Punim seminaik (obt) nga lënda ; menaxhimi i resulseve njerzore

  • 8,231 views
Uploaded on

kosova

kosova

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
  • hello
    Are you sure you want to
    Your message goes here
No Downloads

Views

Total Views
8,231
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
258
Comments
1
Likes
3

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. ORGANIZATA BOTËRORE E TREGTISË Universiteti Mbretëror Iliria Fakulteti Ekonomik Punuar nga: Driton Qiraxhiu & Fatlum Hashani Punim seminarik Organizata Botërore e Tregtisë dhe anëtarësimi i Kosovës në këtë organizatë .......................... .(OBT) Lënda: Menaxhimi i Resurseve Humane Profesori:Dr.sc. Mujë Gjonbalaj Qershor, 2011`
  • 2. PërmbajtjaHyrje 3Funksionet e OBT-së 5Objektivat e OBT-së 6Përparësitë që arrihen me anëtarësimin në OBT 6Disavantazhet që arrihen me anëtarësimin në OBT 6Financimi i OBT-së 7Parimet e OBT-së 7Marrëveshjet e përgjithshme të OBT-së 11Procesi i antarsimit te Kosoves ne Organizaten 13Boterore te TregtisMendimi(Konkluzioni) 15Bibliografia 16 2
  • 3. ORGANIZATA BOTËRORE E TREGTISË (OBT)Lokacioni: Gjenevë, Zvicër 3
  • 4. Themeluar: 1 janar 1995, gjatë negociatave në raundin e Uruguajit(1986-1994)Anëtarsia: 153 shteteBuxheti: rreth 30 miliard dollar AmerikanStafi: 625Drejtor gjeneral: Pascal LammyQe ne vitin 1945 mendohej qe fluksi i investimeve dhe i tregtisnderkombetare mund te ishte qelsi i lulzimit mbarboteror. Shume muaj tenegociatave nderkombetare ne Londer, Gjeneve, Nju Jork, arriten kulmin ne24 mars 1948 ne Havana te Kubes me nënshkrimin e kartes se Havanes perOrganizaten e Tregtis Nderkombetare (ITO), e cila parashikohej te merrejme politiken e tregtise nderkombetare, praktiken kufizuse te biznesit,marrëveshjet per mallra, punzenien, rindërtimin, zhvillimin ekonomik dheinvestimet nderkombetare si dhe ngritjen e nje agjencie te re te Kombeve teBashkuara per te administruar gjithçka. Mirpo ky draft nuk u ratifikua ngaKongresi i SHBA-ve dhe parlamente te disa vendeve te tjera, me arsyetim seata e ndjejne frymen e burokracis te organizates se re dhe dobësimin esovranitetit kombëtar. Mirpo ne vend te themelimit te ITO-se SHBA dhe 22vende tjera u pajtuan qe rregullimi i kembimit kombëtar te behet permes njemarrëveshje te quajtur ″Marrveshja e Pergjithshme per Tregeti dhe Tarifa″(GATT), e cila u nënshkrua ne Gjenev ne vitin 1948, nga 23 vende antaredhe i cili ka nxitur nje progres te madh ne tregtin botrore. Ne fillim te vitevete 80-ta antaret e GATT-it vazhduan punen e tyre ne Roundin e Uruguait kuu përqendruan ne tregtin e shërbimeve, reduktimin e barrierave te tregtis dhembrojtjen e te drejtave te pasuris intelektuale. Nje nga arritjet me terendesishme te ketij raundi ishte krijimi i OBT-se, te cilen e nënshkruan 4
  • 5. ministrat e 123 vendeve ne konferencen e ministrave te mbajtur neMarrakesh te Marokut, ne prill te vitit 1994, ndersa prej 1 janar 1995 filloipunen OBT-ja. Qe nga kjo kohe GATTI pushoi te funksionoj si institucion ipavarur dhe u be pjese e OBT-se. Ne kuadër te OBT-se u integruan te gjithamarrëveshjet ekzistuse multilaterale te GATT-it, GATS-it dhe TRIPS.Funksionet e OBT- Të ndihmoj që tregtia midis vendeve të kryhet sa më lirshëm që të jetë e mundur- Të shërbej si forum për bisedime lidhur me tregtinë ndërkombëtare- Të kontribuoj në zgjidhjen e kontesteve tregtare ndërmjet palëve përmes interpretimit të rregullave të tregtisë ndërkombëtare- Përcjellja e masave tregtare ndërkombëtare- Ndihmë teknike për vendet në zhvillim dhe vendet në tranzicion- Bashkëpunimi me organizatat tjera ndërkombëtare Synimet kryesore te OBT-se jane tregu i hapur global dhe konkurrenca e drejt dhe padiskriminim. Ne qender te OBT-se jane marrëveshjet e negociuara dhe te firmosura nga shumica e vendeve te botes, ku perbejne rregullat ligjore per tregtin nderkombetare. Objek i marrëveshjes te OBT-se jane mallrat, shërbimet dhe pronat intelektuale. Marrveshja parasheh angazhimin e paleve per uljen e tarifave doganore dhe zbutjen apo heqjen e barrierave tregtare hapjen e tregjeve te shërbimeve si dhe procedurat per zgjedhjen e mosmarrëveshjeve. 5
  • 6. Objektivat kryesore të OBT- Zhvillimi i metejm i sistemit te tregtise se lire multilaterale dhe- Thjeshtezimi dhe shkurtimi i kohëzgjatjes ne realizimin e operacioneve tregtare. Per realizimin e ketyre objektivave te OBT-se ka aprovuar rregulla me te cilat:- i nxit vendet anetare qe ti harmonizojne aktet ligjore kombetare nga fusha e tregtise se jashtme- unifikohen dokumentet te cilat zbatohen ne tregtin e jashme,- standardizimi ne procedurat ne tregtin e jashtme, veqmas procedurat doganore,- nxitet standardizimi i termave te cilat perdoren shpesh here ne komunikim dhe dokumente etj. 6
  • 7. AVANTAZHET E ANTARSIMIT NE OBT janë:Rregullat e OBT-se i ofrojne anuarve te rinje mundesi qe ti zgjerojne mundesit eveta tregtare, ofron nje qasje ne tregjet e vendeve antare te saj, bene qe tregtia tezhvillohet drejt dhe sigurt, arritja e marrëveshjeve ne kuadër te OBT-se me qellimte zgjerimit te tregjeve etj.DISAVANTAZHETShfrytzimi i resurseve natyrore te shteteve te pazhvilluara ekonomikisht ngashtetet e fuqishme (te medha), rrenimi i disa industrive te caktuara vende tendryshme pasiqe nuk kane mundesi te konkurojne me kosto te lire te punesdhe te prodhimit te te njëjtit produkt nga vendet tjera si psh Kina.Financimi i OBT-sëEshte rregulluar permes aneksit te 7 te marrëveshjes mbi OBT-ne qe parasheh sedrejtori gjeneral i OBT-se ti drejtohet komitetit per buxhet, financa mbi gjendjen eOBT-se dhe a do ti mbuloj gjitha shpenzimet brenda nje viti. Komiteti analizongjendjen dhe ia paraqet drejtorit gjeneral i cili e aprovon buxhetin. Secili shtetantare duhet ta paguaj kontributin e tij, mbi pjesëmarrjen e shtetit ne tregtinnderkombetare per mallra dhe shërbime, kontributi minimal eshte 0.015% tepjesëmarrjes ne tregtin nderkombetare. 7
  • 8. Parimet kryesore janë: 1. Parimi i tregtisë pa diskriminim 2. Parimi i tregtis me liberale 3. Parimi i tregtis se qendrushme dhe transparente 4. Parimi i nxitjes se konkurences se lire dhe te drejt 5. Parimi i trajtimit preferencial te vendeve ne zhvillimParimi i tregtis pa diskriminim - Ky parim parasheh zbatimin e klauzolave te″Kombi me i favorizuar″ dhe te ″trajtimit preferencial″1. Klauzola ″Kombi me i favorizuar″ do te thot se, sa here qe nje vend i zbrettarifat doganore ndaj nje vendi antar, per ndonje produkt apo grupe produktesh, aiobligohet qe ta zbatoj kete zbritje ndaj te gjitha vendeve antare te OBT –se. Pra,vendet antare nuk mund te bejne dallime ndermjet partnerve te tyre tregtar perveqne rastet vijuse: 1. kur grupe vendesh arrijne marrëveshje tregtare rajonale siq jane zonat e tregtis se lire apo unionet doganore 2. vendet e zhvilluara inkurajohen te zbatojne tarifa preferenciale ndaj vendeve ne zhvillim nepermjet Sistemit te Pergjithshem te Preferencave dhe 3. nje vend mund te vendos barriera per produkte te caktuara per shkak se vendi prej nga vijn ato produkte zbaton marrdhenie tregtare te padrejta.2. ″Klauzola e trajtimit kombetar″ qe do te thot se produktet e importuara dheproduktet e prodhuara ne vend duhet te trajtohen ne menyre te barabart. 8
  • 9. Parimi i tregtisë më liberaleBazohet në kërkesën për zbritjen e barrierave doganore dhe jo doganore në tregtime mallra, si dhe reduktimin e kufizimeve në tregti me shërbime dhe pronaintelektuale.Tregtia e lirë është e mirëseardhur për të gjithë dhe shpie në mirëqenie,flamurin për një tregti të lirë e mban Organizata Botërore e Tregtisë (WTO)Megjithatë, përkundër shumë lehtësimeve doganore, shumë shtete të varfëras’do mund të përfitojnë nga tregtia e lirë. Përgjegjësinë për një gjendje tëtille duhet ta marrin ministrant, të cilët kishin marrë pjesë në konferencen eHong Kongut, në vitin 2005. Organizata e Ndihmës për zhvillimin tregtar(Aid for Trade ) është një program i përparuar ndihmash, i cili do t’ jumundësojë shteteve ne zhvillim përfitime nga tregtia e lirë. Rreth bilancit tëkësaj organizate që u prezantua së fundi në Gjenevë një informacion ngaPaskal Lechler: Organizata "Ndihmë për zhvillimin tregtar (Aid for Trade)"paraqiti njëqind faqe me fotografi njerëzish të gëzuar, të cilët mbanin mbishpinë thasë të mbushur me kafe apo banane. Raporti i kësaj organizatesynon mbi të gjitha që të shtojë shpresat. Vitin e kaluar për tregtinë e lirëndërkombëtare u derdhën 21 miliardë dollarë. Deri në vitin 2010parashikohet një rritje e kësaj shume në 30 miliardë dollarë. Me këto të hollatani do t’u mundësohet shteteve me infrastrukturë të dobët, me zhvillim tëdobët të financave publike si dhe me mungesë të instancave zhvillimore, qëtë integrohen në tregtinë botërore. Shefi Bankës Botërore, Robert Zoellick, kishte ardhur në Gjenevë menjë lajm të mirë. Banka Botërore dëshiron që t’i shtojë "Organizatës sëndihmës për zhvillim tregtar" edhe 2 miliardë dollarë, duke e dyfishuar nëkëtë mënyrë ndihmën e deritashme. 9
  • 10. "Unë mendoj që organizata e ndihmës për zhvillim tregtar do të ndikojëpozitivisht në tregun e përgjithshëm"! Gjithashtu mendoj që organizata e ndihmës për zhvillim tregtar do tëndihmojë edhe shumë shtete në zhvillim të cilat tani mendojnë se vetemhapja e tregut nuk do të ishte e mjaftueshme. Ato kanë nevojë për përfitime.Nëse një shtet i varfër nuk mund që ta mbulojë vetë deficitin tregtar, ai mundtë ketë mallra apo produkte për të shitur, por s’mund të depërtojë në treg.Kjo organizatë u ofron një mundësi të veçantë dhe rrugë të reja për shitjen emallrave në tregun ndërkombëtar. Kritikat ndaj kësaj organizate (Aid for Trade) vijnë nga organizatatjoqeveritare. Kristine Weller (...nga Christian Aid) mendon që OrganizataBotërore e Tregtisë (WTO) nuk është institucioni i saktë për ndihmen ezhvillimit tregtar. "Këtu nuk bëhet fjalë vetëm për një shumë të hollash për shtetet nëzhvillim, sepse kjo ndikon në dinamikën e tregtisë së përgjithshme botërore.Në këtë kontext qëndon rreziku që shtetet e zhvilluara të marrin më tepërdhe shtetet në zhvillim të japin gjithashtu më tepër, sepse diku ekzistonmundësia për të tërhequr ndihmat e premtuara".Parimi i tregtisë së qëndrueshme dhe transparenteKy parim parasheh se, vendet anëtare duhet ti respektojnë kufijtë maksimal tëtarifave doganore të përcaktuara. Një vend mund ti ndryshon këta kufij, vetëm pasnegociatave me vendet tjera partnere në tregti, në të kundërtën ato mund të 10
  • 11. kërkojnë kompensim për humbjet e pësuara. Po ashtu mund me qëllim të sigurimittë kushteve për afarizëm të shëndosh dhe pa diskriminim, vendet anëtareobligohen të jenë transparente në politiken e tyre tregtare.Parimi i nxitjes se konkurrencës së lire dhe të drejtëMe rregullat e OBT është definuar se çka konsiderohet konkurrencë e drejtë e çkae padrejtë, vendet anëtare duhet të luftojnë kundër konkurrencës së padrejtë e jo taaplikojnë atë.Parimi i trajtimit preferencial të vendeve në zhvillim, i cili lejon:a) Aplikimin e Klauzolës së habilitacionit e cila lejon realizimin e marrëveshjevemultilaterale lidhur me masat jo doganore, për caktimin e koncesioneve doganoredhe dhënien e tretmanëve speciale për vendet e varfra në botë,b) Aplikimi i masave restriktive tregtare për shkak të gjendjes së bilancit tëpagesave mund të aplikohen vetëm në situata të jashtëzakonshme dhe çdo herë nëmbikëqyrjen e OBTc) Masat mbrojtëse me motive zhvillimore, kanë të bëjnë me privilegjet që ulejohen vendeve në zhvillim me qëllim të përmirësimit të gjendjes së tyre. 11
  • 12. Marrëveshjet e përgjithshme të OBT-seMarrëveshja e përgjithshme për Tarifa dhe Tregti (GATT – 1994)Marrëveshja e përgjithshme për Tregti me shërbime (GATS)Marrëveshja për aspekte tregtare të të drejtës së pronës intelektuale(TRIPS)Marrveshje te tjera siç janë: Marrëveshja për zbatimin e masave sanitare dhe fitosanitare Marrëveshja për subvencionet Marrëveshja për anti damping Marrëveshja për inspektimin para origjinës Marrëveshja për barrierat teknike në tregti Marrëveshja për vlerësimin e mallrave në dogan Marrëveshja për rregullat e origjinës etj 12
  • 13. Procesi i antarsimit te Kosoves ne Organizaten Boterore teTregtiseZyrtarë qeveritarë dhe ekspertë për çështje ekonomike japin mendime tëkundërta rreth përgatitjes së Qeverisë së Kosovës për të aplikuar nëOrganizatën Botërore të Tregtisë (OBT). Me gjithë faktin se ky proces është i komplikuar dhe i vështirë,zyrtaret konfirmojn se tashmë i kane bërë të gjitha përgatitjet e duhura përtë aplikuar në Organizatën Botërore të Tregtisë.“Ne po i bëjmë të gjitha përgatitjet teknike, ku përfshihet ngritja e stafit,ngritja e infrastrukturës ligjore, anëtarësimi apo puna jonë që po e bëjmë nëngritjen e kapaciteteve në organizata rajonale, siç është edhe CEFTA”. Organizata Botërore e Tregtisë është organizatë ndërkombëtare, meqendër në Gjenevë të Zvicrës, e cila merret me nxitjen dhe vënien në zbatimtë ligjeve dhe rregulloreve tregtare ndërkombëtare.Çështja e, siç thuhet, moszbatimit të ligjeve në Kosovë mbetet shqetësimkryesor për njohës të çështjeve ekonomike.Lidhur me këtë, Kosova ka probleme, si në aspektin ekonomik, ashtu edhenë atë politik. Në rrafshin ekonomik, duhet theksuar mospërgatitjen e duhurtë institucioneve kompetente për përfshirjen e Kosovës në tregjetndërkombëtare. Ndërsa, në atë politik, ne e sheh si problem numrin epamjaftueshëm të shteteve që deri më tash kanë njohur pavarësinë eKosovës.“Ekziston një paragraf në rregulloren e funksionimit të OBT-së, ku pika eparë është që një shtet, i cili dëshiron të jetë anëtar i OBT-së, duhet të ketëmenaxhim të plotë, duhet të ketë shtrirje horizontale brenda kufijve 13
  • 14. administrativë. Pastaj, është aspekti politik, që sa më tepër vende ta njohin(Kosovën) dhe të jetë pjesë e Kombeve të Bashkuara”. Edhe pse numri i vendeve që e kanë njohur shtetësinë e Kosovës nukështë ndonjë parakusht për anëtarësim në Organizatën Botërore të Tregtisë,një gjë e tillë, megjithatë, mbetet sfidë për institucionet kosovare. Sidoqoftë, Kosova po pret një kohë më të përshtatshme për aplikim nëkëtë organizatë, në mënyrë që pranimi i Kosovës të jetë i sigurt.“Grupi punues i merr vendimet e veta me konsensus. Kështu që, në rast senë grupin punues ekziston një shtet i caktuar, i cili është kundër pavarësisësë Kosovës, do të mund të paraqiten probleme për marrjen erekomandimeve, të cilat duhet të shkojnë në asamblenë e përgjithshme tëOBT-së, e cila i merr vendimet me 2/3 e votave”. Ekspertët e ekonomisë pohojnë se një ndër parakushtet që një vendduhet t’i plotësojë për të aplikuar, është që vendi të ketë tërësi unikedoganore, por, duke pasur parasysh problemin e mosfunksionimit të plotë tëdoganave në disa pjesë të territorit, sipas tyre, Kosovës i vështirësohetaplikimi. Aktualisht, në Organizatën Botërore të Tregtisë bëjnë pjesë 153 vendetë botës, kurse 30 të tjera janë në proces të anëtarësimit, që përfaqësojnë mbi97 për qind të shkëmbimeve tregtare botërore. 14
  • 15. KONKLUZIONEOBT-ja eshte nje tube rregullash qe vendet antare duhet tu përmbahen ne politikene tregtis se jashtme.Natyrisht qe qdo vend do te deshironte qe te jete pjese e OBT-se dhe einstitucioneve te tjera per shum arsyje, pasiqe permes ketyre marrëveshjevepercaktohen politikat e vendeve ne tregtin e jashtme, rregullat dhe procedurat neoperacionet e tregtis se jashtme, menyren e mbajtjes te krijimtaris intelektuale, dote rregulloheshin shum qeshtje me rendesi te medha ekonomike-tregtare. Kosovanuk eshte pjese e OBT-se. Shpresojme qe me antarsimin e Kosoves ne OBT do tehapen dyert qe do te rezultonte me përfitime te medha per Kosoven dhe per njengritje te zhvillimit ekonomik. 15
  • 16. BIBLIOGRAFIALiteratura e përgatitur nga prof. dr.Halil KukajIlia Kristo, Biznesi ndërkombëtarwww.WTO.orgwww.Wikipedia.com 16