Ti̇caret hukuku Sunum
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Ti̇caret hukuku Sunum

on

  • 4,047 views

Ticaret Hukuku - Güzel Sunum

Ticaret Hukuku - Güzel Sunum

Statistics

Views

Total Views
4,047
Views on SlideShare
3,970
Embed Views
77

Actions

Likes
0
Downloads
60
Comments
0

2 Embeds 77

http://www.iwipa.com 61
https://www.iwipa.com 16

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Ti̇caret hukuku Sunum Ti̇caret hukuku Sunum Presentation Transcript

  • TİCARET HUKUKU
  • Ticaret Hukuku Hakkında Genel BilgilerÖzel Hukuk-Kamu Hukuku ayrımında özel hukukun birdalıdır.Temel kaynağı, 1957 tarihinde yürürlüğe girmiş olan ve1475 maddeden oluşan Türk Ticaret Kanunu olup, buKanun, Medeni Kanun’un ayrılmaz bir parçasınıoluşturur.
  • 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) KapsamıTürk Ticaret Kanunu, Başlangıç Kısmı ve Son Hükümlerdışında beş kitaptan oluşur:• Başlangıç Kısmı• I. Kitap: Ticari İşletme• II. Kitap: Ticaret Şirketleri• III. Kitap: Kıymetli Evrak• IV. Kitap: Deniz Ticareti• V. Kitap: Sigorta Hukuku• Son HükümlerTicaret hukukunun kapsamı, TTK’nun kapsamındandaha geniştir.
  • Ticari İşletme Hukuku Kapsamındaki Konular• Ticari işletme• Ticari iş ve ticari hüküm• Tacir• Ticaret unvanı• İşletme adı• Marka• Haksız rekabet• Ticari defterler• Ticaret Sicili• Cari hesap sözleşmesi• Tacir yardımcıları
  • I. TİCARİ İŞLETME Türk Ticaret Kanunu’nda ticari işletme esasıbenimsenmiştir. Ticari hüküm, ticari iş gibi kavramlar, ticari işletme kavramından hareketle tanımlanmıştır.
  • Ticari İşletmeye İlişkin DüzenlemelerTTK’daki hükümler Ticaret Sicili Tüzüğü• TTK md. 11 Md. 14(Ticarethane, fabrika ve ticari (Ticari işletmenin tanımı)şekilde işletilen diğer müesseselerticari işletme sayılır.)• TTK md. 12(Örnekseme yoluyla sayılanticarethane türleri ve fabrikacılığıntanımı)• TTK md. 13(Ticari şekilde işletilen diğermüesseseler)
  • Ticari İşletmenin TanımıTicaret Sicili Tüzüğü md. 14:“Türk Ticaret Kanunu’nun 12. maddesinde tarif edilenticarethane veya fabrikalar ile 13. maddesinde tarif edilenticari şekilde işletilen diğer müesseseler ticari işletmedir.Bir gelir sağlamayı hedef tutmayan veya devamlı olmayanfaaliyetlerle Türk Ticaret Kanunu’nun esnaf faaliyetisınırlarını aşmayan faaliyetler ticari işletme sayılamaz.”
  • Ticaret Sicili Tüzüğü’ne Göre Ticari İşletmenin Genel Unsurları• Gelir sağlamayı hedef tutmak• Devamlılık• Esnaf faaliyeti sınırlarının aşılması• Bağımsızlık (Tüzük’te açıkça ifade edilmiyor ancak, öğretide kabul ediliyor.)
  • Ticari İşletmenin Genel Unsurları (devam)• Gelir sağlamayı hedef tutmak:Gelir sağlama amacının bulunması yeterli, amaca fiilen ulaşılıpulaşılmaması önemli değil. Sürekli zarar eden bir işletme de ticariişletme sayılabilir.• Devamlılık:Tek sefere mahsus, tesadüfi karakterli faaliyetler ticari işletmesayılamaz.
  • Ticari İşletmenin Genel Unsurları (devam)• Esnaf faaliyeti sınırlarını aşma:Esnaf-tacir ayrımının hangi kriterlere göre yapılacağı, BakanlarKurulu’nun 1986 tarihli Kararnamesi’ne göre belirlenmektedir. BuKararname’ye göre bir kişinin esnaf sayılabilmesi için önkoşul,Koordinasyon Kurulu’nca belirlenen esnaf ve küçük sanatkarkollarından birine dahil olmaktır. Bu koşulu gerçekleştirenlerden;1. Gelir vergisinden muaf tutulanlar,2. Kazançları götürü usulde (1998 değişikliğiyle basit usul) vergilendirilenler başkaca bir koşul aranmaksızın esnaf sayılırlar.3.İşletme hesabına göre defter tutanlardan iktisadi faaliyetleri nakdi sermayesinden çok bedeni çalışmasına dayanan ve VUK md. 177/I b.1 ve 3’te yer alan limitlerin yarısını, b.2’deki limitin tamamını aşmayanlar, esnaf ve küçük sanatkar sayılır.
  • Ticari İşletmenin Genel Unsurları (devam)• Bağımsızlık:Ticaret Sicili Tüzüğü’nde açıkça ifade edilmemekle birlikte öğretidekabul edilen bir unsurdur. Merkeze bağlı olarak çalıştığı için şube,ayrı bir işletme oluşturmaz.
  • Türk Ticaret Kanunu’na Göre Ticari İşletme TürleriTTK. md. 11:Ticarethane, fabrika ve ticari şekilde işletilen diğermüesseseler ticari işletme sayılır.Nelerin ticarethane, nelerin fabrika ve nelerin ticarişekilde işletilen diğer müessese olarak kabul edileceğiTTK md. 12 ve 13’te gösterilmiştir.
  • TTK md. 12’de belirlenen ve nitelik itibariyle bunlara benzeyen müesseseler ticarethane sayılır. TTK md. 12’de 12 bent halinde sayılan müesseseler örnek niteliğindedir.TTK md. 12 kapsamında ticarethane sayılan müesseselerden bazılarışunlardır:• Menkul malların satılması veya kiralanmak üzere tedariki ile uğraşan müesseseler,• Kıymetli evrakı satmak üzere tedarik eden ve satan müesseseler,• Her çeşit imal ve inşa,• Matbaacılık, gazetecilik, kitapçılık, yayın işleriyle uğraşan müesseseler,• Borsa, kambiyo, sarraflık, bankacılık işleriyle uğraşan müesseseler,• Kara, deniz ve havada, nehir ve göllerde eşya taşıma işleriyle uğraşan müesseseler,• Su, gaz, elektrik dağıtma, haberleşme işleriyle uğraşan müesseseler,• Her türlü aracılık işleriyle uğraşan müesseseler.
  • Fabrikacılık (TTK md. 12/II):Fabrikacılık, hammadde veya diğer malların makine yahut sairteknik vasıtalarla işlenerek yeni veya değerli mahsuller vücudagetirilmesidir.Fabrikacılık faaliyetinin kapsamı kural olarak esnaf faaliyetisınırlarını aşacaktır.Ticari şekilde işletilen diğer müesseseler (TTK md. 13)Bir çiftçinin veya toprak sahibinin ürünlerini olduğu gibi veya ziraisanatı dolayısıyla bir tezgahta şeklini değiştirerek satması, kuralolarak ticari iş sayılmaz. Ancak tarımsal faaliyetin kapasitesi veönemi, ticari muhasebeyi gerektirdiği ve ona ticari bir müessese şekilve niteliğini verdiği takdirde bu müessese de ticari işletme sayılır.
  • Ticari İşletmenin Merkezi ve ŞubeleriMerkez Kavramı:TTK’da merkez kavramı tanımlanmamış, buna karşılık ticariişletmenin merkezine bağlanan bazı hukuki sonuçlar düzenlenmiştir.Öğretide yapılan tanıma göre:Merkez, ticari işletmenin idari ve ticari faaliyetlerinin yürütüldüğüyerdir.
  • Ticari İşletmenin Merkezi ve Şubeleri (devam)Şube Kavramı:TTK’da şubenin tanımı yapılmamıştır.5590 sayılı Odalar Kanunu ve 4389 sayılı Bankalar Kanunu gibi bazıözel kanunlarda merkezin tanımı bulunmaktadır.Öğretide yapılan tanıma göre:Şube, iç ilişkilerinde ve iç örgütlenmesinde merkeze bağlı bulunan,kendi çevresi ve yetki alanı içindeki dış ilişki ve faaliyetlerindebağımsız olan ve bağımsız bir işyeri teşkil eden birimdir.
  • Ticari İşletmenin Merkezi ve Şubeleri (devam)Şubenin unsurları:• Merkez ve şube aynı gerçek veya tüzel kişiye ait olmalıdır,• Şube, iç ilişkileri yönünden merkeze bağımlı olarak çalışır, merkezin işletme politikasını izler. İdari işlerinde ise bağımsızdır,• Şube, dış ilişkiler yönünden bağımsızdır,• Şube ile merkez arasında mutlaka mekan ayrılığının bulunması şart değildir.
  • Ticari İşletmenin Merkez ve Şubeleri (devam)Şube Olmaya Bağlanan Hüküm ve Sonuçlar:• Şube, ticari işletmenin bir parçası olduğundan, işletmenin devri, şubenin de devrini kapsar.• Tacir yardımcılarından ticari mümessilin temsil yetkisi, şubenin işleriyle sınırlandırılabilir.• Şube, merkezin ticaret unvanını, şube olduğunu belirtmek suretiyle kullanır.• Şubenin taahhütleri açısından şubenin bulunduğu yer ifa yeri sayılır.• Şubenin yaptığı işlemlerden dolayı şubenin bulunduğu yerde dava açılabilir.• Şube davada taraf olabilir; ancak iflas davası sadece merkeze karşı açılabilir.• Her şube bulundukları yer ticaret sicili ile ticaret ve sanayi odasına kaydolunur.
  • Ticari İşletmenin Unsurları ve DevriTicari işletmenin unsurlarına ve devrine ilişkin yasaldüzenlemeler:• TTK md. 11/II• TTK’nun Uygulanması Hakkında Kanun md. 41/II (d) ve (e)• BK md. 179 ve 180
  • Ticari İşletmenin UnsurlarıMaddi Unsurlar Gayrimaddi unsurlar• Bina, depo gibi gayrimenkuller • Alacaklar• Hammadde gibi menkuller • İpotek ve rehin hakları• Nakit para vb. • Marka • Ticaret unvanı • İşletme adı • Fikri ve sınai haklar • Ortaklıktan doğan haklar vb.
  • Ticari İşletmenin DevriDevrin Şekli:Şekil serbestisi ilkesi geçerlidir. Ancak devri özel şekle bağlı unsurlarmevcutsa gerekli şekil şartına uyulur. Örn. unsurlar arasında birtaşınmaz varsa, devrin tapu sicil memuru önünde yapılması gerekir.Devir halinde ticari işletmenin maddi ve gayrimaddi unsurları ayrıbir hükme gerek kalmaksızın devralana geçer.Devir, işletmenin hem aktiflerini hem de pasiflerini içerir.
  • Ticari İşletme RehniYasal Düzenleme:Ticari İşletme Rehni KanunuRehnin Konusu:Ticaret veya esnaf sicilinde kayıtlı işletmeler (TiRK md. 1)Rehin Sözleşmesinin Şekli:Rehin sözleşmesi, noter huzurunda re’sen düzenlenir. Daha sonraticari işletmeler açısından ticaret siciline, esnaf işletmeleri açısındanesnaf siciline tescil gereklidir. Tescil, kurucu niteliktedir.
  • Ticari İşletme Rehninin Kapsamı (TiRK md. 3)Zorunlu Kapsam Zorunlu Olmayan Kapsam• Ticaret unvanı • Patentler, markalar,• İşletme adı modeller, lisanslar gibi sınai• Menkul işletme tesisatı haklarBu unsurların rehninkapsamında bulunmaması, rehinsözleşmesinin geçersizliğinidoğurur.Sanayi işletmeleri açısındanmenkul işletme tesisatınıntümünün rehin sözleşmesindegösterilmesi zorunluluğukaldırılmıştır.
  • II. TİCARİ İŞ veTİCARİ HÜKÜM
  • Ticari İşTTK md. 3:Bu Kanunda düzenlenmiş olan hususlarla bir ticarethane veyafabrika yahut ticari şekilde işletilen diğer bir müesseseyi ilgilendirenbütün muamele, fiil ve işler, ticari işlerdendir.Ticari İş Sayılma Ölçütleri:• TTK’da düzenlenmiş olma ölçütüTTK’da düzenlenmiş olan bütün hususlar, tarafların sıfatınabakılmaksızın otomatikman ticari iştir.• İşin, ticari işletmeyle ilgili olması ölçütüHangi kanunda düzenlenmiş olursa olsun, haksız fiil de dahil olmaküzere bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün hususlar ticari iştir.
  • Ticari İş (devam)Ticari İş Karinesi (TTK md. 21/I):Bir tacirin borçlarının ticari olması asıldır. Şu kadar ki; gerçek kişiolan bir tacir, işlemi yaptığı anda bunun ticari işletmesiyle ilgiliolmadığını diğer tarafa açıkça bildirdiği veya işlem, fiil veya işin ticarisayılması hal gereği müsait bulunmadığı takdirde borç adi sayılır.Madde hükmüne göre tüzel kişi tacirlerin adi sahaları yoktur,yaptıkları bütün işlemler ticaridir.
  • Ticari İş (devam)TTK md. 21/II:Taraflardan yalnız birisi için ticari nitelikte olan sözleşmeler,kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, diğeri için de ticari iş sayılır.Örn: Memurun kıyafet satın alması durumu, mağaza sahibi (tacir)için ticari iş olduğundan ve arada satım sözleşmesi bulunduğundanmemur açısından da ticari sayılacaktır.
  • Ticari İş (devam) Ticari İş Sayılmaya Bağlanan Sonuçlardan Bazıları• Ticari işlerde müteselsil sorumluluk (Teselsül Karinesi) Ticari işlerde müteselsil sorumluluk konusu, borçlar hukukundan farklı olarak düzenlenmiştir.• Ticari işlerde faiz Ticari işlerde faiz, adi işlerde faizden farklılıklar göstermektedir.
  • Ticari İşlerde Müteselsil Sorumluluk (TTK md. 7)Borçlar hukukunda teselsülün sözleşmeden doğması esas, kanundandoğması istisna iken, TTK’da kural, borçlular arasında teselsülünvarlığıdır. Böylelikle teselsül, kaynağını kanundan alır ve aksisözleşmede düzenlenmiş olmadıkça geçerli olur.TTK md. 7’ye göre borçlular arasında teselsülün esasları:• İki veya daha fazla kimsenin müştereken borç altına girmesi• Ticari borçlara kefaletGerek borçlular, gerekse kefillerle borçlular arasında müteselsilsorumluluk esastır. Dolayısıyla alacaklı asıl borçluya başvurmadan,doğrudan kefile başvurabilecektir.
  • Ticari İşlerde FaizFaizin Tanımı ve Türleri:Kapital faizi, mahrum kalınan bir miktar paraya, mahrumiyet süresive mahrum kalınan paranın miktarı ile orantılı olarak sağlananmedeni semeredir.Temerrüt (gecikme) faizi, para borcunun zamanında ödenmemesihalinde ödenmesi gereken faizdir.Faiz, fer’i haklardandır ve ana paranın akıbetine bağlıdır.
  • Kapital Faizi OranlarıAdi işlerde Ticari işlerde Kanuni kapital faiz oranı Gerek adi, gerek ticari işlerdeAkdi faiz oranı kanuni kapital faizi oranı, Akdi faiz oranıTaraflar, Merkez Bankası’nın kısa vadeli Taraflar,faiz oranını kredi işlemleri için uyguladığı faiz oranınısözleşmede reeskont oranı üzerinden sözleşmedebelirleyebilirler. hesaplanır. Bu oran, 30 Haziran belirleyebilirler. günü önceki yılın 31 Aralık günü uygulanan reeskont oranından beş puan veya daha çok farklı ise yılın ikinci yarısında bu oran geçerli olur.
  • Temerrüt (Gecikme) Faizi OranlarıAdi işlerde Ticari işlerde Kanuni Kanuni faiz oranı Akdi faizAkdi faiz faiz oranı Kanuni kapital faizi oranı oranıoranı Kanuni uygulanır. Taraflar, faizTaraflar, kapital Ancak Merkez Bankasının oranınıfaiz oranını faizi oranı kısa vadeli avanslar için sözleşmedesözleşmede uygulanır. uyguladığı faiz oranı, bu belirleyebilirbelirleyebili (Reeskont oranın üzerinde ise arada ler.rler. oranı) sözleşme olmasa bile ticari işlerde temerrüt faizi bu oran üzerinden istenebilir. Alacaklının talebi gerekir.
  • Akdi Kapital Faizine İlişkin Bazı Sorunlar• Gerek adi, gerek ticari işlerde faiz anaparayı geçebilir.• Bileşik faiz uygulaması (faize faiz yürütülmesi)Adi işlerde Ticari İşlerdeBileşik faiz Bazı durumlarda mümkün:uygulaması •Cari hesaplarda (aslında bileşikmümkün değildir. faiz değil) •Borçlu yönünden ticari nitelikli ödünç sözleşmelerinde
  • Ticari HükümlerTicari Hüküm (TTK md. 1):Bu kanundaki hükümlerle, bir ticarethane, fabrika yahut ticarişekilde işletilen herhangi bir müesseseyi ilgilendiren muamele, fiil veişlere dair diğer kanunlardaki yazılı hususi hükümler, ticarihükümlerdir.Hakkında ticari bir hüküm bulunmayan ticari işlerde mahkeme,ticari örf ve adete, bu dahi yoksa, genel hükümlere göre karar verir.
  • Ticari Hükümlerin Uygulanma Sırası• Emredici hükümler• Sözleşme hükümleri• Ticari hükümler• Ticari örf ve adet• Genel hükümler• Teamül
  • III. TACİR
  • Türk Ticaret Kanunu’na göre Tacir TürleriGerçek kişi Tüzel kişi Donatmatacirler tacirler iştiraki (TTK md. 18) (TTK md. 19)(TTK md. 14)
  • Gerçek Kişi TacirlerTanım:Bir ticari işletmeyi, kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacirdenir (TTK md. 14/I)Tacir niteliğinin kazanılma şartları:• Bir ticari işletmenin varlığı İstisna: Bir ticari işletmeyi açmış gibi ister kendi, ister adi bir şirket veya her ne suretle olursa olsun hukuken var sayılmayan diğer bir şirket adına işlemlerde bulunan kimse tacir gibi sorumlu olur (TTK md. 14/III). Bu kişi, tacirlerin sahip olduğu haklardan yararlanamaz, sadece tacir olmanın külfetlerine katlanır.
  • Tacir Niteliğinin Kazanılma Şartları (devam)• Ticari işletmenin işletilmesi İstisna: Bir ticari işletmeyi kurup açtığını, sirküler, gazete, radyo vesair ilan vasıtaları ile halka bildirmiş veya işletmesini ticaret siciline kaydettirerek keyfiyeti ilan etmiş olan kimse tacir sayılır (TTK md. 14/II). Bu kişi, hem tacirlere tanınan haklardan yararlanır, hem de külfetlere katlanır.• Ticari işletmenin kısmen dahi olsa o kişi adına işletilmesi Adi ortaklığın tüzel kişiliği olmadığından, yönetim ve temsil yetkisine sahip olan kimse, ticari işletmeyi ancak kısmen kendi adına, kısmen de diğer ortaklar adına işletmektedir. Bu nedenle ortakların ayrı ayrı tacir sıfatı vardır.
  • Küçük ve mahcurların tacir niteliği:Küçük veya kısıtlılar adına veli veya vasi tarafından bir ticariişletmenin işletilmesi durumunda, tacir olmanın sonuçları temsiledilene, yani küçük veya kısıtlıya aittir. Bununla birlikte cezaiyaptırımlar, veli veya vasi hakkında uygulanır (TTK md. 15).Ticaretten menedilme durumunda tacir niteliği:Bir kimsenin veya resmi makamın iznine tabi olan işlerde, bu iznialmadan ticari işletme işleten kimse de tacir niteliğini kazanır.(TTK md. 16).Örn. ticari işletme işleten memur veya tekel konusuna giren bir malınüretimini izinsiz gerçekleştiren kimse de tacir sıfatını kazanır. Bukişiler hakkında uygulanacak disiplin ve cezai yaptırımlar isesaklıdır.
  • Tüzel Kişi TacirlerTTK md. 18 gereği tüzel kişi tacirler:• Ticaret şirketleri,• Amaçlarını gerçekleştirmek için ticari işletme işleten, ancak kamuya yararlı sayılmayan dernekler,• Kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümleri dairesinde yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere kamu tüzel kişileri tarafından kurulan müesseseler.
  • Ticaret Şirketleri (TTK md. 136):• Kollektif şirketler• Adi komandit şirketler• Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler• Anonim şirketler• Limited şirketler• KooperatiflerAmacına ulaşmak için ticari işletme işleten dernekler:Bu derneklerin kendileri tacir sıfatını taşır. Ancak kamuya yararlıdernekler, ticari işletme işletseler dahi kendileri tacir sayılmaz, örn.Kızılay Derneği.
  • Kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümleriçerçevesinde yürütülmek veya ticari şekilde işletilmeküzere devlet, il, belediye gibi kamu tüzel kişileritarafından kurulan teşekkül ve kurumlarÖrn:• Kamu iktisadi teşebbüsleri (KİT)• Ordu Yardımlaşma Kurumu (OYAK)• Ankara Belediyesi’ne bağlı Ankara Sular İdaresi
  • Donatma İştirakiDonatma İştiraki TTK md. 951:Birden ziyade şahsın müşterek mülkiyet şeklinde sahip oldukları birgemiyi aralarında yapmış oldukları sözleşme gereğince tümü ad vehesabına deniz ticaretinde kullanmaları.Donatma iştirakinin tüzel kişiliği yoktur. Ancak TTK md. 19 gereğitacirlere uygulanan hükümler, donatma iştiraki hakkında dauygulanır.
  • Tacir Olmanın Sonuçları• İflas Tacirler, her türlü borçlarından dolayı iflasa tabidirler (TTK md. 20) TTK md. 14/III gereği tacir gibi sorumlu olanlar ile donatma iştirakinin de iflası istenebilir. İstisnaen tacir sıfatını taşımayan kişilerin iflasının istenebileceği hallerden bazıları: - Ticareti bırakan gerçek kişi tacir, durumun ilanından itibaren 1 yıl süre ile iflas yoluyla takip edilebilir. - Kollektif şirket ortakları ile komandit şirketlerin komandite ortaklarının belli durumlarda şahsen iflasları istenebilir. - Bankalar Kanunu gereği banka yönetim kurulu üyeleri, kredi komitesi üyeleri ve imzaları bankayı bağlayan yetkililerin kusurlu davranışları ile bankanın iflasına neden olmaları halinde şahsen iflasları istenebilir.
  • Tacir Olmanın Sonuçları (devam)• Defter tutmak ve gerekli belgeleri saklamak zorunluluğu Tacirler, TTK’da gösterilen defterleri ve işletmelerinin önemine göre tutulması gereken diğer defterleri tutmak zorundadırlar.• Tescil zorunluluğu Tacirler, işletmelerini, şubelerini, ticaret unvanlarını, TTK ve Ticaret Sicili Tüzüğü’nde tayin edilen diğer hususları ticaret siciline kaydettirmek zorundadırlar.• Ticaret unvanı kullanma zorunluluğu• Basiretli işadamı gibi davranma zorunluluğu Tacirin, ticari işletmesiyle ilgili faaliyetlerinde aynı ticaret dalında faaliyet gösteren tedbirli ve öngörülü bir tacirden beklenen özeni göstermelidir.• Ücret ve faiz isteme hakkı
  • Tacir Olmanın Sonuçları (devam)• Ücret ve cezanın azaltılmasını istemek hakkı olmayışı Tacir niteliğine sahip borçlu, fahiş olduğu gerekçesiyle cezai şartın indirilmesini isteyemez.• Fatura ve teyit mektubu vermek zorunluluğu Fatura, sözleşmenin icrası safhasına ilişkin belgedir. Faturayı alan taraf, sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmediği takdirde fatura içeriğini kabul etmiş sayılır (TTK md. 23/II) Teyit mektubu, sözleşmenin kurulma safhasına ilişkin belgedir. Teyit mektubunu alan taraf, sekiz gün içinde itiraz etmezse, teyit mektubunun yapılan sözleşmeye veya beyanlara uygun olduğunu kabul etmiş sayılır (TTK md. 23/son).
  • Tacir olmanın sonuçları (devam)• Tacirler arasındaki ihbar ve ihtarların şekle tabi olması Tacirler arasında bir tarafı temerrüde düşürmek veya sözleşmeyi fesih yahut ondan rücu etmek amacıyla yapılacak ihbar veya ihtarların geçerli olabilmesi için noter aracılığıyla, veya iadeli taahhütlü mektupla veya telgrafla yapılması gerekir (TTK md. 20/III).• Tacirler hakkında ticari örf ve adet kurallarının uygulanması Tacir olmayan kişi hakkında ticari örf ve adet kuralının uygulanması o kişinin bu kuralı bilmesine veya bilmesi gerekmesine bağlıdır (TTK md. 2/III)• Hapis hakkının kullanılabilmesi için gerekli irtibatın mevcut olduğu faraziyesi
  • IV. TİCARET UNVANI
  • Ticaret UnvanıTanım:Ticaret unvanı, tacirin ticari işlerinde kullandığı addır (TTK md. 41/I).Fonksiyonu:Tacirin şahsını gösterir ve taciri diğer tacirlerden ayırmaya yarar.Oluşumu:Ticaret unvanı bir çekirdek ve bir ekten oluşur. Bu oluşum, unvanınşahıs veya konu unvanı olmasına göre farklı esaslara bağlıdır.
  • Ticaret Unvanı TürleriŞahıs Konu Şahıs ve konuticaret unvanı ticaret unvanı ticaret unvanı•Gerçek kişi •Limited şirketin dışındakilertacirlerin ticaret ticaret unvanı •Dernek veunvanı •Anonim şirketin diğer tüzel•Kollektif şirketin ticaret unvanı kişilerin ticaretticaret unvanı •Kooperatif şirketin unvanı•Adi ve paylı ticaret unvanı •Donatmakomandit şirketin iştirakininticaret unvanı ticaret unvanı
  • Şahıs Ticaret UnvanıŞahıs ticaret unvanının çekirdeğinde, ticari işletme sahibinin (gerçekkişi tacirin), şahıs şirketlerinde ise sınırsız sorumlu ortağın adı vesoyadı bulunur. Bu çekirdeğe TTK md. 48 saklı kalmak kaydıylaistenilen ekler yapılabilir.• Gerçek kişi tacirlerin ticaret unvanı: Çekirdek, kişinin kısaltılmadan yazılacak adı ve soyadından oluşur. Ek yapılabilir. Örn: Hamza Kaya Gıda Market Çekirdek Ek
  • Şahıs Ticaret Unvanı (devam)Adi şirketin ticaret unvanı:Adi şirketin ticaret unvanını düzenleyen bir hüküm yok. Tüzel kişilikolmadığı için her bir ortağın tacir sıfatı var. Adi şirketin ticaretunvanında birden fazla şahsın adı ve soyadı bulunamaz ama ortaklıkilişkisini belirten bir ibare bulunabilir.Örn: Hamza Kaya ve Ortakları Gıda Market
  • Şahıs Ticaret Unvanı (devam)• Kollektif Şirketin Ticaret Unvanı:Kollektif şirketin ticaret unvanının çekirdek kısmı, bütün ortaklarınveya hiç olmazsa ortaklardan birinin adı ve soyadı ile şirketi vetürünü gösterecek bir ibareden oluşur (TTK md. 44). İsmi geçenortağın ad ve soyadı kısaltılmadan yazılmalıdır.Örn: Hamza Kaya Gıda Turizm Kollektif Şirketi Çekirdek Ek Çekirdek
  • Şahıs Ticaret Unvanı (devam)• Adi ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketin ticaret unvanı Bu gibi şirketlerin ticaret unvanlarının çekirdek kısmında, sınırsız bir şekilde sorumlu olan ortağın (komandite ortak) adı ve soyadı ile şirketin türünü belirten ibareler bulunur. Ticaret unvanının geri kalan kısmı eki teşkil eder. Ancak komandit şirketin ticaret unvanına komanditer (sınırlı sorumlu) ortağın ad ve soyadı konacak olursa bu ortak, üçüncü şahıslara karşı komandite ortak gibi sorumlu olur.
  • Konu Ticaret UnvanıKonu ticaret unvanının çekirdek kısmını şirketin konusu oluşturur.Konu ticaret unvanları sermaye şirketleri için söz konusu olur.Sermaye şirketlerinde ortakların ad ve soyadı kısaltılmadan ticaretunvanında bulunduğu takdirde bu unvana şahıs ticaret unvanı denirve şahıs ticaret unvanları hakkındaki hükümlere tabi olur.
  • Konu Ticaret Unvanı (devam)• Limited Şirketin Ticaret Unvanı: Limited şirketin ticaret unvanınım çekirdek kısmını şirketin işletme konusu ve limited şirket kelimeleri oluşturur. Çekirdek kısmına kanuni şartlara uygun ek de yapılabilir. Örn: Sabuncuoğulları Gıda, Turizm, Ticaret Limited Şirketi Ek Çekirdek Gerçek kişinin ad ve soyadı unvanda bulunursa limited şirket kelimelerinin kısaltılmadan yazılması gerekir (TTK md. 45/II). Limited şirketin ticaret unvanının Türkçe olması gerekir. İstisna:Şirketin faaliyet konusuna giren mal ve hizmetin tanıtıcı ad veya markasının yabancı dilde olması veya şirkette yabancı sermayenin bulunması halleri (Sanayi ve Tic. Bak. İç Ticaret 2003/3 Tebliği).
  • Konu Ticaret Unvanı (devam)• Anonim Şirketin Ticaret Unvanı: Anonim şirketin ticaret unvanının çekirdek kısmını, anonim şirketin işletme konusu ve anonim şirket kelimeleri oluşturur (TTK md. 45). Örn:Sabuncuoğulları Gıda, Turizm, Ticaret Anonim Şirketi Ek Çekirdek Gerçek kişinin ad ve soyadı unvanda bulunursa anonim şirket kelimelerinin kısaltılmadan yazılması gerekir (TTK md. 45/II). Anonim şirketin ticaret unvanının Türkçe olması gerekir. Ancak şirket konusuna giren mal veya hizmetin tanıtıcı ad veya markasının yabancı dilde olması veya şirkette yabancı sermayenin bulunması halinde unvanda yabancı kelime bulunmasına izin verilebilir (İç Ticaret 2003/3 Tebliği)
  • Konu Ticaret Unvanı (devam)• Kooperatif şirketin ticaret unvanı: Kooperatif şirketin ticaret unvanının çekirdek kısmını ortaklığın işletme konusu ve kooperatif kelimeleri oluşturur. Örn: Balkuyumcu Konut Yapı Kooperatifi Ek Çekirdek Kooperatif şirketin ticaret unvanında gerçek kişinin adı ve soyadı bulunması halinde Kooperatif şirket kelimeleri kısaltılmadan yazılmalıdır.
  • Konu ve Şahıs Ticaret Unvanı Dışında Kalan Ticaret Unvanları• Dernek ve Diğer Tüzel Kişilerin Ticaret Unvanı Amacına ulaşmak için ticari işletme işleten derneklerin adı ne ise ticaret unvanı da odur. Kamuya yararlı dernekler ile kamu tüzel kişileri tarafından işletilen ve tüzel kişiliği olmayan ticari işletmelerin ticaret unvanları, kendilerini işleten tüzel kişiliğin adı ile işletme konusunu gösteren ibarelerden oluşur.
  • Konu ve Şahıs Ticaret Unvanı Dışında Kalan Ticaret Unvanları (devam)• Donatma İştirakinin Ticaret Unvanı Donatma iştirakinin ticaret unvanı iki şekilde olur: - Hiç olmazsa müşterek donatanlardan birinin ad ve soyadı ile donatma iştirakini gösteren ibareden veya - Deniz ticaretine ayrılmış olan geminin adı ve donatma iştirakini gösteren bir ibareden oluşur.
  • Ticaret Unvanına Yapılabilecek Eklerİsteğe bağlı ekler Zorunlu eklerTacir, ticaret unvanına istediği • Unvanın çekirdek kısmınıneki yapabilir. Ancak bu ekin ayırdedici olmaması halindetacirin kimliği, işletmenin ayırdedici ek kullanılması gerekir.genişlik ve önemi yahut mali • Tescili istenen unvan, daha öncedurumu hakkında üçüncü tescilli bir unvanla karışıklığaşahıslarda yanlış bir kanaat yol açıyorsa ayırdedici ekoluşturmaması, gerçeğe ve kamu alınmalıdır.düzenine aykırı olmaması • Şubeler, merkezin ticaretgerekir (TTK md. 48/I). unvanını şube olduğunu belirtmek şartıyla kullanmalıdır. • Tasfiye haline giren ticaret şirketleri “tasfiye halinde” ibaresini eklemelidir.
  • Ticaret Unvanının Tescili ve Ticaret Unvanına Tecavüz Edilen Kimsenin HaklarıTicaret unvanının ticaret siciline tescili zorunludur. Tescilli ticaretunvanları TTK’nun ticaret unvanının korunmasına ilişkin hükümleriçerçevesinde korunur.Tescilli ticaret unvanı sahibinin hakları:• Ticaret unvanına tecavüzün men’i (durdurulması) davası• Haksız kullanılan ticaret unvanı tescil edilmişse, kanuna uygun olarak değiştirilmesi veya silinmesi talebi• Kusurun varlığı halinde tazminat davası.
  • Ticaret Unvanının KorunmasıŞahıs Ticaret Unvanları Konu Ticaret Unvanları• Şahıs ticaret unvanları, ticaret • Konu ticaret unvanları ülke sicili dairesinde korunur (TTK çapında korunur. md. 43/II). • Amacına ulaşmak için ticari• Bir tüzel kişinin unvanında işletme işleten derneklerle, devlet, il, belediye gibi kamu gerçek kişinin adı ve soyadı tüzel kişileri tarafından bulunursa bu unvan da sicil kurulan ve özel hukuk çevresinde korunur (TTK md. hükümleri dairesinde 47/I). yönetilen veya ticari şekilde• Sicil dairesi dışındaki koruma, işletilen kurumların ticaret haksız rekabet hükümlerine unvanları da ülke düzeyinde göredir (TTK md. 56 vd.) korunur.
  • V. İŞLETME ADI
  • İşletme AdıTanım:İşletme sahibini hedef tutmaksızın doğrudan doğruya işletmeyitanıtmak ve benzer işletmelerden ayırt etmek için kullanılan adaişletme adı denir (TTK md. 55).Tescil:İşletme adını kullanma zorunluluğu bulunmamakla beraber, gerektacirler, gerekse esnaflar işletme adı kullanmaları halinde bununtescil ettirmesi gerekir.İşletme Adının Korunması:Tescilli işletme adları ticaret sicili çevresinde korunur.Tescil edilmemiş işletme adları haksız rekabet hükümleriçerçevesinde korunur.
  • VI. MARKA
  • MarkaYasal Düzenleme:556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun HükmündeKararname (556 sayılı KHK)Tanım:Bir teşebbüsün mal veya hizmetlerini bir başka teşebbüsün mal veyahizmetlerinden ayırt etmeyi sağlaması koşuluyla, kişi adları dahil,özellikle sözcükler, şekiller, harfler, sayılar gibi malların biçimi veyaambalajlarının çizimle görüntülenebilen veya benzer biçimde ifadeedilebilen, baskı yoluyla yayınlanabilen veya çoğaltılabilen her türlütanıtma işareti (556 sayılı KHK md. 5).
  • Kullanım Amacına Göre Marka TürleriTicaret Markaları Hizmet MarkalarıTicaret markaları, malın hangi Hizmet markaları, birişletmede üretildiğini ya da hangi işletmenin hizmetinin, diğer birişletme tarafından piyasaya işletmenin hizmetinden ayırtçıkarıldığını gösterirler. edilmesine yarar.
  • Sahiplerine Göre Markalar Garanti OrtakFerdiMarkalar Markaları Markalar Üretim veyaGerçek Marka sahibinin ticaret ya daveya tüzel kontrolü altında hizmetkişiler birçok işletme işletmelerindtarafından tarafından en oluşan birmünferiden kullanılan, o grupve işletmelerin tarafındanmüstakilen ortak kullanılankullanılan özelliklerini, markalarmarkalar üretim usullerini ve kalitesini garanti eden markalar
  • Marka (devam)Tescil:Bir markanın 556 sayılı KHK hükümleri çerçevesinde korunabilmesiiçin Türk Patent Enstitüsü’ndeki (TPE) marka siciline tescil edilmesigerekir.Marka Sahibinin Hak ve Yükümlülükleri:Tescil edilmiş bir markayı kullanma hakkı, sahibine aittir. Markasahibinin, markayı aralıksız olarak kullanması gerekir.Markanın Koruma Süresi:Marka hakkının koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 10 yıldır(556 sayılı KHK md. 40). Bu süre, talep üzerine onar yıllık dönemlerhalinde uzatılır. Koruma süresinin bitiminden itibaren altı ay içindeyenilenmeyen marka üzerindeki hak sona erer (KHK md. 41).
  • Marka (devam)Marka Hakkının Korunması: Marka hakkının korunması, markanın tescilli olup olmamasına görefarklılık gösterir.Tescilli markalar, 556 sayılı KHK çerçevesinde korunur.Tescilsiz markalar, TTK’nun haksız rekabete ilişkin hükümleriçerçevesinde korunurlar.İstisnaen tescilli markaların TTK, tescilsiz markaların ise 556 sayılıKHK hükümlerine göre korunması da mümkündür.
  • VII. HAKSIZ REKABET
  • Haksız RekabetYasal Düzenleme:Haksız rekabete ilişkin Borçlar Kanunu’nun 48. Maddesinde de birdüzenleme bulunmakla beraber, bu konu ağırlıklı olarak TürkTicaret Kanunu’nun 56. ve devamındaki maddelerde düzenlenmiştir.Haksız rekabete ilişkin TTK hükümleri bütün haksız rekabethallerini kapsar niteliktedir.
  • TTK’na Göre Haksız RekabetTanım:Haksız rekabet, aldatıcı hareket veya iyiniyet kurallarına aykırı diğersuretlerle iktisadi rekabetin her türlü suiistimalidir (TTK md. 56).İyiniyet Kurallarına Aykırı Haller:Uygulamada en sık rastlanan iyiniyet kurallarına aykırılık halleri,TTK md. 57’de on bent halinde örnekseme yoluyla (sınırlayıcıolmaksızın) sayılmıştır.
  • TTK md. 57’ye Göre Haksız Rekabet Halleri• Başkalarının malları, iş ürünleri, faaliyet tarzlarını yanıltıcı veya gereksiz yere incitici beyanlarla kötülemek,• Başkalarının mali ve ahlaki durumu hakkında gerçeğe aykırı bilgi vermek,• Kendi şahsi durumu, emtiası, iş ürünleri, ticari işleri hakkında yanlış ve yanıltıcı bilgi vermek,• Paye, diploma almadığı halde bunları almış gibi davranarak üçüncü kişileri aldatmak,• Başkalarının ticaret unvanı, markası, işletme adı ile benzerlikler yaratmak veya bu şekilde karışıklığa neden olan malları durumu bilerek veya bilmeyerek satışa çıkarmak veya şahsi ihtiyaç dışında elinde bulundurmak,
  • TTK md. 57’ye Göre Haksız Rekabet Halleri (devam)• Üçüncü şahısların yardımcılarına menfaatler sağlayarak kendisine menfaat sağlamak,• İşçi veya yardımcıları aldatmak suretiyle iş sırlarını ele geçirmek,• Gerçeğe aykırı iyihal kağıdı vererek üçüncü şahısları aldatmak,• Rakipler hakkında yürürlükte olan kanun hükümlerine veya teamüle uymamak.
  • Haksız Rekabet Davaları• Hukuk Davaları - Fiilin haksız olup olmadığının tesbiti davası - Haksız rekabetin men’i davası - Yanlış olan durumun ortadan kaldırılması davası - Maddi ve manevi tazminat davaları (kusur halinde)• Ceza Davaları Haksız rekabet nedeniyle ceza davası açmak da mümkündür (TTK md. 64, 65). Ceza davasının açılması şikayete bağlıdır.
  • Haksız Rekabet Davalarında Taraflar• Davacı - Haksız rekabete uğrayan rakipler - Haksız rekabet yüzünden ekonomik menfaatleri zarar gören müşteriler - Ticaret ve sanayi odaları, esnaf dernekleri, mesleki ve ekonomik birlikler (Tazminat davaları dışındaki davaları açabilirler.)• Davalı - Haksız rekabet fiilini işleyen - Fiil, hizmet veya iş yapıldığı sırada müstahdem veya işçi tarafından işlenirse dava, istihdam edenlere karşı da açılabilir.