñào t o cơ b n có trình ñ c nhân, cao ñ ng m i có cơ h i tìm vi c làm phù h p v i ngành ngh ñào t o, và s không b lãng phí ngu n nhân l c ñào t o ñáng quý này. Vì hi n t i các v n ñ xã h i b c xúc thu c ph m vi CTXH gi i quy t v n do nh ng ngư i chưa ñư c ñào t o cơ b n, chuyên nghi p th c hi n, nguy cơ không “cân ñ i” gi a phát tri n kinh t và xã h i s di n ra. Trên 60 năm qua, th gi i ñã ch ng minh ñư c vai trò và hi u qu to l n c a công tác xã h i, nó không nh ng tr c ti p gi i quy t ñư c nh ng v n ñ xã h i không mong mu n n y sinh ñ i v i các cá nhân, gia ñình, nhóm xã h i, c ng ñ ng dân cư, gi m b t s b t bình ñ ng và phân t ng xã h i trong quá trình phát tri n kinh t -xã h i c a ñ t nư c mà còn góp ph n gi v ng n ñ nh xã h i, t o s ñ ng thu n, công b ng và phát tri n b n v ng vì h nh phúc c a t t c các thành viên trong xã h i. Nhu c u c a m t xã h i phát tri n (hi n ñ i) c n ph i có l c lư ng cán b (nhân viên) công tác xã h i chuyên nghi p, ñó là nh ng ngư i ñư c ñào t o cơ b n có nh n th c, hi u bi t, k năng th c hành và ph m ch t ñ o ñ c ngh nghi p c n thi t, ph m ch t ñó chính là s c m thông, chia s , tôn tr ng quy n t quy t và nâng cao năng l c t quy t c a các ñ i tư ng có v n ñ xã h i. Kh u hi u hành ñ ng c a nhân viên công tác xã h i là: “khi tham v m chúng tôi là ngư i s chia, khi tư v n chúng tôi là ngư i b n, khi khó khăn chúng tôi là ngư i ñ ng hành” và m c tiêu hành ñ ng c a nhân viên công tác xã h i là “ñem l i h nh phúc cho m i ngư i và vì m t xã h i công b ng và phát tri n b n v ng”. Nhi u v n ñ xã h i c a các cá nhân, gia ñình, nhóm xã h i, c ng ñ ng dân cư nư c ta hi n nay ñang ñư c h tr gi i quy t b i nh ng cán b (nhân viên) công tác xã h i bán chuyên nghi p, hay nói m t cách khác là ñư c th c hi n b i nh ng ngư i chưa ñư c ñào t o cơ b n v công tác xã h i các c p h c c n thi t. H làm vi c b ng s t hi u bi t và t m lòng nhi t tình c a cá nhân h , do v y hi u qu và tính b n v ng không cao, chính vì v y mà nhu c u c a nh ng ngu i ñư c ñào t o công tác xã h i m t cách chuyên nghi p ngày càng tăng. Th c ti n cũng ñã ch cho h th y m t ngư i bi t làm công tác xã h i v i m t cán b (nhân viên) công tác xã h i chuyên nghi p hoàn toàn khác nhau, cũng gi ng như m t ngư i bi t lái xe ô tô v i m t lái xe ô tô chuyên nghi p, nh n th c, hi u bi t và k năng th c hành, ph m ch t ngh nghi p có s khác nhau ñáng k .
  12. 12. 12/68 M t khác, do vi c nh n th c v v trí, vai trò (t m quan tr ng), ch c năng, nhi m v , n i dung ho t ñ ng c a công tác xã h i nư c ta còn h n ch (k c cán b qu n lý và ngư i dân), do v y mà cho ñ n nay công tác xã h i nư c ta v n chưa ñư c công nh n như m t ngh chuyên nghi p. ðã ñ n lúc Nhà nư c c n ph i công nh n công tác xã h i như m t ngh chuyên nghi p gi ng như m t s ngh xã h i khác (ngh lu t sư, ngh y, ngh giáo, …). C n ph i có s th ng nh t v nh n th c và ph i h p ho t ñ ng gi a các B ngành trong vi c chu n b các ñi u ki n c n thi t ñ phát tri n công tác xã h i như m t ngh chuyên nghi p, ñ c bi t là xây d ng th ch chính sách, m ng lư i t ch c và m ng lư i nhân viên công tác xã h i. ð gi i quy t có hi u qu các v n ñ xã h i và giúp ñ các ñ i tư ng bao g m các cá nhân, h gia ñình, nhóm xã h i, c ng ñ ng dân cư có v n ñ xã h i c n ph i có nh ng nhà chuyên môn có ki n th c, k năng chuyên nghi p và ñ o ñ c ngh nghi p; do ñó c n ph i phát tri n công tác xã h i như m t ngh chuyên nghi p, gi ng như các nư c trong khu v c và các nư c phát tri n ñã th c hi n trong hơn 60 năm qua. Hi p h i công tác xã h i th gi i, Hi p h i công tác xã h i khu v c Châu Á, Hi p h i các trư ng ñào t o nhân viên công tác xã h i th gi i cũng ñã khuy n cáo nư c ta phát tri n công tác xã h i như m t ngh chuyên nghi p và khuy n khích nư c ta tham gia các hi p h i nêu trên; ñây cũng là m t xu th t t y u trong quá trình h i nh p và phát tri n, nư c ta ít có cơ h i l a ch n m t cách ñi khác có hi u qu hơn trong vi c gi i quy t các v n ñ xã h i hi n t i và tương lai. Theo ñánh giá c a các chuyên gia UNICEF nhu c u c n ph i chuyên nghi p hoá CTXH t i Vi t Nam vì: Quá trình công nghi p hoá, hi n ñ i hoá nư c ta; (i) S phát tri n c a xã h i d n ñ n phân hoá giàu nghèo, phân t ng xã h i; (ii) Nhu c u c a các gia ñình có v n ñ xã h i và tr em có hoàn c nh ñ c bi t; (iii) (iv) Nhu c u c a m t s thành viên trong xã h i c n s b o tr c a nhà nư c (ñ i tư ng b o tr xã h i); (v) Nhu c u CTXH xu t phát t vi c n y sinh các t n n xã h i; (vi) Nhu c u h tr v tâm lý cho các b nh nhân trong các b nh vi n. Xu t phát t nh ng ñòi h i th c t và ñáp ng v i quy lu t phát tri n t t y u, khách quan v phát tri n công tác xã h i ñã di n ra nhi u nư c trên th gi i, Công tác xã h i nư c ta c n ñư c phát tri n như m t ngh chuyên nghi p. Xu t phát t t m quan tr ng và ý nghĩa c a vi c phát tri n công tác xã h i như m t ngh chuyên nghi p. Th tư ng chính ph ñã giao cho B LðTB&XH ch trì và ph i h p v i các B ngành liên quan xây d ng ñ án và ñã ñư c s ng h và tham gia r t tích c c c a các b , ngành; s tr giúp v k thu t c a UNCEF và c a c ng ñ ng Châu Âu.
  13. 13. 13/68 2. M c tiêu 2.1 M c tiêu t ng th Nâng cao nh n th c c a toàn xã h i v s c n thi t ph i phát tri n công tác xã h i như m t ngh chuyên nghi p theo xu hư ng h i nh p v i các nư c trong khu v c và th gi i. Xây d ng và ban hành th ch pháp lý cho vi c hình thành và phát tri n công tác xã h i như m t ngh chuyên nghi p, b o ñ m tính n ñ nh, lâu dài và g n k t v i phát tri n h th ng an sinh xã h i hi n ñ i. Xây d ng và tri n khai ñ ng b các bi n pháp phát tri n ngu n nhân l c v công tác xã h i, nâng cao năng l c ñ i ngũ nhân viên xã h i hi n có và nâng cao ch t lư ng ñào t o ngu n nhân l c trong các trư ng ñ i h c. Xây d ng m ng lư i t ch c và m ng lư i nhân viên công tác xã h i trên ph m vi toàn qu c nh m ñáp ng nhu c u c a xã h i trong quá trình phát tri n; gi i quy t hài hòa m i quan h gi a con ngư i và con ngư i, h n ch phát sinh các v n ñ xã h i. Nâng cao ch t lư ng cu c s ng c a các ñ i tư ng có v n ñ xã h i, hư ng t i m t xã h i lành m nh, công b ng và h nh phúc cho m i ngư i. 2.2 M c tiêu c th ñ n 2020 - Xây d ng và ban hành các văn b n quy ph m pháp lu t c n thi t, t o hành lang pháp lý cho vi c phát tri n công tác xã h i như m t ngh chuyên nghi p; trư c m t, xây d ng và ban hành tiêu chu n ch c danh ngh nghi p công tác xã h i cho cán b (nhân viên) công tác xã h i và áp d ng b ng lương phù h p và có tính khuy n khích; - Th c hi n ñ ng b các gi i pháp phát tri n ngu n nhân l c v công tác xã h i ñáp ng nhu c u ng n h n c a các t ch c, cơ quan liên quan, ñ c bi t là c p xã và huy n, bao g m c vi c tăng v s lư ng (ñ t t l t i thi u m t nhân viên công tác xã h i trên ba nghìn dân, ñ nh m c b ng m t ph n ba c a Nh t B n năm 2000 và b ng m t ph n 10 c a vương qu c Anh) và nâng cao năng l c ñ i ngũ nhân viên công tác xã h i hi n có và nâng cao ch t lư ng ñào t o nhân viên công tác xã h i trong các trư ng ñ i h c, cao ñ ng theo hư ng h i nh p khu v c và qu c t . - Phát tri n chương trình ñào t o ngành CTXH t b c Trung h c ñ n ð i h c và v i các chuyên ngành khác nhau cho phù h p v i quá trình phát tri n CTXH nư c ta. ð ng th i hoàn thi n chương trình liên thông các b c h c ñ ñáp ng ña d ng nhu c u c a ngư i h c và nâng cao ch t lư ng ñ i ngũ gi ng viên v CTXH các trư ng cao ñ ng, ñ i h c. - Phát tri n m ng lư i các t ch c s d ng nhân viên xã h i ñư c ñào t o chuyên nghi p t trong các cơ quan nhà nư c và các t ch c phi chính ph , ñ s d ng có hi u qu ngu n nhân l c công tác xã h i; xúc ti n vi c nghiên c u và ti n t i thành l p Hi p h i công tác xã h i Vi t Nam và Hi p h i các trư ng ñào t o nhân viên công tác xã h i. Xã h i hoá các ho t ñ ng công tác xã h i, khuy n khích khu v c tư nhân tham gia cung c p d ch v cho các ñ i tư ng có v n ñ xã h i và các ñ i tư ng y u th . - Phát tri n m ng lư i nhân viên công tác xã h i phù h p v i quá trình phát tri n kinh t -xã h i c a ñ t nư c; t o s g n k t gi a m ng lư i t ch c c a các cơ quan ch c
  14. 14. 14/68 năng và m ng lư i nhân viên công tác xã h i chuyên nghi p và bán chuyên nghi p; ñ c bi t chú tr ng xây d ng m ng lư i nhân viên công tác xã h i c p huy n và c p xã theo hư ng chuyên nghi p; khuy n khích phát tri n ñ i ngũ nhân viên công tác xã h i bán chuyên nghi p. 3. Ph m vi c a ñ án - Ph m vi v không gian: th c hi n trên ph m vi toàn qu c. - Ph m vi v th i gian: t 2008-2020. 4. ð nh hư ng - Phát tri n công tác xã h i như m t ngh chuyên nghi p, b o ñ m s hài hoà v i quá trình phát tri n h th ng an sinh xã h i, ñ c bi t là h th ng chính sách tr giúp xã h i, tr giúp các ñ i tư ng y u th , tr giúp các xã nghèo, c ng ñ ng dân t c thi u s quy mô thôn b n và c p xã, phù h p v i quá trình phát tri n, tăng trư ng kinh t , quá trình ñô th hoá, quá trình công nghi p hoá và hi n ñ i hoá, nh m gi i quy t m t cách có hi u qu các v n ñ xã h i phát sinh ñ i v i các cá nhân, gia ñình, nhóm xã h i, và các c ng ñ ng nghèo ho c có t n n xã h i. ðây là nhu c u t t y u khách quan c a m t xã h i phát tri n trình ñ hi n ñ i và cũng là xu hư ng t t y u c a quá trình h i nh p khu v c và qu c t . Nh n th c rõ ñi u này s giúp cho ñ t nư c rút ng n ñư c quá trình phát tri n công tác xã h i m t cách t phát và ñáp ng t t hơn nhu c u c a các cá nhân, gia ñình, nhóm xã h i và các c ng ñ ng có v n ñ xã h i phát sinh. - Phát tri n công tác xã h i là nh m ñáp ng nhu c u c a xã h i hi n ñ i, do v y b n thân nó cũng ph i ñư c phát tri n ñ ng b trên các phương di n th ch chính sách và th ch t ch c và ñ i ngũ cán b có tính chuyên nghi p. ð i v i nư c ta vi c trư c m t là t o môi trư ng pháp lý cho vi c hình thành, phát tri n công tác xã h i như m t ngh chuyên nghi p như các ngh khác trong xã h i ; ph i nh n th c rõ vai trò c a công tác xã h i, v trí làm vi c c a các nhân viên công tác xã h i, tiêu chu n ch c danh ngh nghi p c a các nhân viên công tác xã h i, b ng lương c a nhân viên xã h i trong các cơ quan, t ch c s d ng nhân viên công tác xã h i t trung ương ñ n ñ a phương; Thi t l p m ng lư i t ch c cung c p d ch v công tác xã h i (LðTB&XH, GD&ðT, Gð&TE, các NGO) các xã phư ng, th tr n, qu n huy n và kích thích nhu c u c a m ng lư i t ch c có nhu c u s d ng d ch v công tác xã h i (toà án, b nh vi n, trư ng h c, cơ s xã h i, trư ng giáo dư ng và ñ c bi t c ng ñ ng dân cư nơi không ch có trách nhi m kh c ph c h u qu c a các v n ñ xã h i n y sinh mà còn ph i phòng ng a các v n ñ xã h i phát sinh). Thi t l p h th ng các trư ng ð i h c, Cao ñ ng ñào t o nhân viên công tác xã h i có tính chuyên nghi p, hình thành Hi p h i công tác xã h i và Hi p h i các trư ng ñào t o nhân viên CTXH c p qu c gia ñ h tr quá trình phát tri n công tác xã h i nư c ta. - Xã h i hoá vi c phát tri n công tác xã h i như m t ngh chuyên nghi p; ñ c bi t coi tr ng và khuy n khích khu v c tư nhân tham gia ho t ñ ng công tác xã h i, coi ñó trách nhi m xã h i c a các t ch c và công dân. Nhà nư c c n có cơ ch h tr cho các t ch c tư nhân tham gia ho t ñ ng công tác xã h i theo cơ ch th trư ng; phát huy vai trò c a các t ch c ñoàn th , t ch c xã h i tham gia ho t ñ ng công tác xã h i
  15. 15. 15/68 vì quy n l i c a các h i viên và vì các ñ i tư ng y u th , góp ph n th c hi n m c tiêu công b ng xã h i và h nh phúc cho m i ngư i. - T ng bư c nâng cao ch t lư ng ho t ñ ng công tác xã h i theo hư ng chuyên nghi p hóa và h i nh p qu c t , vì m c tiêu c a công tác xã h i là hư ng t i xây d ng m t xã h i lành m nh, và vì h nh phúc c a m i ngư i; ch c năng cơ b n c a công tác xã h i là gi i quy t hài hòa m i quan h gi a con ngư i và con ngư i, nh m phòng ng a, h n ch các v n ñ xã h i phát sinh, t o cơ h i ñ các cá nhân, gia ñình, nhóm xã h i, c ng ñ ng dân cư có v n ñ xã h i t gi i quy t các v n ñ c a h thông qua vi c nâng cao nh n th c, năng l c và ti p c n ngu n l c c a xã h i m t cách hi u qu nh t. M t khi có các v n ñ xã h i phát sinh cho dù c a các cá nhân, gia ñình, nhóm xã h i, c ng ñ ng dân cư ñ u ph i phát hi n s m và can thi p s m; t o cơ h i và năng l c cho các c ng ñ ng phát tri n m t cách b n v ng và d a trên tinh th n t l c, thông qua s tr giúp c a các nhân viên công tác xã h i, m ng lư i t ch c ho t ñ ng công tác xã h i và nhà nư c. 5. Các ho t ñ ng c a ñ án 5.1 Truy n thông nâng cao nh n th c v công tác xã h i Vì công tác xã h i như m t ngh chuyên nghi p là m t v n ñ m i m ñ i v i nư c ta, h u h t các c p, các ngành và xã h i chưa có ñư c thông tin ñ y ñ v qúa trình phát tri n công tác xã h i trên th gi i và s c n thi t c a nó nư c ta trong vi c gi i quy t các v n ñ xã h i ñ i v i các cá nhân, gia ñình, nhóm xã h i, c ng ñ ng dân cư có v n ñ xã h i trong quá trình phát tri n. S ñ ng thu n v nh n th c s là ti n ñ quan tr ng ñ t o hành lang pháp lý và môi trư ng xã h i chuyên nghi p hoá ngh công tác xã h i. - N i dung truy n thông: Tuyên truy n nâng cao nh n th c c a các c p, các ngành và c ng ñ ng xã h i, ñ c bi t là các ngành có liên quan tr c ti p ñ n vi c phát tri n công tác xã h i như m t ngh chuyên nghi p (B N i V , B Giáo d c và ðào t o, B Lao ñ ng Thương binh và Xã h i), và các t ch c có nhu c u s d ng nhân viên công tác xã h i (b nh vi n, toà án, trư ng h c, trư ng giáo dư ng, các cơ s b o tr xã h i, U ban nhân dân c p xã và c p huy n). T o s th ng nh t nh n th c v s c n thi t ph i phát tri n công tác xã h i như m t ngh chuyên nghi p, nh t là trong b i c nh h i nh p và phát tri n. Nâng cao hi u bi t c a toàn xã h i v vai trò, ñ i tư ng, n i dung, phương pháp công tác xã h i làm ti n ñ cho vi c hình thành th ch chính sách, th ch t ch c và phát tri n m ng lư i các t ch c s d ng các nhân viên công tác xã h i và m ng lư i nhân viên công tác xã h i trên ph m vi toàn qu c. - Hình th c truy n thông: S d ng ña d ng các hình th c truy n thông (truy n hình, truy n thanh, báo chí c a các c p, các ngành) ñ tuyên truy n trên di n r ng cho c ng ñ ng. Tăng cư ng các h i th o khoa h c, h i ngh chuyên ñ ñ th o lu n v các v n ñ có liên quan ñ n vi c phát tri n công tác xã h i như m t ngh chuyên nghi p cho các nhà khoa h c, nhà giáo, nhà qu n lý các c p, các ngành liên quan.
  16. 16. 16/68 Thi t l p các kênh thông tin ña chi u ñ chia s thông tin m i và kinh nghi m v các v n ñ có liên quan phát tri n công tác xã h i (k c trong nư c và qu c t ), ñ c bi t là chương trình n i dung ñào t o nhân viên công tác xã h i, phát tri n m ng lư i t ch c s d ng nhân viên công tác xã h i và phát tri n m ng lư i nhân viên công tác xã h i. 5.2 T o khuôn kh pháp lý ñ chuyên nghi p hoá ngh CTXH Xây d ng và ban hành tiêu chu n ch c danh nghi p v c a nhân viên CTXH Năm 2004, B Giáo d c và ðào t o ñã ban hành mã ngành ñào t o v công tác xã h i, ñi u này ñã t o hành lang pháp lý cho 18 trư ng ñ i h c, cao ñ ng tham gia vào vi c ñào t o c nhân công tác xã h i; ñ n năm 2007, s trư ng tham gia ñào t o c nhân công tác xã h i ñã lên 23 trư ng; v i s lư ng m i trư ng có m t ñ n 2 l p và m i l p có kho ng 40 sinh viên, thì hàng năm s có kho ng trên 1000 sinh viên t t nghi p b c ñ i h c và cao ñ ng v công tác xã h i ra trư ng. M t trong nh ng thách th c là ñ u ra cho các sinh viên t t nghi p v công tác xã h i, h s làm vi c ñâu khi mà chưa có m ng lư i các t ch c s d ng nhân viên công tác xã h i và chưa có B tiêu chu n ch c danh nghi p v công tác xã h i. Vì v y, k t h p v i vi c ban hành mã ngành ñào t o, vi c nghiên c u xây d ng và ban hành tiêu chu n ch c danh nghi p v v công tác xã h i (g i t t là mã ngh ) là cơ s pháp lý c a nhà nư c th a nh n công tác xã h i xã h i như m t ngh chuyên nghi p; B tiêu chu n ch c danh nghi p v này g m hai ph n, m t là B tiêu chu n ch c danh nghi p v chung và B tiêu chu n c th theo m ng lư i t ch c s d ng nhân viên công tác xã h i. Tiêu chu n ch c danh nghi p v chung cho nhân viên công tác xã h i theo kinh nghi m c a qu c t g m: (i) Tiêu chu n ch c danh nghi p v cho nhân viên công tác xã h i h ng A; (ii) Tiêu chu n ch c danh nghi p v cho nhân viên công tác xã h i h ng B; (iii) Tiêu chu n ch c danh nghi p v cho nhân viên công tác xã h i h ng C. (Tiêu chu n ch c danh nghi p v h ng A, B, C c a các nư c tương ng v i tiêu chu n ch c danh nghi p v c a chuyên viên cao c p, chuyên viên chính và chuyên viên c a nư c ta.) B tiêu chu n ch c danh nghi p v cho c 3 nhóm A, B, C nêu trên g m có 3 ph n chính: (i) Tiêu chu n v nh n th c; (ii) Tiêu chu n v hi u bi t; (iii) Tiêu chu n v k năng ngh nghi p. Trong b i c nh c th c a nư c ta v quá trình phát tri n công tác xã h i c n thi t ph i xây d ng và ban hành B tiêu chu n ch c danh nghi p v cho nhân viên công tác xã h i 4 h ng, (s d ng thu t ng nhân viên công tác xã h i thay th cho
  17. 17. 17/68 thu t ng công ch c, viên ch c ho c chuyên viên ho c cán b công tác xã h i là phù h p nh t, vì ñây là B tiêu chu n ch c danh ngh nghi p chung s d ng cho c các cơ quan nhà nư c và các t ch c phi chính ph , các t ch c ñoàn th xã h i, và trong tương lai có c các t ch c qu c t cũng s tham gia cung c p d ch v v công tác xã h i Vi t Nam), bao g m: (i) Nhân viên công tác xã h i h ng A (cao c p); (ii) Nhân viên công tác xã h i h ng B (nhân viên chính); (iii) Nhân viên công tác xã h i h ng C (nhân viên xã h i); (iv) Nhân viên công tác xã h i h ng D (nhân viên xã h i bán chuyên nghi p). Vì r ng trong kho ng th i gian ng n nư c ta s không có ñ nhân viên công tác xã h i chuyên nghi p ñư c ñào t o cơ b n b c ñ i h c, cao ñ ng v làm vi c c p xã, mà ch y u là ñào t o, b i dư ng có trình ñ sơ c p, trung c p v công tác xã h i, m t khác ñ i ngũ tình nguyên viên v công tác xã h i cũng c n ñư c ñào t o ñ ñ t ñư c các ch ng ch t i thi u v công tác xã h i (sơ c p). V tiêu chu n nghi p v cũng c n chia thành 4 nhóm bao g m: (i) Tiêu chu nv nh n th c; (ii) Tiêu chu nv hi u bi t; (iii) Tiêu chu nv k năng ngh nghi p; ñ o ñ c ngh nghi p. (iv) Tiêu chu nv Vi c ban hành tiêu chu n ch c danh nghi p v nhân viên công tác xã h i theo 4 ng ch (4 c p) là cơ s pháp lý quan tr ng nh t, vì v y c n ñư c ban hành s m trong năm 2008, không nh t thi t ph i ch sau khi Th tư ng chính ph phê duy t ñ án phát tri n CTXH như m t ngh chuyên nghi p. - Xây d ng và ban hành B tiêu chu n ch c danh ngh nghi p c th cho nhân viên công tác xã h i theo m ng lư i t ch c s d ng nhân viên công tác xã h i. ðây là m t ho t ñ ng ñư c th c hi n trong m t quá trình nhi u năm, cùng v i quá trình phát tri n m ng lư i các t ch c s d ng nhân viên công tác xã h i và vi c xác ñ nh v trí làm vi c c th c a các nhân viên công tác xã h i, mà ñi u này ph thu c vào nhu c u c a xã h i trong quá trình phát tri n. Kinh nghi m c a Sc tlen, vi c xây d ng B tiêu chu n c th này ph i kéo dài hàng t 5-10 năm; do v y, trư c m t t p trung xây d ng B tiêu chu n ch c danh nghi p v cho các nhân viên công tác xã h i làm vi c t i các cơ s b o tr xã h i, chăm sóc các ñ i tư ng b o tr xã h i (ngư i già cô ñơn, ngư i tàn t t, tr em m côi, ngư i nhi m HIV/AIDs và nh ng ngư i có nhu c u ñư c chăm sóc (s d ng thu t ng ngư i có nhu c u ñư c chăm sóc phù h p hơn thu t ng ngư i có hoàn c nh ñ c bi t, trong b i c nh phát tri n công tác xã h i nư c ta theo xu th h i nh p). Xây d ng và áp d ng h th ng ng ch lương cho cán b (nhân viên) CTXH Vi c áp d ng ng ch lương cho ñ i ngũ nhân viên công tác xã h i ñư c các qu c gia áp d ng cũng r t ña d ng. Theo Hi p h i công tác xã h i c a C ng hoà liên bang
  18. 18. 18/68 ð c thì ti n lương c a các nhân viên công tác xã h i do các t ch c s d ng nhân viên công tác xã h i quy t ñ nh. N u nhân viên CTXH làm vi c trong các cơ quan nhà nư c thì áp d ng ng ch lương công ch c viên ch c tương ng t chuyên viên ñ n chuyên viên chính, chuyên viên cao c p; làm vi c c p xã và c ng ñ ng thì tuy theo trình ñ chuyên môn ñ x p vào các ng ch khác nhau. N u nhân viên CTXH làm vi c cho các t ch c ngoài nhà nư c thì ti n lương do các t ch c ñó t quy t ñ nh, nhưng h cũng áp d ng m c ti n lương ngang b ng v i m c ti n lương tr cho nhân viên công tác xã h i có trình ñ ñào t o và thâm niên công tác tương ng. Theo khuy n cáo c a các chuyên gia Australia và UNICEF thì Vi t Nam có th áp d ng ng ch lương công ch c, viên ch c ñ tr cho các nhân viên công tác xã h i có trình ñ t ñ i h c tr lên làm vi c c p trung ương, t nh, huy n và các cơ s b o tr xã h i, các trung tâm tư v n CTXH; còn nhân viên công tác xã h i làm vi c tr c ti p c p xã, và c ng ñ ng có trình ñ ñào t o b c dư i ñ i h c có th áp d ng ng ch lương như là các ñi u dư ng viên trình ñ trung c p ho c các y sĩ, y tá có trình ñ tương ng. Cho dù áp d ng b t c ng ch lương nào thì trình ñ ñào t o và tính ch t công vi c s là thư c ño quan tr ng ñ xác ñ nh; m t s nư c r t quan tâm ñ n công tác xã h i như Th y ði n thì lương c a nhân viên công tác xã h i ngang b ng v i lương c a giáo viên có trình ñ ñào tào và thâm niên công tác tương ng. Trong b i c nh c a nư c ta, các nhân viên công tác xã h i có th ñư c ví như các “k sư tâm h n” thì vi c xác ñ nh ng ch lương như các nhà giáo cũng có th ch p nh n ñư c ho c áp d ng h th ng lương công ch c, viên ch c và có thêm ph c p trách nhi m nhân viên CTXH tr c ti p chăm sóc ñ i tư ng. 5.3 Thi t l p m ng lư i các t ch c s d ng nhân viên công tác xã h i và m ng lư i nhân viên công tác xã h i Thi t l p m ng lư i các t ch c s d ng nhân viên công tác xã h i và m ng lư i nhân viên công tác xã h i là hai m t c a m t v n ñ và là m t trong nh ng nhi m v tr ng tâm c a vi c chuyên nghi p hoá ngh công tác xã h i nư c ta. Hai v n ñ này ph i ñư c phát tri n ñ ng th i, song song và ph i ñ ng b v i quá trình phát tri n h th ng an sinh xã h i. Thi t l p m ng lư i các t ch c s d ng nhân viên công tác xã h i Vi c thi t l p m ng lư i các t ch c s d ng nhân viên công tác xã h i trư c h t ph i ñư c quy ho ch và phát tri n theo m t chi n lư c dài h n g n bó ch t ch v i phát tri n h th ng an sinh xã h i và h th ng t ch c b máy c a Chính ph . Trong ñi u ki n nư c ta hi n nay thì t ch c có nhu c u s d ng nhân viên công tác xã h i trư c h t thu c ngành Lao ñ ng Thương binh và Xã h i; Dân s Gia ñình và Tr em, và c n ñư c hình thành c 4 c p (trung ương, t nh, huy n và xã); C p huy n, c p t nh và c p trung ương bên c nh vi c thi t l p các cơ quan qu n lý (cơ quan gián ti p cung c p d ch v xã h i) còn ph i thi t l p các t ch c ho t ñ ng s nghi p v công tác xã h i (t ch c tr c ti p cung c p d ch v công tác xã h i như các cơ s b o tr xã h i, các nhà xã h i, các trung tâm tư v n công tác xã h i, …). V lâu dài có th m r ng sang các ngành Giáo d c và ðào t o, y t , toà án, tư pháp ho c các t ch c s d ng nhân viên công tác xã h i s tr c ti p cung c p d ch v công tác xã
  19. 19. 19/68 h i cho các ñ i tư ng có v n ñ xã h i trư ng h c, b nh vi n, toà án, các trư ng giáo dư ng và c ng ñ ng. Song song v i các t ch c thu c các các cơ quan chính ph , nhà nư c cũng ph i t o môi trư ng pháp lý và môi trư ng xã h i thu n l i cho vi c phát tri n m ng lư i t ch c s d ng nhân viên công tác xã h i c a các t ch c ñoàn th (H i Ph n , H i Nông dân, ðoàn Thanh niên C ng s n H Chí Minh, …) và các Hi p h i (H i ch th p ñ , H i b o tr ngư i tàn t t và tr em m côi Vi t Nam). Khuy n khích khu v c tư nhân tham gia cung c p dich v công tác xã h i theo tinh th n xã h i hóa nh m ñáp ng nhu c u ña d ng c a c ng ñ ng dân cư và t o ñư c s c nh tranh ñ nâng cao ch t lư ng cung c p d ch v công tác xã h i. Thi t l p m ng lư i nhân viên công tác xã h i M ng lư i nhân viên công tác xã h i ñư c hình thành ñ ng th i v i quá trình phát tri n m ng lư i t các t ch c s d ng nhân viên công tác xã h i, ñâu có t ch c cung c p d ch v công tác xã h i (c gián ti p và tr c ti p) ñó có nhân viên công tác xã h i. Tuy v y, ph m vi ho t ñ ng c a m ng lư i nhân viên công tác xã h i r ng hơn m ng lư i t ch c nh m ñáp ng nhu c u c a các t ch c, cá nhân s d ng các d ch v công tác xã h i. M ng lư i các t ch c s d ng nhân viên CTXH Các t ch c thu c Các t ch c thu c cơ Các t ch c thu c các khu v c tư nhân quan chính ph ñoàn th , h i Các t ch c thu c c p trung ương Các t ch c thu c c p t nh Các t ch c thu c c p huy n Nhân viên và c ng tác viên công tác xã h i C p xã phư ng, th tr n Mô hình m ng lư i nhân viên công tác xã h i nhi u qu c gia ñã áp d ng là nhân viên CTXH n m trong h th ng m ng lư i các t ch c s d ng nhân viên công tác xã h i, nhưng ho t ñ ng không ch trong h th ng m ng lư i t ch c c a nó mà còn ho t ñ ng trong các t ch c có nhu c u cung c p d ch v công tác xã h i như các
  20. 20. 20/68 trư ng h c, b nh vi n, toà án, các trư ng giáo dư ng, gia ñình, c ng ñ ng có v n ñ xã h i …(nhân viên công tác xã h i thu c Trung tâm công tác xã h i thu c S LðTB&XH Hà N i có th tr c ti p cung c p d ch v cho các b nh nhân có nhu c u c a các b nh vi n Hà N i; cung c p d ch v cho các h c sinh có v n ñ xã h i c a các trư ng h c t i Hà N i; cung c p dich v cho các thân ch các toà án trư c khi xét x , nh t là tư v n tâm lý k t h p pháp lý). M ng lư i nhân viên công tác xã h i cũng ñư c hình thành các c p t trung ương ñ n t nh, huy n và c p xã, th m chí ñ n c ng ñ ng dân cư nh hơn c p xã (t dân ph , thôn, p, b n, buôn, làng, xóm) và không có s phân bi t nhân viên công tác xã h i c a nhà nư c hay tư nhân. Các nhân viên công tác xã h i ngoài yêu c u v b ng c p chuyên môn ñào t o còn có y u c u v ch ng ch hành ngh gi ng như ngành y, dư c hi n nay nư c ta. (ði u này s ñi n ra khi ñi u ki n kinh t xã h i phát tri n cao hơn hi n nay). Vi c phát tri n m ng lư i nhân viên công tác xã h i bao g m c c a nhà nư c và ngoài nhà nư c là m t quá trình, ñ c bi t là hình thành ñ i ngũ nhân viên công tác xã h i c p xã và phát tri n các trung tâm tư v n công tác xã h i (TTTVCTXH) c p huy n, t nh, th m chí các c m xã , phư ng và các trung tâm tư v n công tác xã h i ho t ñ ng các trư ng h c (t ti u h c, trung h c cơ s , trung h c ph thông, ñ n các trư ng trung h c, cao ñ ng, ñ i h c và các trư ng d y ngh , khoa h c ñã ch ng minh r ng s thành ñ t không ch là h c gi i mà y u t tâm lý, tinh th n l i gi v trí quan tr ng nh t) các b nh vi n l n c a trung uơng, và c p t nh (vì ngư i b nh không ch ñư c ñi u tr v b nh t t mà c n ñư c tr li u c v tâm lý). Ư c tính nhu c u và m ng lư i nhân viên CTXH nư c ta ñ n năm 2020 theo t l (1/3000) bao g m c khu v c nhà nư c và ngoài nhà nư c Nhân viên công tác xã h i trung ương: 100 Nhân viên Nhân viên CTXH c p CTXH các t nh: 1000 b nh vi n 3000 G m c TTTV CTXH Nhu c u và m ng lư i nhân viên công tác xã h i ñ n năm 2020 Nhân viên Nhân viên (29.600 + 25.000) CTXH c p CTXH các huy n: 3.000 trư ng h c: G m c TT 3.000 TV.CTXH Nhân viên CTXH các cơ s B o tr xã C ng tácviên h i: 8.000 CTXH c ng Nhân viên ñ ng CTXH c p xã: 25.000 11.500
  21. 21. 21/68 5.4 ðào t o cán b (nhân viên) công tác xã h i (bao g m ñào t o chính quy và ñào t o nâng cao năng l c nhân viên công tác xã h i hi n có) Nâng cao năng l c ñ i ngũ nhân viên công tác xã h i hi n có Hi n t i nư c ta có kho ng 5000 cán b , nhân viên công tác xã h i làm vi c trong các cơ s b o tr xã h i, kho ng 2000 cán b , nhân viên CTXH làm vi c t i các cơ quan Lao ñ ng Thương binh và Xã h i, Dân s Gia ñình và Tr em t trung ương ñ n c p huy n và kho ng 3000 nhân viên chuyên trách và 8.000 nhân viên làm vi c kiêm nhi m c p xã (cán b văn hoá xã h i), và hàng ch c nghìn c ng tác viên, tình nguyên viên CTXH c p xã; trong s cán b , nhân viên này h u h t chưa ñư c ñào ñ o cơ b n v công tác xã h i, m c dù ñ n m t n a trong s ñó có trình ñ cao ñ ng, ñ i h c và sau ñ i h c. S nhân viên CTXH các cơ s b o tr xã h i và nhân viên CTXH c p xã h u h t chưa ñư c ñào t o cơ b n. Trong vòng 10 năm t i c n ph i ñánh giá, xác ñ nh nhu c u ñào t o và t ch c ñào t o nh ng ki n th c, và k năng cơ b n v công tác xã h i cho h ; ph n ñ u ph c p trình ñ sơ c p v CTXH cho ñ i ngũ nhân viên CTXH c p xã và các cơ s b o tr xã h i (g i chung là nhân viên CTXH c p cơ s ) vào năm 2015 và ph c p trình ñ trung c p cho h vào năm 2020; ñ m b o chuyên môn hoá CTXH cùng v i hoàn thành m c tiêu công nghi p hoá, hi n ñ i hoá c a ñ t nư c. ð i v i ñ i ngũ nhân viên CTXH c p cơ s có ñi u ki n phát tri n và làm vi c lâu dài t o cơ h i ñ h theo h c các ch ng ch và lien thông ñ hàn thành chương trình ñào t o CTXH b c cao ñ ng và ñ i h c Nâng cao ch t lư ng ñào t o ñ i ngũ nhân viên công tác xã h i trong các trư ng ñ i h c, cao ñ ng So v i nhu c u t nay ñ n năm 2020 c n t i 29.100 nhân viên có trình ñ cao ñ ng và ñ i h c v CTXH, (trong khi ñó hi n nay m i năm ra trư ng kho ng 2000 và ch kho ng 50% làm vi c ñúng ngành ngh ). Vì v y c n ph i quy ho ch l i h th ng các trư ng ñào t o nhân viên CTXH b c ñ i h c và cao ñ ng trên ph m vi c nư c ñ ñáp ng nhu c u v s lư ng nhân l c làm công tác xã h i các c p, các ngành và các t ch c xã h i dân s . V ch t lư ng, c n ñ i m i chương trình n i dung ñào t o chuyên ngành CTXH theo hư ng h i nh p qu c t (trư c m t phân ñ u ngang b ng v i các nư c trong khu v c); nâng cao ch t lư ng ñ i ngũ gi ng viên chuyên ngành CTXH các trư ng ñ i h c, cao ñ ng; Nâng cao c ch t lư ng ñ u vào (sinh viên), và cu i cùng ñ có s n ph m ñ u ra ñáp ng nhu c u c a th trư ng, mà tr c ti p là các t ch c s d ng nhân viên công tác xã h i. Ph n ñ u t nay ñ n năm 2010 có m t s trư ng ñ i h c (trong ñó có trư ng ð i h c Lao ñ ng – Xã h i), có th ñào t o chuyên ngành công tác xã h i b c sau ñ i h c (th c s ), ñ cung c p ngu n nhân l c gi ng d y v CTXH cho các trư ng cao ñ ng và ñ i h c khác trong c nư c.
  22. 22. 22/68 5.5 Phát tri n các t ch c hi p h i qu c gia v CTXH Phát tri n hi p h i qu c gia v công tác xã h i Hi n nay (2006), trên th gi i có 84 Hi p H i qu c gia nh ng nhà làm công tác xã h i chuyên nghi p (Hi p H i công tác xã h i) và h cũng là thành viên c a Hi p i th gi i (IFSW-1926); các t ch c này ra ñ i và t n H i các nhà làm công tác xã h t i ñ h tr và thúc ñ y ho t ñ ng c a các thành viên. ð i v i nư c ta vi c ra ñ i Hi p H i qu c gia các nhà làm công tác xã h i chuyên nghi p s góp ph n quan tr ng trong vi c thúc ñ y chuyên nghi p hóa ngh công tác xã h i, vì nó t o nên m t ch nh th c a h th ng và kh ng ñ nh tính pháp lý v ngh công tác xã h i. M t khác nó cũng thúc ñ y và giám sát các thành viên th c hi n nghiêm túc các quy ñi u ñ o ñ c v ngh nghi p, h tr b o v các thành viên khi c n thi t, t o ni m tin và tương lai phát tri n cho các thành viên. Hi p H i là t ch c ñ i di n c a các nhà làm công tác xã h i chuyên nghi p trư c các t ch c bên ngoài; Hi p H i có trách nhi m thi t l p và duy trì các tiêu chu n ñ o ñ c ngh nghi p (quy ñi u ñ o ñ c) và tiêu chu n hành ngh ; góp ph n cùng các cơ quan Chính ph ñi u ph i các ho t ñ ng công tác xã h i và m ng lư i nhân viên làm công tác xã h i. Hi p H i có ch c năng chia s thông tin, cung c p thông tin thông qua các h i th o, di n ñàn, t ch c các ho t ñ ng nghiên c u, các chương trình ñào t o nâng cao năng l c ñ i ngũ nhân viên công tác xã h i. Hi p h i s ñ ñ u và h tr cho các t ch c thành viên trong vi c nghiên c u, ñào t o và th c hành công tác xã h i. Hi p h i có m ng lư i t ch c các ñ a phương và c p qu c gia, Hi p H i qu c gia các trư ng ñào t o nhân viên công tác xã h i cũng là m t thành viên quan tr ng c a Hi p H i qu c gia các nhà làm công tác xã h i. Xây d ng hi p h i qu c gia các trư ng ñào t o nhân viên CTXH Hi p H i th gi i các trư ng ñào t o nhân viên công tác xã h i ñư c thành l p t năm 1927. S ra ñ i c a Hi p h i này ñã góp ph n thúc ñ y vi c nâng cao ch t lư ng ñào t o ñ i ngũ nhân viên công tác xã h i chuyên nghi p có trình ñ ñ i h c và sau ñ i h c. Hi n nay nư c ta cũng ñã có 23 trư ng ñ i h c tham gia ñào t o b c c nhân v công tác xã h i; tuy v y chương trình, n i dung ñào t o, ch t lư ng ñào t o r t khác nhau. Vì v y vi c ra ñ i Hi p h i qu c gia các trư ng ñào t o nhân viên công tác xã h i s là ñi u ki n thu n l i ñ thúc ñ y nâng cao ch t lư ng ñào t o ngu n nhân l c có trình ñ cao v công tác xã h i. Hi p h i là t ch c ñ i di n cho các trư ng v ñào t o nhân viên công tác xã h i v i các t ch c bên ngoài; Hi p h i có ch c năng ph i h p và duy trì m i quan h chia s thông tin, nghiên c u khoa h c, ñào t o nâng cao năng l c ñ i ngũ gi ng viên c a các trư ng ñ i h c thành viên thông qua các di n ñàn, h i th o khoa h c và các
  23. 23. 23/68 khoá ñào t o ng n h n; Hi p h i có th ñ ñ u cho các nghiên c u ñ i m i phương pháp công tác xã h i, ñ i m i chương trình, n i dung ñào t o v công tác xã h i h ñ i h c và sau ñ i h c ho c các chương trình liên thông. 5.6 M r ng h p tác qu c t ñ phát tri n CTXH Các B ngành tham gia d án bao g m: B Lao ñ ng Thương binh và Xã h i, B N i v , B Giáo d c và ðào t o, B Y t , Tư pháp, Vi n ki m sát nhân dân t i cao, Toà án nhân dân t i cao … ch ñ ng m r ng quan h v i các t ch c qu c t có liên quan bao g m c các t ch c ña phương, song phương và phi chính ph c v k thu t, kinh nghi m và tài chính; song h p tác v i t ch c UNICEF ñư c ñ t là tr ng tâm ñ phát tri n ngh công tác xã h i như m t ngh chuyên nghi p Vi t Nam. Tăng cư ng m r ng h p tác qu c t trong lĩnh v c nghiên c u khoa h c ñ ng d ng phát tri n công tác xã h i như m t ngh chuyên nghi p bao g m: (i) Nghiên c u v th ch chính sách. Nghiên c u các v n ñ liên quan ñ n m ng lư i t ch c và nhân viên. (ii) Nghiên c u các v n ñ liên quan ñ n phát tri n ngu n nhân l c v CTXH. (iii) (iv) H c h i kinh nghi m v quá trình chuyên nghi p hoá ngh công tác xã h i. 6. Các gi i pháp 6.1 Thành l p Ban ch ñ o xây d ng và th c hi n ñ án c p qu c gia Trong năm 2007, B Lao ñ ng Thương binh và Xã h i ñã có t trình Th tư ng chính ph và ñã ñư c Th tư ng cho phép ph i h p v i các B ngành liên quan nghiên c u xây d ng ñ án “phát tri n công tác xã h i như m t ngh chuyên nghi p”. Sau ñó BLðTB&XH ñã ph i h p v i các B ngành ti n hành các th t c hành chính c n thi t ñ thành l p ban ch ñ o xây d ng ñ án v i s tham gia c a các ñ ng chí lãnh ñ o c a 10 B ngành. Ban ch ñ o có trách nhi m ñi u ph i các ho t ñ ng xây d ng ñ án ñ trình Th tư ng chính ph phê duy t và sau này ti p t c có trách nhi m ch ñ o th c hi n ñ án. 6.2 Thành l p nhóm nghiên c u xây d ng ñ án Cùng v i vi c thành l p Ban ch ñ o, B Lao ñ ng Thương binh và Xã h i cũng ñã thành l p nhóm nghiên c u ñ án v i s tham gia c a các B ngành (B N i V , B Tài Chính, B KH&ðT, B TP, B YT, B GD&ðT, UBDS Gð &TE ...). Nhóm nghiên c u xây d ng ñ án có trách nhi m giúp ban ch ñ o nghiên c u, xây d ng ñ án, t ch c các h i th o tham v n và hoàn thi n văn ki n ñ án, t trình ñ trình Th tư ng chính ph phê duy t.
  24. 24. 24/68 6.3 Xây d ng khung theo dõi, giám sát, ñánh giá th c hi n ñ án ð d án ho t ñ ng có hi u qu c n thi t ph i xây d ng khung theo dõi, giám sát, ñánh giá th c hi n ñ án trên cơ s xác ñ nh rõ m c tiêu, ch tiêu, k t qu mong mu n c a ñ án và t ng ho t ñ ng theo ti n ñ th i gian và trách nhi m ch ñ o, t ch c th c hi n c a các B ngành ch c năng. 6.4 Ngu n tài chính ñ th c hi n d án Hàng năm Chính ph c n b trí ngân sách ñ th c hi n ñ án, ngoài ra có th l ng ghép v i các ngu n kinh phí khác và huy ñ ng t các t ch c qu c t . 6.5 Trách nhi m các B ngành - B Lao ñ ng Thương và Xã h i ch trì và ph i h p v i các B ngành trong vi c xây d ng ñ án phát tri n công tác xã h i như m t ngh chuyên nghi p trình Th tư ng chính ph ; sau khi ñ án ñư c Th tư ng chính ph phê duy t, ch u trách nhi m giúp Th tư ng Chính ph ñi u ph i các ho t ñ ng c a ñ án và tr c ti p ch ñ o ho t ñ ng truy n thông nâng cao nh n th c; ho t ñ ng xây d ng m ng lư i t ch c và m ng lư i nhân viên công tác xã h i; xây d ng b tiêu chu n nghi p v c th cho nhân viên CTXH trong h th ng; ch ñ o và h tr các ho t ñ ng c a Hi p H i Qu c gia v công tác xã h i; giám sát các ho t ñ ng c a ñ án. ð ng th i ph i h p v i các B ngành xây d ng và tri n khai các ho t ñ ng c a ñ án. - B N i v có trách nhi m ch trì và ph i h p v i B LðTB&XH và các B ngành liên quan nghiên c u ban hành tiêu chu n ch c danh nghi p v nhân viên công tác xã h i theo 4 mã ng ch; xây d ng và áp d ng ng ch lương cho các nhân viên công tác xã h i; h tr xúc ti n thành l p và qu n lý các Hi p H i v CTXH theo quy ñ nh c a chính ph . - B Giáo d c và ðào t o có trách nhi m ch trì, ph i h p v i B Lao ñ ng Thương binh và Xã h i và các B ngành liên quan quy ho ch m ng lư i các trư ng ñ i h c, cao ñ ng tham gia ñào t o nhân viên CTXH b c ñ i h c, cao ñ ng ñ ñáp ng nhu c u v s lư ng nhân viên CTXH trên toàn qu c. ð ng th i ch ñ o vi c ñ i m i chương trình, n i dung, phương pháp ñào t o theo hư ng h i nh p, nâng cao ch t lư ng ñ i ngũ gi ng viên, ch t lư ng ñ u vào c a sinh viên, ñ t ng bư c nâng cao ch t lư ng ñào t o chuyên ngành CTXH ñáp ng yêu c u chuyên môn hoá ngh CTXH. Xúc ti n vi c nghiên c u và h tr thành l p Hi p h i qu c gia các trư ng ñ i h c ñào t o nhân viên công tác xã h i; h tr Hi p h i ho t ñ ng theo ch c năng nhi m v ñ ra phù h p v i thông l qu c t . - B văn hoá thông tin có trách nhi m ch ñ o các cơ quan truy n thông ph i h p v i B Lao ñ ng Thương binh và Xã h i và các B ngành liên quan ch ñ o t ch c các chi n d ch truy n thông ñ n c p cơ s (xã, phư ng, th tr n). - Các B ngành có nhu c u v nhân viên CTXH và các B ngành khác có liên quan có trách nhi m ph i h p v i các B LðTB&XH, B NV, B GD&ðT trong vi c xây d ng và th c hi n ñ án theo ch c năng nhi m v ñư c giao./.
  25. 25. 25/68 Công tác xã h i: Tác nhân cho s phát tri n (Social Work: A Catalyst for Development) ThS. Lê Chí An Trư ng B môn Công tác xã h i, Khoa Xã h i h c ð i h c M , Thành ph H Chí Minh Kính thưa ðoàn Ch t ch, Kính thưa Ban T ch c, Trư c h t cho phép tôi ñư c g i l i chào m ng ñ n quý ñ i bi u, các v khách quý, quý Th y Cô, các anh ch nhân viên xã h i ñ ng nghi p và các b n sinh viên công tác xã h i. ðây là l n th hai trong vòng 3 năm qua chúng ta g p nhau t i ñây trong ngày Công tác Xã h i Th gi i (CTXHTG) k t l n ñ u Trư ng ð i h c ðà L t t ch c Ngày CTXHTG năm 2004. Như v y tính ñ n nay ñã 10 l n gi i làm công tác xã h i chuyên nghi p Vi t Nam cùng nhau t ch c ngày h i cho mình trong khi ch ñ i h i ngh nghi p nhân viên xã h i chuyên nghi p Vi t Nam ra ñ i. Chúng tôi xin c m ơn lãnh ñ o Trư ng ð i h c ðà L t, Khoa Công tác xã h i và Phát tri n c ng ñ ng, Ban T ch c ñã nhi t tình ñăng cai t ch c ngày h i và h i th o khoa h c CTXH này t o cơ h i cho chúng ta g p g , chia s nh ng vi c ñã làm ñư c trong m t năm qua và hư ng v tương lai s p t i c a ngh CTXH. Kính thưa Quý v , Nh ng v n ñ c a tham lu n mà chúng tôi chia s hôm nay t i h i th o này là nh ng v n ñ mà gi i công tác xã h i Châu Á-Thái Bình Dương ñã và ñang ñ c p trong nh ng năm g n ñây qua hai kỳ h i ngh t i Hàn Qu c 2005 và Malaysia 2007. Trong khuôn kh th i gian có h n chúng tôi xin nêu lên nh ng ñi m chính mà chúng tôi ghi nh n ñư c. Trong nh ng năm qua, các v n ñ kinh t - xã h i vùng Châu Á-Thái Bình Dương di n bi n ph c t p ñòi h i ngành công tác xã h i ph i nhìn nh n và kh ng ñ nh l i vai trò c a mình. T i h i ngh Malaysia tháng 9/2007 v a qua ch ñ gây n tư ng cho ngư i d cũng là ñ tái kh ng ñ nh vai trò c a công tác xã h i là m t tác nhân, m t y u t c n thi t cho s phát tri n xã h i. Vì th cho phép tôi mư n ch ñ “Công tác xã h i: Tác nhân cho s phát tri n” ñ làm t a cho bài tham lu n này. T lâu r i chúng ta ñã ñ c p ñ n vai trò tác nhân, xúc tác (catalyst) c a công tác xã h i, c a nhân viên xã h i. Trong giáo d c CTXH t i trư ng l p chúng ta cũng nh n m nh vai trò này v i sinh viên. Th t v y trong th c hành ngh nghi p, nhân viên xã h i th c hi n vai trò này dư i nhi u hình th c như: tác viên phát tri n c ng ñ ng, nhà giáo d c, ngư i bi n h , ngư i t o thu n l i … thúc ñ y s phát tri n c a c ng ñ ng, nhóm và cá nhân … Nhưng ñ tr thành tác nhân phát tri n, ngành công tác xã h i t ng qu c gia ph i kh ng ñ nh s m ng, v trí, vai trò, ch c năng … c a mình trong t ng giai ño n phát tri n c a ñ t nư c. Công tác xã h i các qu c gia trong vùng Châu Á-Thái Bình Dương ñã th c hi n vai trò tác nhân xúc tác như th nào? T di n ñàn h i ngh Seoul – Hàn Qu c năm
  26. 26. 26/68 2005 ñã ñ t ra câu h i v vai trò nhân viên xã h i trư c các th m h a sóng th n và các ñ i d ch khác. ði u này ch ng t ñây ñó chân dung nhân viên xã h i và ngh công tác xã h i v n còn chưa rõ nét. h i ngh CTXH vùng Châu Á-Thái Bình Dương Malaysia 2007, chúng tôi có d p nghe TS. Iruwanto1 (Indonesia) trình bày b c tranh kinh t xã h i c a nư c mình và vai trò c a công tác xã h i. B c tranh xã h i là khá u ám, còn tình hình CTXH Indonesia cũng ch ng sáng s a gì. Indonesia v n nh m l n ho t ñ ng t thi n v i công tác xã h i. Khi trao ñ i thêm ngoài hành lang h i trư ng v i TS. Irwanto, tôi có h i ông v vai trò c a công tác xã h i và nhân viên xã h i Indonesia trư c các v n n n nghèo ñói, th m h a thiên nhiên, … Ông có v th t v ng khi cho r ng nư c ông các gi i ch c chính quy n ph t l công tác xã h i và gi i CTXH không ñư c l ng nghe. Nhưng tình hình CTXH các nư c khác thì n tư ng hơn như Autralia, New Zealand, Hàn Qu c, Nh t B n, H ng Kông-Trung Qu c … Gi i nhân viên xã h i ñã có nh ng bư c ti n v ng ch c, ñóng góp cho h th ng an sinh xã h i. D u v y ngư i ta v n chưa an tâm v i nh ng gì ñã th c hi n rút ra t lý thuy t cho ñ n phương pháp, mô hình nh p kh u t châu Âu, châu M . Gi i làm CTXH v n ti p t c bàn lu n v h th ng b o ñ m xã h i và an sinh xã h i chưa rõ nét các qu c gia trong vùng. T h i ngh Seoul 2005 cho ñ n h i ngh Penang 2007 ñã vang lên ti ng c nh báo t nh ng ngư i có trách nhi m t ch c APASWE (Hi p H i Giáo d c CTXH Châu Á-Thái Bình Dương) là li u Châu Á có c n m t mô hình m i v CTXH trong th k 21 này không? Khuy n cáo y cũng ñã tác ñ ng ñ n vi c suy nghĩ tìm l i ra cho các v n ñ c a t ng qu c gia Châu Á-TBD d a trên b i c nh l ch s , kinh t , văn hóa … c th c a t ng nư c. Nh ng v n ñ nêu lên t i h i ngh Malaysia 2007 ñư c GS. Kensaku Ohashi, Ch t ch Hi p h i các trư ng công tác xã h i Nh t B n, Hi u trư ng trư ng CTXH Nh t B n (JCSW) ñ d n trong di n văn t i l khai m c: • S dao ñ ng c a h th ng b o ñ m nhà nư c và an sinh nhà nư c. • D ch v cho con ngư i và s qu n tr ñ a phương. • Phát tri n tri t lý “tình huynh ñ ” và thúc ñ y an sinh giáo d c vì m t h th ng xã h i m i như là m t tác nhân phát tri n. • Văn hóa và công tác xã h i h tr cu c s ng ñ c l p trong c ng ñ ng. • Công tác xã h i, tác nhân cho s phát tri n. Trong tinh th n và ý nghĩa c a ch ñ trên, h i ngh Malaysia 2007 ñã góp ph n chia s kinh nghi m c a gi i công tác xã h i trong vùng thông qua nh ng ch ñ nh như sau: • An sinh phát tri n – nh ng v n ñ c a nhân viên xã h i. • Chính sách xã h i và bi n h . • Vi c th c hành công tác xã h i theo ki u truy n th ng trư c nh ng bi n ñ i xã h i. • Năng l c công tác xã h i c i ti n trình ñ chuyên môn. 1 Trong h i ngh này TS. Iruwanto ñư c trao gi i thư ng danh d vì nh ng ñóng góp cho ngành CTXH. Ông là ngư i khuy t t t, d h i ngh ng i trên xe lăn.
  27. 27. 27/68 • Nh ng thách th c trong giáo d c và s ñáp ng. • V n ñ tinh th n trong giáo d c và th c hành công tác xã h i. • Công tác xã h i nông thôn và ñô th - các d ch v xã h i. V i m i ch ñ nh này có nhi u tham lu n, nghiên c u, mô hình, kinh nghi m ñư c trình bày trong các panel h i ngh . Sau ñây tôi xin t ng h p tóm t t 5 v n ñ ñư c GS. Kensaku Ohashi trình bày trong di n văn ñ d n và m t s ý ki n c a các h c gi khác liên quan ñ n các v n ñ xã h i trong vùng Châu Á-Thái Bình Dương. 1. S dao ñ ng c a h th ng b o ñ m nhà nư c và an sinh nhà nư c Chúng ta th y ñư c các v n ñ như an sinh xã h i và b o ñ m xã h i các nư c trong vùng v n còn ñan xen nhau, cái mà GS. Kensaku Oahashi g i là “s dao ñ ng” qua l i gi a b o ñ m xã h i và an sinh nhà nư c, trong ñó mô hình châu Âu khó áp d ng các nư c phát tri n Châu Á. Vì v y, các xã h i Châu Á c n nhìn l i các m c tiêu an sinh b ng cách phát tri n mô hình Châu Á có xem xét ñ y ñ ñ n s tham gia tích c c c a xã h i dân s trong vi c th c thi nh ng m c tiêu c a b o ñ m xã h i. B ng cách này, xã h i dân s có th ñóng vai trò như m t ch t xúc tác cho s phát tri n trong xã h i. 2. D ch v cho con ngư i và s qu n tr ñ a phương V n ñ vai trò chăm sóc c a c ng ñ ng và các d ch v xã h i. Các nư c như Trung Qu c, Hàn Qu c, Nh t B n ñang già hóa nhanh chóng. Ngư i ta lo s vi c ñô th hóa tác ñ ng ñ n các khuôn m u, các m i quan h ràng bu c mà xã h i nông nghi p m t th i phát huy tác d ng. ðó là vi c chăm sóc ngư i cao tu i ñ t ra cho các nư c này và các nư c khác vì có nơi h th ng ñ m b o xã h i chưa ñáp ng t t. 3. Tri t lý “tình huynh ñ ” ðây là tri t lý xã h i b o ñ m s t do và bình ñ ng khai sinh t cách m ng Pháp. C n giáo d c cho công dân tinh th n huynh ñ và s d ng giáo d c như là công c ñ phát tri n tinh th n này. Giáo d c là tác nhân cho công tác xã h i và cho s phát tri n. 4. Văn hóa và công tác xã h i h tr cho cu c s ng ñ c l p trong c ng ñ ng Ngày càng rõ r t là ngư i ta xem xét l i ch c năng c a các cơ s xã h i nuôi dư ng t p trung. Ngoài nh ng ñóng góp nh t ñ nh thì các cơ s d ng này còn nhi u nh ng khía c nh b t c p. Trong m i c ng ñ ng ngoài s tr giúp chính th c thì s tr giúp phi chính th c là c n thi t ñ i v i cá nhân nh ng ngư i th hư ng. Văn hóa ñóng m t vai trò quan tr ng trong công tác xã h i. Nhân viên xã h i c n am hi u văn hóa và truy n th ng ñ a phương m t khi chúng ta thúc ñ y cu c s ng ñ c l p như là m t ph n bình thư ng hóa hay hòa nh p xã h i cho các thành ph n thu c nhóm d b thương t n. Các nư c Châu Á n m trong vùng gió mùa thì lúa g o là m t ph n c a văn hóa. Tôn giáo tín ngư ng trong vùng là ña d ng nhưng cái chung nh t là không ñ i l p
  28. 28. 28/68 nhau mà bi t v n d ng cái ñ c thù ph c v dân t c. N i b t là tính h tr , ñùm b c nhau lúc ho n n n các c ng ñ ng dân t c trong vùng. các nư c phương Tây, nhân viên xã h i làm vi c v i thân ch trên h p ñ ng ký k t gi a ñôi bên. Châu Á chúng ta thì không rõ nét, th m chí không có. Công tác xã h i nên phát huy giá tr văn hóa t t ñ p c a qu c gia mình như là m t tác nhân cho s phát tri n. 5. Công tác xã h i, tác nhân cho s phát tri n Công tác xã h i gi i quy t v n ñ c a thân ch trong m i quan h nhân s tương tác v i môi trư ng xã h i. Ph i xem m i quan h nhân s như là v n xã h i ñ thúc ñ y công b ng xã h i. Công tác xã h i ñư c xem như là ñi m n i k t gi a các cá nhân, v n ñ và d ch v h tr . Công tác xã h i chú tr ng vào s thúc ñ y tri t lý xã h i m i và h th ng xã h i m i, cũng như c vũ vi c h c t p và giáo d c an sinh xã h i trong các công dân. Trong khi thúc ñ y m t tri t lý xã h i m i và các h th ng xã h i, nhân viên xã h i c n nh n m nh s chăm sóc d a vào c ng ñ ng ch y u nh n m nh ñ n s qu n tr xã h i và v n xã h i ñ c bi t ñ i v i nh ng ñ i tư ng như ngư i cao tu i và ngư i khuy t t t. H th ng xã h i m i không nên ñ t ngoài n n kinh t mà nó là m t b ph n không th thi u c a n n kinh t ch ñ o chú tr ng vào n n an sinh c ng ñ ng. V i phương cách này, công tác xã h i là tác nhân cho s phát tri n. …………………. M t mô hình cho CTXH vùng Châu Á-Thái Bình Dương: Công tác xã h i vùng Châu Á-Thái Bình Dương còn ñ i di n v i nhi u v n ñ mà theo TS. Jong-sam Park, Ch t ch H i Nhân viên xã h i Hàn Qu c là nh ng thách th c trong th k 21, h u qu ñ n t nh ng bi n chuy n kinh t xã h i n i lên t nh ng năm qua. Ông ñưa ra các câu h i sau: Nh ng lo i thách th c m i vùng Châu Á- Thái Bình Dương ñương ñ u là gì? Ngành an sinh xã h i và giáo d c Công tác xã h i ñáp ng nh ng thách th c n y như th nào? Chúng ta có c n “nh ng mô hình m i Châu Á-Thái Bình Dương” ñáp ng nh ng thách th c m i n y? Có ph i an sinh xã h i và công tác xã h i hi n có mà m i nư c trong vùng ñang tri n khai và áp d ng không còn thích h p n a và không ñ ñ gi i quy t nh ng thách th c m i n i lên ñ i v i n n an sinh xã h i trong vùng Châu Á-Thái Bình Dương? N u ñúng v y, thì ph i chăng nh ng mô hình công tác xã h i hi n h u mà nhi u qu c gia trong vùng (như Hàn Qu c, Nh t B n, n ð , H ng Kông, Singapore, Phi Lu t Tân, ðài Loan, Malaysia, Indonesia …) v n mang b n ch t phương Tây l i không ñ s c gi i quy t có hi u qu nh ng thách th c v an sinh xã h i vào th k 21 c a Châu Á-Thái Bình Dương? Nh ng v n ñ xã h i c a Châu Á-Thái Bình Dương: Châu Á-Thái Bình Dương có quy mô dân s chi m 1/3 dân s th gi i. Nhưng bư c vào th k 21 các nư c ðông B c Á ñang gi m dân s (Hàn Qu c, Nh t B n, ðài Loan). Kinh t phát tri n kỳ di u v i s n i lên c a Trung Qu c và n ð . Thành t u kinh t cũng ñ t ra nh ng thách th c tích c c l n tiêu c c. Phân n a tr em trong s 1,27 t tr em Châu Á s ng trong ñói nghèo. Thiên nhiên gây nhi u th m h a. N n
  29. 29. 29/68 ñ ng ñ t và sóng th n năm 2004 là d p ñ h i t ch nghĩa nhân ñ o. Trư c ñó di n ra hai “sóng th n” khác là “kh ng ho ng tài chính 1997” và “d ch hô h p c p SARS”, và hi n nay có lo i sóng th n khác t h i hơn ñó là “ñ i d ch HIV/AIDS”. Hai nư c Nh t B n2 và Hàn Qu c ñang g p nh ng r c r i v v n ñ ngư i cao tu i. Ngư i Nh t cao tu i ñã tìm ñ n các nư c trong vùng như Hàn Qu c, Malaysia (ñ o Penang nơi t ch c h i ngh có nhi u ngư i cao tu i Nh t B n ñ nh cư) … ñ an hư ng tu i già. Tuy nư c Nh t t hào v i h th ng an sinh xã h i tiên ti n và ñ i ngũ nhân viên xã h i chuyên nghi p3 v i các d ch v chăm sóc ngư i cao tu i t t nh t nhưng v n không tránh ñư c nh ng v n n n t nh ng l thói quan liêu. Báo Tu i Tr (TP. HCM) s ra ngày th b y 13/10/2007 có ñăng bài và hình nh ngôi nhà t i tàn c a m t ngư i Nh t 52 tu i s ng trong nghèo ñói thành ph Kitakyushu và ch t ñói ngày 10/7/2007 v a qua trong cô ñơn không ai hay bi t ñ l i cu n nh t ký lên án hành ñ ng quay lưng c t ch ñ ch ñ tr c p xã h i c a cán b ñ a phương.4 M t v n n n khác Nh t B n là xu hư ng t t tăng cao. Ngư i ta l p trang web ñ hư ng d n ngư i khác t t . T khi có cu c kh ng ho ng kinh t Châu Á giai ño n 1997-1998, m i năm Nh t x y ra 20.000 – 24.000 v t t ; v sau m i năm có g n 30 ngàn v . Ch tính riêng năm 2006 ñã có 32.155 v t t hơn m t n a là ngư i th t nghi p5. ðó là ngư i l n g p kh ng ho ng trong cu c s ng tìm ñ n cái ch t t nguy n. Nhưng v i h c sinh v n ñ t t ñã thành v n ñ xã h i c a h c ñư ng Nh t B n xu t phát t n n b t n t, hi p ñáp gi a nh ng h c sinh ñ n t nh ng n n văn hóa khác nhau. C n tư duy m i Công tác xã h i c n thay ñ i tư duy và n n giáo d c CTXH ñ ñ i phó v i nh ng v n n n xã h i và kinh t m i th i ñ i toàn c u hóa. Nh ng h l y như tình tr ng thay ñ i nhanh chóng v xã h i, chính tr và kinh t di n ra Châu Á; nh ng giá tr Nho giáo ngày m t suy y u các nư c ðông Á; và h th ng gia ñình và h hàng cũng lâm vào tình tr ng thi u v ng ch c. Các thi t ch này không còn th c hi n ñư c ch c năng c a chúng vì th nhân viên xã h i c n có gi i pháp thi t th c c ng ñ ng và qu c gia mình. CTXH c n ñóng vai trò tác nhân ñ phát tri n, ñáp ng yêu c u phát tri n c a qu c gia và vùng. ð th c hi n ñi u này c n xác ñ nh l i t m nhìn, s m ng, m c ñích và chi n lư c cho an sinh xã h i Châu Á cũng như c a ngh công tác xã h i trên ti n ñ ti p thu tinh hoa nhân lo i v n d ng vào b i c nh xã h i m i qu c gia. ð i v i Vi t Nam, ngành CTXH chưa ñư c ñ nh v rõ ràng m c dù m y ch c năm qua ñã có c g ng t nhi u phía trong ñó có nh ng nhân viên xã h i có m t t i ñây. Nhi u tranh lu n, bàn th o trôi qua nhưng k t c c v n chưa ngã ngũ. Mã s ñào t o ñã có nhưng mã ngh nhân viên xã h i thì còn ch . Do v y v trí c a CTXH Vi t Nam trên b n ñ CTXH vùng Châu Á-TBD và th gi i chưa ñư c v ra. Nh ng ñóng góp c a cá nhân, t p th … các di n ñàn qu c t và khu v c chưa ph i là ti ng nói 2 Theo s li u công b c a B Y t , Lao ñ ng và An sinh Nh t B n vào tháng 9/2005, Nh t B n có 25.560.000 ngư i 65 tu i tr lên, chi m 20% dân s . 3 Hi n nay Nh t B n có hơn 82.000 nhân viên xã h i ñăng ký hành ngh và 250 cơ s ñào t o An sinh Xã h i và CTXH (theo Rajendran Muthu, ð i h c Iwate Prefectural, Nh t B n, Japan’s Role in Asian Social Work Education, APASWE E-Newsletter, Volume 2, Issue 1, September 2007) 4 Ch t ñói gi a nư c giàu, Hi u Trung, Báo Tu i Tr , th B y 13/10/2007, m c Câu chuy n chi u th B y, tr.20 5 B t gi ch nhân m t trang web ñ c h i, Quỳnh Lai, Báo An ninh Th gi i s 699 ngày 20/10/2007, tr.26
  30. 30. 30/68 chính th c vì không ñ i di n cho H i nhân viên xã h i hay H i các trư ng CTXH c a Vi t Nam. Chúng ta chưa là thành viên c a APASWE6 cũng như IFSW7 (Hi p h i qu c t NVXH) và IASSW (Hi p h i qu c t các trư ng CTXH). Chưa có tư cách thành viên nên CTXH nư c ta ch u thi t thòi trên nhi u lĩnh v c. Qua d h i ngh CTXH vùng Châu Á-TBD l n này, chúng tôi ñư c bi t nư c b n láng gi ng Campuchia ñã ñư c APASWE giúp thành l p Khoa CTXH ð i h c Hoàng Gia Phnom Penh (RUPP) và ñư c h tr ñào t o ñ i ngũ gi ng viên. ð h i nh p th gi i v m t ngh nghi p chúng ta c n tham kh o, ñ i chi u v i nh ng tiêu chu n toàn c u v giáo d c, ñào t o và th c hành CTXH do 2 thi t ch qu c t l n (IASSW và IFSW) c a ngành ban hành và c p nh t năm 2005 ñ v n d ng vào b i c nh nư c ta. Nhân d p ngày h i CTXHTG và h i th o khoa h c năm nay, chúng tôi xin phép công b b n d ch văn b n này t a ñ là : NH NG TIÊU CHU N TOÀN C U V GIÁO D C VÀ ðÀO T O NGH CÔNG TÁC Xà H I ñ quý v và các b n tham kh o. nh ng n i ưu tư v tương lai Nhân d p này chúng tôi m t l n n a xin chia s phát tri n ngh CTXH nư c ta ñ s m ti p c n v i th gi i và khu v c. Chúng ta không mong gì hơn là nhà nư c t o m i ñi u ki n ñ ngành ngh CTXH ñư c phát n ñ t nư c ph n vinh./. huy ch c năng c a mình góp ph n xây d ng và phát tri Xin c m ơn Quý v và các b n ñã l ng nghe. 6 APASWE (Asian & Pacific Association for Social Work Education) hi n có 144 h i viên chính th c và 31 h i viên cá nhân (theo APASWE E-Newsletter, Volume 2, Issue 1, September 2007) 7 IFSW (International Federation of Social Workers) hi n có các t ch c là h i viên 84 qu c gia v i hơn 500.000 h i viên cá nhân
  31. 31. 31/68 NH NG TIÊU CHU N TOÀN C U V GIÁO D C VÀ ðÀO T O NGH CÔNG TÁC Xà H I (GLOBAL STANDARDS FOR THE EDUCATION AND TRAINING OF THE SOCIAL WORK PROFESSION) (ðã ñư c thông qua t i các cu c h p chung c a Hi p h i qu c t các trư ng CTXH (IASSW) và Hi p h i qu c t nhân viên xã h i (IFSW) Adelaide, Autralia năm 2004) Ngư i d ch: ThS. Lê Chí An Trư ng B môn Công tác xã h i, Khoa Xã h i h c ð i h c M , Thành ph H Chí Minh I- NH NG M C ðÍCH CHÍNH C A NGH CÔNG TÁC Xà H I Công tác xã h i, nhi u khu v c khác nhau trên th gi i, có m c tiêu can thi p nh m h tr xã h i và phát tri n, b o v , phòng ng a và/ho c tr li u. Xu t phát t tài li u ñã có, t ph n h i c a các ñ ng nghi p thông qua các cu c tư v n và góp ý v ñ nh nghĩa qu c t v công tác xã h i, Hi p h i các trư ng CTXH và Hi p h i qu c t nhân viên xã h i ñã xác ñ nh nh ng m c ñích chính c a công tác xã h i như sau: • T o ñi u ki n thu n l i cho s hòa nh p nh ng ngư i b b rơi bên l , b lo i tr xã h i, ngư i không có quy n s h u, nh ng nhóm ngư i d b thương t n và nhóm nguy cơ. • Ch rõ và ñ u tranh v i nh ng rào c n, s b t bình ñ ng và b t công còn t n t i trong xã h i. • Hình thành m i quan h làm vi c trong ng n h n và dài h n v i cá nhân, gia ñình, nhóm, t ch c và c ng ñ ng và huy ñ ng h nâng cao cu c s ng và tăng cư ng năng l c gi i quy t v n ñ . • H tr và giúp ngư i dân n m b t ñư c các d ch v và tài nguyên trong c ng ñ ng. • Xây d ng và th c thi các chính sách và chương trình nâng cao cu c s ng an sinh cho ngư i dân, thúc ñ y s phát tri n và quy n con ngư i, thúc ñ y s hài hòa và n ñ nh c a xã h i, nhưng n ñ nh t i m c không vi ph m quy n con ngư i. • Khuy n khích ngư i dân tham gia bi n h thích ñáng nh ng v n ñ liên quan ñ n ñ a phương, qu c gia, vùng và/ho c qu c t . • Bi n h cho vi c hình thành và th c thi chính sách phù h p v i nh ng nguyên t c ñ o ñ c ngh nghi p. • Bi n h cho nh ng thay ñ i v nh ng ñi u ki n c u trúc khi n cho ngư i dân b b rơi bên l , b m t quy n s h u và nh ng ñ a v d b thương t n, và nh ng ñi u làm t n h i ñ n s hài hòa chung c a xã h i và s n ñ nh c a nh ng nhóm dân t c khác nhau, nhưng n ñ nh t i m c không vi ph m quy n con ngư i. • Làm vi c nh m b o v nh ng ngư i không t b o v mình ñư c, ví d , tr em c n ñư c chăm sóc, nh ng ngư i b b nh tâm th n hay ch m phát tri n trí tu , trong tinh th n ch p nh n h và ñ y ñ tính ñ o ñ c pháp lu t.
  32. 32. 32/68 • Tham gia vào ho t ñ ng chính tr và xã h i ñ tác ñ ng ñ n các chính sách xã h i và phát tri n kinh t , và nh hư ng ñ n s thay ñ i qua vi c phê phán và lo i tr nh ng b t công. • Nâng cao s n ñ nh, hài hòa và tôn tr ng l n nhau c a các xã h i mà không vi ph m quy n con ngư i. • Thúc ñ y s tôn tr ng truy n th ng, văn hóa, ý th c h , ni m tin và tôn giáo gi a các nhóm dân t c và xã h i khác nhau nhưng nh ng ñi u này không mâu thu n v i các quy n cơ b n c a con ngư i. • Ho ch ñ nh, t ch c, qu n lý các chương trình và các t ch c g n bó v i b t kỳ các m c ñích ñã mô t trên ñây. II- NH NG TIÊU CHU N TOÀN C U V GIÁO D C VÀ ðÀO T O NGH CÔNG TÁC Xà H I 1. NH NG TIÊU CHU N LIÊN QUAN ð N M C ðÍCH CH YUC A TRƯ NG CTXH HAY S M NG C A TRƯ NG CTXH T t c các trư ng CTXH mong mu n phát tri n m c ñích ch y u hay s m ng c a mình: 1.1 ðư c trình bày rõ ràng nh ñó nh ng ngư i có l i ích chia s 8 có th hi u ñư c. 1.2 Ph n ánh nh ng giá tr và nh ng nguyên t c ñ o ñ c ngh nghi p công tác xã h i. 1.3 Ph n ánh mong mu n ñ t s cân ñ i h p lý v nhân kh u h c c a cơ s ñào t o. M c ñích hay s m ng c n ñưa vào nh ng v n ñ như dân t c và gi i trong ñ i ngũ gi ng viên cũng như trong tuy n d ng và nh ng th t c tuy n sinh. 1.4 Tôn tr ng các quy n và nh ng l i ích c a ngư i s d ng d ch v và s tham gia c a h vào m i m t c a vi c tri n khai các chương trình. 2. NH NG TIÊU CHU N LIÊN QUAN ð N CÁC M C TIÊU VÀ ð U RA C A CHƯƠNG TRÌNH V các m c tiêu c a chương trình và nh ng thành qu mong mu n, trư ng c n ñ t nh ng tiêu chu n sau: 2.1 ð nh rõ các m c tiêu c a chương trình ñào t o và thành qu ñào t o nâng cao mong mu n. 2.2 Ph n ánh nh ng giá tr và nh ng nguyên t c ñ o ñ c ngh nghi p trong xây d ng chương trình và th c hi n chương trình. 2.3 Nh n di n ñư c nh ng phương pháp gi ng d y và cách th c nh ng phương pháp này g n v i vi c ñ t ñư c s phát tri n nh n th c và tình c m c a sinh viên công tác xã h i. 8 Nh ng ngư i có l i ích chia s bao g m b n thân cơ s giáo d c; ngành ngh , có t ch c hay phi chính th c, bao g m nh ng ngư i th c hành ngh nghi p, các nhà qu n lý và th y cô; các cơ s CTXH là nh ng cơ s ti m năng s tuy n d ng và nh n sinh viên th c t p; nh ng ngư i s d ng d ch v CTXH; sinh viên; chính quy n và c ng ñ ng r ng hơn.
  33. 33. 33/68 2.4 Bi u th ñư c cách th c mà chương trình ph n ánh ki n th c c t lõi, các ti n trình, các giá tr và k năng c a ngh nghi p công tác xã h i khi ñư c ng d ng vào hoàn c nh c th . 2.5 Bi u th ñư c cách th c mà v i trình ñ ban ñ u sinh viên công tác xã h i có th ñ t ñư c s t nh n th c và ch u trách nhi m v vi c s d ng ki n th c và k năng ngh nghi p. 2.6 Bi u th ñư c cách th c làm th nào mà chương trình g n v i nh ng m c ñích ngh nghi p ñã ñư c xác ñ nh b i c p qu c gia hay vùng, và làm th nào ñ chương trình ch ra nh ng nhu c u và nh ng ưu tiên phát tri n c p ñ a phương, qu c gia và c p vùng. 2.7 B i vì công tác xã h i không ho t ñ ng xa r i con ngư i, nên chương trình c n ph i xem xét ñ n tác ñ ng c a các y u t văn hóa, kinh t , giao ti p, xã h i, chính tr và tâm lý trong b i c nh toàn c u. 2.8 Có s chu n b v m t ñào t o liên quan ñ n th c hành công tác xã h i giai ño n ban ñ u v i cá nhân, gia ñình, nhóm và c ng ñ ng trong b t kỳ b i c nh nào. 2.9 T kh o sát ñ ñánh giá m c ñ ñ t ñư c m c tiêu chương trình và thành qu mong ñ i. 2.10 Lư ng giá có s tham gia c a nh ng ngư i cùng ngành ngh bên ngoài khi th y h p lý và tài chính cho phép. Hình th c là nhóm nh ng ngư i cùng ngành ngh bên ngoài ñi u ti t các bài t p và/ho c bài thi vi t và ti u lu n và h xem xét và ñánh giá n i dung chương trình ñào t o. 2.11 Vi c trao t ng h c v công tác xã h i như ch ng ch , trung c p, ñ i h c hay sau ñ i h c là do c p th m quy n qu c gia hay vùng phê duy t. 3. NH NG TIÊU CHU N LIÊN QUAN ð N N I DUNG CHƯƠNG TRÌNH ðÀO T O BAO G M C GIÁO D C T I HI N TRƯ NG (TH C T P) Liên quan ñ n n i dung chương trình ñào t o, trư ng ñào t o công tác xã h i c n ñ t ñư c nh ng ñi u sau ñây: 3.1 Chương trình ñào t o và phương pháp gi ng d y phù h p v i các m c tiêu chương trình, nh ng thành qu mong ñ i và s m ng c a nhà trư ng. 3.2 Nh ng k ho ch rõ ràng cho vi c t ch c, th c hi n và lư ng giá vi c giáo d c lý thuy t và th c hành. 3.3 Có s tham gia c a nh ng ngư i s d ng d ch v trong vi c ho ch ñ nh và cung ng các chương trình ñào t o. 3.4 Th a nh n và phát tri n vi c giáo d c và th c hành công tác xã h i mang tính b n ñ a ho c ñ a phương xu t phát t truy n th ng và văn hóa c a các nhóm thi u s và các xã h i khác nhau, nhưng nh ng truy n th ng và văn hóa y không vi ph m các quy n con ngư i. 3.5 ð c bi t chú ý thư ng xuyên xem xét l i chương trình ñào t o và phát tri n chương trình ñào t o. 3.6 ð m b o r ng chương trình ñào t o giúp sinh viên công tác xã h i phát tri n ñư c nh ng k năng tư duy phê phán và thái ñ tranh lu n mang tính h c thu t, thái ñ c i m v i nh ng kinh nghi m m i và nh ng mô hình m i, và xem vi c h c t p là su t ñ i.
  34. 34. 34/68 3.7 Giáo d c t i hi n trư ng (th c t p) c n ph i b trí th i gian ñ y ñ và bao g m nh ng nhi m v và cơ h i h c t p ñ m b o là sinh viên ñư c chu n b t t ñ th c hành chuyên nghi p. 3.8 S ñi u ph i và ph i h p có k ho ch gi a nhà trư ng và các cơ s ñư c ch n làm nơi th c t p là c n thi t. 3.9 C n có k ho ch và th c hi n t t vi c ñ nh hư ng công tác th c t p cho ki m hu n viên và ngư i hư ng d n sinh viên th c t p. 3.10 Vi c b nhi m ki m hu n viên th c t p hay ngư i hư ng d n th c t p, là nh ng ngư i có năng l c và kinh nghi m, tùy vào trình ñ phát tri n công tác xã h i t ng qu c gia quy t ñ nh và tùy vào vi c ñ nh hư ng công tác th c t p cho ki m hu n viên và ngư i hư ng d n sinh viên th c t p. 3.11 Có s tham gia c a ki m hu n viên và ngư i hư ng d n th c t p vào vi c phát tri n chương trình ñào t o. 3.12 Xây d ng m i quan h ñ i tác gi a cơ s ñào t o và cơ s th c t p trong vi c ra quy t ñ nh liên quan ñ n vi c ñào t o t i hi n trư ng và lư ng giá thành tích th c t p c a sinh viên. 3.13 Cung c p cho ngư i hư ng d n hay ki m hu n viên m t cu n s tay hư ng d n th c t p trong ñó ñ c p chi ti t nh ng tiêu chu n th c t p, nh ng th t c, nh ng tiêu chí ñánh giá và nh ng k t qu kỳ v ng. 3.14 ð m b o có s n nh ng ngu n l c ñ y ñ và thích h p ñ ñáp ng nhu c u c a các h c ph n th c t p trong chương trình ñào t o. 4. NH NG TIÊU CHU N LIÊN QUAN T I CHƯƠNG TRÌNH ðÀO T O C T LÕI V chương trình ñào t o c t lõi, nhà trư ng mong mu n có ñư c nh ng tiêu chu n sau ñây ñư c ch p nh n trên toàn th gi i: 4.1 Nh n di n, ch n l c ñ ñưa vào chương trình ñào t o, chương trình gi ng d y nh ng nhu c u và nh ng ưu tiên ñã ñư c xác ñ nh b i ñ a phương, qu c gia và/ho c vùng/qu c t . 4.2 Mô t các m c tiêu c a t ng b ph n trong chương trình ñào t o, gi i thích s s p x p th t và n u khóa h c hay h c ph n không ñư c gi ng d y trư ng thì ch rõ trách nhi m c a khoa trong vi c gi ng d y môn h c ñó. 4.3 M c dù kho n 4.1 nói v y nhưng có nh ng chương trình c t lõi ñư c xem là có th áp d ng r ng rãi. Vì th nhà trư ng c n ñ m b o r ng sinh viên công tác xã h i vào cu i khóa h c trư c khi ra trư ng ph i ch ng t ñư c b n lĩnh v c nh n th c trong chương trình c t lõi: Lĩnh v c ngh công tác xã h i Hi u bi t v cách th c mà nh ng b t bình ñ ng trong c u trúc xã h i, s phân bi t ñ i x , s áp b c và nh ng b t công xã h i, chính tr và kinh t nh hư ng ñ n vi c th c hi n ch c năng và phát tri n con ngư i m i c p ñ , k c c p ñ toàn c u. Ki n th c v hành vi và s phát tri n c a con ngư i và môi trư ng xã h i, nh n m nh ñ n s tương tác con-ngư i-trong-môi trư ng,

×