Your SlideShare is downloading. ×
Peshawar High Court Judgment on FATA Jurisdiction (Urdu, April 2014)
Peshawar High Court Judgment on FATA Jurisdiction (Urdu, April 2014)
Peshawar High Court Judgment on FATA Jurisdiction (Urdu, April 2014)
Peshawar High Court Judgment on FATA Jurisdiction (Urdu, April 2014)
Peshawar High Court Judgment on FATA Jurisdiction (Urdu, April 2014)
Peshawar High Court Judgment on FATA Jurisdiction (Urdu, April 2014)
Peshawar High Court Judgment on FATA Jurisdiction (Urdu, April 2014)
Peshawar High Court Judgment on FATA Jurisdiction (Urdu, April 2014)
Peshawar High Court Judgment on FATA Jurisdiction (Urdu, April 2014)
Peshawar High Court Judgment on FATA Jurisdiction (Urdu, April 2014)
Peshawar High Court Judgment on FATA Jurisdiction (Urdu, April 2014)
Peshawar High Court Judgment on FATA Jurisdiction (Urdu, April 2014)
Peshawar High Court Judgment on FATA Jurisdiction (Urdu, April 2014)
Peshawar High Court Judgment on FATA Jurisdiction (Urdu, April 2014)
Peshawar High Court Judgment on FATA Jurisdiction (Urdu, April 2014)
Peshawar High Court Judgment on FATA Jurisdiction (Urdu, April 2014)
Peshawar High Court Judgment on FATA Jurisdiction (Urdu, April 2014)
Peshawar High Court Judgment on FATA Jurisdiction (Urdu, April 2014)
Peshawar High Court Judgment on FATA Jurisdiction (Urdu, April 2014)
Peshawar High Court Judgment on FATA Jurisdiction (Urdu, April 2014)
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Peshawar High Court Judgment on FATA Jurisdiction (Urdu, April 2014)

712

Published on

MAY 6, 2014: The Peshawar High Court (PHC) on Monday advised the federal government to submit a reference in the Parliament for suitable amendments to the Constitution with an aim to protect …

MAY 6, 2014: The Peshawar High Court (PHC) on Monday advised the federal government to submit a reference in the Parliament for suitable amendments to the Constitution with an aim to protect fundamental human rights in the tribal region. The advice was given by a larger bench in a detailed judgment over matters related to illegal detentions and issues of government servants.

The PHC on Monday issued a 46-page judgment related to Fata, in which a larger bench comprising the then PHC chief justice Mian Fasihul Mulk, present Chief Justice Mazhar Alam Miankhel, Justice Yahya Afridi, Justice Qaiser Rasheed and Justice Malik Manzoor Hussain declared that the high court had jurisdiction to hear cases of the employees of provincial and federal governments serving in Fata.

About arrest of people from settled areas by the political administration, the bench declared that the high court could assume its jurisdiction in illegal arrest by the political administration. The bench stated that the arrest would be illegal if political administration did not fulfil procedure under section 86-A of the Criminal Procedure Code (CrPC), before shifting the arrested persons to tribal areas from the settled areas.

The bench declared that the high court had jurisdiction to hear the cases if the incident or any other agreements on business and other matters took place in settled areas between private parties and action was taken by the political authorities.

The bench said the court would decide its jurisdiction in the service maters of those employees who were directly appointed by the political authorities when such cases come to the court for hearing.

However, the bench declared that the high court had no jurisdiction to hear cases related to various matters occurring in Fata and illegal arrests of tribal people there.The judgment said the political agents’ basic duty was to run the administrative affairs of various tribal agencies, but at the same time they also act as judge and sentenced the tribal people under the FCR.

The bench declared that there was no system to control the unlimited powers of the political agents and that was why they were committing serious violations of fundamental human rights and giving decisions on their own free will and under sub-Article 7 of Article 247 of Constitution their divisions are not challenged in the high court.

Therefore, the court declared sub-article 7 of Article 247 of the Constitution inconsistent with articles related to fundamental rights and advised the federal government to submit a reference in the parliament for suitable amendments to the said article.

“We are advising the federal government to submit a reference in the National Assembly and Senate for suitable amendments in sub-article 7 of Article 247 of the Constitution. People of Fata are citizens of Pakistan, but imposing restriction through this article of the Constitution against tribal people to get fundamental rights.

Published in: News & Politics
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
712
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
6
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. 1 ‫اہم‬‫ن‬‫ہلصیف‬ ‫اشپور‬،‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫اشپور‬ ‫ارٹنمٹ‬‫ڈن‬‫وجڈلشی‬ W.P No. 1741 of 2012 (Note: Unofficial Translation) ‫ہلصیف‬ : ‫ت‬ ‫امسع‬‫ارخی‬ ‫ت‬ ‫ن‬4102/10/00،4102/10/01،4102/10/01،4102/12/12 /‫دننکہ‬‫الیپ‬‫دمیع‬(‫دمایعن‬:)‫راےئ‬‫ب‬‫ڈووٹیک‬‫ای‬‫رموت‬‫اخن‬‫اہلل‬‫دعس‬‫دمیع‬ :‫اہیلعن‬‫دماع‬‫۔۔۔‬،‫رنجل‬‫ارین‬‫ان‬‫ڈیٹپ‬‫۔۔۔‬‫وظنمر‬،‫رنجل‬‫ارین‬‫ان‬‫ریئ‬‫ویس‬‫دبعافیطلل‬‫ڈرہعی‬‫ی‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬ :‫سٹسج‬‫فیچ‬،‫اکلمل‬‫حیصف‬‫ایمں‬‫آینیئ‬‫اس‬ ‫ت‬ ‫دروخاس‬‫رٹ‬‫ہقلعتم‬‫درگی‬‫اور‬‫دروخاوتسں‬‫ےس‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ںیم‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫رپ‬)‫ا‬‫(افن‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫رااظتنم‬‫زب‬‫ےک‬‫وافق‬ ‫وسال‬‫اک‬‫نیعت‬‫ایگ۔‬‫ا‬‫ااھٹن‬ 4.‫ضعب‬‫ںیم‬‫نمض‬‫اس‬‫دمایعن‬‫ےن‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ہک‬‫ےہ‬‫یک‬‫ادتساع‬‫رپ‬‫وطر‬‫ےک‬‫المزنیم‬‫وسل‬‫واےل‬‫رکےن‬‫اکم‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫وک‬‫ایل‬‫رپ‬‫ڈوپینشیٹ‬‫اہیں‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫ایئ‬‫وصن‬‫ا‬‫ن‬‫وافیق‬‫وج‬‫اجےئ‬ ‫ںیہ؛‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫رقتر‬‫ا‬‫ن‬‫ںیہ‬‫ےئگ‬‫ےجیھب‬‫ںیم‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫اکحم‬‫وپلکٹیل‬‫وک‬‫راد‬‫اف‬‫ضعب‬‫اور‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫ایل‬‫راد‬‫اف‬‫ضعب‬‫اور‬‫ےہ‬‫یئگ‬‫یک‬‫ادتساع‬‫یک‬‫دمد‬‫رپ‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫ریغاقونین‬‫یک‬‫ان‬‫ےس‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬،‫ےن‬‫وہنجں‬ ،‫ےئک‬‫اعمدہے‬‫ےک‬‫دےنی‬‫ااجنم‬‫اکم‬‫رایقیت‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫اسھت‬‫ےک‬‫اویسنجیں‬‫وکحیتم‬‫رپ‬‫انتزاعت‬‫واےل‬‫آےن‬‫اسےنم‬‫رپ‬‫اعمدہوں‬‫ذموکرہ‬‫ںیہ۔‬‫اگبلطر‬‫ےک‬‫التیف‬ 0.‫ےن‬‫این‬‫ن‬‫رقی‬‫ف‬(‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬1)421‫ےہ۔‬‫ا‬‫ااھٹن‬‫وسال‬‫اک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫رپ‬‫ا‬‫افن‬‫رظن‬‫شیپ‬‫ےک‬‫ادنبی‬‫ن‬‫اعدئ‬‫تحت‬‫ےک‬ 2.‫ای‬‫یک‬‫ونتیع‬‫ایس‬‫ازںی‬‫لبق‬‫ربمن‬‫نشیٹپ‬‫(رٹ‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫انبم‬‫ارلامحن‬‫فینح‬‫ونعبان‬،‫نشیٹپ‬‫رٹ‬4101/161)‫ںیم‬‫دمایعن‬‫رٹنکٹکی‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬‫ڈامت‬‫خ‬‫یک‬‫نج‬، ،‫اٹکی‬)‫رسوزس‬‫آف‬‫رنشی‬‫(روگیرلاب‬‫االپمیزیئ‬‫یپ‬‫افی‬‫ڈویلب‬‫انی‬‫ےن‬،‫ںیئگ‬‫یک‬‫احلص‬‫رپ‬‫اینبد‬‫یک‬4111‫یھت۔‬‫یک‬‫ادتساع‬‫یک‬‫رنشی‬‫روگیرلاب‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫المزم‬‫اینپ‬‫تحت‬‫ےک‬،‫رٹ‬ ‫ت‬ ‫دروخاس‬‫اور‬‫یئگ‬‫یل‬‫رک‬‫وظنمر‬ ‫ہک‬‫یئگ‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫دہای‬‫اگ‬‫اجےئ‬‫ایک‬‫وصتر‬‫ر‬‫روگیرلاب‬‫وک‬‫المزوتمں‬‫یک‬‫ان‬‫تحت‬‫ےک‬‫اٹکی‬‫ذموکرہ‬‫۔‬‫ےن‬)‫ا‬‫(افن‬‫رکیسرٹی‬‫فیچ‬‫آڈلنشی‬‫ںیم‬ٰ‫یمظع‬ ‫ت‬ ‫دعال‬CPLA‫دی۔‬‫رک‬‫ر‬‫داب‬‫اعمےلم‬‫اور‬‫یئگ‬‫دی‬‫دے‬‫رتصخ‬ ‫ہلصیف‬‫اک‬4100-10-01‫رٹ‬‫ہک‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫اسھت‬‫ےک‬‫اشمدہات‬‫ان‬‫وک‬ ‫ت‬ ‫دروخاس‬‫وہ‬‫ہک‬‫اھت‬‫اچےئہ‬‫وک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫ویکہکن‬‫اچےئہ‬‫رکین‬‫وک‬‫چنب‬‫رینک‬‫نیت‬‫ای‬‫ےک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬ ‫ت‬ ‫امسع‬‫ارہ‬‫دون‬‫یک‬‫دمایعن‬‫ےک‬ ‫یتیل۔‬‫یھب‬‫تحت‬‫ےک‬‫ایسیل‬‫ن‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وافیق‬‫رہ‬‫اجب‬‫اک‬‫دقمےم‬ 0.‫اور‬‫ا‬‫دن‬‫دے‬‫لیکشت‬‫چنب‬‫را‬‫ب‬‫ای‬‫لمتشم‬‫رپ‬‫اراکن‬‫نیت‬‫ےن‬‫سٹسج‬‫فیچ‬‫افلض‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫ت‬ ‫وق‬‫اس‬‫ںیم‬‫روینش‬‫یک‬‫اس‬ ‫ت‬ ‫امسع‬‫یک‬‫اعمےلم‬4100-00-11‫یئگ۔‬‫یک‬‫ارہ‬‫دون‬‫وک‬‫رٹ‬ ‫ت‬ ‫دروخاس‬ ‫یئگ‬‫یل‬‫رک‬‫وظنمر‬‫ارہ‬‫دون‬‫امتم‬‫اور‬‫دمایعن‬‫ومشب‬‫وہ‬‫ل‬‫اس‬‫وج‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫انیعتت‬‫رطح‬‫ےھت‬،‫ےھت‬‫رےہ‬‫دے‬‫ااجنم‬‫ڈامت‬‫خ‬‫رپ‬‫اینبد‬‫یک‬‫رٹنکٹکی‬‫ںیم‬‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬‫اور‬‫اکہنیب‬‫اںیہن‬‫ہک‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫مکح‬‫ںیم‬‫ارے‬‫ن‬‫ےک‬ ‫اجےئ۔‬‫ایک‬‫وصتر‬‫ر‬‫روگیرلاب‬‫ںیم‬‫روینش‬‫یک‬‫ات‬‫دہان‬‫یئگ‬‫دی‬‫وک‬‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫رن‬‫ڈوب‬ 6.4102-14-01‫رٹ‬‫ی‬‫وفر‬‫ج‬‫وک‬ ‫ت‬ ‫دروخاس‬‫رٹ‬‫ہقلعتم‬‫درگی‬‫عم‬‫دروخاوتسں‬‫رٹ‬‫ارگہچ‬‫ہک‬‫الچ‬‫ہتپ‬‫وت‬‫آیئ‬‫رو‬‫روب‬‫ےک‬‫چنب‬‫رن‬‫ڈوب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ےئل‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫امسع‬،‫ےک‬ ‫ت‬ ‫دروخاس‬ ‫ربمن‬4101/161‫نکیل‬‫ےہ‬‫یکچ‬‫رک‬‫احلص‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ذرےعی‬‫ےک‬‫ےلصیف‬‫اےنپ‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ںیم‬‫آنیئ‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫وہمجرہی‬‫االسیم‬0110(‫آرلکیٹ‬‫ےک‬1)421‫رپ‬‫وطر‬‫ےک‬‫اتیمہ‬‫الص‬‫وسال‬‫اک‬
  • 2. 2 ‫ایگ۔‬‫ا‬‫الن‬‫ںیہن‬‫رثحب‬‫زب‬‫دقمامت‬‫اشتمہب‬‫امتم‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫وساالت‬‫ےک‬‫ونتیع‬‫اس‬‫ہک‬‫ایگ‬‫اھجمس‬‫رضوری‬‫اچےئہ۔‬‫ا‬‫رکن‬‫وک‬‫چنب‬‫رے‬‫ب‬‫ہلصیف‬‫رپ‬‫ان‬‫اور‬ ‫ت‬ ‫امسع‬‫یک‬‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫وہمجرہی‬‫االسیم‬ 421‫روینش‬‫یک‬‫ادنبی‬‫ن‬‫الم‬‫ش‬‫ںیم‬‫ےہ۔‬‫ایل‬‫لاھبنل‬‫ےن‬‫چنب‬‫رے‬‫ب‬ ‫ا‬‫اعم ہل‬‫اک‬‫نیعت‬‫ےک‬‫وسال‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫ںیم‬ 1.‫رٹ‬ ‫ت‬ ‫دروخاس‬‫رظن‬‫شیپ‬‫ےک‬‫وماد‬‫ےک‬‫اعم ہل‬‫ےئگ‬‫ااھٹےئ‬‫ںیم‬‫رپ‬‫نج‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫لیکشت‬‫اکنت‬‫آھٹ‬‫ذلی‬‫درج‬‫انج‬،‫ڈی‬‫ری‬‫آف‬‫دبعافیطلل‬ ‫انج‬،‫اونر‬‫دمحم‬‫اقیض‬،‫اقحل‬‫وہظر‬‫ریبرٹس‬ ‫دبعا‬‫یھب‬‫ےس‬‫ڈووسٹیک‬‫ای‬‫یلع‬‫اتممز‬ ‫انج‬‫اور‬‫ڈی‬‫ری‬‫آف‬‫اخن‬‫اطرق‬ ‫انج‬،‫ڈی‬‫ری‬‫آف‬‫اخن‬‫ویل‬ ‫انج‬،)‫(ونبں‬‫اخن‬‫دمصل‬‫وطبر‬(' ‫ت‬ ‫دوس‬ ‫ت‬ ‫'دعال‬amicus curiae)‫ےک‬‫رکےن‬‫رامہ‬‫ف‬ ‫ت‬ ‫اعموی‬ :‫ایگ‬‫اہک‬‫ےئل‬ 0.‫المزنیم‬‫ایئ‬‫وصن‬‫اور‬‫وافیق‬‫واےل‬‫رکےن‬‫اکم‬‫رپ‬‫ڈوپینشیٹ‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬ 4.‫ےک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وافیق‬‫انیعتت‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫المزنیم‬ 0.‫المزنیم‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫رھبیت‬‫ےئل‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬ 2. ‫ت‬ ‫رحاس‬‫ریغاقونین‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ارسفان‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬ 0.‫ےلصیف‬‫ےک‬‫رٹوبیزلن‬‫ںیم‬‫دقمامت‬‫ڈاری‬‫وفخ‬‫اور‬‫دویاین‬ 6.‫ںیم‬‫العےق‬‫اکر‬‫اد‬‫آن‬‫س‬‫اک‬‫ادقام‬‫یسک‬‫ارگ‬‫یئگ‬‫یک‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫اکحم‬‫وپلکٹیل‬‫اکرروایئ‬‫رپ‬‫اس‬‫نکیل‬‫ا‬‫آن‬‫شیپ‬/‫وہا‬‫دیپا‬ 1.‫اک‬‫ادقام‬‫یسک‬‫ارگ‬‫وہا‬‫دیپا‬‫اسھت‬‫ےک‬‫صخش‬‫واےل‬‫رےنھک‬‫قلعت‬‫ےس‬‫العےق‬‫اداکر‬‫آن‬،‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫س‬ 1.‫اں‬‫دارن‬‫ذہم‬‫وایل‬‫وہےن‬‫اعدئ‬‫تحت‬‫ےک‬‫رٹنکٹکی‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫درایمن‬‫ےک‬‫راد‬‫اف‬‫یجن‬‫اور‬‫ااکلہروں‬‫رساکری‬ 1.W.P.No.969/2010‫ےلصیف‬‫ںیم‬4100-00-11‫انب‬‫درگی‬‫و‬)‫ا‬‫(افن‬‫رکیسرٹی‬‫فیچ‬‫آڈلنشی‬‫ج‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬ ‫ت‬ ‫ت‬ ‫وق‬‫اس‬‫وک‬(‫ونر‬‫ن‬‫ٔواو‬‫م‬2014 SCMR 17‫امسمۃ‬‫اور‬) ‫و‬‫دافع‬‫وزارت‬،‫رکیسرٹی‬‫ڈرہعی‬‫ی‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫وافق‬‫انبم‬‫ای‬‫ڈ‬‫ری‬‫م‬‫و‬‫رسپان‬‫ڈرہعی‬‫ی‬‫فہ‬‫حی‬‫رو‬4(‫درگی‬PLD 2014 Supreme Court 174)‫ےک‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫افلض‬‫ںیم‬‫دقمامت‬‫ےک‬ ‫یک‬‫اعمےلم‬‫ہی‬‫یہ‬‫ہن‬‫اور‬‫ےھت‬‫وہےئ‬‫ںیہن‬‫اعئ‬‫ش‬‫ںیم‬‫رادئ‬‫ج‬‫اقونین‬‫ایھب‬‫ےلصیف‬‫ےئگ۔‬‫الےئ‬‫ںیم‬‫ملع‬‫ےک‬‫چنب‬‫رینک‬‫نیت‬ ‫ت‬ ‫ت‬ ‫وق‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫امسع‬ 1.‫ج‬‫ںیم‬‫رظنم‬‫سپ‬‫اس‬‫افلض‬‫رپ‬ ‫ت‬ ‫دروخاس‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫اعموی‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ذہا‬‫چنب‬(' ‫ت‬ ‫دوس‬ ‫ت‬ ‫'دعال‬amicus curia)‫اور‬‫ا‬‫دن‬‫وحاہل‬‫اک‬‫ولصیفں‬‫دو‬‫ےک‬ٰ‫یمظع‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ےن‬‫ا‬‫اتبن‬‫ہک‬ ‫وجا‬‫ےک‬‫وساالت‬‫یھبس‬ً‫ابی‬‫رقت‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫لیکشت‬‫ںیم‬‫دقمہم‬‫زعمز‬‫ںیہ۔‬‫دےیئ‬‫دے‬‫ےن‬‫اصابحن‬‫جج‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫آف‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬ 01-2014 SCMR 17‫تحت‬‫ےک‬‫اہیل‬‫دماع‬‫ںیم‬‫دقمہم‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫روپرٹ‬،‫روگینشیل‬‫رکازمئ‬‫ر‬‫ر‬‫ئ‬‫ی‬‫ٹ‬‫ن‬‫ر‬‫ف‬‫الخف‬‫ےک‬0110‫اعدی‬‫اور‬‫ےکپ‬‫ای‬‫تحت‬‫ےک‬‫داعفت‬‫یک‬)‫آر‬‫یس‬‫(افی‬ ‫ےن‬‫اہیل‬‫دماع‬‫یئگ۔‬‫یک‬‫اکرروایئ‬‫رپ‬‫وطر‬‫ےک‬‫رجمم‬‫ا‬‫تحت‬‫ےک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫رو‬‫روب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وہےئ‬‫رکےت‬‫جنلیچ‬‫وک‬ ‫ت‬ ‫اورامسع‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫ینپ‬‫ربمن‬‫نشیٹپ‬‫رٹ‬4011‫اسل‬،4111‫رٹ‬‫ہی‬‫نکیل‬‫یک‬‫ر‬‫داب‬ ‫نشیٹپ‬4111-10-41‫ربمنی‬‫نشیٹپ‬‫رٹ‬‫اور‬‫ای‬‫ےن‬‫اہیل‬‫دماع‬‫اھت۔‬‫ہن‬‫نکمم‬‫رانھک‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫رف‬‫ب‬‫اےس‬‫ہک‬‫یئگ‬‫دی‬‫رک‬‫اخرج‬‫رپ‬‫انبء‬‫اس‬‫وک‬061‫اسل‬،4111‫وطر‬‫روی‬‫ج‬‫ےسج‬‫یک‬‫ر‬‫داب‬‫اور‬‫ایگ‬‫ایل‬‫رک‬‫وظنمر‬‫رپ‬‫دماع‬ ‫اہیل‬‫دماع‬‫ہک‬‫اھت‬‫ہن‬‫وموجد‬‫وماد‬‫وکیئ‬‫رپ‬‫راکیرڈ‬‫ےئل‬‫ےک‬‫رکےن‬‫ر‬‫اظہ‬‫ہی‬‫ہک‬‫یئگ‬‫یل‬‫رک‬‫وظنمر‬‫رپ‬‫انبء‬‫اس‬ ‫ت‬ ‫امضی‬‫یک‬‫اہیل‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫رکیسرٹی‬‫فیچ‬‫آڈلنشی‬‫اھت۔‬‫ولمث‬‫ںیم‬‫رم‬‫ج‬‫ادنازی‬ ‫ت‬ ‫دس‬‫اقب‬‫درگی‬‫ا‬‫ن‬‫اوغاء‬ ‫وک‬‫مکح‬‫اس‬‫رو‬‫روب‬‫ےک‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫دے‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫اضہطب‬‫الخف‬‫اور‬4101-10-40‫یئگ۔‬‫دی‬‫دے‬‫رتصخ‬‫یک‬‫الیپ‬‫وک‬‫ومرہخ‬‫اعم ہل‬‫ہی‬4100-10-40‫ےط‬‫ذرےعی‬‫ےک‬‫ہلصیف‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫وک‬ ‫ہک‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ںیم‬‫سج‬‫ایگ‬‫ایک‬‫نشکیس‬‫ےک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫الخف‬‫ےک‬‫اس‬‫اور‬‫ےہ‬‫راہیشئ‬‫اک‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫اہیل‬‫دماع‬00‫اٹنجی‬‫وپلکٹیل‬‫اٹنٹسس‬‫تحت‬‫ےک‬‫رطف‬‫یک‬‫ےس‬‫رامئ‬‫ج‬‫فلتخم‬‫ذموکر‬‫ںیم‬‫ررفیسن‬‫ےئگ‬‫ےجیھب‬ ‫ےہ۔‬‫ریہ‬‫اج‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫امسع‬‫ںیم‬‫وکلسن‬‫یک‬‫امعدئنی‬‫رپ‬‫انبء‬‫یک‬‫ےن‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫رپ‬‫ےتکن‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫دعاوتلں‬ٰ‫یلع‬‫ا‬‫ںیم‬‫اومر‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫وہےئ‬‫رکےت‬‫وظنمر‬ ‫ت‬ ‫امضی‬‫یک‬‫اہیل‬‫دماع‬‫دعایتل‬‫یسک‬ ‫اقون‬‫ینبم‬‫رپ‬‫ےلصیف‬‫چنب‬‫افلض‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫آف‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫افلض‬‫ا۔‬‫دن‬‫ںیہن‬‫وحاہل‬‫اک‬‫ن‬‫ےن‬PLD 1974 SC 109،PLD 1975 SC 66،1991 SCMR 2400، ‫ربمن‬‫الیپ‬‫وسل‬022‫اسل‬،0110،PLD 2002 SC 526،2012 MLD 503،)‫(اشپور‬PLD 2011 Peshawar 164،2009 YLR 2497، PLD 2006 Peshawar،1999 MLD 2661،)‫(اشپور‬1999 MLD 840،)‫(اشپور‬PLD 1997 Peshawar 132،1997 MLD 152،)‫(اشپور‬1996 CLC 1702،)‫(اشپور‬1992 MLD 2043،)‫(اشپور‬PLD 2012 Balochistan 197:‫ہک‬‫ا‬‫دن‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ںیم‬
  • 3. 3 ‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫اینبد‬‫یک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫"دعاوتلں‬010(‫قش‬‫یک‬0‫رک‬‫ےط‬‫ںیم‬)‫ےہ۔‬‫یئگ‬‫دی‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ںیم‬‫اس‬‫ںیم‬‫ایبن‬‫ادناز‬‫یفنم‬ ‫اےس‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫اقونن‬‫ا‬‫ن‬‫تحت‬‫ےک‬‫اقونن‬‫ا‬‫ن‬‫تحت‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫وج‬‫ےک‬‫اس‬‫اموساےئ‬‫اگ‬‫وہ‬‫ںیہن‬‫احلص‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫وکیئ‬‫وک‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫"یسک‬‫ہک‬ ‫وہ"۔‬‫ایگ‬‫ایک‬‫وفتضی‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫اک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫آرزلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬011‫اور‬410‫رک‬‫وعض‬‫ںیم‬‫دہعف‬‫راذلرک‬‫ومج‬‫ںیم‬‫سج‬‫ےہ۔‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫اےس‬ ‫رگناین‬‫یک‬‫دعاوتلں‬‫وایل‬‫آےن‬‫امتحت‬‫اےنپ‬‫آرلکیٹ‬،‫ےہ‬‫رکیت‬‫وفتضی‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫اک‬011‫وک‬‫وکرسٹ‬‫اہیئ‬‫تحت‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫آینیئ‬‫الص‬‫اےنپ‬ ‫رکےن‬‫اجری‬‫رٹ‬‫یک‬‫ولکشں‬‫فلتخم‬‫ےہ۔‬‫دیتی‬‫اایتخر‬‫اک‬،‫وکرٹ‬‫اہیئ‬،"‫ےس‬‫رو‬‫یک‬‫"آنیئ‬،‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬‫رشوع‬‫اسھت‬‫ےک‬‫اافلظ‬‫ان‬‫آرلکیٹ‬‫ذموکرہ‬ ،‫ںیہن‬‫رسیم‬‫وصرت‬‫درگی‬‫وکیئ‬‫یک‬‫ازاہل‬‫تحت‬‫ےک‬‫اقونن‬‫ہک‬‫وہ‬‫نئمطم‬‫ارگ‬-‫"۔‬‫وہ‬‫ہی‬‫بلطم‬‫ےئل‬‫ےک‬‫دصقم‬‫وموجدہ‬‫اک‬‫ےلمج‬،"‫ےس‬‫رو‬‫یک‬‫"آنیئ‬ ‫ہک‬‫اگ‬‫آرلکیٹ‬421(‫قش‬‫دشہ‬‫اخرج‬‫یک‬1‫ےس۔‬‫رو‬‫یک‬)‫آرلکیٹ‬010‫یک‬(‫قش‬0‫آرلکیٹ‬‫رطح‬‫یک‬)421(‫قش‬‫یک‬1‫یھب‬)‫ےلمج‬‫یفنم‬‫اس‬ ‫ےہ‬‫وہیت‬‫رشوع‬‫اسھت‬‫ےک‬‫ہک‬‫یگ۔۔۔"۔‬‫رکے‬‫اامعتسل‬‫اک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫یسک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫یہ‬‫ہن‬‫اور‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫وت‬‫"ہن‬‫اعم ہل‬‫وکیئ‬‫اہجں‬‫ویں‬ ‫آرلکیٹ‬‫وت‬‫وہ‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬011‫اخ‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫اک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫تحت‬‫ےک‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫وہ‬‫رج‬‫وخاہ‬ ‫ت‬ ‫اکشی‬‫یئگ‬‫الیئ‬‫رو‬‫روب‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫دعال‬ ‫وہ۔۔۔‬‫ینبم‬‫رپ‬‫ورزی‬‫الخف‬‫یک‬‫اقونن‬‫درگی‬‫یسک‬‫ا‬‫ن‬‫وقحق‬‫اینبدی‬‫امہ‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫رظن‬‫شیپ‬‫ےک‬‫دہعف‬‫اال‬‫ن‬‫ذموکرہ‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫ںیہن‬‫ےس‬‫ےنیل‬‫رہ‬‫اجب‬‫اک‬‫ات‬‫ن‬‫اس‬‫وک‬ ‫ہک‬‫ایگ‬‫رواک‬‫نشکیس‬‫ا‬‫آن‬86-A،Cr.P.C‫اہجں‬‫یئگ‬‫یک‬‫ادساری‬‫ن‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫اس‬‫یک‬‫دہعف‬‫یک‬‫ایگ‬‫ایک‬‫اعدئ‬‫ازلام‬‫ہی‬‫اداکر‬‫آن‬‫وک‬‫صخش‬‫یسک‬‫ہک‬‫وہ‬ ‫اور‬‫ایگ‬‫ایک‬‫رگاتفر‬‫ےس‬‫العےق‬‫رٹسجم‬‫اےس‬‫ر‬‫ےئک‬‫شیپ‬‫اسےنم‬‫ےک‬‫ی‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫لقتنم‬‫ںیم‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫ےئل‬‫ےک‬‫رکےن‬‫اسانم‬‫اک‬‫ازلام‬‫ڈاری‬‫وفخ‬ ‫ایگ۔‬‫اک‬‫اک‬‫صخش‬‫رہ‬‫اتمب‬‫ا‬‫رکن‬‫ر‬‫اظہ‬‫ہی‬‫امہ‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫ہک‬‫اگ‬‫وہ‬‫م‬‫ایگ۔‬‫ایک‬‫رگاتفر‬‫ےس‬‫العےق‬‫اداکر‬‫آن‬‫اےس‬‫نشکیس‬86-A،Cr.P.C‫رٹسجمی‬‫تحت‬‫ےک‬‫ا‬‫ن‬ ‫ںیم‬‫اعمےلم‬‫اس‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫اک‬‫اگ۔‬‫وہ‬‫دحمود‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫وسال‬‫ےک‬‫رگاتفری‬‫یک‬‫صخش‬ ‫ت‬ ‫ررحاس‬‫زب‬‫اہجں‬‫امہ‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫نشکیس‬86-A،Cr.P.C ‫وہ‬‫دشہ‬‫ےط‬‫ہی‬‫یہ‬‫ہن‬‫اور‬‫وہ‬‫ایگ‬‫ایک‬‫اعدئ‬‫ازلام‬‫وت‬‫ہن‬‫اک‬‫ورزی‬‫الخف‬‫یک‬‫رم‬‫ج‬‫اور‬‫ا‬‫ن‬‫وہ‬‫وہا‬‫ںیم‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫اطمقب‬‫ےک‬‫ایبن‬ ‫اراکت‬‫اک‬‫دویاین‬‫اہجں‬ ‫وت‬‫وہ‬‫واعق‬‫ںیم‬‫العےق‬‫ذموکرہ‬‫اعم ہل‬‫اک‬‫انتزہع‬‫آرلکیٹ‬011‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫وہ‬‫اخرج‬‫اکر‬‫رہ‬‫داب‬‫اک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫ےئل‬‫ےک‬‫وغر‬‫رپ‬‫نشیٹپ‬‫تحت‬‫ےک‬"‫ےہ۔‬ 00.PLD 2014‫وکرٹ‬‫رپسمی‬012‫ںیم‬،‫دمیع‬:‫یھت‬‫یک‬‫ادتساع‬‫ذلی‬‫سح‬‫ےن‬‫اوہنں‬‫اور‬‫ںیھت‬‫ویبہ‬‫یک‬‫ادلنی‬‫ایضء‬‫دیس‬‫راہیشئ‬‫ای‬‫ےک‬‫الوہر‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫زعمز‬‫ہک‬‫ےہ‬‫اجیت‬‫یک‬‫ادتساع‬‫ںیم‬‫احالت‬‫اال‬‫ن‬‫ذموکرہ‬،‫ڈا‬ ٰ‫"ل‬:‫اور‬‫رکے‬‫بلط‬‫راکیرڈ‬‫اک‬‫اکرروایئ‬‫ر‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫امتم‬‫یئگ‬‫یک‬‫ااحل‬ ‫ت‬ ‫ن‬ ‫أ‬.‫وک‬‫اہیلعن‬‫دماع‬‫راد‬‫اف‬ ‫ت‬ ‫ررحاس‬‫زب‬‫نیت‬‫اومات‬‫یک‬ ‫رع‬‫دیس‬‫اور‬‫اہلل‬‫نیسحت‬،‫اعرم‬‫دمحم‬‫ایمسمن‬‫واےل‬‫اجےن‬‫چب‬‫زدنہ‬‫درگی‬‫اور‬‫ےک‬‫ان‬‫اور‬ ‫راد‬‫اف‬ ‫ت‬ ‫ررحاس‬‫زب‬‫رامےئ؛‬‫ف‬‫اجری‬‫ات‬‫دہان‬‫یک‬‫رکاےن‬‫عمج‬‫وک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫زعمز‬‫روپرٹ‬‫لمکم‬‫یک‬‫اکرروایئ‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫امسع‬‫یئگ‬‫یک‬‫الخف‬‫ےک‬ .‫راکی‬‫ر‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫امتم‬‫اک‬‫اکرروایئ‬‫ا‬‫آن‬‫ہک‬‫رکے‬‫ےط‬‫ںیم‬‫روینش‬‫یک‬‫اقونن‬ ‫الق‬‫اور‬‫رکے‬‫بلط‬‫رڈ‬‫دیس‬،‫دبعاوبصلر‬‫دیس‬‫ایمسمن‬‫راد‬‫اف‬ ‫ت‬ ‫ررحاس‬‫زب‬ ‫اور‬‫ڈ‬‫دبعااملخ‬‫دیس‬،‫دبعاابلطس‬‫اور‬‫رموحنیم‬‫امتم‬‫راد‬‫اف‬ ‫ت‬ ‫ررحاس‬‫زب‬‫زدنہ‬‫ےہ؛‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬ ‫الق‬‫اٹکی‬‫آریم‬‫رپ‬ ‫ت‬.‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬ ‫الق‬‫اٹکی‬‫آریم‬‫رپ‬‫راد‬‫اف‬ ‫ت‬ ‫ررحاس‬‫زب‬‫ارگ‬‫ہک‬‫دے‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫وت‬‫اکرروایئ‬‫یک‬‫دقمہم‬‫اور‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫و‬‫رگاتفری‬‫اور‬‫یئگ‬‫یک‬‫ںیہن‬‫ںیم‬‫ادناز‬‫اقونین‬ ‫وہ‬‫ہک‬‫رکے‬ ‫ت‬ ‫دہای‬‫وک‬‫اہیلعن‬‫دماع‬‫ںیم‬‫افمد‬‫ےک‬‫دعل‬‫و‬‫ااصنف‬‫دںی۔‬‫رک‬‫آزاد‬‫وک‬‫راد‬‫اف‬ ‫ت‬ ‫ررحاس‬‫زب‬‫دعب‬‫ےک‬‫اقیقحتت‬‫ہک‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫اس‬ ‫ہک‬‫ےلچ‬‫ہتپ‬‫اکرروایئ‬‫اور‬‫رگاتفری‬‫وت؛‬‫یئگ‬‫یک‬‫ںیہن‬‫اطمقب‬‫ےک‬‫اقونن‬ ‫ث‬.‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ایگ؛‬‫ا‬‫انبن‬‫اہن‬‫ن‬‫اک‬‫دشتد‬‫اور‬‫ایگ‬‫راھک‬‫ںیم‬‫اج‬‫ےب‬‫سبح‬‫وک‬‫راد‬‫اف‬ ‫ت‬ ‫ررحاس‬‫زب‬‫ہک‬‫دے‬ ‫ج‬.‫اجےئ۔‬‫دی‬،‫ےھجمس‬‫ومزوں‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫زعمز‬‫وج‬،‫رفیلی‬‫درگی‬‫وکیئ‬ ‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ہک‬‫ےہ‬‫ایخل‬‫اک‬‫اصابحن‬‫جج‬‫زعمز‬(1)421‫وسال‬‫اک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےس‬‫رو‬‫یک‬‫سج‬‫ےہ‬‫اکچ‬‫اج‬‫ا‬‫ااھٹن‬‫ںیم‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫اراہ‬‫ن‬‫ںیہ۔‬‫ےکچ‬‫اج‬‫دےیئ‬‫ےلصیف‬‫رپ‬‫رطح‬‫ایس‬‫وقم‬‫انبم‬‫درگی‬‫و‬‫شگنب‬‫اقمس‬ (‫درگی‬‫و‬‫وطری‬1991 SCMR 2400(‫درگی‬‫و‬‫ایسنجی‬‫ربیخ‬، ‫ت‬ ‫وکب‬‫ڈنلی‬،‫اٹنجی‬‫وپلکٹیل‬‫اٹنٹسس‬‫انبم‬‫اخن‬‫وشتک‬،)PLD 2002 Supreme Court 526‫و‬‫دبعارلمیح‬،) (‫درگی‬‫و‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫رغمیب‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬،‫رکیسرٹی‬‫وہم‬‫انبم‬‫درگی‬PLD 1974 Supreme Court 109،)‫و‬‫اجون‬‫یب‬‫یب‬‫انبم‬‫درگی‬‫ای‬‫و‬‫دمحم‬‫اج‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫کلم‬40(‫درگی‬1992 SCMR 1431‫انبم‬‫درگی‬‫و‬‫دصقی‬‫دمحم‬،)(‫درگی‬‫و‬‫ااتسکن‬‫ن‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬1981 SCMR 1022(‫درگی‬‫و‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫وافق‬‫انبم‬‫ی‬‫ہ‬ٰ ‫ل‬‫ا‬‫وظنمر‬‫وچدہری‬‫اور‬،)PLD 1975 Supreme Court 66،)‫دقمامت‬‫ےک‬‫اور‬‫ایگ‬‫ایل‬‫رہ‬‫اجب‬‫ارہ‬‫دون‬‫یھب‬‫اک‬‫ولصیفں‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫ںیم‬‫ہک‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ڈ‬‫اخ‬‫ہجیتن‬‫رپ‬‫وطر‬‫یمتح‬‫اہجں‬ ‫ت‬ ‫ی‬(‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬1)421‫قلعت‬‫اک‬‫االطق‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ےس‬‫رو‬‫یک‬ ‫ےہ‬‫رپ‬‫انبء‬‫یک‬‫راےئ‬‫اافتق‬‫ںیم‬‫ولصیفں‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وت‬(‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬1)421‫رو‬‫یک‬‫ےس‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫اک‬‫ذہا‬‫واہں‬‫اگ‬‫وہ‬‫االطق‬‫اقب‬‫اہجں‬‫اور‬‫س‬‫اک‬‫ادقام‬‫اعم ہل‬‫ہقلعتم‬‫اک‬‫انتزہع‬‫ابقیلئ‬
  • 4. 4 ‫اور‬‫وہ‬‫ںیم‬‫اجت‬‫العہق‬‫رقی‬‫ف‬‫ےک‬‫انتزہع‬‫اور‬‫وہں‬‫یھب‬‫راہیشئ‬‫ےک‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫ےس‬‫رو‬‫یک‬‫ہلصیف‬‫ںیم‬‫دقمہم‬‫ےک‬‫ی‬‫ہ‬ٰ ‫ل‬‫ا‬‫وظنمر‬‫وچدہری‬‫وکیئ‬‫اور‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫وطررپ‬‫راضاکراہن‬‫صخش‬‫وکیئ‬‫ارگ‬ ‫رپ‬‫اوصل‬‫ومعیم‬‫ےک‬‫اقونن‬‫وہ‬‫وت‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رکن‬‫رم‬‫ج‬‫اگ‬‫وہ‬‫دقحار‬‫اک‬‫زسا‬‫اور‬‫اکرروایئ‬‫اقونین‬‫اطمقب‬‫ےک‬‫اامعتسل‬‫اور‬‫رواج‬،‫اقونن‬‫راجئ‬‫واہں‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫اور‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫نکیل‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫رپ‬ (1)421‫ہکلب‬‫یگ‬‫وہ‬‫ںیہن‬‫ادنبی‬‫ن‬‫تحت‬‫ےک‬‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬012‫آرلکیٹ‬‫اور‬011‫تحت‬‫ےک‬:‫اگ‬‫ےکس‬‫اج‬‫ایک‬‫اامعتسل‬‫اک‬‫اس‬ i.‫اہجں‬‫وہ؛‬‫واعق‬‫ںیم‬‫دحود‬‫العاقیئ‬‫ر‬‫اہ‬‫ن‬‫ےس‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫اقمم‬‫اک‬‫انتزہع‬ ii.‫اہجں‬‫انتزہع‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫راہشئ‬‫یک‬‫روقیں‬‫ف‬‫ےک‬‫وہ؛‬‫ر‬‫اہ‬‫ن‬‫ےس‬ iii.‫اہجں‬‫ابقیلئ‬‫س‬‫اک‬‫ادقام‬‫وہ؛‬‫وہا‬‫دیپا‬‫ر‬‫اہ‬‫ن‬‫ےس‬‫العےق‬ iv.‫وہ؛‬‫وہا‬‫ر‬‫اہ‬‫ن‬‫ےس‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬ ‫اراکت‬‫اک‬‫رم‬‫ج‬‫اہجں‬ v.‫رگاتفری‬‫اہجں‬‫وہ؛‬‫ر‬‫اہ‬‫ن‬‫ےس‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫وج‬‫وہ‬‫وصقمد‬‫ا‬‫رکن‬‫ا‬‫ن‬‫یئگ‬‫یک‬‫ےس‬‫ہگج‬‫ایسی‬ vi.‫اہجں‬‫وہ۔‬‫یئگ‬‫یک‬‫ر‬‫اہ‬‫ن‬‫ےس‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫اکرروایئ‬‫ا‬‫ن‬‫ادقام‬‫ر‬‫ومب‬ 04.‫وت‬‫ےہ‬‫قلعت‬‫اک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫اہجں‬‫اوصل‬‫ر‬‫ہ‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ےط‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫آف‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫زعمز‬‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬011‫تحت‬‫ےک‬‫داعفت‬‫یک‬‫ےہ۔‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رھک‬‫تیثیح‬‫یک‬‫ادنبی‬‫ن‬‫الزیم‬ 00.‫ا‬‫مہ‬‫رپ‬‫اکنت‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫لیکشت‬‫ںیم‬‫دقمہم‬‫افلض‬(' ‫ت‬ ‫دوس‬ ‫ت‬ ‫'دعال‬amicus curiae)‫شیپ‬‫ارہ‬‫دون‬‫اہیں‬ ‫ابل‬‫ل‬‫اک‬‫داللئ‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫شیپ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ےگ۔‬‫اچںیہ‬‫ا‬‫رکن‬ 02.‫وہظر‬‫ریبرٹس‬‫ےن‬‫ڈووٹیک‬‫ای‬،‫اقحل‬2014 SC 174‫ہک‬‫اہک‬‫اور‬‫ا‬‫دن‬‫وحاہل‬‫اک‬PLD 2014 SC 174‫اکنت‬‫ھچ‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫لیکشت‬‫ںیم‬‫ہلصیف‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫روپرٹ‬‫ںیم‬‫اس‬‫ےس‬ ‫لمکم‬‫اک‬‫انتزہع‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫دقمہم‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ارصاکلمل‬‫ن‬‫سٹسج‬ ‫انج‬‫ااہظر‬‫اک‬‫رظن‬‫ہطقن‬‫ایس‬‫ہک‬‫ایگ‬‫اہک‬‫ڈ‬‫ری‬‫م‬‫ےہ۔‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫وہ‬‫ہیفصت‬2014 SCMR 17‫ںیم‬‫سج‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ںیم‬‫ےلصیف‬‫اےنپ‬‫ںیم‬‫اس‬ ‫ولصیفں‬‫امتم‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫دعاوتلں‬ٰ‫یلع‬‫ا‬‫رپ‬‫ےتکن‬‫ان‬‫اور‬‫ےہ‬‫اتممز‬‫ہلصیف‬‫اک‬‫دقمےم‬‫ےک‬‫ی‬‫ہ‬ٰ ‫ل‬‫ا‬‫وظنمر‬‫ےہ۔‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ااحہط‬‫اک‬‫ںیم‬‫روینش‬‫یک‬‫ولصیفں‬‫دو‬‫وکرسٹ‬‫اہیئ‬‫العوہ‬‫ےک‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫زعمز‬‫اک‬‫یھب‬ ‫ںیم‬‫اومر‬‫اےسی‬‫رہ‬‫داب‬‫آینیئ‬‫اےنپ‬‫وہں۔‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫وج‬‫اگ‬‫وہ‬‫ںیہن‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫وکیئ‬‫رپ‬‫اامعتسل‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫وکرسٹ‬‫اہیئ‬‫اور‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫ہی‬‫وت‬‫وہ‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫اعم ہل‬‫اک‬‫انتزہع‬‫ارگ‬ ‫ج‬‫نکیل‬‫اگ‬‫آےئ‬‫ںیہن‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫وت‬‫وہ‬‫وہا‬‫دیپا‬‫ر‬‫اہ‬‫ن‬‫ےس‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫س‬‫اک‬‫ادقام‬‫اگ۔‬‫وہ‬‫رضوری‬‫انیل‬‫رہ‬‫اجب‬‫اک‬‫احالت‬‫و‬‫اقحقئ‬‫ےک‬‫دقمہم‬‫ر‬‫ہ‬‫ںیم‬‫سج‬‫اگ‬‫وہ‬‫ہلئسم‬‫ااسی‬‫ہی‬‫رھپ‬ 00.‫نشکیس‬‫ںیم‬‫اعمالمت‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫ریغاقونین‬86-A Cr.P.C‫اوہکیتق‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫اتکس‬‫اج‬‫اٹیسھگ‬‫ںیہن‬‫ںیم‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫وک‬‫صخش‬‫یسک‬‫ےک‬‫العےق‬‫اداکر‬‫آن‬‫اور‬‫ےہ‬‫وموجد‬‫نشکیس‬86-A Cr.P.C‫اجںیئ۔‬‫دی‬‫رک‬‫ہن‬‫وپری‬‫رو‬‫روب‬‫ےک‬‫رٹسجمی‬‫رشاطئ‬‫یک‬ ‫رآں‬‫ب‬‫ڈ‬‫ری‬‫م‬‫نشکیس‬‫اک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫ہک‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ا‬‫دن‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬1‫دوی‬‫نشکیس‬‫اک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫اور‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫این‬0‫ےہ۔‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ڈاری‬‫وفخ‬‫افی‬ ‫ا‬‫ںیہ۔‬‫الم‬‫ش‬‫ںیم‬‫اس‬‫اکر‬‫رطہقی‬‫اور‬‫وکلسن‬‫یک‬‫امعدئنی‬ ‫یھب‬‫رٹوبیلن‬‫ای‬‫ایم‬‫ن‬‫رٹوبیلن‬‫آر‬‫یس‬‫وج‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫اقمئ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ہننقم‬‫ےہ۔‬‫وفرم‬‫یمتح‬‫ےئل‬‫ےک‬‫ہیفصت‬‫ےک‬‫انتزاعت‬‫درایمن‬‫ےک‬‫ولق ں‬‫ابقیلئ‬‫ہکبج‬‫اگ‬‫وہ‬‫ںیہن‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫وکیئ‬‫اک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬ ‫ںیہ۔‬‫وموجد‬‫وفرم‬‫ےئل‬‫ےک‬‫اعمالمت‬‫ڈاری‬‫وفخ‬‫ر‬‫او‬‫دویاین‬‫ںیم‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫دشہ‬‫اذف‬‫ن‬‫ارہ‬‫دون‬‫ارگ‬‫اگ‬‫وہ‬‫وسال‬‫اگل‬‫ای‬‫ہی‬‫امہ‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫او‬‫اقتیلب‬‫یک‬‫اراکن‬،‫ربیک‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫یک‬‫رٹوبیلن‬‫اقمم‬‫ےک‬‫ان‬‫ر‬‫رو‬‫روب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫رپ‬ ‫اتکس۔‬‫اج‬‫ایک‬‫ںیہن‬‫جنلیچ‬‫وک‬‫ےلصیف‬‫ےک‬‫رٹوبیلن‬‫درگی‬‫وصبرت‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ایک‬‫جنلیچ‬‫اےس‬/‫ےہ‬‫اجیت‬‫یک‬‫ریگی‬‫رحف‬ 40.‫ا‬،‫ریئ‬‫ویس‬‫دبعافیطلل‬ ‫انج‬‫ہک‬‫ںیم‬‫نمض‬‫ےک‬‫وسال‬‫اس‬‫ےن‬‫رنجل‬‫ڈووٹیک‬‫ی‬‫رپ‬‫وطر‬‫روی‬‫ج‬‫ادقام‬‫ارگ‬‫ابقیلئ‬‫ااصحنر‬‫رپ‬‫ولصیفں‬‫دو‬‫ایک‬‫وت‬‫ںیم‬‫العےق‬‫اکر‬‫اد‬‫آن‬‫رپ‬‫وطر‬‫روی‬‫ج‬‫اور‬‫وہا‬‫ںیم‬‫العےق‬ ‫اگ؛‬‫اجےئ‬‫ایک‬1981 SCMR 1022‫اور‬PLD 1991 Peshawar 10‫۔‬‫ےن‬‫اوہنں‬PLD 2014 SC 174"‫ڈیہونٹ‬C‫ہی‬‫اعلم‬‫نک‬‫ہلصیف‬‫ہک‬‫اوراہک‬‫ا‬‫دن‬‫وحاہل‬‫اک‬" ‫ہی‬‫وت‬‫وہ‬‫ںیم‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫راکرروایئ‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫امتم‬‫ارگ‬‫ہک‬‫ےہ‬‫یگ۔‬‫آےئ‬‫ںیہن‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫وکرسٹ‬‫اہیئ‬‫اور‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫یھب‬‫ہی‬‫وت‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ایک‬‫رپ‬‫حطس‬‫یک‬‫رٹوبیلن‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫ہلصیف‬‫اک‬‫دقمےم‬‫یسک‬‫ارگ‬ ‫اگ۔‬‫آےئ‬‫ںیہن‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬،‫اٹکی‬‫رسوسٹن‬‫وسل‬‫المزنیم‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وافیق‬0110‫نشکیس‬‫ےک‬‫اس‬‫ںیہ۔‬‫رکےت‬‫اکم‬‫تحت‬‫ےک‬،4‫اامعتسل‬‫اافلظ‬‫ےک‬"‫وہں‬‫یھب‬‫ںیہک‬‫اہجں‬‫"وہ‬‫تحت‬‫ےک‬ ‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫وہ‬‫واحض‬‫ےس‬‫سج‬‫ںیہ‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫راضئ‬‫ف‬‫اےنپ‬‫ہ‬‫و‬‫اچےہ‬‫ہک‬‫ےگ‬‫رںیہ‬‫یہ‬‫المزنیم‬‫وسل‬‫وہ‬‫وہں‬‫رےہ‬‫دے‬‫ااجنم‬‫ںیم‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫اٹکی‬‫رسوسٹن‬‫وسل‬‫اقونن‬‫اینبدی‬‫ےئل‬‫ےک‬‫نج‬0110‫یہ‬ ‫اگ۔‬‫وہ‬‫صخش‬‫وکیئ‬‫ارگ‬‫اف‬‫تحت‬‫ےک‬‫اقونن‬‫یسک‬‫اکحم‬‫ہقلعتم‬‫وت‬‫وہ‬‫المزم‬‫ےئل‬‫ےک‬‫ا‬‫ن‬‫اگ۔‬‫وہ‬‫االطق‬‫اقب‬‫اقونن‬‫اک‬‫المزم‬‫اور‬‫امکل‬‫وت‬‫وہ‬‫ہن‬‫وموجد‬‫اقونن‬‫وکیئ‬‫ارگ‬‫اور‬‫ےگ‬‫وہں‬‫الہ‬‫ےن‬‫رنجل‬‫ڈووٹیک‬‫ای‬‫افلض‬
  • 5. 5 2012 PLC (CS) 54،2012 MLD 503 (citation – b)‫ںیہ۔‬‫ےکچ‬‫اج‬‫ےئک‬‫ےط‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫دعاوتلں‬ٰ‫یلع‬‫ا‬‫یہ‬‫ےلہپ‬‫وساالت‬‫ہی‬‫ہک‬‫اہک‬‫اور‬‫ا‬‫دن‬‫وحاہل‬‫اک‬‫ےک‬‫راےئ‬‫یک‬‫ان‬ ‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫اطمقب‬‫ےط‬‫ںیم‬‫آنیئ‬‫ےئل‬‫ےک‬‫رکےن‬‫ےہ۔‬‫یتکس‬‫رک‬‫متخ‬‫اےس‬‫یہ‬‫ہننقم‬‫رصف‬‫وت‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رکن‬‫اعدئ‬‫ادنبی‬‫ن‬‫وکیئ‬‫آنیئ‬‫ارگ‬‫اور‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫رامہ‬‫ف‬‫اکر‬‫رطہقی‬ 44.‫ہک‬‫ےہ‬‫اہک‬‫ےن‬‫ڈووٹیک‬‫ای‬،‫ڈی‬‫ری‬‫آف‬‫دبعافیطلل‬ ‫انج‬‫ڈوپینشیٹ‬‫رھپ‬‫اور‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫المزم‬‫وسل‬‫صخش‬‫ای‬‫ےلہپ‬‫ےہ۔‬‫زیچ‬‫وایل‬‫آےن‬‫ںیم‬‫دعب‬‫رامہ‬‫ف‬‫ڈامت‬‫خ‬‫اور‬‫واےل‬‫رکےن‬‫احلص‬‫ڈامت‬‫خ‬ ‫ےمکحم‬‫واےل‬‫رکےن‬‫ہک‬‫ںیہ‬‫رکےت‬‫اافتق‬‫ایئ‬‫وصن‬‫اچےہ‬،‫ےہ‬‫المزم‬‫رہباحل‬‫المزم‬‫اجےئ۔‬‫ا‬‫دن‬‫جیھب‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫وک‬‫المزم‬‫اور‬‫وافیق‬‫ا‬‫ن‬‫وہ‬‫ےہ۔‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ا‬‫الن‬‫روغر‬‫زب‬‫وک‬‫دقمامت‬‫ےک‬‫ان‬‫اےسی‬ ‫ںیہنج‬‫المزنیم‬‫ںیہ۔‬‫المزنیم‬‫وسل‬‫وہ‬‫ےہ‬‫اجیت‬‫یک‬‫ادایگیئ‬‫ےس‬‫روقم‬‫یئگ‬‫یک‬‫صتخم‬‫ںیم‬‫ٹجب‬‫لقتسم‬‫رپ‬‫وطر‬‫اافتہیق‬‫امہ‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫ر‬ ُ‫ب‬‫ہن‬‫احلص‬‫وقحق‬‫ضعب‬‫ںیہنج‬‫اور‬،‫وہں‬‫ہن‬‫لقتسم‬‫وج‬،‫آاسایمں‬‫وایل‬‫اجےن‬‫یک‬ ،‫وہں‬‫ےس‬‫ازاہل‬‫اس‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وہ‬‫ربمن‬‫وسال‬‫ڈا‬ ٰ‫ل‬‫۔‬ ‫ت‬ ‫تکس‬‫رک‬‫ںیہن‬‫اافتسدہ‬0‫اور‬4‫المزنیم‬‫ںیم‬‫اتکس۔‬‫اج‬‫ایک‬‫ںیہن‬‫رحموم‬‫ےس‬‫وقحق‬‫ان‬‫اںیہن‬‫اور‬‫ںیہ‬‫احلص‬‫وقحق‬‫اےنپ‬‫المزنیم‬‫وسل‬‫وطبر‬‫وک‬ ‫ریغاقونین‬‫ےن‬‫اوہنں‬‫ںیم‬‫ارے‬‫ن‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫ر‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وہ‬‫وت‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫ایل‬‫ںیم‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ااکلہروں‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫اےس‬‫اور‬‫ےہ‬‫ےس‬‫ا‬‫افن‬‫قلعت‬‫اک‬‫صخش‬ ‫ت‬ ‫ررحاس‬‫زب‬‫ارگ‬‫ہک‬‫ےہ‬‫اہک‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫ہ‬ ‫ا۔‬ ‫ت‬ ‫آن‬‫ںیہن‬ 40.‫اٹمنےن‬‫اعمالمت‬‫ڈاری‬‫وفخ‬‫اور‬‫دویاین‬‫ےک‬‫ولق ں‬‫ابقیلئ‬‫وک‬‫اکحم‬‫تحت‬‫ےک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫ںیہ۔‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫اایتخرات‬‫ےک‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫وہ‬‫اور‬‫وہ‬‫ےس‬‫العےق‬‫اداکر‬‫آن‬‫قلعت‬‫اک‬‫صخش‬‫یسک‬‫ارگ‬‫امہ‬ ‫ت‬ ‫ن‬ ‫اجےئ‬‫ںیم‬‫وک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫رھپ‬‫وت‬‫اجےئ‬‫ایل‬‫ےل‬‫ںیم‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫اےس‬‫اہجں‬1975 SC 66‫ےک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫وک‬‫صخش‬‫یسک‬‫ارگ‬‫ےہ۔‬‫احلص‬‫اایتخر‬‫اک‬‫الےن‬‫روغر‬‫زب‬‫وک‬‫اعمےلم‬‫اس‬‫رظن‬‫شیپ‬‫ےک‬‫ااھتریٹ‬‫یک‬ ‫اگ۔‬‫آےئ‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫وہ‬‫یھب‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫اس‬‫وت‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ا‬‫اجن‬‫ےل‬‫اور‬‫ںیہک‬‫اور‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ایک‬‫رگاتفر‬‫ےس‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫وت‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ایک‬‫رگاتفر‬‫وک‬‫رہشی‬‫یسک‬‫ج‬‫ابقیلئ‬‫ےس‬‫العےق‬‫اداکر‬‫آن‬‫اےس‬ ‫اوہکیتق‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫اتکس‬‫اج‬‫ا‬‫اجن‬‫ےل‬‫ںیہن‬‫ںیم‬‫العےق‬‫نشکیس‬86-A Cr.P.C‫اجںیئ۔‬‫دےیئ‬‫رک‬‫ہن‬‫وپرے‬‫اقتےض‬‫ےک‬‫ےن‬‫اوہنں‬2002 P.Cr.L.J1703‫اور‬PLD 1981 SC 1022‫اک‬ ‫ا۔‬‫دن‬‫وحاہل‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ےس‬‫اہیں‬‫ہسیپ‬‫وت‬‫ںیہ‬‫وہےت‬‫اہیں‬‫دطختس‬‫رپ‬‫رٹنکٹکی‬‫ارگ‬‫ہک‬‫ایگ‬‫اہک‬‫ڈ‬‫ری‬‫م‬‫دلمع‬‫رپ‬‫رٹنکٹکی‬‫اور‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫انیل‬‫رہ‬‫اجب‬‫اک‬‫اعمےلم‬‫اس‬‫وت‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬‫ںیم‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫رآدم‬ ‫اور‬‫ںیہ‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫دشہ‬‫ےط‬‫ےک‬‫رٹوبیلن‬‫اور‬‫رنشمکوں‬،‫اوٹنجیں‬‫وپلکٹیل‬،‫اوٹنجیں‬‫وپلکٹیل‬‫اٹنٹسس‬‫تحت‬‫ےک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫اگ۔‬‫آےئ‬‫ںیہن‬PLD 1975 SC 66،1979 SCMR 400‫اور‬PLD 2004 SC 907‫ںیہن۔‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫وکیئ‬‫اک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫رظن‬‫شیپ‬‫ےک‬‫ولصیفں‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫ںیم‬‫ربمن‬‫وسال‬6‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ویقم‬‫تعلط‬‫سٹسج‬ ‫وجا‬‫اک‬PLD 1981 Peshawar‫ےہ۔‬‫اتلم‬‫ےس‬‫ےلصیف‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫ںیم‬‫آرزلکیٹ‬‫اطمقب‬‫ےک‬‫ان‬2،0،40‫تحت‬‫ےک‬‫اسھت‬‫ےک‬‫ولق ں‬‫ابقیلئ‬‫از‬ ‫ت‬ ‫ام‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رن‬‫ب‬‫ےہ‬‫نکیل‬(‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ارٹنمیل‬‫ن‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫ج‬1)421‫متخ‬‫وک‬ ‫اگ‬‫رےہ‬‫اجری‬‫ہلسلس‬‫اک‬‫وعصوتبں‬‫یک‬‫ولق ں‬‫ابقیلئ‬‫ےس‬‫وحاےل‬‫ےک‬‫ان‬‫ےہ‬‫یئگ‬‫دی‬ ‫ت‬ ‫امضی‬‫یک‬‫وقحق‬‫اینبدی‬‫نج‬‫وک‬‫رہشویں‬‫ںیم‬‫آنیئ‬،‫دیتی‬‫رک‬‫ںیہن‬‫۔‬ 42.‫آرزلکیٹ‬‫ےن‬‫ڈووٹیک‬‫ای‬،‫ڈی‬‫ری‬‫آف‬‫اطرق‬ ‫انج‬011(‫اور‬2)014‫وحاہل‬‫اک‬‫ہک‬‫اہک‬‫اور‬‫ا‬‫دن‬‫اور‬‫ےہ‬‫ںیہن‬‫ہصح‬‫اک‬‫وصےب‬‫ا‬‫افن‬‫اٹکی‬‫یسک‬‫ےک‬ٰ‫ی‬‫وشر‬‫سلجم‬‫ےئل‬‫ےک‬‫انبےن‬‫ہصح‬‫اک‬‫وصےب‬‫اےس‬ ‫وت‬‫ےہ‬‫وہیت‬‫ورزی‬‫الخف‬‫یک‬‫وقحق‬‫ےک‬‫صخش‬‫یسک‬‫ںیم‬‫دحود‬‫العاقیئ‬‫یک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ارگ‬‫یگ۔‬‫وہ‬‫رضورت‬‫یک‬‫ہی‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ےہ۔‬‫آیت‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫واف‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫قش‬‫ذموکرہ‬‫وک‬‫ق‬ ‫رمیم‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫ںیم‬‫ےہ۔‬‫یتکس‬‫رک‬ ‫ت‬ ‫دہای‬‫یک‬‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬014‫تحت‬‫ےک‬‫وک‬‫العےق‬‫اےسی‬‫یسک‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫ذرےعی‬‫ےک‬‫اٹکی‬‫ےک‬ٰ‫ی‬‫وشر‬‫سلجم‬‫اہیئ‬‫ہصح‬‫اک‬‫وصےب‬‫وج‬‫ےہ‬‫اتکس‬‫اج‬‫ا‬‫الن‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫وکرٹ‬ ‫وہ۔‬‫ہن‬ ‫افلض‬(' ‫ت‬ ‫دوس‬ ‫ت‬ ‫'دعال‬amicus curiae)‫ہک‬‫ےہ‬‫یتکس‬‫دے‬‫وشمرہ‬‫وک‬‫ہننقم‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وت‬‫وہ‬‫ااہبم‬‫وکیئ‬‫ںیم‬‫داعفت‬‫دو‬‫یک‬‫آنیئ‬‫ارگ‬‫ہک‬‫اہک‬‫رپ‬‫رمےلح‬‫اس‬‫ےن‬‫اقحل‬‫وہظر‬‫ریبرٹس‬‫قش‬‫ای‬‫وکیئ‬ ‫ہک‬‫رپ‬‫ااسفتسر‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ےہ۔‬‫رکیت‬‫ر‬‫ریغومب‬‫وک‬‫داعفت‬‫دورسی‬‫یک‬‫آنیئ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫اوہنں‬،‫ےہ‬‫یتکس‬‫دے‬‫وشمرہ‬‫رطح‬‫سک‬‫وک‬‫ارٹنمیل‬‫ن‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫آرلکیٹ‬267-A‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ہک‬‫اہک‬‫اور‬‫ا‬‫دن‬‫وحاہل‬‫اک‬ ‫ےہ۔‬‫یتکس‬‫دے‬‫وشمرہ‬‫اک‬‫ونتیع‬‫اس‬‫وک‬ٰ‫ی‬‫وشر‬‫سلجم‬‫ںیم‬‫ذہا‬‫آرلکیٹ‬‫ےس‬‫وحاےل‬‫ےک‬‫دمت‬‫اسہل‬‫ای‬‫ذموکر‬‫وت‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ایک‬‫ںیہن‬‫ادنر‬‫ےک‬‫دمت‬‫اخص‬‫یسک‬‫اکم‬‫وکیئ‬‫ارگ‬‫ہک‬‫ایگ‬‫اہک‬‫ںیہن‬‫ر‬‫ریغومب‬‫دہعف‬‫ہی‬‫ےس‬‫اس‬ ‫یگ۔‬‫اجےئ‬‫وہ‬‫ںیم‬‫اس‬PLD 1992 SC 595‫اور‬PLD 1998 SC 1263‫ایگ۔‬‫ایک‬‫ااصحنر‬‫رپ‬ 40.‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ےن‬‫ڈی‬‫ری‬‫آف‬‫اطرق‬ ‫انج‬461،‫اٹکی‬‫س‬‫زیٹسن‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫اور‬0100‫ہک‬‫اہک‬‫اور‬‫ا‬‫دن‬‫وحاہل‬‫اک‬"‫"رہشی‬‫ظفل‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫اامعتسل‬‫ںیم‬‫امتم‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫آنیئ‬‫رطف‬‫ای‬ ‫اجی‬‫دورسی‬‫نکیل‬‫ےہ‬‫داتی‬‫وقحق‬‫اینبدی‬‫وک‬‫رہشویں‬‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬(1)421‫ںیہ۔‬‫ےئگ‬‫ےئل‬‫ےل‬‫وقحق‬‫ہی‬‫تحت‬‫ےک‬(‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ےن‬‫اوہنں‬4)1‫ہک‬‫اہک‬‫اور‬‫ا‬‫دن‬‫وحاہل‬‫اک‬‫ات‬‫ن‬‫اس‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬ ‫ا‬‫آن‬‫ہک‬‫ےہ‬‫یتکس‬‫ےل‬‫رہ‬‫اجب‬‫اک‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫اس‬‫رن‬‫ےس‬‫رطف‬‫اقونن‬‫وکیئ‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫لیکشت‬‫رک‬‫مک‬‫ا‬‫ن‬‫ےہ‬‫اتیل‬‫ےل‬‫انمیف‬‫ےک‬‫قش‬‫اس‬‫وک‬‫وقحق‬‫واےل‬‫اجےن‬‫دےیئ‬‫رطح‬‫اس‬‫سلجم‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ےئل‬‫ےک‬‫دصقم‬‫اس‬‫اور‬‫ےہ‬‫داتی‬ ‫ےہ۔‬‫یتکس‬‫دے‬‫وشمرہ‬‫اک‬‫رکےن‬‫دور‬‫وماتقف‬‫دعم‬‫وایل‬‫اجےن‬‫ایئ‬‫ن‬‫درایمن‬‫ےک‬‫آرزلکیٹ‬‫دو‬‫ان‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫وک‬)‫ارٹنمیل‬‫(ن‬ٰ‫ی‬‫وشر‬
  • 6. 6 46.‫ہک‬‫اہک‬‫ےن‬‫ڈووٹیک‬‫ای‬،‫یلع‬‫از‬ ‫ت‬ ‫ام‬ ‫انج‬‫آرلکیٹ‬011‫الع‬‫یک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫وک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫تحت‬‫ےک‬‫ےہ۔‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫دحمود‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫دحود‬‫اقیئ‬‫ےک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫اکحم‬‫ارگوپلکٹیل‬ (‫آرلکیٹ‬‫ارگ‬‫ہک‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫اہیں‬‫ا۔‬ ‫ت‬ ‫آن‬‫ںیہن‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫وکیئ‬‫اک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وت‬‫دںی‬‫ااجنم‬‫راضئ‬‫ف‬‫اےنپ‬‫تحت‬1)421‫ویکہکن‬‫اگ‬‫رےہ‬‫وموجد‬‫ہلئسم‬‫ہی‬‫یھب‬‫ںیم‬‫اعمےلم‬‫اس‬‫وت‬‫اجےئ‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫یھب‬‫اخرج‬‫ےس‬‫آنیئ‬‫وک‬ ‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫اگ۔‬‫وہ‬‫رضوری‬‫ا‬‫رکن‬‫اذف‬‫ن‬‫ںیم‬‫العےق‬‫اس‬‫وک‬‫دحود‬‫العاقیئ‬‫یک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےن‬‫اوہنں‬PLD 2014 SC 174‫ہک‬‫اہک‬‫اور‬‫ایک‬‫ااصحنر‬‫رپ‬‫رک‬‫ااحہط‬‫ںیم‬‫ےلصیف‬‫اس‬‫اک‬‫وساالت‬‫امتم‬ً‫ابی‬‫رقت‬ ‫ےہ۔‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫ہک‬‫ایگ‬‫اہک‬‫ںیم‬‫ارے‬‫ن‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫ریغاقونین‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫س‬‫اک‬‫ادقام‬‫ارگ‬‫اگ۔‬‫آےئ‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ہی‬‫وت‬‫وہ‬‫دیپا‬‫ادنر‬‫ےک‬‫دحود‬‫العاقیئ‬‫یک‬‫اایتخر‬ 41.‫رنجل‬‫ارین‬‫ان‬‫ڈیٹپ‬‫افلض‬‫یھب‬‫ےن‬2014 SCMR 17‫ہک‬‫اہک‬‫اور‬‫ایک‬‫ااصحنر‬‫رپ‬‫دقمےم‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫ایبن‬‫ںیم‬‫ےہ۔‬‫ادنب‬‫ن‬‫یک‬‫ےلصیف‬‫ےک‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬ 41.‫اجی‬‫دورسی‬‫دمایعن‬‫ولیک‬‫افلض‬‫ےک‬:‫اھت‬‫ذلی‬‫سح‬ ‫ابل‬‫ل‬‫اک‬‫داللئ‬‫ےک‬ ،‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬0110‫وک‬‫اہک‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫رکے‬‫اجری‬ ‫ت‬ ‫دہای‬‫یک‬‫انبےن‬‫آگنہ‬‫مہ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ےکس۔‬‫اج‬‫ا‬‫الن‬‫تحت‬‫ےک‬‫وقانین‬‫راجئ‬‫ںیم‬‫کلم‬‫امدنہ‬‫ایق‬‫ن‬‫وک‬‫داعفت‬‫ازی‬ ‫ت‬ ‫ام‬‫یک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬،‫ازی‬ ‫ت‬ ‫ام‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬ ‫اینبد‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫ںیم‬‫آنیئ‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫اور‬‫ریغاالسیم‬‫ےہ۔‬‫الخف‬‫ےک‬‫اچررٹ‬‫ےک‬‫وقحق‬‫این‬‫ان‬‫ےک‬‫دحتمہ‬‫اوقام‬‫اور‬‫ےہ‬‫انمیف‬‫ےک‬‫وقحق‬‫ی‬‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫راہیشئ‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬0‫یک‬‫رہشویں‬‫درگی‬‫تحت‬‫ےک‬ ‫رطح‬‫اجےئ۔‬‫ایک‬‫ولسک‬‫اسموی‬‫ےک‬‫رہشویں‬‫درگی‬‫اسھت‬‫ےک‬‫ان‬‫ہک‬‫ںیہ‬‫احلص‬‫وقحق‬‫اقونن‬‫اںیہن‬‫اور‬‫ںیہ‬‫ااتسکین‬‫ن‬‫آرزلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ہک‬‫یک‬‫ادنیہ‬‫ن‬‫ےن‬‫اوہنں‬2،1،1‫اور‬40‫اینبدی‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫ںیم‬ ‫وقحق‬‫این‬‫ان‬‫ںیہ۔‬‫رہشی‬‫اسموی‬‫ےک‬‫کلم‬‫اس‬‫وج‬‫ےہ‬‫راہ‬‫اج‬‫ایک‬‫رحموم‬‫وک‬‫رہشویں‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫ےس‬‫اور‬‫ےہ‬‫ریہ‬‫رک‬‫اامعتسل‬‫طلغ‬‫رظن‬‫شیپ‬‫ےک‬‫وصراحتل‬‫وہیئ‬‫ڑگبی‬‫یک‬‫واامن‬‫انم‬‫ںیم‬‫کلم‬‫وک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬ ‫از‬ ‫ت‬ ‫ام‬‫وک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫دعاںیتل‬ٰ‫یلع‬‫ا‬‫فلتخم‬‫ںیہ۔‬‫یکچ‬‫دے‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫اقونن‬‫ی‬‫ےن‬‫ااظتنہیم‬‫وپلکٹیل‬‫یک‬‫اقمامت‬‫ضعب‬‫نشکیس‬‫ےک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬40‫ںیم‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫وک‬‫ابقویلئں‬‫ڑکنیسوں‬‫وہےئ‬‫رکےت‬‫اامعتسل‬‫طلغ‬‫اک‬ ‫ےہ۔‬‫وہا‬‫راھک‬‫ہک‬‫اھت‬‫انہک‬‫اک‬‫ان‬،‫نشیمک‬‫الء‬‫دعتمد‬،‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫لیکشت‬‫رپ‬‫حطس‬‫دوونں‬‫ایئ‬‫وصن‬‫اور‬‫وافیق‬‫وج‬‫ںیہ۔‬‫ےکچ‬‫رک‬‫افسرش‬‫یک‬‫وسنمیخ‬‫یک‬‫اس‬‫اور‬‫ںیہ‬‫ےکچ‬‫ےل‬‫رہ‬‫اجب‬‫اک‬‫اضےطب‬‫اس‬‫یھب‬‫راہ‬‫رھ‬‫ب‬‫ادراک‬‫ہی‬ ‫اامعتس‬‫ےک‬‫ذمہ‬‫اخرط‬‫یک‬‫افمدات‬‫ایسیس‬‫ہک‬‫ےہ‬‫رط‬‫رپاےن‬‫داہرپ ں‬‫اہد‬‫ےک‬‫ل‬‫ںیم‬‫ےجیتن‬‫ےک‬‫ںیم‬‫کلم‬‫ااہتن‬‫رگوہ‬‫ ینین‬‫و‬ ‫ذم و‬‫ہنادنسپاہن‬‫ںیہ‬‫ےئگ‬‫رھ‬‫ب‬‫ےس‬‫وقحق‬‫اینبدی‬‫ںیم‬‫ادناز‬‫مظنم‬‫وج‬‫اک‬‫رحمویم‬ ‫راہیشئ‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫ڈا‬ ٰ‫ل‬‫ںیہ۔‬‫رےہ‬‫نب‬‫اع‬‫ن‬‫ا‬‫آن‬‫ہک‬‫ںیہ‬‫وبجمر‬‫رپ‬‫وسےنچ‬‫ہی‬‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ہکبج‬‫ںیہن‬‫ا‬‫ن‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ایک‬‫وصتر‬‫ان‬‫ان‬‫ےس‬‫رو‬‫یک‬‫آنیئ‬‫اںیہن‬0‫ےک‬‫رہشویں‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫رعتفی‬‫یک‬‫ان‬‫تحت‬‫ےک‬ ‫ےہ۔‬‫یئگ‬‫یک‬‫رپ‬‫وطر‬‫اور‬‫اجےئ‬‫ا‬‫دن‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ر‬‫راب‬‫ب‬‫ےک‬‫رہشویں‬‫اعم‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫وک‬‫رہشویں‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬0110‫وک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫ےئگ‬‫رکاےئ‬‫اعتمرف‬‫ںیم‬‫اور‬‫اجےئ‬‫ا‬‫انبن‬‫آگنہ‬‫مہ‬‫ےس‬‫داھرے‬‫ومجمیع‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫اس‬ ‫وک‬‫داعفت‬‫ازی‬ ‫ت‬ ‫ام‬‫یک‬‫اقونن‬‫اجےئویکہکن‬‫ا‬‫الن‬‫تحت‬‫ےک‬‫وقانین‬‫اعم‬‫ےک‬‫ااصنف‬‫راجئ‬‫ںیم‬‫العوقں‬‫درگی‬‫ےک‬‫کلم‬‫ابقیلئ‬‫ےطخ‬‫اور‬‫ےہ‬‫ںیہن‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وکیئ‬‫ںیم‬‫اوٹنجیں‬‫وپلکٹیل‬‫اٹنٹسس‬‫اور‬‫اوٹنجیں‬‫وپلکٹیل‬ ‫وک‬‫ہک‬‫وہا‬‫ہی‬‫بلطم‬‫اک‬‫سج‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫دے‬‫اایتخر‬‫اک‬‫رکےن‬‫اکم‬‫رپ‬‫وطر‬‫ےک‬‫ارسفان‬‫ازگیوٹکی‬‫اسھت‬‫اسھت‬‫ےک‬‫وججں‬‫آےت‬‫ںیہن‬‫ںیم‬‫رے‬‫داب‬‫ےک‬‫ااصنف‬‫ہی‬‫ےہ۔‬‫ریغاالسیم‬‫اور‬‫این‬‫ریغان‬‫ہی‬‫رپ‬‫انبء‬‫اس‬‫اور‬ 41.‫ےن‬‫اوہنں‬‫ےس‬‫وحاےل‬‫ےک‬‫اکنت‬‫دشہ‬‫لیکشت‬PLD 1994 SC 738،PLD 1990 Peshawar 51،PLD 1993 SC 341‫دعاوتلں‬ٰ‫یلع‬‫ا‬‫ںیم‬ ‫ایک۔‬‫ااصحنر‬‫رپ‬‫ااھتریٹ‬‫یک‬ 01.‫ہک‬‫اہک‬‫ےن‬‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬‫ٹ‬‫می‬‫ش‬‫ل‬‫ی‬‫ٹ‬‫ی‬‫س‬ ‫ا‬‫رکیسرٹی‬‫العوہ‬‫ےک‬‫دراین‬‫ادمح‬‫اابقل‬ ‫انج‬‫ربمن‬‫مکح‬‫دصاریت‬00،‫ےس‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وافیق‬‫ا‬‫ن‬‫وہں‬‫ےس‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫ایئ‬‫وصن‬‫وہ‬‫وخاہ‬‫المزنیم‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫اطمقب‬‫ےک‬ ‫ںیہ۔‬‫المزنیم‬‫وسل‬‫ےک‬‫نج‬‫ںیہ‬‫اجےت‬‫دےیئ‬‫رپاٹکیج‬‫وک‬‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬‫ےئل‬‫ڈنفز‬‫اور‬‫ںیہ‬‫رکیت‬‫رامہ‬‫ف‬‫ںیمیظنت‬‫فلتخم‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫راھک‬‫المزم‬‫ےئل‬‫ےک‬‫دمت‬‫یک‬‫س‬‫کٹ‬‫ی‬‫ح‬ ‫رپا‬‫ان‬‫رصف‬‫وک‬‫راد‬‫اف‬‫ضعب‬‫ا‬‫افن‬‫۔‬ ‫رکیسریٹی‬‫ںیہ۔‬‫المزنیم‬‫رساکری‬‫تحت‬‫ےک‬‫ارادوں‬‫اور‬‫اقمدص‬‫ر‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫امتم‬‫المزنیم‬‫نکیل‬‫ےہ‬‫ںیہن‬‫ہمکحم‬‫ایئ‬‫وصن‬‫وکیئ‬ 00.‫ااتسکن‬‫ن‬‫رنجل‬‫ارین‬‫ان‬‫افلض‬‫نکیل‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫ونسٹ‬‫اک‬ ‫ت‬ ‫اعموی‬‫یک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫رپ‬‫ےتکن‬‫اس‬‫رپ‬‫ارخی‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫زگہتش‬‫وک‬‫ےک‬‫چنب‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫آف‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫زعمز‬‫وہ‬‫وچہکن‬‫آج‬‫ورصوف‬‫ںیم‬‫الوہر‬‫رو‬‫روب‬ ‫ںیہ‬‫ےن‬‫اوہنں‬‫ےئل‬‫اس‬‫وک‬‫اہ‬‫ش‬‫قیتع‬‫دمحم‬‫دیس‬‫رنجل‬‫ارین‬‫ان‬‫آڈلنشی‬‫دی۔‬‫دے‬‫ااجزت‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫اعموی‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ںیم‬‫نمض‬‫اس‬ ‫ےن‬‫رنجل‬‫ارین‬‫ان‬‫آڈلنشی‬‫افلض‬PLD 1992 SC 595‫ہک‬‫ایک‬‫اایتخر‬‫ومفق‬‫وہےئ‬‫رکےت‬‫ااصحنر‬‫رپ‬‫ےلصیف‬‫ےک‬ٰ‫یمظع‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫روپرٹ‬‫ںیم‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫یسک‬‫یک‬‫آنیئ‬‫ینعی‬‫اقونن‬‫اینبدی‬ ‫وک‬‫دہعف‬‫یتکس‬‫رک‬‫ںیہن‬‫متخ‬‫اطمقب‬‫ےک‬‫ان‬‫ےہ۔‬‫یتکس‬‫رک‬‫اامعتسل‬‫اایتخرات‬‫ےک‬‫رہ‬‫اجب‬‫ےک‬‫وقانین‬‫درگی‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫اذف‬‫ن‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ارٹنمیل‬‫ن‬‫وہ‬‫اہتبل‬‫آرلکیٹ‬‫اک‬‫آنیئ‬2-A‫ےہ‬‫ںیہن‬‫آرلکیٹ‬‫آنیئ‬‫اموراےئ‬ ‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ںیم‬‫ولصیفں‬‫اہد‬ٰ‫یمظع‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ہک‬‫اسیج‬‫ےن‬‫اوہنں‬‫ےہ۔‬‫یکچ‬‫دے‬‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬426‫ہک‬‫اہک‬‫اور‬‫ا‬‫دن‬‫وحاہل‬‫اک‬‫ا۔‬‫ان‬‫ن‬‫اور‬‫ا‬‫افن‬‫ینعی‬‫ںیہ‬‫س‬‫دو‬‫ےک‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬(‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬6)421
  • 7. 7 ‫ہک‬‫ںیہ‬ ‫ت‬ ‫تکس‬‫رک‬ ‫ت‬ ‫دہای‬‫ذرےعی‬‫ےک‬‫مکح‬‫اےنپ‬ ‫ت‬ ‫ت‬ ‫وق‬‫یھب‬‫یسک‬‫دصر‬‫تحت‬‫ےک‬‫اگ۔‬‫رےہ‬‫ںیہن‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬ ‫ا‬‫رپ‬‫وطر‬‫روی‬‫ج‬‫ا‬‫ن‬‫یلک‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫وکیئ‬‫ےن‬‫ق ررن‬‫ےک‬‫وصےب‬‫اس‬‫رپ‬‫اامیء‬‫ےک‬‫ان‬‫ا‬‫ن‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫دصر‬ ‫ذرےعی‬‫ےک‬‫نج‬‫ےئک‬‫اجری‬‫ااکحامت‬‫ضعب‬‫ہکلب‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫وقحق‬‫ضعب‬‫وک‬‫ولق ں‬‫ےک‬‫ا‬‫ان‬‫ن‬‫رصف‬‫ہن‬‫ےہ۔‬‫یئگ‬‫یک‬‫اقمئ‬‫یھب‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫ای‬‫واہں‬‫ےس‬‫ام‬‫ن‬‫ےک‬‫دارااضقلء‬‫دص‬‫ںیم‬‫رعتفی‬‫یک‬‫ارٹنمیل‬‫ن‬‫وچہکن‬‫ر‬ ‫ںیہ۔‬ ‫ت‬ ‫تکس‬‫ال‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وک‬‫ا‬‫افن‬‫وکیئ‬‫ےس‬‫ںیم‬‫دوونں‬ٰ‫ی‬‫وشر‬‫سلجم‬‫ا‬‫ن‬‫دصر‬‫ڈا‬ ٰ‫ل‬‫ںیہ‬‫الم‬‫ش‬ :‫ا‬‫دن‬ ‫وجا‬‫ذلی‬‫درج‬‫اک‬‫اکنت‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫لیکشت‬‫ںیم‬‫دقمہم‬‫وفری‬‫ےن‬‫رنجل‬‫ارین‬‫ان‬‫افلض‬ ‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ےئل‬‫ےک‬‫سج‬‫ںیہ‬‫رکےت‬‫اکم‬‫تحت‬‫ےک‬‫اٹکی‬‫رسوسٹن‬‫وسل‬‫المزنیم‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫ایئ‬‫اوروصن‬‫وافیق‬404‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬،‫ڈا‬ ٰ‫ل‬،‫ےہ‬‫ایگ‬‫ایک‬‫رامہ‬‫ف‬‫وفرم‬‫وصخیص‬‫ای‬‫ںیم‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫اس‬ ‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ارگ‬‫ےہ‬‫یتکس‬‫رک‬‫اامعتسل‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ںیم‬‫اومر‬‫ےک‬‫ونتیع‬‫اس‬404‫اع‬‫ادنبی‬‫ن‬‫تحت‬‫ےک‬‫وہ۔‬‫ہن‬‫دئ‬‫المزنیم‬‫وافیق‬‫انیعتت‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫ںیہ۔‬‫رکےت‬‫اکم‬‫تحت‬‫ےک‬‫اقونن‬‫اینبدی‬‫یھب‬‫یسک‬‫ارگ‬ ‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ایک‬‫انیعتت‬‫ادنر‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ااکلہروں‬‫ا‬‫افن‬‫وک‬‫صخش‬‫ںیہن۔‬‫ا‬‫ن‬‫ےہ‬‫ریغاقونین‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫ہی‬‫ا‬‫آن‬‫ہک‬‫اجےئ‬‫داھکی‬‫ہی‬‫ںیم‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫ریغاقونین‬‫اگ۔‬‫وہ‬ ‫الق‬‫اقونن‬‫اک‬‫المزم‬‫اور‬‫امکل‬‫وت‬‫ےک‬‫رٹنکٹکی‬ ‫اع‬‫تحت‬‫ہک‬‫اھت‬‫انہک‬‫اک‬‫ان‬،‫تحت‬‫ےک‬‫دارویں‬‫ذہم‬‫وایل‬‫وہےن‬‫دئ‬‫ںیم‬‫ےلصیف‬‫ای‬ٰ‫یمظع‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ےہ۔‬‫یکچ‬‫دے‬‫یھب‬ ‫وجا‬‫اک‬‫ولہپ‬‫اس‬ 04.‫دع‬‫رپ‬‫ا‬‫افن‬‫ےن‬‫مہ‬‫ےہ۔‬‫ایک‬‫وغر‬‫رپ‬‫داللئ‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫شیپ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ولیک‬‫افلض‬‫ےک‬‫روقیں‬‫ف‬‫ےس‬‫وحاےل‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫ال‬ 00.‫اایسنجیں‬‫ابقیلئ‬‫قحلم‬‫ےس‬‫ربیخوتخپوخناء‬‫وصہب‬‫ںیئگ۔‬‫آ‬‫ںیم‬‫رٹنکول‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫راطونی‬‫ب‬‫ںیم‬‫دصی‬‫اوسینںی‬‫دوران‬‫ےک‬‫دور‬‫ایت‬‫ادن‬‫ونآن‬‫راطونی‬‫ب‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ق رٹنمن‬ ‫اجنپ‬‫رشٹ‬‫ب‬ 0114‫ںیم‬‫رپ‬‫سج‬‫ایگ‬‫ایک‬‫اذف‬‫ن‬‫اقونن‬‫ای‬‫ےس‬‫ام‬‫ن‬‫ےک‬)‫آر‬‫یس‬‫(افی‬‫روگینشیل‬‫رکازمئ‬‫ر‬‫ر‬‫ئ‬‫ی‬‫ٹ‬‫ن‬‫ر‬‫ف‬0111‫اور‬0110‫یئگ۔‬‫یک‬‫این‬‫رظنن‬‫ںیم‬‫دعب‬‫ےک‬‫میسقت‬‫یک‬‫دنہواتسن‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫العےق‬‫ہی‬‫ج‬‫ےک‬ ‫آےئ‬‫رہبلغ‬‫زب‬‫وت‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وافیق‬‫یک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫دبوتسر‬‫اہیں‬‫رمکح‬ ‫ت‬ ‫راس‬‫راہ‬‫ب‬‫اور‬‫ریہ‬‫رکیت‬‫این‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫راطونی‬‫ب‬‫وج‬‫ایگ‬‫ایک‬‫رٹنکول‬‫تحت‬‫ےک‬‫وقانین‬‫ایہن‬‫اںیہن‬0110‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫لیکشت‬‫ںیم‬ ‫ےہ۔‬‫راجئ‬‫اظنم‬‫دعایتل‬‫اگل‬‫ےس‬‫کلم‬‫امدنہ‬‫ایق‬‫ن‬‫اہجں‬‫وک‬‫اوٹنجیں‬‫وپلکٹیل‬‫ا‬‫ن‬‫رنشمکوں‬‫ڈیٹپ‬‫وضاطب‬‫ہی‬‫دقمامت‬‫دویاین‬‫اور‬‫ڈاری‬‫وفخ‬‫امتم‬‫وہ‬‫ہک‬‫ںیہ‬‫دےتی‬‫اایتخر‬‫ںیہ۔‬ ‫ت‬ ‫تکس‬‫رک‬‫وحاےل‬‫ےک‬‫رہگ‬‫ج‬0116‫ںیم‬ ‫ےن‬‫ااتسکن‬‫ن‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫ےک‬‫وافق‬‫تحت‬‫ےک‬‫سج‬‫ا‬‫دن‬‫ ق‬‫اک‬"‫دیہ‬‫راےئ‬‫ا غ‬‫"ن‬‫وک‬‫اوام‬‫ےک‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫رااظتنم‬‫زب‬‫دقحار‬‫اک‬‫دےنی‬‫ووٹ‬‫ےئل‬‫ےک‬‫امندنئوں‬‫اےنپ‬‫ںیم‬ٰ‫ی‬‫وشر‬‫سلجم‬‫صخش‬‫ر‬‫ہ‬‫ایگ۔‬‫نب‬‫ا غ‬‫ن‬ ‫اووجد‬‫ن‬‫ےک‬‫اجےن‬‫ےئک‬‫اعتمرف‬‫دیہ‬‫راےئ‬‫ںیہن۔‬‫احلص‬‫وقحق‬‫اقونین‬‫وک‬‫ولق ں‬‫ےک‬‫العوقں‬‫ابقیلئ‬0110‫آرلکیٹ‬‫اک‬‫آنیئ‬‫ےک‬40‫ہک‬‫ےہ‬‫داتی‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ںیہ‬‫ر‬‫راب‬‫ب‬‫ںیم‬‫رظن‬‫یک‬‫اقونن‬‫رہشی‬‫امتم‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬ ‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫اہتبل‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬‫ںیہن‬‫رپ‬‫ا‬‫افن‬‫االطق‬‫اک‬‫آرلکیٹ‬‫اس‬‫نکیل‬0‫ےہ۔‬‫الم‬‫ش‬‫ںیم‬‫العوقں‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫ا‬‫افن‬‫تحت‬‫ےک‬‫آ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫رلکیٹ‬421‫وک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وافیق‬‫تحت‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫یلک‬‫رپ‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬ (‫آرلکیٹ‬‫ذیلی‬‫ےہ۔‬‫احلص‬1‫تحت‬‫ےک‬)،‫ا‬‫افن‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫اور‬‫وکرسٹ‬‫اہیئ‬‫یک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫ا۔‬ ‫ت‬ ‫آن‬‫ںیہن‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫راطہین‬‫ب‬‫تنطلس‬0110‫ںیم‬‫روگینشیل‬‫رکازمئ‬‫ر‬‫ر‬‫ئ‬‫ی‬‫ٹ‬‫ن‬‫ر‬‫ف‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫لیکشت‬ ‫اقونن‬‫ایم‬‫ن‬‫ایھب‬‫ےہ۔‬‫اقونن‬‫اک‬‫العوقں‬‫ابقیلئ‬ ‫ت‬ ‫ی‬ 02.‫اع‬‫ن‬‫ےک‬‫وہےن‬‫واعق‬‫ی‬‫ر‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ےک‬‫وصےب‬‫اس‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫ااخشص‬‫واےل‬‫دےنی‬‫ااجنم‬‫ڈامت‬‫خ‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫ا‬‫ن‬‫ات‬‫اکشن‬‫یک‬‫دویاین‬‫ا‬‫ن‬‫ڈاری‬‫وفخ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ر‬‫وفرم‬‫ا‬‫افن‬‫ےک‬‫ان‬‫ںیم‬‫اومر‬ ‫اکررواایئں‬‫وایل‬‫اجےن‬‫یک‬‫الخف‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ارثک‬‫ذہا‬‫اور‬‫ںیہ‬‫اجیت‬‫الیئ‬‫ںیم‬‫ہلصیف‬‫اک‬‫ان‬‫ںیم‬‫دقمہم‬‫ر‬‫ہ‬‫ےہ۔‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ایک‬‫رپ‬‫اینبد‬‫یک‬"‫سیک‬‫وٹ‬‫"سیک‬‫وہےئ‬‫رےتھک‬‫رظن‬‫شیپ‬‫وک‬‫احالت‬‫اور‬‫اقحقئ‬ 00.(‫آنیئ‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬0110(‫آرلکیٹ‬‫)ےک‬0)461‫ںیم‬‫یک‬‫ااتسکن‬‫"ن‬ ‫ت‬ ‫المزم‬"(service of Pakistan)‫ہکبج‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫ایک‬‫اامعتسل‬‫ہلمج‬‫اک‬‫اٹکی‬‫رسوسٹن‬‫وسل‬ (0110‫نشکیس‬‫ےک‬)(b()0)4‫ےہ۔‬‫یئگ‬‫یک‬‫رعتفی‬‫یک‬"‫المزم‬‫"وسل‬‫ںیم‬‫یک‬‫ااتسکن‬‫"ن‬ ‫ت‬ ‫المزم‬،‫ےہ‬‫یئگ‬‫یک‬‫رعتفی‬‫ںیم‬‫آنیئ‬‫ہک‬‫اسیج‬،"‫یھب‬‫وکیئ‬‫رماد‬‫ےس‬ ‫ت‬ ‫المزم‬،‫دہعہ‬‫ا‬‫ن‬‫آاسیم‬‫ا‬‫ن‬‫وافق‬‫وج‬ ‫ااتسکن‬‫ن‬‫آل‬‫ںیم‬‫اس‬‫اور‬‫وہ‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫اومر‬‫ےک‬‫وصےب‬‫ںیم‬‫اوفاج‬‫حلسم‬،‫رسوس‬ ‫ت‬ ‫المزم‬‫درگی‬‫یھب‬‫وکیئ‬‫اور‬‫المزںیتم‬‫ںیہنج‬‫ںیہ‬‫الم‬‫ش‬‫تحت‬‫ےک‬‫اٹکی‬‫ےک‬‫ایلبمس‬‫ایئ‬‫وصن‬‫ا‬‫ن‬)‫ارٹنمیل‬‫(ن‬ٰ‫ی‬‫وشر‬‫سلجم‬ ‫یک‬‫ااتسکن‬‫ن‬ ‫ت‬ ‫المزم‬‫ںیم‬‫اس‬‫نکیل‬،‫وہ‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬ ‫ت‬ ‫المزم‬،ٰ‫یلع‬‫را‬‫وزب‬،‫تکلمم‬‫ر‬‫وزب‬،‫ر‬‫وزب‬‫وافیق‬،‫رامظع‬‫وزب‬،‫رئیچنیم‬‫ڈیٹپ‬،‫رئیچنیم‬،‫رکیپس‬‫ڈیٹپ‬،‫رکیپس‬‫وطبر‬‫ڈووٹیک‬‫ای‬،‫رنجل‬‫ارین‬‫ان‬،‫ر‬‫وزب‬‫ایئ‬‫وصن‬ ،‫رنجل‬‫رنک‬‫ا‬‫ن‬‫رئیچنیم‬،‫نشیمک‬‫الء‬‫رنک‬‫ا‬‫ن‬‫رئیچنیم‬،‫رکیسرٹی‬‫ارامیلین‬‫ن‬،‫وکلسن‬‫ایت‬‫رظنن‬‫االسیم‬،‫اعمون‬‫وصخیص‬‫ےک‬‫رامظع‬‫وزب‬‫الم‬‫ش‬‫ایلبمس‬‫ایئ‬‫وصن‬‫ا‬‫ن‬‫اویان‬‫رنک‬‫ا‬‫ن‬ٰ‫یلع‬‫ا‬‫ر‬‫وزب‬‫ریشم‬‫ںیہن‬‫ںیہ۔‬ 06.‫ر‬‫ہ‬،‫ویں‬‫ا‬‫ن‬‫آاسیم‬‫یک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫وہ‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫اومر‬‫ےک‬‫وافق‬‫وج‬‫دہعہ‬ ‫ت‬ ‫المزم‬‫ےسج‬‫ےک‬‫درتف‬‫اس‬‫اموساےئ‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬‫امشر‬‫ںیم‬‫رپ‬‫وطر‬‫وااگشف‬‫آرلکیٹ‬461‫ذموکرہ‬‫یک‬‫رعتفی‬‫ایگ‬‫ایک‬‫اخرج‬‫ںیم‬ ‫ً۔‬‫اضی‬‫ا‬،‫ےہ‬‫ا‬‫(افن‬‫اکروپرنشی‬‫رایقیت‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫یک‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫رااظتنم‬‫زب‬‫ےک‬‫ر‬‫رمک‬-‫ا‬‫افن‬‫ریغاعفل‬‫دعب‬‫ےک‬‫لیلحت‬‫یک‬)‫یس‬‫ڈی‬-‫ےک‬‫المزنیم‬‫ےک‬‫یس‬‫ڈی‬‫ےئل‬‫ش‬‫ڈنیہ‬‫ق ڈلن‬‫میکس‬‫یک‬‫ڈ‬‫ی‬‫ومرہخ‬‫وننشیکفیٹ‬‫رہعی‬ 4114-00-40‫ںیم‬‫سج‬‫یئگ‬‫رکایئ‬‫اعتمرف‬‫ہک‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ےط‬‫ےگ‬‫اانپںیئ‬‫ںیہن‬‫میکس‬‫ش‬‫ڈنیہ‬‫ق ڈلن‬‫المزنیم‬‫وج‬‫یک‬‫ان‬‫ںیم‬‫دعب‬‫اور‬‫اگ‬‫اجےئ‬‫ایل‬‫رک‬‫الم‬‫ش‬‫ںیم‬‫وپل‬‫رسسلپ‬‫ےک‬‫رکیسریٹی‬‫ق ررن‬‫اںیہن‬
  • 8. 8 ‫یھب‬‫یسک‬‫اور‬‫یھب‬‫ںیہک‬‫ڈٹنمٹسج‬‫ای‬‫آاسیم‬‫ایسی‬‫رپ‬‫یک‬‫ان‬ ‫ت‬ ‫المزم‬‫رپ‬‫ووضاطب‬‫رشاطئ‬‫وموجدہ‬‫یک‬‫وکح‬‫وج‬‫یگ‬‫اجےئ‬‫یک‬‫اجےئ۔‬‫اھجمس‬‫ومزوں‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫م‬‫اسل‬4111‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬‫ج‬‫ںیم‬‫اقمئ‬ ‫ایگ۔‬‫ا‬‫دن‬‫ا‬‫ھک‬‫ںیم‬‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬‫وک‬‫المزنیم‬‫رسسلپ‬‫وت‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ربمن‬‫وننشیکفیٹ‬2(8)-TA/2006‫ونربم‬‫مکی‬‫ومرہخ‬،4111‫ان‬‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬‫ہک‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ےط‬‫ںیم‬‫یک‬‫نج‬‫اگ‬‫وہ‬‫لمتشم‬‫رپ‬‫دہعوں‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫یک‬‫یپ‬‫افی‬‫ڈویلب‬‫انی‬‫رقتری‬‫رپ‬‫نج‬‫یگ‬‫دے‬ً‫اتق‬‫وف‬ً‫اتق‬‫و‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وافیق‬‫وظنمری‬‫یگ؛‬‫رکے‬‫تحت‬‫ےک‬‫ااھتریٹ‬‫یک‬‫ان‬‫ا‬‫ن‬‫ےس‬‫وظنمری‬‫ق ررنیک‬‫واےل‬‫رکےن‬‫اکم‬‫ںیم‬‫ےلسلس‬‫ےک‬‫اومر‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫افیق‬‫اور‬ ‫واےل‬‫رکےن‬‫ووصل‬‫ڈنفز‬‫ےس‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫ےمکحم‬‫ہقلعتم‬‫اور‬‫ر‬ ‫ت‬ ‫دافب‬‫امتم‬‫ےگ؛‬‫وہں‬‫روٹکیری‬‫ڈاب‬‫ہقحلم‬‫اور‬‫ر‬ ‫ت‬ ‫دافب‬‫امتحت‬‫ےک‬‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬‫ڈرٹسنمنشی‬‫ای‬‫ڈلیف‬‫روزرمہ‬‫یک‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫رااظتنم‬‫زب‬‫ےک‬‫وافق‬ ‫ن‬‫ش‬‫ٹ‬‫ی‬‫ی‬ ‫وکآرڈ‬‫یک‬‫اکومں‬‫رایقیت‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫امتم‬‫اور‬‫راضئ‬‫ف‬‫ےک‬‫ومکحمں‬‫ہقلعتم‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫اور‬‫ارتلبیت‬‫ن‬‫ںیم‬‫ر‬‫ر‬‫ئ‬‫ج‬‫ی‬ ‫ر‬‫ر‬‫ر‬‫ئ‬‫ی‬‫ٹ‬‫ن‬‫ر‬‫ف‬‫اور‬‫اویسنجیں‬‫وپلکٹیل‬‫یگ‬‫وہ‬‫داری‬‫ذہم‬‫یک‬‫ارسفان‬‫ن‬‫ش‬‫ٹ‬‫ی‬‫ی‬ ‫وکآرڈ‬‫یعلض‬‫اور‬‫اوٹنجیں‬‫وپلکٹیل‬ ‫وہ‬‫ںیہنج‬‫ےگ۔‬‫دںی‬‫ااجنم‬‫تحت‬‫ےک‬‫ات‬‫دہان‬‫اور‬‫ںیم‬‫رگناین‬‫یک‬‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬‫اور‬‫ق ررن‬ 01.‫ہک‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬‫واحض‬‫ےس‬‫اال‬‫ن‬‫ذموکرہ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وافیق‬‫آاسایمں‬‫دیپا‬‫ےہ‬‫رکیت‬‫رامہ‬‫ف‬‫ڈنفز‬‫وہ‬‫ےئل‬‫ےک‬‫نج‬‫ںیہ‬‫اجیت‬‫یک‬‫اٹنجی‬‫وپلکٹیل‬‫ےہ۔‬‫رکیت‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫ایئ‬‫وصن‬‫اں‬‫رقترن‬‫رپ‬‫نج‬‫ا‬‫ن‬ ‫رنشمک‬‫ڈیٹپ‬‫ںیم‬‫اعمےلم‬‫اس‬‫ںیہن۔‬‫احلص‬‫اایتخر‬‫وکیئ‬‫اک‬‫رقتری‬‫رپ‬‫آاسیم‬‫یسک‬‫ےئل‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫وک‬ 01.‫ربمن‬‫مکح‬‫دصاریت‬00‫اسل‬،0114‫وک‬‫المزنیم‬‫واےل‬‫رکےن‬‫اکم‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫ذرےعی‬‫ےک‬‫دن‬‫ےک‬‫رقتری‬‫ےک‬‫المزنیم‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫ایئ‬‫وصن‬‫ڈوپی‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وافیق‬‫وج‬‫اھت‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ایل‬‫رپ‬‫وطر‬‫رپ‬‫نشیٹ‬ ‫تحت‬‫ےک‬‫رٹنکول‬‫ااظتنیم‬‫ر‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫امتم‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫ایئ‬‫وصن‬‫اور‬‫ےھت‬)‫ا‬‫(افن‬‫رکیسریٹی‬‫وسل‬‫ےھت۔‬‫رکےت‬‫اکم‬‫تحت‬‫ےک‬‫ووضاطب‬‫رشاطئ‬‫ایہن‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫المزم‬‫ےک‬‫اس‬‫اور‬)‫ا‬‫(افن‬‫رکیسریٹی‬‫وسل‬‫تحت‬‫ےک‬‫روزل‬ ‫ومکحم‬‫ہقلعتم‬‫ےئل‬‫ےک‬‫دےنی‬‫ااجنم‬‫اومر‬‫ےک‬‫ں‬‫رو‬‫ج‬،B‫(اضہطب‬،-04)‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬،‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ںیم‬‫ر‬ ‫ت‬ ‫دافب‬‫امتحت‬‫اور‬‫ومکحمں‬‫ہقلعتم‬‫ےک‬‫اس‬‫اور‬)‫ا‬‫(افن‬‫رکیسریٹی‬‫وسل‬‫آاسویمں‬‫روگیرل‬‫رپ‬‫رقتری‬ ‫اعمالمت‬‫ےک‬‫اگ۔‬‫وجھباےئ‬‫وک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫ایئ‬‫وصن‬‫ربمن‬‫نشیٹپ‬‫وسل‬31-P‫اسل‬،4116‫ہلصیف‬‫اک‬‫سج‬،4116-16-41،‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫وک‬‫ںیم‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬:‫ہک‬‫ایک‬‫ر‬‫اظہ‬‫ایخل‬‫ےن‬‫اصابحن‬‫جج‬‫زعمز‬‫ےک‬ ‫ربمن‬‫مکح‬‫دصاریت‬‫وچہکن‬‫المزنیم‬‫واےل‬‫رکےن‬‫اکم‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫ہک‬‫ںیہ‬‫ےتھجمس‬‫رضوری‬‫ا‬‫رکن‬ ‫ت‬ ‫دہای‬‫ہی‬‫مہ‬‫ےلہپ‬‫ےس‬‫دےنی‬‫ہلصیف‬‫"ہی‬00‫اسل‬، 0114‫یپ‬‫افی‬‫ڈویلب‬‫انی‬‫وصہب‬‫ےس‬‫رو‬‫یک‬‫المزنیم‬‫وسل‬‫درگی‬‫ےک‬‫ےک‬‫وضاطب‬‫و‬‫وقانین‬‫امتم‬‫واےل‬‫وہےن‬‫اعدئ‬‫رپ‬‫ہک‬‫اسیج‬‫اور‬‫ںیہ‬‫ادنب‬‫ن‬‫ان‬ ‫ہک‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ےط‬‫ںیم‬‫وضاطب‬‫ااہتشر‬‫اوایم‬‫اک‬‫آاسویمں‬‫ان‬‫ےئل‬‫ےک‬‫رقتری‬ ‫ت‬ ‫راس‬‫راہ‬‫ب‬‫ںیم‬‫ادناز‬‫افشف‬‫اور‬‫رپ‬‫ریمٹ‬‫رپ‬‫آاسویمں‬ ‫دایتس‬ ،‫اجےئ‬‫ا‬‫دن‬‫اں‬‫رقترن‬‫امتم‬‫ایسی‬‫اکحم‬‫ہقلعتم‬‫ڈا‬ ٰ‫ل‬"‫ےگ۔‬‫رکںی‬‫اطمقب‬‫ےک‬‫وقانین‬‫ذموکرہ‬‫واےل‬‫وہےن‬‫اعدئ‬‫رپ‬‫وموضع‬‫اس‬ 01.‫ےن‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫اد‬‫آن‬‫االسم‬‫زعمز‬ICA No. 191‫اسل‬،4104‫ہلصیف‬‫اک‬‫سج‬،4104-01-10:‫ہک‬‫ا‬‫دن‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ںیم‬،‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫وک‬ (‫آرلکیٹ‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫"اہجں‬1)421‫اممتعن‬‫رپ‬‫اامعتسل‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫آف‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫اور‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫تحت‬‫ےک‬‫داعفت‬‫یک‬ ‫وت‬‫ےہ‬‫قلعت‬‫اک‬‫ر‬‫رگب‬‫اور‬‫یک‬‫ووجہ‬‫ان‬‫ہی‬‫وحاےل‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫آف‬‫رسوس‬‫وسل‬‫آاسایمں‬‫ہک‬‫ےہ‬‫ںیہن‬‫املئ‬‫رطف‬‫یک‬‫دقمےم‬‫رثحب‬‫زب‬‫رپ‬‫انبء‬ ‫ےس‬‫دیپا‬،‫اٹکی‬‫رسوسٹن‬‫وسل‬‫اں‬‫رقترن‬‫رپ‬‫ان‬‫اور‬‫ںیہ‬‫اجیت‬‫یک‬0110‫ںیہ۔‬‫اجیت‬‫یک‬‫تحت‬‫ےک‬‫ووضاطب‬‫رشاطئ‬‫یئگ‬‫یک‬‫ےط‬‫ںیم‬‫ےک‬‫آنیئ‬ ‫آرلکیٹ‬421‫رسوسٹن‬‫وسل‬‫اور‬،‫اٹکی‬0110‫یک‬‫آرلکیٹ‬‫ذموکرہ‬‫وج‬،‫لیکشت‬‫وقانین‬‫وج‬‫تحت‬‫ےک‬‫اس‬‫اور‬‫ایگ‬‫ایک‬‫اذف‬‫ن‬‫تحت‬‫ےک‬‫داعفت‬ ،‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫ںیم‬‫رے‬‫داب‬‫ےک‬‫ہک‬‫اگ‬‫وہ‬‫ںیہن‬‫ر‬‫اہ‬‫ن‬‫ےس‬‫رے‬‫داب‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫آینیئ‬‫رپ‬‫انبء‬‫اس‬‫اعم ہل‬‫واال‬‫آےن‬‫ای‬‫رقتری‬‫یک‬‫المزم‬‫وسل‬‫اس‬ ‫وج‬‫یئگ‬‫یک‬‫رپ‬‫آاسیم‬‫ایسی‬‫ےئل‬‫ےک‬‫اھبل‬‫دھکی‬‫یک‬‫ان‬‫ا‬‫ن‬‫الچےن‬‫اومر‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫ا‬‫افن‬‫دیپا‬‫یھت۔‬‫وصقمد‬‫ےئل‬‫ےک‬‫ایس‬‫اور‬‫یئگ‬‫یک‬‫عطق‬‫ےس‬‫اال‬‫ن‬‫ذموکرہ‬ ‫ا‬‫افن‬‫رظن‬-‫یک‬‫المزنیم‬‫ےک‬‫یس‬‫ڈی‬ ‫ت‬ ‫المزم‬‫رطف‬‫یک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫آف‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫زعمز‬‫اور‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫اشپور‬‫اومر‬‫ےک‬‫ونتیع‬‫اس‬‫قلعتم‬‫ےس‬ ‫ےھت۔‬‫اجےت‬‫الےئ‬‫روغر‬‫زب‬‫ےس‬‫وک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ہک‬‫ےگ‬‫دںی‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫مہ‬‫ڈا‬ ٰ‫ل‬‫آر‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫لکیٹ‬421‫قش‬‫یک‬1‫یئگ‬‫یک‬‫وعض‬‫ںیم‬ "‫اگ۔‬‫اجےئ‬‫ایک‬‫ںیہن‬‫اخرج‬‫رظن‬‫شیپ‬‫ےک‬‫ادنبی‬‫ن‬ ‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫درگی‬‫اور‬‫ا‬‫افن‬‫آاپبیش‬‫رکیسرٹی‬‫وک‬‫ےلصیف‬‫اال‬‫ن‬‫ذموکرہ‬‫ےک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫اد‬‫آن‬‫االسم‬‫زعمز‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫آف‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫افلض‬‫رو‬‫روب‬‫ےک‬‫ربمن‬‫نشیٹپ‬‫وسل‬0110‫اسل‬،4104‫ںیم‬‫اہجں‬‫ایگ‬‫ایک‬‫جنلیچ‬ ‫مکح‬‫یھت۔‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫اشپور‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ومزوں‬‫ےئل‬‫ےک‬‫رکےن‬‫ر‬‫داب‬‫نشیٹپ‬‫ہی‬‫ویکہکن‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رھک‬‫اطق‬‫االےئ‬‫ن‬‫ضحم‬‫رپ‬‫وسال‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫وک‬
  • 9. 9 21.‫ا‬‫وصن‬‫وہ‬‫وخاہ‬‫ںیہ‬‫المزنیم‬‫وسل‬‫المزنیم‬‫امتم‬‫ےک‬‫ر‬ ‫ت‬ ‫دافب‬‫امتحت‬‫اور‬‫ومکحمں‬‫ہقلعتم‬‫ےک‬‫اس‬،‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬‫ہک‬‫ےہ‬‫ہی‬‫رظن‬‫ہطقن‬‫ارا‬‫ہ‬‫ڈا‬ ٰ‫ل‬‫یئ‬‫دےیئ‬‫رپ‬‫ڈوپینشیٹ‬‫وک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وافیق‬‫ےس‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬ ‫ا‬‫ن‬‫وہں‬‫ےئگ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وافیق‬‫رپ‬‫اینبد‬‫یک‬‫رٹنکٹکی‬‫لقتسم‬‫ا‬‫ن‬‫اعریض‬(‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬،‫وہں‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫رقتر‬1)421‫ادنبی‬‫ن‬‫الم‬‫ش‬‫ںیم‬‫رپ‬‫المزنیم‬‫رساکری‬‫ان‬‫االطق‬‫اک‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫ضحم‬ ‫رپ‬‫انیعتیت‬‫یک‬‫ان‬‫ںیم‬‫اجت‬‫اگ‬‫وہ‬‫ںیہن‬‫ویکہکن‬‫آرلکیٹ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫آنیئ‬‫وفرم‬‫وصخیص‬‫اک‬‫ازاہل‬‫ےک‬‫ات‬‫اکشن‬‫ان‬404‫ےہ۔‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫رامہ‬‫ف‬‫تحت‬‫ےک‬ 20.‫ہک‬‫یئگ‬‫الیئ‬‫ںیہن‬‫ںیم‬‫ملع‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫اثمل‬‫ا‬‫ن‬‫دقمہم‬‫وکیئ‬‫ااسی‬‫وہ۔‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫اوٹنجیں‬‫وپلکٹیل‬‫رقتر‬‫اک‬‫ااخشص‬‫ضعب‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫وت‬‫ںیہ‬‫المزنیم‬‫وکیئ‬‫ںیم‬‫ری‬‫ر‬‫گ‬‫ی‬‫ٹ‬‫ی‬‫ک‬ ‫اس‬‫ارگ‬‫اس‬‫اےس‬ ،‫وت‬‫اجےئ‬‫ا‬‫الن‬‫رو‬‫روب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ہی‬‫ارگ‬،‫اگ‬‫اجےئ‬‫داھکی‬‫ںیم‬‫وابسق‬‫ایسق‬‫ےک‬‫اقحقئ‬‫ےک‬‫دقمہم‬‫یئگ‬‫یک‬‫دیپا‬‫یہ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫اٹنجی‬‫وپلکٹیل‬‫آاسیم‬‫ہی‬‫ا‬‫آن‬‫ہک‬‫اعم ہل‬‫ا‬‫ن‬‫یک‬‫یہ‬‫ےن‬‫اوہنں‬‫یھب‬‫رقتری‬‫رپ‬‫سج‬ ‫ےہ۔‬‫رسکع‬‫ب‬‫ےک‬‫اس‬ 24.‫آ‬‫ارگ‬‫رپ‬‫وطر‬‫ریغاقونین‬‫ںیم‬‫دحود‬‫العاقیئ‬‫ابقیلئ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫اکحم‬‫وپلکٹیل‬‫وک‬‫صخش‬‫یسک‬‫ےک‬‫العےق‬‫اکر‬‫اد‬‫ن‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وت‬‫وہ‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫اٹہ‬‫ےہارگ‬‫یتکس‬‫ال‬‫روغر‬‫زب‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫اس‬‫وک‬‫اعمےلم‬‫اس‬ ‫نشکیس‬86-A Cr.P.C‫وہ۔‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫وپرا‬‫اکر‬‫رطہقی‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ےط‬‫ںیم‬ 04‫اتسگ‬4100‫ےن‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫دصر‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫ت‬ ‫وق‬‫اس‬‫وک‬‫ںیم‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬،‫روگینشیل‬)‫ریمیم‬ ‫ت‬ ‫(ب‬‫رکازمئ‬‫ر‬‫ر‬‫ئ‬‫ی‬‫ٹ‬‫ن‬‫ر‬‫ف‬4100‫ںیک‬‫رامیم‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫ےس‬‫ام‬‫ن‬‫ےک‬‫اہیئ‬‫ےسج‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫اقمئ‬‫رٹوبیلن‬‫ا‬‫افن‬‫ای‬‫تحت‬‫ےک‬‫نج‬ ‫ںیہ۔‬‫احلص‬‫اایتخرات‬‫ےک‬‫رطح‬‫یک‬‫وکرٹ‬‫انتزہع‬‫درایمن‬‫ےک‬‫ااخشص‬‫ابقیلئ‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫ایسی‬‫ارگ‬‫ابقیلئ‬‫اور‬‫وہ‬‫دیپا‬‫ادنر‬‫ےک‬‫دحود‬‫العاقیئ‬‫داعفت‬‫یک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫رپ‬‫حطس‬‫یک‬‫رٹوبیلن‬‫ہلصیف‬‫اک‬‫اس‬ ‫وت‬‫اجےئ‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫ےکتحت‬‫اگ۔‬‫آےئ‬‫ںیہن‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫دقمہم‬‫ہی‬ ‫س‬‫اک‬‫ادقام‬‫ارگ‬‫نکیل‬‫وہ‬‫وہا‬‫دیپا‬‫ںیم‬‫العےق‬‫اکر‬‫اد‬‫آن‬‫اکرروایئ‬‫ادنر‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫اکحم‬‫وپلکٹیل‬‫وہ‬‫یئگ‬‫یک‬‫رھپ‬‫وت‬‫ا‬‫الن‬‫روغر‬‫زب‬‫وک‬‫اعمےلم‬‫اس‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫اگ۔‬‫وہ‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬ ‫س‬‫اک‬‫ادقام‬‫ارگ‬‫صخش‬‫واےل‬‫رےنھک‬‫قلعت‬‫ےس‬‫العےق‬‫اداکر‬‫آن‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫اور‬‫وہ‬‫وہا‬‫دیپا‬‫درایمن‬‫ےک‬‫اور‬‫وہ‬‫ایگ‬‫ایک‬‫رگاتفر‬‫ادنر‬‫ےک‬‫دحود‬‫العاقیئ‬‫یک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وک‬‫صخش‬‫اس‬‫نشکیس‬86-A Cr.P.C‫ےک‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وت‬‫وہ‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫لقتنم‬‫ںیم‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫ر‬‫ےئک‬‫وپرے‬‫اقتےض‬‫ےہ۔‬‫یتکس‬‫رک‬‫اامعتسل‬‫اک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫آینیئ‬‫اےنپ‬‫ںیم‬‫اعمےلم‬‫اس‬‫ذہا‬ (‫نشکیس‬‫ےک‬‫یس‬‫یپ‬‫یس‬c)41‫تحت‬‫ےک‬،‫رپ‬‫رشط‬‫یک‬‫دحود‬‫یئگ‬‫یک‬‫ایبن‬‫ںیم‬‫اس‬‫دقمہم‬‫ر‬‫ہ‬‫اگ‬‫اجےئ‬‫ا‬‫دن‬‫لیکشت‬‫ںیم‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫اس‬‫رپ‬‫وطر‬‫روی‬‫ج‬‫ا‬‫ن‬‫یلک‬‫س‬‫اک‬‫ادقام‬‫ںیم‬‫دحود‬‫اقمیم‬‫یک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫سج‬ ‫وہ۔‬‫وہا‬‫دیپا‬‫ازںی‬‫لبق‬‫ہک‬‫رےہ‬‫اد‬‫ن‬‫اٹکی‬1‫اسل‬،0111‫نشکیس‬‫اسہقب‬‫ےک‬1 ‫ت‬ ‫واضج‬‫ذلی‬‫درج‬‫ںیم‬III:‫ےہ‬‫یئگ‬‫یک‬‫الم‬‫ش‬ ‫ت‬ ‫واضج‬III‫ںیم‬‫دقمامت‬‫واےل‬‫وہےن‬‫دیپا‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫رٹنکٹکی‬:‫س‬‫اک‬‫ادقام‬‫اعم‬‫ےک‬‫ذہا‬‫نشکیس‬:‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬‫دیپا‬‫رپ‬‫اقمم‬‫یسک‬‫ےس‬‫ںیم‬‫ذلی‬‫درج‬‫تحت‬‫ےک‬‫ین‬ 0.‫ایگ؛‬‫ایک‬‫رٹنکٹکی‬‫اہجں‬‫اقمم‬‫وہ‬ 4.‫اقمم‬‫وہ‬‫یھت؛‬‫ا‬‫وہن‬‫لمکم‬‫دیہ‬‫ااجنم‬‫یک‬‫اس‬‫اہجں‬‫ا‬‫ن‬‫یھت‬‫ا‬‫وہن‬‫دیہ‬‫ااجنم‬‫یک‬‫رٹنکٹکی‬‫اہجں‬ 0.‫اقمم‬‫وہ‬‫اہجں‬‫ںیم‬‫دیہ‬‫ااجنم‬‫یک‬‫رٹنکٹکی‬،‫ےہ‬‫قلعتم‬‫دقمہم‬‫ہی‬‫ےس‬‫سج‬،‫رمق‬‫وکیئ‬‫رپ‬‫وطر‬‫یفخ‬‫ا‬‫ن‬‫یلج‬‫یھت‬‫ادایگیئ‬‫اقب‬ 20. ‫ت‬ ‫واضج‬‫اال‬‫ن‬‫ذموکرہ‬III‫نکیل‬‫یئگ‬‫دی‬‫رک‬‫ڈف‬‫خ‬ ‫ا‬‫ےہ۔‬‫یتکس‬‫دے‬‫اکم‬‫اک‬‫رامنہیئ‬‫ہی‬‫رہباحل‬‫ےہ۔‬‫رضوری‬‫ا‬‫وہن‬‫اک‬‫اعلم‬‫واےل‬‫وجڑےن‬‫ای‬‫ےک‬‫ونتیع‬‫فلتخم‬‫ںیم‬‫اعمےلم‬‫ےک‬‫رٹنکٹکی‬ ‫ںیم‬‫دقمہم‬‫ےک‬‫ازاہل‬‫رپ‬‫ورزی‬‫الخف‬‫یک‬‫رٹنکٹکی‬‫ںیہ۔‬ ‫ت‬ ‫تکس‬‫وہ‬‫دیپا‬ ‫اابس‬‫ےک‬‫ادقام‬‫ا‬‫ںیم‬‫س‬‫ےک‬‫دقام‬‫دقمہم‬‫اہک‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫ںیہ‬‫الم‬‫ش‬‫ورزی‬‫الخف‬‫یک‬‫اس‬‫اور‬‫ا‬‫رکن‬‫رٹنکٹکی‬‫ےکس‬‫اج‬‫ایک‬‫ر‬‫داب‬‫رپ‬‫ہگج‬‫اس‬‫وت‬‫ا‬‫ن‬ ‫ےہ۔‬‫س‬‫روی‬‫ج‬‫اک‬‫ادقام‬‫ا‬‫رکن‬‫رٹنکٹکی‬‫وہیئ۔‬‫واعق‬‫ورزی‬‫الخف‬‫اور‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫ااجنم‬‫ہی‬‫اہجں‬‫رپ‬‫ہگج‬‫اس‬‫رھپ‬‫ا‬‫ن‬‫ایگ‬‫ایک‬‫رٹنکٹکی‬‫اہجں‬‫دقمہم‬‫رپ‬‫رٹنکٹکی‬‫ڈا‬ ٰ‫ل‬‫رٹنکٹکی‬‫ہی‬‫اہجں‬‫ےہ‬‫اتکس‬‫اج‬‫ایک‬‫ر‬‫داب‬‫رپ‬‫اقمم‬‫اےسی‬ ‫ایگ۔‬‫ایک‬،‫ایگ‬‫ایک‬‫رٹنکٹکی‬‫اہجں‬،‫نیعت‬‫اک‬‫اقمم‬‫اس‬‫او‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬‫رآدم‬‫ب‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫یک‬‫رٹنکٹکی‬‫ہجیتن‬‫اک‬‫االطع‬‫یک‬‫اس‬‫اور‬‫وبقتیل‬‫یک‬‫پ‬‫یسک‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫ومعمیل‬‫ےہ۔‬‫ہصح‬‫اک‬‫اقونن‬‫ےک‬‫رٹنکٹکی‬‫ویں‬‫ر‬ ‫ایک‬‫ر‬‫داب‬‫ںیم‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫اس‬‫دقمہم‬‫ایگ۔‬‫ایک‬‫آاگہ‬‫ےس‬‫وبقتیل‬‫اس‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫سج‬‫ےہ‬‫اتکس‬‫اج‬‫رٹنکٹکی‬‫اقمم‬‫وہ‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫یک‬‫ااکنر‬‫ےس‬‫وبقتیل‬‫یک‬‫اجےئ‬‫ایک‬‫رہ‬‫داب‬‫دقمہم‬‫وںیہ‬،‫ایگ‬‫ایک‬‫ااکنر‬‫ہی‬‫اہجں‬ ‫اگ۔‬‫وک‬‫رٹنکٹکی‬‫ارگ‬‫اجےئ‬‫ا‬‫الن‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫اس‬‫اےس‬‫وہےئ‬‫دےتی‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫س‬‫روی‬‫ج‬‫اک‬‫ادقام‬‫اہجں‬‫اور‬‫اجےئ‬‫ایک‬‫ر‬‫داب‬‫دقمہم‬‫وت‬‫اجےئ‬‫ا‬‫ان‬‫ن‬‫ر‬‫ریغومب‬‫رٹنکٹکی‬‫س‬‫روی‬‫ج‬‫ااسی‬‫اک‬‫ادقام‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫وہ‬‫متخ‬ ‫ےہ۔‬‫اال‬‫ن‬‫ذموکرہ‬‫درگی‬‫وصبرت‬‫وج‬‫رکےت‬‫ںیہن‬‫اخرج‬‫وک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫دعاوتلں‬‫ایسی‬‫امتم‬‫رقی‬‫ف‬‫ےک‬‫رٹنکٹکی‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫ج‬‫ڈا‬ ٰ‫ل‬‫ںیہ۔‬‫اوالم‬‫واےل‬‫وجڑےن‬‫ضعب‬‫زیچںی‬‫اک‬‫س‬‫ےک‬‫ادقام‬‫تحت‬‫ےک‬‫اقونن‬
  • 10. 10 ،‫وہں‬‫ریتھک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫اک‬‫رکےن‬‫ہلصیف‬‫ہک‬‫اتکس‬‫اج‬‫اہک‬‫ںیہن‬‫ہی‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ذرےعی‬‫ےک‬‫رٹنکٹکی‬‫اےنپ‬‫ےن‬‫روقیں‬‫ف‬‫ےن‬‫روقیں‬‫ف‬‫ےک‬‫رٹنکٹکی‬‫اہجں‬‫ںیم‬‫ںوظفں‬‫دورسے‬‫ےہ۔‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫اخرج‬‫وک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬ ‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ومزوں‬‫تحت‬‫ےک‬‫اقونن‬‫درگی‬‫وصبرت‬‫وج‬‫وہ‬‫ایک‬‫اافتق‬‫رپ‬‫رکاےن‬‫عمج‬‫وک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫اخص‬‫یسک‬‫انتزاعت‬‫واےل‬‫وہےن‬‫دیپا‬‫ںیم‬‫اس‬‫وہ‬‫یھب‬‫ہک‬‫ایک‬‫اافتق‬‫ہی‬‫ےن‬‫اوہنں‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫دح‬‫یک‬‫اعمدہہ‬‫اےنپ‬‫وت‬‫وہ‬ ‫یسک‬،‫ےگ‬‫رکاںیئ‬‫ںیہن‬‫عمج‬‫اےس‬‫وک‬‫راےئ‬‫اافتق‬‫درگی‬‫اتکس۔‬‫اج‬‫ا‬‫دن‬‫ںیہن‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫اکدعلم‬‫رپ‬‫وطر‬‫ےک‬‫انمیف‬‫ےک‬‫ایسیل‬‫ن‬‫اوایم‬‫اےس‬ 22.‫دعاوتل‬‫اعم‬‫یک‬‫ذہا‬‫وصہب‬‫دقمہم‬‫ںیم‬‫اومر‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫دارویں‬‫ذہم‬‫یک‬‫رٹنکٹکی‬‫درایمن‬‫ےک‬‫راد‬‫اف‬‫یجن‬‫اور‬‫ااکلہروں‬‫رساکری‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫رطح‬‫ایس‬‫رطف‬‫یک‬‫ں‬‫ا‬‫الن‬‫روغر‬‫زب‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫اس‬‫ےس‬ ‫ارگ‬‫ےہ‬‫اتکس‬‫اج‬‫العےق‬‫اداکر‬‫آن‬‫ےس‬‫راےن‬‫ج‬‫وکحیتم‬‫یھب‬‫ادایگیئ‬‫یک‬‫رمق‬‫اور‬‫وہں‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫ںیہی‬‫دطختس‬‫رپ‬‫رٹنکٹکی‬،‫وہں‬‫ےئگ‬‫وھکےل‬‫ںیم‬‫العےق‬‫اکر‬‫اد‬‫آن‬‫ڈنیٹر‬‫وہ‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫ااجنم‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫اکم‬‫امہ‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫وہ‬‫یئگ‬‫یک‬‫ںیم‬ ‫ںیم‬‫العےق‬‫اداکر‬‫آن‬‫ررپ‬‫وط‬‫روی‬‫ج‬‫اکم‬‫ینعی‬‫وہ۔‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ںیم‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫رپ‬‫وطر‬‫روی‬‫ج‬‫اور‬‫وہ‬‫ایگ‬‫ایک‬‫قش‬‫یک‬‫راج‬‫اج‬‫الم‬‫ش‬‫ںیم‬‫آنیئ‬‫وت‬‫وہ‬‫یئگ‬‫یک‬‫لمکم‬‫ںیم‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫اکرروایئ‬‫وپری‬‫ارگ‬‫رسکع‬‫ب‬‫ےک‬‫اس‬ ‫یگ۔‬‫اجےئ‬‫آ‬‫ںیم‬‫لمع‬ 20-(' ‫ت‬ ‫دوس‬ ‫ت‬ ‫'دعال‬‫العوہ‬‫ےک‬‫ولیک‬‫افلض‬‫ےک‬‫روقیں‬‫ف‬amicus curiae)‫وقحق‬‫اینبدی‬‫ان‬‫یک‬‫اوام‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫ہک‬‫ےہ‬‫ایخل‬‫ارا‬‫ہ‬‫رظن‬‫شیپ‬‫ےک‬‫داللئ‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫شیپ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬ ‫یک‬‫دماتلخ‬‫وفری‬‫ےہ۔‬‫ا‬‫دن‬‫رھک‬‫رک‬‫انب‬‫اقمم‬‫اک‬‫رطخن‬‫ااہتنیئ‬‫وک‬‫العےق‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫ےن‬،‫ںیہ‬ ‫دایتس‬‫وک‬‫رہشویں‬‫دورسے‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫وج‬،‫رحمویم‬‫ےس‬‫امت‬‫اےنپ‬‫آنیئ‬‫اک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫ارگہچ‬‫ےہ۔‬‫رضورت‬‫ادش‬‫م‬ ‫ولگ‬‫ےک‬‫اویسنجیں‬‫ابقیلئ‬،‫ےہ‬‫داتی‬ ‫ت‬ ‫امضی‬‫یک‬‫وقحق‬‫این‬‫ان‬‫اینبدی‬‫وک‬‫رہشویں‬‫الخف‬‫ےک‬‫یسک‬،‫ےہ‬‫ااچنرج‬‫اک‬‫اکم‬‫رایقیت‬ ‫ت‬ ‫ب‬،‫ےہ‬‫راہ‬‫رسب‬‫ااظتنیم‬‫ویہ‬‫ںیہ۔‬‫رپ‬‫ورکم‬‫رمح‬‫ےک‬‫اٹنجی‬‫وپلکٹیل‬‫ینعی‬‫صخش‬‫ای‬ ‫ےہ۔‬‫اتکس‬‫دے‬‫ہلصیف‬‫ےھجمس‬‫ومزوں‬‫وج‬‫اور‬‫ےہ‬‫اتکس‬‫رک‬‫اقمئ‬‫ااغتسہث‬ 26-‫ہک‬‫اسیج‬‫اور‬‫اھت‬‫مک‬‫ےس‬‫مک‬‫وفنذ‬‫اک‬ ‫ت‬ ‫اس‬‫رن‬‫ںیم‬‫اس‬‫ہک‬‫یھت‬‫اختیص‬‫ہی‬‫یک‬‫اظنم‬‫ایت‬‫ادن‬‫ونآن‬،‫ںیہ‬‫ےتھجمس‬‫مہ‬‫وج‬،‫رہگ‬‫ج‬‫اھت۔‬‫ا‬‫انبن‬‫ینیقی‬‫ویکسریٹ‬‫یک‬‫وچویکں‬‫وکحیتم‬‫اور‬‫ڑسوکں‬‫رصف‬‫دصقم‬‫اک‬‫اس‬ ‫ےک‬‫ال‬‫ن‬‫درایمن‬‫ےک‬‫ادی‬‫آن‬‫ابقیلئ‬‫وتشپن‬‫ارثکیتی‬‫اور‬ ‫ت‬ ‫اس‬‫رن‬‫وک‬،‫ےہ‬‫وکلسن‬‫روایتی‬‫یک‬‫امعدئنی‬‫وتشپن‬‫روگینشیل‬‫رکازمئ‬‫ر‬‫ر‬‫ئ‬‫ی‬‫ٹ‬‫ن‬‫ر‬‫ف‬‫ویکہکن‬‫ایگ‬‫ا‬‫اانپن‬‫ےئل‬‫ےک‬‫رکےن‬‫اکم‬‫ررپ‬‫وط‬‫الخف‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫اس‬‫رن‬‫رصف‬ ‫ہی‬‫ارگہچ‬‫اھت۔‬‫احلص‬‫اایتخر‬‫یلک‬‫وک‬‫اٹنجی‬‫وپلکٹیل‬‫ےئل‬‫ےک‬‫سج‬‫اھت‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫رامئ‬‫ج‬‫اینبدی‬‫اموحل‬ ‫ج‬‫ج‬‫ی‬‫رٹس‬‫و‬‫ارغائاییئ‬‫اسھت‬‫ےک‬‫اقحقئ‬‫اعمیش‬‫و‬‫امس ی‬‫ رتشی‬،‫ےہ‬‫وموجد‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫ایھب‬‫اظنم‬‫ااظتنیم‬‫دبل‬‫رپ‬‫وطر‬ ‫ےہ۔‬‫یئگ‬‫وہ‬‫دحمود‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫دح‬‫ڈ‬‫دشی‬‫تیثیح‬‫ر‬‫ومب‬‫یک‬‫اظنم‬‫اس‬‫ویں‬‫اور‬‫ےہ‬‫ایگ‬ 21-‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫ںیھت۔‬‫آیت‬‫ںیہن‬‫تحت‬‫ےک‬‫راج‬‫ر‬‫ارگنب‬‫ررپ‬‫وط‬‫اینبدی‬)‫ا‬‫(افن‬‫اایسنجیں‬‫ابقیلئ‬‫ہک‬‫ےہ‬‫وموجد‬‫رپ‬‫راکیرڈ‬‫ات‬‫ن‬‫ہی‬‫ربیخوتخپوخناء‬‫وصہب‬‫رپ‬‫وطر‬‫ادتبایئ‬‫العوقں‬‫اکر‬‫اد‬‫آن‬‫اہند‬‫ام‬‫ن‬‫ان‬‫ےک‬ ‫ایگ۔‬‫ایک‬‫یہ‬‫دعب‬‫ےک‬‫ایقم‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫دلمعرآدم‬‫رپ‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫ےھت۔‬‫آےت‬‫ںیم‬‫رٹنکول‬‫ےک‬‫راج‬‫ر‬‫ارگنب‬‫وج‬‫ایگ‬‫ایک‬‫اذف‬‫ن‬‫ںیم‬ 21-‫یک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫اسھت‬‫ےک‬‫اس‬‫ںیہ۔‬‫رحموم‬‫ےس‬‫ ق‬‫ےک‬‫رکےن‬‫شیپ‬‫وشادہ‬‫وقعمل‬‫اور‬‫ ق‬‫ےک‬‫امندنئیگ‬‫اقونین‬،‫ ق‬‫ےک‬‫الیپ‬‫رہشی‬‫تحت‬‫ےک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫قش‬40‫اک‬‫زسا‬‫اامتجیع‬‫تحت‬‫ےک‬ ،‫دار‬‫رہتش‬‫ےک‬‫اس‬‫ا‬‫ن‬،‫ےن‬‫اس‬‫وج‬‫ےہ‬‫یتکس‬‫اج‬‫یک‬‫اعدئ‬‫ںیم‬‫اداش‬‫ن‬‫یک‬‫رم‬‫ج‬‫اےسی‬‫یسک‬‫رپ‬‫صخش‬‫یھب‬‫یسک‬‫ےک‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫وج‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫ایک‬‫اامتہم‬‫دورسے‬‫یسک‬‫ےک‬‫العےق‬‫اور‬‫ےلیبق‬‫ایس‬‫ہک‬ٰ‫یتح‬‫ا‬‫ن‬‫ایحت‬‫رشی‬ ‫اٹنٹسس‬‫ینعی‬‫ای‬‫ن‬‫ےک‬‫اس‬‫ا‬‫ن‬‫اٹنجی‬‫وپلکٹیل‬‫وہ۔‬‫ایک‬‫ےن‬‫صخش‬‫اٹنجی‬‫وپلکٹیل‬‫اامعتسل‬‫طلغ‬‫ےک‬‫اایتخرات‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫اٹنجی‬‫وپلکٹیل‬‫ںیہ۔‬‫احلص‬‫اایتخر‬‫اگلم‬‫ےب‬‫ےس‬‫اابتعر‬‫دوونں‬‫ردعہیل‬‫او‬‫ازگیوٹکی‬‫وک‬ ‫ںیہن‬‫وموجد‬‫اظنم‬‫روگیرٹیلی‬‫وکیئ‬‫ےئل‬‫ےک‬‫ال‬ ‫ت‬ ‫ڑپن‬‫یک‬‫ںیہ۔‬‫وہیت‬‫اں‬‫ورزن‬‫الخف‬‫نیگنس‬‫یک‬‫وقحق‬‫این‬‫ان‬‫ارثک‬‫ںیم‬‫ےجیتن‬‫ےک‬‫سج‬‫راد‬‫اف‬‫ہبتشم‬‫الخف‬‫ےک‬‫وج‬‫ےہ‬‫وہیت‬‫اکرروایئ‬‫اقونین‬‫ںیم‬‫وکلسن‬‫ا‬‫ن‬‫رہگ‬‫ج‬‫ابقیلئ‬ ‫رم‬‫ردج‬‫ف‬‫ےہ۔‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رکان‬‫عمج‬‫وک‬‫اٹنجی‬‫وپلکٹیل‬‫ات‬‫افسرش‬‫اینپ‬‫قلعتم‬‫ےس‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫ر‬‫ب‬‫ا‬‫ن‬‫اٹنجی‬‫وپلکٹیل‬‫رم‬‫ردج‬‫ف‬‫ےک‬‫اٹنجی‬‫وپلکٹیل‬‫ےہ۔‬‫ںیہن‬‫ادنب‬‫ن‬‫اک‬‫ات‬‫افسرش‬‫یک‬‫رہگ‬‫ج‬‫اور‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رکن‬‫ہلصیف‬‫قلعتم‬‫ےس‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫ر‬‫ب‬‫ا‬‫ن‬ ‫ےک‬‫دعاوتلں‬ٰ‫یلع‬‫ا‬‫وک‬‫ااکحامت‬‫اولاعق‬‫یف‬،‫درالص‬‫اتکس۔‬‫اج‬‫ایک‬‫ںیہن‬‫جنلیچ‬‫رو‬‫روب‬‫ےہ۔‬‫ںیہن‬‫اگل‬‫رزگ‬‫ہ‬‫ےس‬‫ااظتنہیم‬،‫دعہیل‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬ 21-‫ہک‬‫اھت‬‫اہک‬‫ےن‬‫س‬‫لٹ‬‫ی‬‫ی‬ ‫اکر‬‫رٹ‬‫راب‬‫اولین‬‫سٹسج‬‫فیچ‬‫رموحم‬‫ےک‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬0110"‫روگینشیل‬‫رکازمئ‬‫ر‬‫ر‬‫ئ‬‫ی‬‫ٹ‬‫ن‬‫ر‬‫ف‬‫اک‬‫اقحرت‬‫تحت‬‫ےک‬‫اوصولں‬‫ڈ‬‫ڈی‬‫خ‬‫ہملسم‬‫امتم‬‫ےک‬‫ااصنف‬‫رایمہ‬‫ف‬ ، ‫ت‬ ‫اس‬‫رن‬‫انبم‬‫(دنمسر‬‫ےہ‬"‫ازیگن‬PLD 1954 SC 228‫)۔‬0111‫ںیم‬)‫چنب‬‫(رشتعی‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫ولباتسچن‬‫ےہ۔‬"‫ریغاالسیم‬‫اور‬‫ازی‬ ‫ت‬ ‫"ام‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫ہک‬‫ا‬‫دن‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ےن‬41‫وجالیئ‬ 4114‫ر‬‫رکازمئ‬‫ر‬‫ر‬‫ئ‬‫ی‬‫ٹ‬‫ن‬‫ر‬‫ف‬‫ہک‬‫ا‬‫دن‬‫مکح‬‫ےن‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫الوہر‬‫وک‬‫دعب‬‫ےلصیف‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫ولباتسچن‬‫وگینشیل‬‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ےہ۔‬"‫"ریغاقونین‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫تحت‬‫ےک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫ویں‬‫اور‬‫ےہ‬‫اکچ‬‫وھک‬‫ووجد‬‫اانپ‬0 ‫آرلکیٹ‬‫ےہ۔‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ہصح‬‫اک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫وک‬‫ا‬‫افن‬‫ںیم‬421‫ا‬‫الچن‬‫ااظتنم‬‫اک‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫ذرےعی‬‫ےک‬‫نج‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫ایبن‬ ‫رط‬‫اور‬‫ادناز‬‫وہ‬‫ںیم‬‫اچےئہ۔‬‫ا‬‫اجن‬0110‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ےک‬(0)421 ،‫تحت‬‫ےک‬‫اوہکیتق‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫ےہ‬‫ںیہن‬‫االطق‬‫اقب‬‫رپ‬‫ےصح‬‫یسک‬‫ےک‬‫اس‬‫ا‬‫ن‬‫ا‬‫افن‬‫اٹکی‬‫وکیئ‬‫اک‬‫ارٹنمیل‬‫ن‬‫دںی"۔‬‫ہن‬‫ات‬‫دہان‬‫ایسی‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫دصر‬
  • 11. 11 01-(‫آرلکیٹ‬‫اک‬‫آنیئ‬1)421:‫ہک‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رکن‬‫ےط‬ ‫آ‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫یہ‬‫ہن‬‫اور‬‫وکرٹ‬‫"رپسمی‬‫اوہکیتق‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫یگ‬‫رکے‬‫اامعتسل‬‫اک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫اےنپ‬‫تحت‬‫ےک‬‫نیئ‬‫دے‬‫رک‬‫ہن‬‫ےط‬‫رسکع‬‫ب‬‫ےک‬‫اس‬‫ےس‬‫رو‬‫یک‬‫اقونن‬)‫ارٹنمیل‬‫(ن‬ٰ‫ی‬‫وشر‬‫سلجم‬"‫۔‬ ‫اومر‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫العوقں‬‫ابقیلئ‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وکیئ‬‫ا‬‫آن‬‫ہک‬‫اگ‬‫وہ‬‫ہی‬‫وسال‬ ‫ا‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫ایسی‬‫رپ‬‫رپ‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫اس‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫وج‬‫وج‬‫ےہ‬‫وموجد‬‫دہعف‬‫ںیم‬‫آنیئ‬‫وخد‬‫ڈات‬‫ی‬‫ج‬‫ےہ‬‫یتکس‬‫اانپ‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬ ‫ےہ۔‬‫رکیت‬‫اعدئ‬‫ادنبی‬‫ن‬‫آرلکیٹ‬267-A،‫اٹکی‬)‫رمیم‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫(ااھٹروہںی‬‫آینیئ‬‫ارگ‬‫ہک‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ےط‬،‫تحت‬‫ےک‬4101‫انبےن‬‫ر‬‫ومب‬‫وک‬‫داعفت‬‫یک‬‫الےن‬‫ںیم‬‫لمع‬‫وک‬‫داعفت‬‫یک‬‫اٹکی‬‫ا‬‫ن‬‫دیپا‬‫لکشم‬‫وکیئ‬‫ںیم‬ ‫ےہ‬‫وہیت‬‫وج‬‫اگ‬‫اجےئ‬‫راھک‬‫رو‬‫روب‬‫ےک‬‫االجس‬‫رتشمہک‬‫ےک‬‫اویاونں‬‫دوونں‬‫اعم ہل‬‫ہی‬‫وت‬‫دہا‬‫ذرےعی‬‫ےک‬‫رارداد‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ای‬‫داعفت‬‫یک‬‫اٹکی‬‫ہک‬‫ںیہ‬ ‫ت‬ ‫تکس‬‫رک‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫رعہص‬‫اس‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫ےط‬‫ںیم‬‫رارداد‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫دوراہین‬‫اک‬‫سج‬، ،‫اگ‬‫اجےئ‬‫اںیہن‬‫رشبہکیط‬‫یگ‬‫وہں‬‫ر‬‫ومب‬‫دوران‬‫ےک‬‫ا‬‫ن‬‫ااضہف‬،‫رمیم‬ ‫ت‬ ‫ب‬،‫اجےئ‬‫اھجمس‬‫ دعتس‬‫ا‬‫ن‬‫رضوری‬‫یھب‬‫وج‬،‫یذحفی‬‫اجےئ۔‬‫ا‬‫دن‬‫ڈاھل‬‫اطمقب‬‫ےک‬‫اس‬ 00-‫احمک‬‫اور‬‫اخن‬0(‫دقمہم‬‫ےک‬‫درگی‬‫و‬‫داہلخ‬‫رکیسرٹی‬‫ڈرہعی‬‫ی‬‫ااتسکن‬‫ن‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫انبم‬‫درگی‬PLD 1992 Supreme Court 595)‫ےک‬‫اصابحن‬‫جج‬‫ےک‬ٰ‫یمظع‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ںیم‬ ‫رو‬‫روب‬‫آرلکیٹ‬‫ا‬‫"آن‬‫ہک‬‫اھت‬‫ہی‬‫وسال‬2A‫ربمن‬‫مکح‬‫دصاریت‬‫وج‬،02‫اسل‬،0110،‫آنیئ‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫ذرےعی‬‫ےک‬0110،‫ایگ‬‫نب‬‫ہصح‬‫اخرطوخاہ‬‫ای‬‫اک‬‫اس‬‫اور‬،‫ایگ‬‫ایک‬‫الم‬‫ش‬‫ںیم‬‫ںیم‬‫ےجیتن‬‫ےک‬‫دصر‬ ‫ہک‬‫ںیہ‬‫ےئگ‬‫وہ‬‫رحموم‬‫ےس‬‫اایتخر‬‫ےک‬‫رکےن‬‫اعمف‬‫اووجد‬‫ن‬‫ےک‬‫اس‬‫ومت‬‫زساےئ‬‫یئگ‬‫یک‬‫وظنمر‬‫ںیم‬‫اعمےلم‬‫ےک‬‫راد‬‫اف‬‫ےئگ‬‫اےئ‬‫ن‬‫رمبکت‬‫ےک‬‫لتق‬0110‫آرلکیٹ‬‫اک‬‫آنیئ‬‫ےک‬42‫ےک‬‫رکےن‬‫ااسی‬‫اںیہن‬ ‫اور‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رکن‬‫وفتضی‬‫اایتخرات‬‫آرلکیٹ‬‫ذموکرہ‬‫ا‬‫آن‬20‫داعفت‬‫یک‬‫ںیہ؟‬‫یئگ‬‫وہ‬‫ر‬‫ریغومب‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫دح‬‫اس‬‫رپ‬‫وسال‬‫ےن‬‫اصابحن‬‫جج‬‫رپ‬‫اینبد‬‫یک‬‫امیلعتت‬‫االسیم‬‫اور‬‫اقمدص‬‫رارداد‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫وغر‬‫ںیم‬‫ادناز‬‫ریلیصفت‬‫او‬‫لمکم‬ ‫دعب‬‫ےک‬‫رکےن‬"‫ایسی‬‫ہک‬‫ا‬‫دن‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ہک‬‫ںیم‬‫وصرت‬0110‫ےن‬‫اسزوں‬‫آنیئ‬‫ےک‬0110‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ےک‬20‫وہےئ‬‫رکےت‬‫اذف‬‫ن‬‫ںیم‬‫لکش‬‫وموجدہ‬‫یک‬‫ان‬‫وک‬‫داعفت‬‫یک‬‫وایعق‬‫رطف‬‫یک‬ٰ‫یل‬‫اعت‬‫"اہلل‬ ‫ںیل؛‬‫رک‬‫ار‬‫ن‬"‫دحود‬‫یئگ‬‫یک‬‫ےط‬‫ےس‬‫آرلکیٹ‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫دح‬‫یک‬‫رکےن‬‫ار‬‫ن‬‫اس‬‫دعاںیتل‬‫ایک‬20‫ںیہ؟‬‫یتکس‬‫دے‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ر‬‫ریغومب‬‫وک‬‫داعفت‬‫اال‬‫ن‬‫ذموکرہ‬‫یک‬‫ںیم‬‫ےلسلس‬‫ےک‬‫تیثیح‬‫ر‬‫ومب‬‫یک‬‫دہعف‬‫وموجدہ‬‫یسک‬‫یک‬‫آنیئ‬‫ارگ‬ ‫رےتہ‬‫ادنر‬‫ےک‬‫(نج‬‫ےہ‬‫اجتموز‬‫ےس‬‫دحود‬‫یئگ‬‫یک‬‫ےط‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬ٰ‫یل‬‫اعت‬‫اہلل‬‫ہی‬‫ہک‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ا‬‫ااھٹن‬‫رپ‬‫انبء‬‫اس‬‫وسال‬‫وکیئ‬‫وت‬)‫ےھت‬‫اجمز‬‫ےک‬‫انبےن‬‫وقانین‬‫ولگ‬‫وہےئ‬ٰ‫ی‬‫وشر‬‫سلجم‬‫رصف‬‫رپ‬‫وسال‬‫اس‬ ‫وج‬‫ےہ‬‫یتکس‬‫رک‬‫ہیفصت‬‫یہ‬)‫ارٹنمیل‬‫(ن‬،‫ارگ‬،‫وہ‬‫ینبم‬‫رپ‬‫اینبد‬‫دمعہ‬‫دلیل‬‫ہی‬‫اک‬‫ازاہل‬‫وہےئ‬‫رکےت‬‫رامیم‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫ومزوں‬‫ےئل‬‫ےک‬‫الےن‬‫ادنر‬‫ےک‬‫دحود‬‫یئگ‬‫یک‬‫ےط‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬ٰ‫یل‬‫اعت‬‫اہلل‬‫وک‬‫دہعف‬‫ارتعاض‬‫اقب‬‫اس‬‫وج‬ ‫رضوری‬‫ےہ۔‬‫یتکس‬‫رک‬‫ادقام‬ 04-‫و‬‫نمیم‬‫اہلل‬‫ر‬‫زعب‬‫انبم‬‫رکیسرٹی‬‫فیچ‬‫آڈلنشی‬‫ڈرہعی‬‫ی‬‫ولباتسچن‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬06(‫دقمہم‬‫ےک‬‫درگی‬PLD 1993 Supreme Court 341:‫ہک‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ںیم‬) ‫اک‬‫دےنی‬ ‫ت‬ ‫دہای‬‫ہی‬‫وک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫ایئ‬‫وصن‬‫ا‬‫ن‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وافیق‬‫وک‬‫دعاوتلں‬ٰ‫یلع‬‫ا‬‫ںیم‬‫دقمامت‬‫ےک‬‫ورزی‬‫الخف‬‫یک‬‫وقحق‬‫"اینبدی‬‫ہک‬‫ےہ‬‫احلص‬‫اایتخر‬‫ا‬‫ن‬/‫اور‬‫انبںیئ‬‫آگنہ‬‫مہ‬‫ےس‬‫وقحق‬‫اینبدی‬‫وک‬‫اقونن‬‫وہ‬‫اس‬ ‫آرلکیٹ‬‫ہک‬‫اسیج‬، ‫ت‬ ‫اس‬‫رن‬‫رکںی۔‬‫اجری‬‫وننشیکفیٹ‬‫اور‬‫رکںی‬‫اذف‬‫ن‬‫اقونن‬‫ںیم‬‫نمض‬-10،‫ےہ‬‫یئگ‬‫یک‬‫رعتفی‬‫یک‬‫اس‬‫ںیم‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫یک‬‫ااکیم‬‫ن‬‫ںیم‬‫اس‬‫ےہ۔‬‫ادنب‬‫ن‬‫یک‬‫دےنی‬‫ااجنم‬‫اں‬‫دارن‬‫ذہم‬‫آینیئ‬‫اینپ‬ ‫اور‬‫ہننقم‬‫رکںی"۔‬‫آاغز‬‫اک‬‫ادقاامت‬‫اسزی‬‫اقونن‬‫ےئل‬‫ےک‬‫انبےن‬‫آگنہ‬‫مہ‬‫ےس‬‫وقحق‬‫اینبدی‬‫وک‬‫اقونن‬‫وہ‬‫ہک‬‫ےہ‬‫یتکس‬‫اج‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫دہای‬‫یھب‬‫وک‬‫ااظتنہیم‬ ‫ااہظر‬‫اک‬‫رظن‬‫ہطقن‬‫ےک‬‫رطح‬‫ایس‬(‫ااتسکن‬‫ن‬‫وافق‬‫انبم‬‫رٹس‬‫ااہجلد‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬ٰ‫یمظع‬ ‫ت‬ ‫دعال‬1999 SCMR 1379‫وک‬‫وک‬‫ہننقم‬‫ہک‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ںیم‬‫دقمہم‬‫ےک‬) ‫ت‬ ‫دہای‬‫یک‬‫دےنی‬‫لیکشت‬‫اقونن‬‫یئ‬ ‫وہ‬‫ہک‬‫ےہ‬‫یتکس‬‫اج‬‫یک‬‫اجری‬ ‫ت‬ ‫دہای‬‫وک‬‫وافق‬‫امہ‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫یتکس‬‫اج‬‫یک‬‫ںیہن‬‫رکے۔‬‫آاغز‬‫اک‬‫ادقاامت‬‫اسزی‬‫اقونن‬‫اور‬‫ااظتنیم‬‫ےئل‬‫ےک‬‫ادساری‬‫ن‬‫یک‬‫ڈنیمی‬‫ےک‬‫آنیئ‬ 00-‫وماتقف‬‫دعم‬‫درایمن‬‫ےک‬‫داعفت‬‫دو‬‫یک‬‫آنیئ‬‫ےک‬‫وسال‬‫یتکس‬‫رک‬‫ہیفصت‬)‫ارٹنمیل‬‫(ن‬ٰ‫ی‬‫وشر‬‫سلجم‬‫رصف‬‫رپ‬‫ہک‬‫ںیہ‬‫ےتھجمس‬‫رضوری‬ ‫درض‬‫وشمرہ‬‫ہی‬‫وافق‬‫ڈرہعی‬‫ی‬‫وک‬‫ارٹنمیل‬‫ن‬‫مہ‬‫ڈا‬ ٰ‫ل‬‫ےہ‬‫آنیئ‬ (‫آرلکیٹ‬‫ےک‬1)-421‫اےنپ‬‫اوام‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫اہک‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫رکے‬‫رامیم‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫ومزوں‬‫ںیم‬‫ان‬‫وقحق‬‫اینبدی‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫یک‬‫ورزی‬‫الخف‬‫یک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫ا‬‫ن‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وج‬‫ںیکس‬‫ال‬‫ںیم‬‫لمع‬‫وک‬‫آنیئ‬ ‫تحت‬‫ےک‬‫نکیل‬‫ںیہ‬‫احلص‬‫اںیہن‬‫اےط‬‫ن‬‫ےک‬‫وہےن‬‫رہشی‬‫اک‬‫ااتسکن‬‫ن‬(‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬1)-421‫۔‬ ‫ت‬ ‫تکس‬‫وہ‬‫ںیہن‬‫دیفتسم‬‫ےس‬‫ان‬‫وہ‬‫رپ‬‫انبء‬‫یک‬‫ادنبی‬‫ن‬‫الم‬‫ش‬‫ںیم‬ 02-(‫اصابحن‬ ‫ت‬ ‫دوس‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫افلض‬‫مہ‬‫ےلہپ‬‫ےس‬‫رکےن‬‫متخ‬‫وک‬‫دقمہم‬‫اس‬amicus curiae)‫ولیک‬‫افلض‬‫ےک‬‫روقیں‬‫ف‬‫اور‬‫یئگ‬‫یک‬‫رامہ‬‫ف‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫رپ‬ ‫ت‬ ‫اعموی‬‫رگادقنر‬‫ااہتنیئ‬ ‫ےگ۔‬‫اچںیہ‬‫ا‬‫رکن‬‫رکشت‬‫ااہظر‬‫دیل‬
  • 12. 12 00-‫ڈرہعی‬‫ی‬‫وک‬‫وافق‬‫اکیپ‬‫یک‬‫ہلصیف‬‫اس‬‫وہ‬‫ہک‬‫ےہ‬‫اجیت‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫دہای‬‫وک‬‫درتف‬،‫ااتسکن‬‫ن‬‫ایلبمس‬‫وقیم‬‫و‬‫ٹینیس‬‫اصابحن‬‫رکیپس‬‫اسھت‬‫اسھت‬‫ےک‬‫اومر‬‫ارامیلین‬‫ن‬‫و‬‫ااصنف‬،‫اقونن‬‫وزارت‬‫رکیسرٹی‬‫وک‬ ‫وجھباںیئ‬‫ہکبج‬‫رٹ‬‫امتم‬‫دروخاںیتس‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬ٰ‫یمظع‬ ‫ت‬ ‫دعال‬PLD 2014 SC 174‫اور‬2014 SCMR 14‫ےئگ‬‫ےئک‬‫رامہ‬‫ف‬‫ںیم‬‫ہلصیف‬‫وفری‬‫اور‬‫دقمامت‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫روپرٹ‬‫ںیم‬ ‫اوصولں‬‫رامنہ‬‫ےئل‬‫ےک‬‫ہلصیف‬‫اطمقب‬‫ےک‬‫یگ۔‬‫اجںیئ‬‫یک‬‫رقمر‬‫رو‬‫روب‬‫ےک‬‫وچنبں‬‫رن‬‫ڈوب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬ ‫دش‬‫االعن‬ 4102-12-11 ‫ےج‬،‫ڈی‬‫ری‬‫آف‬ٰ‫ی‬‫حج‬‫ی‬ ‫ںیم‬‫؛‬‫اموساےئ‬،‫وہں‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رکن‬‫وتقیث‬‫و‬‫اافتق‬‫ےس‬‫ہلصیف‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫ر‬‫رحتب‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫سٹسج‬‫فیچ‬‫جج‬‫زعمز‬:‫ذلی‬‫درج‬‫وبوجہ‬،‫وشمرہ‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫وک‬‫ارٹنمیل‬‫ن‬ ‫ےج؛‬،‫ڈی‬‫ری‬‫آف‬ٰ‫ی‬‫حج‬‫ی‬ ‫ات‬‫ن‬‫یک‬‫ازعاز‬‫ےئل‬‫ریمے‬‫انیل‬‫رہ‬‫اجب‬‫اک‬‫راےئ‬‫یئگ‬‫دی‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫سٹسج‬‫فیچ‬‫جج‬‫زعمز‬‫ےہ‬‫نیت‬‫الم‬‫ش‬‫ںیم‬‫چنب‬‫لف‬‫اس‬‫وتقیث‬‫یک‬‫سج‬‫اصابحن‬‫جج‬‫رادر‬‫ب‬‫یئگ‬‫دی‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬ ‫ںیم‬‫یئگ۔‬‫یک‬‫اسھت‬‫ےک‬‫وظنمری‬‫ںیم‬‫ہلصیف‬‫رپ‬‫اومر‬‫آوھٹں‬‫ےئگ‬‫ااھٹےئ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫چنب‬‫لف‬‫ںیم‬‫دقمامت‬‫ڑجے‬‫ان‬‫انج‬‫وہں۔‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رکن‬‫اافتق‬‫لمکم‬‫ےس‬‫ولعمامت‬‫یئگ‬‫دی‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫سٹسج‬‫فیچ‬ 4-‫قفتم‬‫یھب‬‫ےس‬‫رظن‬‫ہطقن‬‫اس‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫راکیرڈ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫سٹسج‬‫فیچ‬‫ںیم‬‫وہں‬‫امتم‬‫ہک‬‫ےک‬‫ا‬‫("افن‬‫ںیہ‬‫رےتھک‬‫قلعت‬‫ےس‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫رااظتنم‬‫زب‬‫ےک‬‫وافق‬‫وج‬،‫رہشی‬‫امتم‬ )"‫ولگ‬،‫ںیہ‬‫ااتسکین‬‫ن‬‫وج‬‫ںیہ‬‫دقحار‬‫ےک‬‫ان‬‫وہ‬‫اور‬‫ںیہ‬‫احلص‬‫وقحق‬‫اینبدی‬‫امتم‬‫وہ‬‫اںیہن‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫وہمجرہی‬‫االسیم‬‫ےک‬0110‫ےک‬‫آنیئ‬‫اور‬‫ںیہ‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫ںیم‬)"‫("آنیئ‬،‫ںیم‬‫اظنم‬‫اقونین‬‫وموجدہ‬ ‫اووجد‬‫ن‬‫ےک‬‫مکح‬‫اور‬‫ڈنیمی‬‫واحض‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫اکس۔‬‫اج‬‫ایک‬‫ںیہن‬‫افنذ‬‫اک‬‫ان‬‫ا‬‫ن‬‫اکس‬‫اج‬‫ایک‬‫ںیہن‬‫دلمعرآدم‬‫رپ‬‫ان‬‫اسھت‬‫ےک‬‫ری‬‫اعج‬‫ااہتنیئ‬‫اور‬‫ارتحام‬‫رپولخص‬‫امہ‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫ارٹنمیل‬‫ن‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫اہجں‬،‫وک‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫وافق‬‫ڈرہعی‬‫ی‬ ‫وت‬‫ےہ‬‫قلعت‬‫اک‬‫وشمرہ‬‫اخص‬‫ںیم‬‫ےس‬‫رادران‬‫ب‬‫زعمز‬:‫ہک‬‫ےہ‬‫ںیم‬‫نمض‬‫اس‬‫وج‬،‫وہں‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رکن‬‫االتخف‬ (‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫"آنیئ‬1)-421‫ںیم‬‫وصرت‬‫یک‬‫ورزی‬‫الخف‬‫یک‬‫وقحق‬‫اینبدی‬‫ان‬‫اےنپ‬‫اوام‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫اہک‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫رکے‬‫رامیم‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫ومزوں‬‫ںیم‬ ‫وج‬‫ںیکس‬‫ال‬‫ںیم‬‫لمع‬‫وک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫ا‬‫ن‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ارگہچ‬‫ےک‬‫وہےن‬‫رہشی‬‫اک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫تحت‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫اںیہن‬‫احلص‬‫اےط‬‫ن‬ (‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫نکیل‬‫ںیہ‬1)-421"‫۔‬ ‫ت‬ ‫تکس‬‫وہ‬‫ںیہن‬‫دیفتسم‬‫ےس‬‫ان‬‫وہ‬‫رپ‬‫انبء‬‫یک‬‫ادنبی‬‫ن‬‫الم‬‫ش‬‫ںیم‬ 0-‫اقونین‬‫دو‬‫ومفق‬‫ہی‬‫ریما‬:‫ےہ‬‫ینبم‬‫رپ‬‫دیہمت‬ ‫ولگ‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬،‫اول‬‫ینبم‬‫رپ‬‫رواج‬‫اور‬‫امس ی‬،‫اریخی‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫اخص‬‫ای‬‫اواصف‬‫ںیہ‬‫احلم‬‫ےک‬‫ااظتن‬‫امتم‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫العےق‬‫ذموکرہ‬‫ےسج‬‫اور‬‫آینیئ‬،‫یم‬ ‫ذراعئ‬‫اقونین‬‫درگی‬(Instruments)‫ےہ۔‬‫رضوری‬‫ر‬‫رگب‬‫اور‬‫اایتحط‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ویں‬‫اور‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫ایک‬‫میلست‬‫ںیم‬ ،‫دوم‬‫الم‬‫ش‬‫ںیم‬‫آنیئ‬‫اوصل‬‫ےک‬‫الثیث‬‫میسقت‬‫یک‬‫اایتخرات‬‫وک‬‫وضع‬‫ر‬‫ہ‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫اس‬‫رن‬‫ہک‬‫ںیہ‬‫دےتی‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫الزیم‬‫یک‬‫اء‬‫ا‬‫ض‬‫ع‬‫ا‬‫دو‬‫درگی‬‫رپ‬‫وطر‬‫آزاداہن‬ ‫اہک‬ ‫ت‬ ‫ن‬،‫اجےئ‬‫ا‬‫دن‬‫ومعق‬‫اک‬‫رکےن‬‫اکم‬‫ر‬‫ےک‬‫دماتلخ‬‫یئگ‬‫دی‬‫تحت‬‫ےک‬‫اس‬‫اومر‬‫آینیئ‬‫اور‬‫ادعتساد‬‫ےکس۔‬‫اج‬‫ایک‬‫ر‬‫رگب‬‫ےس‬‫اچنہپےن‬‫اصقنن‬‫وک‬ 2-‫ںیہ۔‬‫رکےت‬‫رشوع‬‫ےس‬‫اواصف‬‫ینبم‬‫رپ‬‫رواج‬‫اور‬‫امس ی‬،‫اریخی‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫اخص‬‫یک‬‫ولق ں‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫مہ‬ ‫ا‬ ‫ازمیسقت‬‫لبق‬–‫راج‬‫ر‬‫ارگنب‬ ‫ںیم‬‫دونں‬‫ےک‬‫ازمیسقت‬‫لبق‬‫اچر‬‫("الص‬‫راتسن‬‫وزب‬‫رامشیل‬‫او‬‫راتسن‬‫وزب‬‫ونجیب‬،‫رکم‬،‫ربیخ‬:‫ںیھت‬‫وموجد‬‫ےس‬‫ام‬‫ن‬‫اس‬‫اایسنجیں‬‫ابقیلئ‬‫اچر‬ ‫ااظتنم‬‫اک‬‫نج‬‫ےھت‬‫ر‬‫ر‬‫ئ‬‫ج‬‫ی‬ ‫ر‬‫ر‬‫ر‬‫ئ‬‫ی‬‫ٹ‬‫ن‬‫ر‬‫ف‬،‫اایسنجیں‬‫ریئ‬‫اورک‬‫اور‬‫اوجڑ‬‫ن‬،‫دنمہم‬‫وموجدہ‬‫اایسنجیں")۔‬‫اٹنجی‬‫وپلکٹیل‬،‫اشپور‬‫رنشمک‬‫ڈیٹپ‬‫ارتلبیت‬‫ن‬‫امالڈ‬
  • 13. 13 ‫ےھت۔‬‫الچےت‬‫وکاہٹ‬‫رنشمک‬‫ڈیٹپ‬‫اور‬‫اور‬‫اایسنجیں‬‫اچر‬‫الص‬‫درتقیقح‬‫ےھت۔‬‫ہن‬‫ہصح‬‫اک‬‫تنطلس‬‫ر‬‫ارگنب‬‫یھب‬‫یھبک‬‫ر‬‫ر‬‫ئ‬‫ج‬‫ی‬ ‫ر‬‫ر‬‫ر‬‫ئ‬‫ی‬‫ٹ‬‫ن‬‫ر‬‫ف‬‫اسہقب‬‫راج‬‫امہ‬ ‫ت‬ ‫ن‬ ‫ابقیلئ‬‫ےک‬‫رک‬،‫ںیئگ‬‫دی‬‫رک‬‫ےط‬‫رشاطئ‬‫یک‬‫اقلعتت‬‫ےک‬‫ان‬‫ںیم‬‫نج‬،‫اعمدہے‬‫اگل‬‫اگل‬‫اسھت‬‫ےک‬‫ابقلئ‬‫فلتخم‬‫ںیم‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫ےن‬ ‫اویسنجی‬‫ےس‬‫ںیم‬‫ذموکرہ‬‫ہک‬‫اگ‬‫وہ‬‫اع‬‫ن‬‫اک‬‫داک یپ‬‫ارم‬‫ہی‬‫اھت۔‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬‫اٹنجی‬‫وپلکٹیل‬‫اٹنجی‬‫اک‬‫راج‬‫ںیم‬‫ایسنجی‬‫راھک۔‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫رف‬‫ب‬‫رٹنکول‬‫اانپ‬‫رپ‬‫ں‬‫ضعب‬ ‫تحت‬‫ےک‬‫اعمدہوں‬‫ضحم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫اک‬‫اٹنجی‬‫وپلکٹیل‬‫ےط‬‫ضعب‬‫ارطاف‬‫دوونں‬‫ےک‬‫ڑسوکں‬‫ان‬‫اور‬‫ڑسوکں‬،‫امعرات‬‫رساکری‬،‫وعلقں‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫العوقں‬‫دشہ‬‫اھت۔‬‫دحمود‬ ‫رشتعی‬‫رواج‬‫اور‬‫تحت‬‫ےک‬‫نج‬‫ےھت‬‫ذراعئ‬‫اقونین‬‫رموہج‬‫درایمن‬‫ےک‬‫ابقلئ‬‫ا‬‫ن‬‫ولق ں‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫اومر‬‫ےئک‬‫ےط‬‫ر‬‫ےک‬‫ومشتیل‬‫یک‬'‫'راج‬ ‫ا‬‫افن‬‫ےھت۔‬‫اجےت‬‫رشتعی‬‫اور‬‫رطفت‬‫آزاد‬‫یک‬‫ولق ں‬‫ےک‬‫و‬‫رظن‬‫شیپ‬‫ےک‬‫وایگتسب‬‫وبضمط‬‫یک‬‫ان‬‫اسھت‬‫ےک‬‫رواج‬‫رکیت‬‫ارتحام‬‫اک‬‫ان‬‫راج‬‫ر‬‫ارگنب‬ ‫ا‬‫ن‬‫رمکحاین‬ ‫ت‬ ‫راس‬‫راہ‬‫ب‬‫رپ‬‫ان‬‫یھبک‬‫ےن‬‫اس‬‫اور‬‫یھت‬‫راجئ‬‫ںیم‬‫دنہواتسن‬‫ر‬‫ارگنب‬‫اعم‬‫یک۔‬‫ںیہن‬‫وکشش‬‫یک‬‫رکےن‬‫اعدئ‬‫اقونن‬‫رواج‬‫ےن‬‫راج‬‫امہ‬ ‫ت‬ ‫ن‬ ‫وہےئ‬‫رےتھک‬‫رظن‬‫شیپ‬‫وک‬‫درگی‬‫دعب‬‫ےکی‬‫ے‬‫اسل‬‫آاغز‬‫اک‬‫نج‬‫رکاےئ‬‫اعتمرف‬‫وضاطب‬0114‫اور‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ںیم‬‫ر‬‫اآلج‬‫ن‬‫ر‬‫ف‬‫ہی‬‫رکازمئ‬‫ر‬‫ر‬‫ئ‬‫ی‬‫ٹ‬‫ن‬ ،‫روگینشیل‬0110‫ےچنہپ۔‬‫وک‬‫لیمکت‬‫اینپ‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫یک‬)"‫آر‬‫یس‬‫("افی‬‫ےن‬‫درگی‬‫عم‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫رکدہ‬‫رد‬‫ام‬‫ن‬‫یک‬‫اٹنجی‬‫وپلکٹیل‬‫یک‬‫امعدئنی‬ ‫ہکبج‬‫دےیئ‬‫رک‬‫وعض‬ ‫رط‬‫ےک‬‫ہیفصت‬‫ےک‬‫انتزاعت‬‫ڈاری‬‫روفخ‬‫او‬‫دویاین‬‫ذرےعی‬‫ےک‬‫وکلسن‬‫یک‬‫روقیں‬‫ف‬‫ےک‬‫انتزہع‬‫رپ‬‫ردیگ‬‫ام‬‫ن‬‫ذموکرہ‬ ‫ےہ‬‫قلعت‬‫اک‬‫دلمعاری‬‫یک‬‫راج‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫اہجں‬‫اھت۔‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ا‬‫الن‬‫روغر‬‫زب‬‫وک‬‫راضدنمی‬‫"اخہص‬،"‫"کلم‬،‫اوصل‬‫اک‬"‫داری‬‫ذہم‬‫اامتجیع‬‫اور‬‫"العاقیئ‬‫وت‬ "‫ٹ‬‫ن‬‫"اکسو‬‫اور‬"‫دار‬‫اھت۔‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫راھک‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫رف‬‫ب‬‫واامن‬‫انم‬‫ذرےعی‬‫ےک‬‫نج‬‫ےھت‬‫ذراعئ‬‫وہ‬‫ہی‬‫اک‬‫ولق ں‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫راج‬‫ر‬‫ارگنب‬‫وپرے‬‫وفص‬‫ارفنادی‬ ،‫اٹکی‬‫ا‬‫ڈن‬‫ای‬‫آف‬‫ق رٹنمن‬‫اےس‬‫اور‬‫ایگ‬‫راھک‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫رف‬‫ب‬‫دوران‬‫ےک‬0100‫ےس‬"‫اجت‬‫العہق‬‫"ابقیلئ‬‫ںیم‬‫سج‬‫ایگ‬‫ایک‬‫میلست‬‫رپ‬‫وطر‬‫اجب‬‫ںیم‬ ‫ر‬‫دنہواتسین‬‫یسک‬‫ا‬‫ن‬‫رام‬‫ب‬‫ا‬‫ن‬‫دنہواتسن‬‫ر‬‫ارگنب‬‫یھب‬‫یھبک‬‫وج‬‫ےھت‬‫العےق‬‫وہ‬‫واعق‬‫رپ‬‫رسدح‬‫یک‬‫ولباتسچن‬‫ا‬‫ن‬‫دنہواتسن‬‫رماد‬‫ریغیکلم‬‫یسک‬‫ا‬‫ن‬ ‫ت‬ ‫اس‬‫ن‬ ‫ےھت"۔‬‫ںیہن‬‫ہصح‬‫اک‬ ‫ت‬ ‫اس‬‫رن‬ ‫آزادی‬‫یک‬‫ااتسکن‬‫ن‬ ‫ررپ‬‫وط‬‫رطکیہف‬‫اور‬‫ہقفتم‬‫ےن‬‫ولق ں‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬ ‫ت‬ ‫ت‬ ‫وق‬‫ےک‬‫آزادی‬‫یک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫ےہہک‬‫وغر‬‫اقب‬‫ااہتنیئ‬‫ات‬‫ن‬‫ہی‬‫اور‬‫ایک‬‫ہلصیف‬‫اک‬‫ےننب‬‫ہصح‬‫اک‬‫ااتسکن‬‫ن‬ ‫یک۔‬‫رامہ‬‫ف‬ ‫ت‬ ‫امحی‬‫لمکم‬‫اینپ‬‫وک‬‫انجح‬‫یلع‬‫دمحم‬‫امظع‬‫اقدئ‬‫ول‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫وک‬ ‫ت‬ ‫امحی‬‫ریگی‬‫رحف‬‫ااقب‬‫ن‬‫شال ہب‬‫اس‬‫یک‬‫ق ں‬‫ےن‬‫انجح‬ ‫انج‬01 ‫ارپلی‬0121‫ںیم‬‫سج‬‫ایک‬‫میلست‬‫ںیم‬‫رہگ‬‫ج‬‫ابقیلئ‬‫واےل‬‫وہےن‬‫دقعنم‬‫ںیم‬‫اشپور‬،‫س‬‫ن‬‫اہو‬‫ق رٹنمن‬‫وک‬:‫ہک‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ذرک‬‫ںیم‬‫ادناز‬‫وااگشف‬ ‫ےک‬‫اقتیلب‬‫اور‬‫واسلئ‬‫امتم‬‫اےنپ‬‫آپ‬‫اور‬‫ےہ‬‫ایک‬‫دہع‬‫اک‬‫وافداری‬‫اینپ‬‫اسھت‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫ےن‬‫آپ‬‫ہک‬‫ےہ‬‫وہیئ‬‫وخیش‬‫رک‬‫دھکی‬‫ہی‬‫ےھجم‬‫"۔۔۔‬ ‫ںیم‬‫ےگ۔‬‫رکںی‬‫دمد‬‫یک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫اسھت‬‫وہں۔‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رکن‬‫رایئ‬‫ڈب‬‫ی‬‫یک‬‫االعن‬‫ااقدعہ‬‫ن‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫آپ‬‫آج‬‫رطح‬‫وپری‬‫ےس‬‫ات‬‫ن‬‫اس‬‫ںیم‬ ‫ہک‬‫وہں‬‫آاگہ‬‫ےلہپ‬‫آپ‬‫آپ‬‫وج‬‫وہں‬‫گرکزگار‬‫اک‬‫آپ‬‫رپ‬ ‫ت‬ ‫امحی‬‫اور‬‫ڈردی‬‫م‬‫یک‬‫آپ‬‫ںیم‬‫اور‬‫ںیہ‬‫ےکچ‬‫رک‬‫ادا‬‫رکدار‬‫اانپ‬‫ںیم‬‫ایقم‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫یہ‬ ‫ںیم‬‫ج‬‫یک‬‫ایقم‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫اور‬‫ڈودہج‬‫خ‬‫ریمی‬‫ےن‬‫ںیہن‬‫وخاشہ‬‫وکیئ‬‫یک‬‫دماتلخ‬‫اروا‬‫ن‬‫ںیم‬‫آزادی‬‫دایلخ‬‫یک‬‫آپ‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫یک۔‬‫رامہ‬‫ف‬‫ےھجم‬ ‫ا۔‬ ‫ت‬ ‫رھک‬‫ااتسک‬‫ن‬‫رسکع‬‫ب‬‫ےک‬‫اس‬‫اور‬‫ےہ‬‫اچ ات‬‫ا‬‫رکن‬‫دمد‬‫یک‬‫آپ‬‫ن‬،‫ےہ‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫ارے‬‫ہ‬‫دقر‬‫سج‬‫ےہ‬‫اچ ات‬‫ا‬‫انبن‬‫وخدااصحنر‬‫اور‬‫وخدلیفک‬‫وک‬‫آپ‬ ‫اور‬‫دمد‬‫ںیم‬‫رتہبی‬‫اعمیش‬‫و‬‫امس ی‬،‫یمیلعت‬‫یک‬‫آپ‬‫ےہ‬‫اچ ات‬ ‫درض‬‫اچ ات‬‫ںیہن‬‫ا‬‫وھچڑن‬‫وک‬‫آپ‬‫اور‬‫ہک‬‫اسیج‬‫اسالہن‬‫ان‬‫ااصحنر‬‫اک‬‫آپ‬،‫ےہ‬‫رپ‬‫اداویگیئں‬ ‫ہک‬‫ےہ‬‫ہی‬‫رماد‬‫ےس‬‫سج‬‫ںیہ‬‫ریہ‬‫رطہقی‬‫رموہج‬‫اک‬ ‫ت‬ ‫ی‬ ‫ا‬‫وج‬‫رپ‬‫ر‬‫آج‬‫ےک‬‫اسل‬‫زسن‬‫ن‬‫االو‬‫وج‬‫یھت‬‫وہیت‬‫ہن‬‫رتہب‬‫ےس‬‫ریقفوں‬‫ان‬ ‫ت‬ ‫احل‬‫یک‬‫آپ‬ ‫وک‬‫آپ‬‫مہ‬‫وہےت۔‬‫رےہ‬‫رک‬‫اقتاض‬‫اک‬‫ڈ‬‫ری‬‫م‬‫ھچک‬‫وت‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬‫نکمم‬‫ارگ‬‫اور‬،‫اک‬‫اچےتہ‬‫ا‬‫رکن‬‫ڑھکا‬‫رپ‬‫ں‬‫ن‬‫او‬‫ن‬‫اےنپ‬‫ےس‬‫تیثیح‬‫یک‬‫رہشویں‬‫وخددار‬‫ںیہ‬‫ںیہنج‬ ‫اور‬‫رکےن‬‫ریق‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫رھبوپر‬‫ےہ۔۔۔‬‫ادنر‬‫ےک‬‫زنیم‬‫یک‬‫رآپ‬‫او‬‫ےک‬‫آپ‬‫وج‬‫وہں‬‫رسیم‬‫وماعق‬‫ےک‬‫رکےن‬‫دیپا‬‫ھچک‬‫س‬‫وہ‬ ‫ےن‬‫آپ‬‫ہک‬‫ےہ‬‫ایک‬‫یھب‬‫ااہظر‬‫اک‬‫وخاشہ‬‫اس‬‫اینپ‬‫وج‬‫داری‬‫راخہص‬‫او‬‫زسن‬‫ن‬‫االو‬‫ےک‬‫آپ‬ً‫الثم‬‫رمااعت‬‫اور‬‫رےہ‬‫رکےت‬‫ووصل‬‫ںیم‬‫امیض‬‫آپ‬ ‫اجںیئ۔‬‫رےھک‬‫اجری‬،‫ںیہ‬‫رےہ‬‫رک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫ریمی‬‫یہ‬‫ہن‬‫اور‬‫ںیم‬‫یک‬‫آپ‬‫اموساےئ‬‫ںیہ‬‫رےتھک‬‫وخاشہ‬‫وکیئ‬‫یک‬‫رمیم‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫ںیم‬‫ااظتنامت‬‫وموجدہ‬ ‫ںیہ۔۔۔‬‫وافدار‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫ےک‬‫آپ‬‫اوہکیتق‬ ‫ت‬ ‫ن‬،‫ےک‬‫اشمورت‬
  • 14. 14 ‫ںیم‬،‫ںیم‬‫ر‬‫آج‬‫ےس‬‫داہوینں‬‫نیقی‬‫یک‬‫آپ‬‫اور‬‫دہع‬‫ےک‬‫آپ‬‫ےئل‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫امحی‬‫یک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫رھبوپر‬‫رپوجش‬‫اک‬‫آپ‬‫رپ‬‫االعہین‬‫ریغزتمزلل‬‫اور‬ ‫اہک‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫وہں‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رکن‬‫ادا‬‫گرکہی‬‫اور‬‫اےئ‬‫ن‬‫چنہپ‬‫وک‬‫ااہتن‬‫یک‬‫وتمظعں‬‫یک‬‫االسم‬‫ہی‬‫ےکس۔‬‫نب‬‫وقم‬‫اطوتقر‬‫اور‬‫میظع‬‫ای‬‫ںیم‬‫اعمل‬‫اوقام‬‫درگی‬ "‫اد‬‫ن‬‫زدنہ‬‫ااتسکن‬‫ن‬ ‫دور‬‫اک‬‫آزادی‬‫از‬‫دعب‬ ‫وط‬‫ااقدعہ‬‫ن‬‫وفص‬‫اک‬‫آزادی‬‫واال‬‫اجےن‬‫ا‬‫ان‬‫ن‬‫ںیم‬‫ولق ں‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬،‫اٹکی‬‫ڈڈنپیسن‬‫ای‬‫ڈنی‬‫ای‬‫ایگ؛‬‫ایک‬‫راکیرڈ‬‫اےس‬‫ںیم‬‫ذراعئ‬‫آینیئ‬‫و‬‫اقونین‬‫امہ‬‫ےک‬‫دور‬‫آزادی‬‫از‬‫دعب‬‫اور‬‫ےہ‬‫دشہ‬‫میلست‬‫ررپ‬0121‫ارٹسکیا‬‫؛‬ ‫آرڈر‬‫ویجرڈسنشک‬‫رپاولشن‬0121،‫اٹکی‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫وٹسی‬‫آف‬‫ٹ‬‫می‬‫ش‬‫ل‬‫ی‬‫ٹ‬‫ی‬‫س‬ ‫ا‬‫؛‬0100‫رھپ‬‫اور‬0106‫اور‬0164‫آنیئ۔‬‫ےک‬ ‫اشپو‬‫االطق‬‫اک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫درتقیقح‬‫العوقں‬‫اکر‬‫اد‬‫آن‬‫ےک‬‫وکاہٹ‬،‫اجت،ونبں‬‫رہ‬‫ڈب‬،‫رارہ‬‫ہ‬،‫ر‬‫اکر‬‫ر‬‫آج‬‫ایگ۔‬‫ایک‬‫رپ‬‫العوقں‬‫ےک‬‫ولباتسچن‬‫اور‬‫الء‬‫امرلش‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫اخن‬ ‫اوی‬‫رنجل‬‫اور‬‫لیلحت‬‫یک‬‫ویی‬‫ون‬ ‫العوق‬‫ابقیلئ‬‫ےک‬‫ولباتسچن‬‫اور‬‫ا‬‫افن‬‫اےس‬‫اور‬‫ایگ‬‫ایل‬‫ےل‬‫واسپ‬‫ےس‬‫العوقں‬‫اداکر‬‫آن‬‫افنذ‬‫اک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫اسھت‬‫ےک‬‫افنذ‬‫ےک‬‫ایگ۔‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫دحمود‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫ں‬ ،‫آنیئ‬‫اک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫وہمجرہی‬‫االسیم‬0110 ،‫مکح‬‫آینیئ‬‫وبعری‬0114،،‫آنیئ‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫وہمجرہی‬‫االسیم‬‫لیمکت‬‫یک‬‫سج‬0110،‫وہیئ‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫یک‬‫دحود‬‫ارغائاییئ‬‫یک‬‫اس‬‫اور‬‫یئگ‬‫دی‬‫رک‬‫رپ‬‫وطر‬‫واحض‬‫رعتفی‬‫یک‬"‫اجت‬‫العہق‬‫"ابقیلئ‬‫ںیم‬ ‫(آرلکیٹ‬‫ںیئگ‬‫دی‬‫رک‬‫ےط‬426‫(آرلکیٹ‬‫ایگ‬‫ایک‬‫الم‬‫ش‬‫رپ‬‫وطر‬‫ےک‬‫العےق‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫رپ‬‫وطر‬‫واحض‬‫اور‬)0‫)۔‬‫وفص‬‫آزاداہن‬‫اک‬‫ولق ں‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫ایگ‬‫ایک‬‫میلست‬‫رپ‬‫وطر‬‫ااقدعہ‬‫ن‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ایلبمس‬‫اسز‬‫آنیئ‬ ‫ےن‬‫سج‬‫ایگ‬‫راھک‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫رف‬‫ب‬‫اےس‬‫اور‬‫آرلکیٹ‬421‫ںیک‬‫الم‬‫ش‬‫داعفت‬‫واحض‬‫ںیم‬‫وقانین‬‫واےل‬‫اجےن‬‫دےیئ‬‫لیکشت‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ارٹنمیل‬‫ن‬‫رصف‬‫ہن‬‫ںیم‬‫نج‬‫ےک‬‫رپسمی‬‫اور‬‫وکرسٹ‬‫اہیئ‬‫امتم‬‫ہکلب‬‫االطق‬ ‫ےک‬‫وکٹ‬‫وک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫رک‬‫اخرج‬‫ےس‬‫االطق‬‫رپ‬"‫اومر‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫اجت‬‫العہق‬‫"ابقیلئ‬‫رپ‬‫وطر‬‫واحض‬‫ایگ۔‬‫ا‬‫دن‬‫ےن‬‫ہننقم‬‫وہےئ‬‫ےتیل‬‫اکم‬‫ےس‬‫دادنمشنی‬‫اینپ‬‫واےل‬‫اجےن‬‫ےئک‬‫وظنمر‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ارٹنمیل‬‫ن‬ ‫اں‬‫امنن‬‫ادہ‬‫زن‬‫ےس‬‫وحاےل‬‫ےک‬‫ہلئسم‬‫رثحب‬‫زب‬‫ا۔‬‫دن‬‫دے‬‫وک‬)"‫("دصر‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫دصر‬‫اایتخر‬‫اک‬‫افنذ‬‫رپ‬‫ا‬‫افن‬‫ےک‬‫وقانین‬‫دےنی‬‫مکح‬‫اک‬‫رکےن‬‫اگل‬‫رپ‬‫وطر‬‫ےک‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫ررپ‬‫وط‬‫روی‬‫ج‬‫ا‬‫ن‬‫یلک‬‫وک‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫یسک‬‫ات‬‫ن‬ ‫امہ‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫ےہ۔‬‫اایتخر‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫وک‬‫دصر‬‫ےئل‬‫ےک‬‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ےہ۔‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫رشموط‬‫ےس‬'‫'ایخالت‬‫ےک‬"‫رہگ‬‫ج‬‫"ابقیلئ‬‫ینعی‬‫اوام‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫یھب‬‫اایتخر‬‫اک‬‫دصر‬‫ےئل‬‫ےک‬‫دےنی‬‫مکح‬‫وکیئ‬‫ااسی‬421‫ذیلی‬‫اک‬ ‫آرلکیٹ‬6:‫ےہ‬‫داتی‬‫رطح‬‫اس‬‫ڈنیمی‬‫اک‬‫اس‬ ‫اور‬‫اگ‬‫رےہ‬‫ںیہن‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫ررپ‬‫وط‬‫روی‬‫ج‬‫ا‬‫ن‬‫یلک‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫وکیئ‬‫ہک‬‫ںیہ‬ ‫ت‬ ‫تکس‬‫رک‬ ‫ت‬ ‫دہای‬‫ذرےعی‬‫ےک‬‫مکح‬ ‫ت‬ ‫ت‬ ‫وق‬‫یھب‬‫یسک‬‫"دصر‬‫ںیم‬‫مکح‬‫اس‬ ‫رطف‬‫یک‬‫دصر‬‫وج‬‫ںیہ‬‫یتکس‬‫وہ‬‫الم‬‫ش‬‫داعفت‬‫ایسی‬‫ینبم‬‫رپ‬‫رات‬‫اب‬‫اور‬‫وااعقت‬‫اور‬‫ومزوں‬‫ےس‬:‫اجںیئ‬‫یھجمس‬‫رضوری‬ ‫ےلہپ‬‫ےس‬‫دےنی‬‫مکح‬‫وکیئ‬‫ااسی‬‫تحت‬‫ےک‬‫قش‬‫اس‬‫ہک‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ایک‬‫ےط‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫یک‬‫رہگ‬‫ج‬‫ابقیلئ‬‫امندنئیگ‬‫یک‬‫سج‬،‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫ہقلعتم‬‫دصر‬ ‫ےگ۔‬‫ںیل‬‫رک‬‫یلست‬،‫ںیھجمس‬‫ومزوں‬‫وہ‬‫ےس‬ ‫رط‬‫سج‬،‫رپ‬‫ایخالت‬‫ےک‬‫ولق ں‬‫ےک‬،‫یگ‬‫اجےئ‬‫یک‬" ‫لیکشت‬‫یک‬‫آنیئ‬‫ےلہپ‬‫ےس‬‫رےنھ‬‫ب‬‫آےگ‬‫روں‬‫رقتب‬‫یک‬‫ارٹنمیل‬‫ن‬‫اراکن‬‫دوران‬‫ےک‬‫ثحب‬‫رپ‬‫داعفت‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫العوقں‬‫ابقیلئ‬ ‫ت‬ ‫ت‬ ‫وق‬‫ےک‬‫وطر‬‫واحض‬‫وک‬‫تیثیح‬‫اغل‬‫یک‬‫رواج‬‫اور‬‫آزادی‬‫یک‬‫ولق ں‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫ںیم‬ ‫ایگ۔‬‫ایک‬‫میلست‬‫رپ‬‫ونشاری‬‫اخن‬‫اہلل‬‫تمعن‬‫کلم‬‫رنک‬‫زعمز‬‫ای‬‫ےک‬‫ایسنجی‬‫ربیخ‬‫ںیم‬‫نمض‬‫اس‬‫اں‬‫امنن‬‫اخےص‬‫ایخالت‬‫ےک‬‫وچاکن‬‫اور‬:‫ےہ‬‫راہ‬‫اج‬‫ا‬‫دن‬‫ںیم‬‫ذلی‬‫اابتقس‬‫ای‬‫ںیم‬‫نج‬،‫ےھت‬‫واےل‬‫دےنی‬ :‫ونشاری‬‫اخن‬‫اہلل‬‫تمعن‬‫"کلم‬ ‫اس‬‫اور‬‫ےھت۔‬‫رضوری‬‫ےئل‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫وقتی‬‫یک‬‫ااتسکن‬‫ن‬ ‫ت‬ ‫ت‬ ‫وق‬‫اس‬‫ارگ‬‫ےھت۔‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫ہک‬‫وہں‬‫اچ ات‬‫ا‬‫رکن‬‫رعض‬‫اانت‬‫رصف‬‫ںیم‬‫واال‬ ‫انج‬ ‫العوقں‬‫ان‬ ‫ت‬ ‫ت‬ ‫وق‬‫ےس‬‫ےہ۔‬‫اتچنہپ‬‫اصقنن‬‫وک‬‫استیمل‬‫یک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫ےس‬‫العوقں‬‫ان‬‫ںیہ‬‫ووجاہت‬‫یس‬‫وکن‬ ‫ا‬‫وت‬‫اھت۔‬‫اتچنہپ‬‫افدئہ‬‫ھچک‬‫وک‬‫ااتسکن‬‫ن‬ ‫وج‬‫ںیہ۔‬‫اےسی‬‫العےق‬‫ھچک‬‫العوہ‬‫ےک‬‫اس‬‫ںیہ۔‬‫ںیہن‬‫رضوری‬‫ےئل‬‫ےک‬‫کلم‬‫اس‬‫العےق‬‫وہ‬‫ج‬04‫رپ‬‫وطر‬‫ریغآینیئ‬‫الکل‬‫ن‬‫دعب‬‫ےک‬‫اتسگ‬
  • 15. 15 ‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫رااظتنم‬‫زب‬‫ےک‬‫ر‬‫رمک‬‫ںیہ۔‬‫ےئگ‬‫ےلچ‬‫ںیم‬‫ااظتنم‬‫ایئ‬‫وصن‬‫وہ‬‫ا‬‫ن‬‫ںیہ‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫دے‬‫ںیم‬‫وحتلی‬‫ایئ‬‫وصن‬‫وت‬‫ا‬‫ن‬‫ےنب۔‬‫العوقں‬‫اےنپ‬ ‫ڈرٹسنمنشی‬‫ای‬‫ایئ‬‫وصن‬‫ےن‬‫اوہنں‬‫ںیہ۔‬‫ںیہن‬‫وخش‬‫الکل‬‫ن‬‫ےس‬‫ڈرٹسنمنشی‬‫ای‬‫ایئ‬‫وصن‬‫وہ‬‫ںیہ‬‫اچےتہ‬‫رانہ‬‫اطمقب‬‫ےک‬‫ورواج‬‫رمس‬‫اےنپ‬‫ولگ‬‫ےک‬ ‫ڈ‬‫خ‬‫ےہ۔‬‫یک‬‫وکشش‬‫رپ‬‫ومہعق‬‫ر‬‫ہ‬‫ےئل‬‫ےک‬‫اکنےنل‬‫ےس‬‫رےتہ‬‫آےت‬‫اس‬‫ن‬‫ارے‬‫ہ‬‫روزاہن‬‫یھب‬ ‫ا‬‫اور‬‫ںیہ۔‬‫ےئک‬‫رے‬‫اظمہ‬‫اور‬‫ےہ۔‬‫یک‬‫ودہج‬ ‫اجےئ۔‬‫ایک‬‫الم‬‫ش‬‫ںیم‬‫ڈرٹسنمنشی‬‫ای‬‫ری‬‫رمک‬‫ںیمہ‬‫ہک‬‫ںیہ‬‫رکےت‬‫اطمہبل‬‫ہی‬‫اور‬‫ںیہ۔‬ ‫ااکن‬‫وکیئ‬‫ںیمہ‬‫وت‬‫وہں‬‫الم‬‫ش‬‫وہ‬‫ارگ‬‫رکےت۔‬‫ںیہن‬‫ڑیھچاھچڑ‬‫ںیم‬‫ا‬‫رن‬‫اب‬‫رٹالبئ‬‫ایق‬‫ن‬‫مہ‬‫ہک‬‫وہں۔‬‫اچ ات‬‫ا‬‫دالن‬‫نیقی‬‫اںیہن‬‫ںیم‬‫مہ‬‫نکیل‬‫ںیہن۔‬‫ر‬ ‫ںیم‬‫آنیئ‬‫وموجدہ‬‫اس‬‫ہک‬‫وہں۔‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫دالن‬‫نیقی‬‫ںیم‬‫ےہ۔‬‫وظنمر‬‫ںیمہ‬‫وہ‬‫ےگ‬‫رکںی‬‫ہنادنسپ‬‫ےئل‬‫اےنپ‬‫وہ‬‫رطہقی‬‫وج‬‫ےگ۔‬‫رکںی‬‫ںیہن‬‫وبجمر‬‫یھبک‬ ‫او‬‫ےہ۔‬‫قلعت‬‫اک‬‫ڈرٹسنمنشی‬‫ای‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫اہجں‬‫اور‬‫ےہ۔‬‫قلعت‬‫اک‬‫امندنئیگ‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫اہجں‬‫ںیم‬‫اظنم‬‫ےک‬‫ا‬‫رن‬‫اب‬‫رٹالبئ‬‫قلعت‬‫اک‬‫دحود‬‫ےک‬‫اس‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫اہجں‬‫ر‬ ‫رکںی‬‫التش‬‫لح‬‫اک‬‫ان‬‫رک‬‫ھٹیب‬‫اےھٹک‬‫مہ‬‫وت‬‫یگ۔‬‫آںیئ‬‫شیپ‬‫الکشمت‬‫آدنئہ‬‫وج‬‫رگم‬‫ےہ۔‬‫یک‬‫ںیہن‬‫دبتیلی‬‫یک‬‫مسق‬‫یسک‬‫ںیم‬‫اس‬‫ےن‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫ےہ۔‬ "‫اچںیئہ۔‬‫وہین‬‫رامیم‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫ہی‬‫ںیم‬‫اس‬‫ہک‬‫ےگ۔‬ ‫االصاحت‬ ‫س‬‫اور‬‫وماعق‬ ‫ایمک‬‫اور‬‫یمک‬‫یک‬‫رسرگویمں‬‫اعمیش‬،‫وصراحتل‬‫ڑگبیت‬‫یک‬‫واامن‬‫انم‬،‫اسھت‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫ت‬ ‫وق‬‫زمک‬‫رک‬‫رھ‬‫ب‬‫ےس‬‫ہک‬‫یک‬‫دیپا‬‫آاگیہ‬‫ںیم‬‫ولق ں‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫ےن‬‫ڈاھوچنں‬‫وااظتنیم‬‫اقونین‬‫اعمون‬‫ور‬،‫امس ی‬ ‫ےہ۔‬‫رضورت‬‫ادش‬‫یک‬‫االصاحت‬‫اقونین‬‫اور‬‫ااظتنیم‬ 0116 ‫ت‬ ‫وکحم‬‫رگنان‬‫یک‬‫اخدل‬‫رعماج‬‫کلم‬‫ںیم‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫ار‬‫ن‬‫یلہپ‬‫ںیئگ۔‬‫رکایئ‬‫اعتمرف‬‫رامیم‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫اں‬‫امنن‬‫ںیم‬‫نشکیس‬‫ںیم‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬55A‫وہےئ‬‫رکےت‬‫الم‬‫ش‬‫(الص‬‫اٹنجی‬‫وپلکٹیل‬ ‫ولصیفں‬‫ےک‬)‫وفرم‬‫ٹ‬‫ل‬‫ی‬‫ی‬‫(ا‬‫ازلیپ‬‫رنشمک‬‫اور‬)‫وفرم‬‫وفرم‬‫این‬‫رظنن‬‫ای‬‫ےئل‬‫ےک‬‫ےنیل‬‫رہ‬‫اجب‬‫اک‬‫ایگ۔‬‫ایک‬‫اقمئ‬)"‫رٹوبیلن‬‫ا‬‫("افن‬‫رک‬‫رھ‬‫ب‬‫ےس‬‫اس‬‫ہک‬‫ہی‬‫راےئ‬‫ا غ‬‫'ن‬‫ےئل‬‫ےک‬ ‫ااختن‬‫ےک‬‫اراکن‬‫ےک‬‫ایلبمس‬‫وقیم‬ ‫یھت۔‬‫رکیت‬‫ااظتنہیم‬‫وپلکٹیل‬‫یک‬‫ا‬‫افن‬‫رقتر‬‫اانپ‬‫اک‬‫نج‬‫ےھت‬‫رکےت‬‫بختنم‬'‫'کلم‬‫ازںی‬‫لبق‬‫ںیہنج‬‫ایگ‬‫ا‬‫رکان‬‫اعتمرف‬'‫دیہ‬‫ےس‬‫رکاےن‬‫اعتمرف‬'‫دیہ‬‫راےئ‬‫ا غ‬‫'ن‬‫ویں‬‫ا‬‫افن‬‫ںیم‬‫ارٹنمیل‬‫ن‬‫ولق ں‬‫ےک‬‫ےک‬ ‫امندنئے‬‫وہمج‬‫ادہ‬‫زن‬‫اور‬‫اد‬‫ال‬‫وعیس‬‫ےئگ۔‬‫نب‬‫ری‬ ،‫ات‬‫ن‬‫ری‬‫آج‬‫ایگ۔‬‫ا‬‫دن‬‫لیکشت‬)"‫("نشیمک‬‫نشیمک‬‫ای‬‫ںیم‬‫رایہ‬‫رسب‬‫یک‬‫المج‬‫ایمں‬)‫(ر‬‫سٹسج‬ ‫انج‬‫ےک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫اشپور‬‫ہکلب‬‫ےھت‬‫ےکچ‬‫رہ‬‫جج‬‫ارتحام‬‫اقب‬‫ای‬‫ےک‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫رصف‬‫ہن‬‫جج‬‫زعمز‬ ‫ےن‬‫نشیمک‬‫ےھت۔‬‫ےکچ‬‫رہ‬‫یھب‬‫سٹسج‬‫فیچ‬‫ازگ‬‫ن‬‫اخیص‬‫ںیم‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫رپ‬‫اومر‬‫امہ‬‫امتم‬‫یک‬‫رامیم‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫ر‬‫ب‬‫ےک‬‫رٹوبیلن‬‫ا‬‫افن‬، ‫ت‬ ‫امضی‬‫یک‬‫مزلم‬،‫مزلم‬‫احرضی‬‫رپواہن‬‫رپ‬‫اج‬‫ےب‬‫سبح‬‫العوہ‬‫ےک‬‫درگی‬‫ںیم‬‫نج‬‫یک‬‫افسرش‬ ‫رٹوبیلن‬‫ا‬‫افن‬‫اور‬‫ربیک‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫یک‬‫اراکن‬‫اک‬‫رہ‬‫اجب‬‫وک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬ ‫درض‬‫ےھت۔‬‫الم‬‫ش‬‫ات‬‫افسرش‬‫یک‬‫نشیمک‬‫رپ‬‫اعم ہل‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫رہ‬‫اجب‬‫اور‬‫ربیک‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫یک‬‫رٹوبیلن‬‫ا‬‫افن‬:‫ںیھت‬‫ذلی‬‫درج‬ "55 A(0)،‫ہلصیف‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫وظنمر‬،‫ہلصیف‬‫یسک‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ااھتریٹ‬‫ٹ‬‫ل‬‫ی‬‫ی‬‫ا‬‫تحت‬‫ےک‬‫اضہطب‬‫اس‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫ا‬‫ن‬ ‫مکح‬‫الخف‬‫ےک‬11‫ادنر‬‫ےک‬‫ویم‬‫وک‬‫رٹوبیلن‬‫ا‬‫افن‬‫اگ۔‬‫وہ‬‫احلص‬‫اایتخر‬‫اک‬‫این‬‫رظنن‬ (4)‫رٹوبیلن‬‫ا‬‫افن‬،‫رئیچنیم‬‫ای‬‫وہ‬‫صخش‬‫ااسی‬‫ای‬‫ںیم‬‫نج‬،‫اراکن‬‫درگی‬‫دو‬‫اور‬،‫وہ‬‫اکچ‬‫رہ‬‫جج‬‫اک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫وج‬‫اگ‬‫وہ‬‫صخش‬‫ااسی‬‫ای‬‫وج‬ ‫اگ‬‫اسی‬‫یپ‬‫یب‬‫ازمک‬‫مک‬‫وج‬-40‫اور‬‫وہ‬‫اکچ‬‫رہ‬‫المزم‬‫وسل‬‫اک‬‫اور‬،‫وہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رھک‬‫رجتہب‬‫اک‬‫ااظتنہیم‬‫ابقیلئ‬‫جج‬‫ےک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫وج‬‫اگ‬‫وہ‬‫صخش‬‫ااسی‬‫ای‬‫دورسا‬ ‫وہ‬‫الہ‬‫اک‬‫رقتر‬‫رپ‬‫وطر‬‫ےک‬،،‫وہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رھک‬‫آاگیہ‬‫دمعہ‬‫ےس‬‫رواج‬‫ےک‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫اور‬‫رشتعی‬‫جج‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫رشیع‬‫وافیق‬‫وج‬‫اعمل‬‫رعموف‬‫ا‬‫ن‬ ‫اگ۔‬‫وہ‬‫لمتشم‬‫رپ‬،‫وہ‬‫الہ‬‫اک‬‫رقتر‬‫ررپ‬‫وط‬‫ےک‬ (0)‫رقتر‬‫اک‬‫اراکن‬‫اور‬‫رئیچنیم‬‫رپ‬‫ووضاطب‬‫رشاطئ‬‫ایہن‬‫ق ررن‬‫ےئل‬‫ےک‬‫رعےص‬‫اسہل‬‫نیت‬‫ےگ‬‫رکںی‬‫ےط‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ان‬‫ہک‬‫اسیج‬ ‫اجےئ۔‬‫ایک‬
  • 16. 16 (2)‫وج‬‫ےگ‬‫وہں‬‫احلص‬‫اایتخرات‬‫ویہ‬‫وک‬‫رٹوبیلن‬‫وک‬‫ااھتریٹ‬‫ٹ‬‫ل‬‫ی‬‫ی‬‫ا‬‫ر‬‫ر‬‫ئ‬‫ش‬‫ک‬‫ی‬‫س‬ ‫ےک‬‫اضہطب‬‫اس‬01‫اور‬04،‫ںیہ‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫تحت‬‫ےک‬ ‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫وہمجرہی‬‫االسیم‬‫اور‬011‫ےہ۔‬‫اتکس‬‫رک‬‫اامعتسل‬‫اایتخر‬‫یھب‬‫وکیئ‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫وک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫تحت‬‫ےک‬ (0)‫ہلصیف‬‫اک‬‫رٹویبلن‬‫اگ۔‬‫اجےئ‬‫ایک‬‫ےس‬ ‫ت‬ ‫ارثکی‬ ‫ہک‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ایک‬‫ےط‬‫ات‬‫ن‬‫یھب‬‫یسک‬‫الم‬‫ش‬‫ںیم‬‫اچررٹ‬‫اس‬‫وک‬‫رٹوبیلن‬‫ہک‬‫اگ‬‫اجےئ‬‫ایک‬‫ںیہن‬‫وصتر‬‫ہی‬‫رپ‬‫یسک‬‫تحت‬‫ےک‬‫اضہطب‬‫اس‬‫رپ‬‫وسال‬‫ےک‬‫اقحقئ‬ ‫یسک‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫ںیم‬‫اکرروایئ‬‫دویاین‬‫ا‬‫ن‬‫ڈاری‬‫وفخ‬،‫ہلصیف‬‫یھب‬،‫زسا‬‫یئگ‬‫یک‬‫وظنمر‬‫ڈرگی‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫ا‬‫ن‬‫اک‬‫رےنھک‬‫اطق‬‫االےئ‬‫ن‬‫وک‬‫مکح‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫وظنمر‬‫ا‬‫ن‬ ‫ےہ‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫دے‬‫اایتخر‬‫اوہکیتق‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫ہک‬‫وہ‬‫راےئ‬‫یک‬‫رٹوبیلن‬‫ا‬‫ن‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ا‬‫ان‬‫ن‬‫صقن‬‫ا‬‫ن‬‫ی‬‫گ‬‫ط‬‫ب‬‫اض‬‫ےب‬‫امدی‬‫ںیم‬‫اکرروایئ‬‫دی‬‫ااجنم‬‫ںیم‬‫ادناز‬‫اس‬‫اکرروایئ‬ ‫ہک‬‫یئگ‬‫وج‬‫یک‬‫ااصنف‬‫ہلصیف‬‫ا‬‫ن‬‫ےہ‬‫انمیف‬‫ےک‬‫دیہ‬‫ااجنم‬‫ڈرگی‬،‫مکح‬‫ا‬‫ن‬‫ا‬‫ن‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫کین‬‫ےہ۔‬‫رسکع‬‫ب‬‫ےک‬‫ایسیل‬‫ن‬‫اوایم‬ (6)‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫رٹوبیلن‬‫ےک‬‫این‬‫رظنن‬‫اےنپ‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫وظنمر‬‫وہےئ‬‫رکےت‬‫اامعتسل‬‫اک‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫ا‬‫ن‬‫ہلصیف‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫مکح‬‫افنذ‬‫اک‬ ‫رکںی‬،‫وہ‬‫اعم ہل‬‫یھب‬‫وج‬،‫ارسف‬‫ن‬‫ش‬‫ٹ‬‫ی‬‫ی‬ ‫وکآرڈ‬‫یعلض‬‫ا‬‫ن‬‫اٹنجی‬‫وپلکٹیل‬‫اور‬‫ادقاامت‬‫امتم‬‫رضوری‬‫ےئل‬‫ےک‬‫انبےن‬‫ر‬‫ومب‬‫اےس‬‫وج‬‫ےگ‬‫رکںی‬‫اکم‬ )‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ا‬‫دن‬‫(زور‬‫ےگ۔‬ 55AA:‫رہ‬‫اجب‬ ‫رٹوبیلن‬‫ا‬‫افن‬‫مکح‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫ا‬‫ن‬‫ہلصیف‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫وظنمر‬،‫ہلصیف‬‫یسک‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫اےنپ‬‫ےئل‬‫ےک‬‫االصح‬‫یک‬‫یطلغ‬‫اقونین‬‫ا‬‫ن‬‫یطلغ‬‫ریلکلکی‬‫یسک‬‫اک‬01‫ویم‬ ‫ےہ۔‬‫اتکس‬‫ےل‬‫رہ‬‫اجب‬‫ادنر‬‫ےک‬" ‫رامیم‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫ںیم‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬ ‫ایگ۔‬‫ا‬‫الن‬‫روغر‬‫زب‬‫ںیم‬‫ادناز‬‫تبثم‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وک‬‫ات‬‫افسرش‬‫ضعب‬‫یئگ‬‫یک‬‫رپ‬‫االصاحت‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫نشیمک‬‫رپ‬‫انبء‬‫ایس‬،‫ریمیم)روگینشیل‬ ‫ت‬ ‫(ب‬‫رکازمئ‬‫ر‬‫ر‬‫ئ‬‫ی‬‫ٹ‬‫ن‬‫ر‬‫ف‬4100‫ںیم‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫ذرےعی‬‫ےک‬، ‫ںیئگ۔‬‫یک‬‫رامیم‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫ومزوں‬‫افسرش‬‫رنی‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫امہ‬‫یک‬‫نشیمک‬‫ےس‬‫وحاےل‬‫ےک‬‫ربیک‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫یک‬‫رٹوبیلن‬‫ا‬‫افن‬‫امہ‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫ایگ۔‬‫ا‬‫الن‬‫ہن‬‫روغر‬‫زب‬‫ںیم‬‫ادناز‬‫تبثم‬‫وک‬‫اجبےئ‬‫ےک‬‫اس‬‫اس‬‫اور‬‫یئگ‬‫یک‬‫رمیم‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫ںیم‬‫ربیک‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫یک‬‫رٹوبیلن‬‫ا‬‫افن‬ :‫ےہ‬‫وموجد‬‫اطمقب‬‫ےک‬‫ذلی‬‫درج‬‫ہی‬ ‫ت‬ ‫ت‬ ‫وق‬ "55-A( _0)،‫ہلصیف‬‫یسک‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ااھتریٹ‬‫ٹ‬‫ل‬‫ی‬‫ی‬‫ا‬‫تحت‬‫ےک‬‫اضہطب‬‫اس‬‫ڈرگی‬‫ا‬‫ن‬‫زسا‬‫یئگ‬‫یک‬‫وظنمر‬‫ا‬‫ن‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬ ‫الخف‬‫ےک‬‫مکح‬‫وک‬‫رٹوبیلن‬‫ا‬‫افن‬‫ادنر‬‫ےک‬‫دن‬‫ونے‬‫اگ۔‬‫وہ‬‫احلص‬‫اایتخر‬‫اک‬‫این‬‫رظنن‬ (4)‫اسی‬‫یپ‬‫یب‬‫ازمک‬‫مک‬‫وج‬‫اگ‬‫وہ‬‫صخش‬‫ااسی‬‫ای‬‫وج‬،‫رئیچنیم‬‫ای‬‫رٹوبیلن‬‫ا‬‫افن‬-40‫رجتہب‬‫اک‬‫ااظتنہیم‬‫ابقیلئ‬‫اور‬‫وہ‬‫اکچ‬‫رہ‬‫المزم‬‫وسل‬‫اک‬ ‫اور‬،‫وہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رھک‬‫ای‬‫ےس‬‫ںیم‬‫نج‬‫اراکن‬‫درگی‬‫دو‬،‫وہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رھک‬‫آاگیہ‬‫دمعہ‬‫ےس‬‫رواج‬،‫وہ‬‫الہ‬‫اک‬‫رقتر‬‫رپ‬‫وطر‬‫ےک‬‫جج‬‫ےک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫وج‬‫اگ‬‫وہ‬‫صخش‬‫ااسی‬ ‫اسی‬‫یپ‬‫یب‬‫ازمک‬‫مک‬‫وج‬‫دورسا‬‫اور‬-41،‫وہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رھک‬‫رجتہب‬‫اک‬‫ااظتنہیم‬‫ابقیلئ‬‫اور‬‫وہ‬‫اکچ‬‫رہ‬‫المزم‬‫وسل‬‫اک‬‫اگ۔‬‫وہ‬‫لمتشم‬‫رپ‬ (0)‫ووضاطب‬‫رشاطئ‬‫ایہن‬‫ق ررن‬‫رقتر‬‫اک‬‫اراکن‬‫اور‬‫رئیچنیم‬‫رعےص‬‫اسہل‬‫نیت‬‫رپ‬‫ےک‬‫وخیش‬‫یک‬‫ق ررن‬‫ا‬‫ن‬‫اطمقب‬‫درواہین‬‫ےئل‬‫ےک‬ ‫اجےئ۔‬‫ایک‬‫ےط‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ان‬‫ہک‬‫اسیج‬‫ےگ‬‫رکںی‬
  • 17. 17 (2)‫ر‬‫ر‬‫ئ‬‫ش‬‫ک‬‫ی‬‫س‬ ‫ےک‬‫اضہطب‬‫اس‬‫وک‬‫ااھتریٹ‬‫ٹ‬‫ل‬‫ی‬‫ی‬‫ا‬‫وج‬‫ےگ‬‫وہں‬‫احلص‬‫اایتخرات‬‫ویہ‬‫وک‬‫رٹوبیلن‬01‫اور‬04،‫ںیہ‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫تحت‬‫ےک‬ ‫اور‬‫ہی‬‫دقمہم‬‫ا‬‫ن‬‫اکرروایئ‬‫یسک‬‫ےس‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫امتحت‬،‫ہلصیف‬‫یسک‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫تحت‬‫ےک‬‫اضہطب‬‫اس‬‫اور‬‫ےہ‬‫اتکس‬‫رک‬‫بلط‬‫یھب‬‫راکیرڈ‬‫اک‬‫ڈرگی‬‫زسا‬،‫ا‬‫ن‬، ‫مکح‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬:‫ہک‬‫ےہ‬‫اتکس‬‫رک‬‫ات‬‫دہان‬‫ہی‬‫ےھجمس‬‫انمس‬‫یھبک‬‫ج‬‫رٹوبیلن‬‫ےہ۔‬‫اتکس‬‫رک‬‫این‬‫رظنن‬‫رپ‬ )‫(افل‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫اس‬‫یک‬‫صخش‬‫یسک‬‫ادنر‬‫ےک‬‫دحود‬‫اعم ہل‬‫اک‬‫اٹمن‬‫اطمقب‬‫ےک‬‫اقونن‬‫ےن‬‫اجےئ؛‬‫ا‬‫الن‬‫رو‬‫روب‬‫ےک‬‫رٹوبیلن‬‫ےئل‬‫ےک‬ ) (‫اجےئ؛‬‫ایک‬‫آزاد‬‫وک‬‫صخش‬‫یسک‬ ‫ت‬ ‫ررحاس‬‫زب‬‫ںیم‬‫ادناز‬‫اانمس‬‫ن‬‫ا‬‫ن‬‫ریغاقونین‬‫رپ‬‫حطس‬‫یجن‬‫ا‬‫ن‬‫رساکری‬‫ادنر‬‫ےک‬‫دحود‬‫ان‬ )‫(ج‬‫وک‬‫صخش‬‫یسک‬ ‫ت‬ ‫ررحاس‬‫زب‬‫ںیم‬‫لیج‬‫یسک‬‫واعق‬‫ادنر‬‫ےک‬‫دحود‬‫ان‬‫اہجں‬‫اجےئ‬‫ا‬‫الن‬‫رو‬‫روب‬‫ےک‬‫رٹوبیلن‬‫اعمےلم‬‫راوتلاء‬‫زب‬‫یسک‬ ‫اور‬‫ےکس؛‬‫اج‬‫یک‬‫ھچگ‬‫وپھچ‬‫ےس‬‫اس‬‫ںیم‬‫رٹوبیلن‬‫اس‬‫ا‬‫ن‬‫ےکس‬‫اج‬‫ایل‬‫رہ‬‫اجب‬‫اک‬‫اس‬‫رپ‬‫وطر‬‫ےک‬‫ق اہ‬‫ںیم‬ )‫(د‬‫اجےئ؛‬‫ا‬‫الن‬‫ہگج‬‫دورسی‬‫یسک‬‫ےئل‬‫ےک‬‫دصقم‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫امسع‬‫ےس‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫وک‬‫دیقی‬‫یسک‬‫ادنر‬‫ےک‬‫دحود‬‫ان‬ (0)‫وقانین‬‫ےئل‬‫ےک‬‫رکےن‬‫روگیٹیل‬‫اکر‬‫رطہقی‬‫اک‬‫دقمامت‬‫ان‬ً‫اتق‬‫وف‬ً‫اتق‬‫و‬‫رٹوبیلن‬‫ےہ۔‬‫اتکس‬‫دے‬‫لیکشت‬ )‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ا‬‫دن‬‫(زور‬ ‫وموجد‬‫یک‬‫رٹوبیلن‬‫ا‬‫افن‬‫ںیم‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫ہ‬‫ایک‬‫ر‬‫وجتب‬‫رپ‬‫وطر‬‫واحض‬‫وہےئ‬‫ےتیل‬‫رہ‬‫اجب‬‫اک‬‫ربیک‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫ایگ‬‫ہک‬‫اسیج‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رکن‬‫ںیہن‬‫وپرا‬‫وک‬‫اقتےض‬‫آینیئ‬‫مک‬‫ےس‬‫مک‬‫ےک‬‫االصاحت‬‫دعایتل‬‫ہی‬‫ہک‬‫ےہ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬ٰ‫یمظع‬ ‫ت‬ ‫دعال‬ (‫دقمہم‬‫ےک‬‫یلع‬‫رہمان‬PLD 1998 SC 1445‫ںیم‬‫نمض‬‫اس‬‫اشمدہات‬‫ےک‬‫اصابحن‬‫جج‬‫زعمز‬‫ےہ۔‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ےط‬‫ںیم‬)‫ہی‬:‫ہک‬‫ےھت‬ ‫اال‬‫ن‬‫"ذموکرہ‬'‫الء‬‫سیک‬'‫مہ‬‫رپ‬‫اینبد‬‫یک‬‫ورک‬‫رمی‬‫ف‬‫آینیئ‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫دعہیل‬‫ہک‬‫ےہ‬‫ایک‬‫ےط‬‫ںیم‬‫اال‬‫ن‬‫ذموکرہ‬‫اہیں‬‫ےن‬‫ےک‬‫رٹوبیزلن‬‫ا‬‫ن‬‫دعاوتلں‬ ‫وج‬‫داتی‬‫ںیہن‬‫ااجزت‬‫یک‬‫اس‬/‫ا‬ ‫ت‬ ‫رکن‬‫ںیہن‬‫میلست‬‫وک‬‫ایقم‬‫ےک‬‫اظنم‬‫وتمازی‬‫ےک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫رہ‬‫اجب‬‫دعایتل‬‫ہن‬‫ںیم‬‫رگناین‬‫اور‬‫رٹنکول‬‫ااظتنیم‬‫اور‬ ‫وہں۔‬‫ںیم‬‫دقمہم‬‫وموجدہ‬‫الیپ‬‫وک‬‫رٹوبیلن‬‫ٹ‬‫ل‬‫ی‬‫ی‬‫ا‬‫ںیہن۔‬‫یھب‬‫وک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫ہک‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫اہیں‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫ایک‬‫اامتہم‬‫اک‬‫رکےن‬‫ا‬‫رگدی‬‫دتشہ‬‫دسناد‬ ،‫اٹکی‬0111‫نشکیس‬‫ےک‬42‫دہعف‬‫یک‬‫ویکہکن‬‫ںیہن‬‫ر‬‫ومب‬‫ںیم‬‫لکش‬‫وموجدہ‬‫اینپ‬‫ہی‬‫آرزلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫اور‬‫وصتر‬‫ےک‬‫آزادی‬‫یک‬‫دعہیل‬010 ‫اور‬410‫وہیت‬‫رادناز‬‫اب‬‫الخف‬‫ےک‬"‫ےہ۔‬ ‫ربیک‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫وموجدہ‬‫یک‬‫رٹوبیلن‬‫ا‬‫افن‬‫ںیم‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫ےہ۔‬‫دالیت‬‫اد‬‫ن‬‫یک‬‫دقمہم‬‫ای‬‫ےک‬‫انپہ‬‫اور‬‫رنشی‬‫ایم‬‫ںیم‬‫اڈنیلگن‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ویریپ‬‫یک‬‫وقحق‬‫این‬‫ان‬‫دقمہم‬‫اریخی‬ ‫ت‬ ‫ن‬(‫راطہین‬‫ب‬‫انبم‬‫اچاہل‬0116) 23EHRR،200‫ںیم‬‫ہلصیف‬‫اریخی‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫ےک‬‫اور‬‫ےلصیف‬‫ےک‬‫رکیسرٹی‬‫وہم‬‫ںیم‬‫دقمامت‬‫اہجں‬،‫رہ‬‫اجب‬‫دعایتل‬‫ےک‬‫ولصیفں‬‫ذموکرہ‬‫الس‬‫وقیم‬‫ےن‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬،‫یک‬‫اایتخر‬‫دلیل‬‫یک‬‫یتم‬‫رثحب‬‫زب‬‫رپ‬‫وطر‬‫یلیصفت‬‫وک‬ ‫ہک‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ایگ۔‬‫ا‬‫الن‬‫اور‬‫وقحق‬‫ےک‬‫رد‬‫ف‬‫یسک‬‫اگبلطر‬‫ےک‬‫انپہ‬‫اظنم‬‫اقونین‬‫راجئ‬ ‫ت‬ ‫ت‬ ‫وق‬‫اس‬‫ںیم‬‫اڈنیلگن‬‫ونکنشن‬‫ویریپ‬‫رپ‬‫وقحق‬‫این‬‫ان‬‫آرزلکیٹ‬‫ےک‬0‫اور‬00‫ےن‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ےہ۔‬‫انمیف‬‫ےک‬‫وقحق‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫ںیم‬ :‫ہک‬‫ا‬‫دن‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬ "000‫ہک‬‫ےہ‬‫رکیت‬‫میلست‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫۔‬‫اامعتسل‬‫اک‬‫وماد‬‫ہیفخ‬‫یگل‬‫رپ‬‫ن‬‫داو‬‫السیتم‬‫وقیم‬‫اہجں‬‫ےہ‬‫اتکس‬‫وہ‬‫ر‬‫رگب‬‫ااقب‬‫ن‬‫ںیم‬‫اعمالمت‬‫اےسی‬‫وہ‬‫۔‬‫امہ‬ ‫ت‬ ‫ن‬ ‫اکحم‬‫یکلم‬‫ہک‬‫ںیہن‬‫بلطم‬‫ہی‬‫اک‬‫اس‬‫ہک‬‫دںی‬‫ہہک‬‫ہی‬‫یھب‬‫ںیہک‬‫اہجں‬‫الس‬‫وقیم‬‫ہی‬‫ر‬‫ومب‬‫ےک‬‫دعاوتلں‬‫یکلم‬،‫ےہ‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫رگدی‬‫دتشہ‬‫اور‬‫یتم‬ ‫رٹنکو‬( ‫ت‬ ‫تکس‬‫وہ‬‫ںیہن‬‫آزاد‬‫ےس‬‫ل‬‫دںیھکی‬mutatis mutandis،‫ومر‬‫ہلصیف‬،‫راطہین‬‫ب‬‫انبم‬‫اہریل‬‫و‬‫لبمیک‬،‫افسک‬‫ہخ‬01‫اتسگ‬ 0111‫ر‬‫ریسب‬،A‫ربمن‬014‫ہحفص‬،01‫ریپا‬،02‫ومرہخ‬‫ہلصیف‬،‫راطہین‬‫ب‬‫انبم‬‫رمے‬‫اور‬41‫ر‬‫اوتکب‬0112‫ر‬‫ریسب‬،A‫ربمن‬،300- A‫ہحفص‬،41‫ریپا‬،41)‫۔‬‫ہک‬‫اسیج‬،‫ہک‬‫ےہ‬‫دیتی‬‫اتیمہ‬‫وک‬‫تقیقح‬‫اس‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ےن‬‫اکروں‬‫دماتلخ‬‫آرلکیٹ‬00‫ںیم‬‫ےلسلس‬‫ےک‬‫یک‬‫ادنیہ‬‫ن‬ (‫ریپارگاف‬‫دںیھکی‬022‫ےچین‬،)‫۔‬‫ںیم‬‫دقمامت‬‫ےک‬‫رطز‬‫اس‬‫ںیم‬‫ڈینیکا‬‫ےہ۔‬‫یئگ‬‫دی‬‫لیکشت‬‫لکش‬‫ر‬‫ومب‬‫ادہ‬‫زن‬‫یک‬‫رٹنکول‬‫دعایتل‬‫اثمل‬‫اس‬ ‫ںیہ‬ ‫ت‬ ‫تکس‬‫اج‬‫الےئ‬‫اکر‬‫روےئ‬‫ب‬‫وج‬‫ںیہ‬‫وموجد‬ ‫رط‬‫اےسی‬‫ہک‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬‫ر‬‫اظہ‬‫ےس‬‫ںیم‬‫ارے‬‫ن‬‫ےک‬‫ذراعئ‬‫اور‬‫ونتیع‬‫یک‬‫ولعمامت‬‫سنج‬‫ایلیٹن‬‫وج‬ ‫ات‬‫ڈش‬‫خ‬‫ویکسریٹ‬‫اقونین‬‫ر‬‫اجب‬‫اور‬‫ںیہ‬‫رکےت‬‫اصمتحل‬‫رپ‬‫وک‬‫رد‬‫ف‬‫ااصنف‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫اکرروایئ‬‫ںیہ۔‬‫رکےت‬‫رامہ‬‫ف‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫دح‬‫اخرطوخاہ‬
  • 18. 18 004- ‫ت‬ ‫دعال‬‫رظن‬‫شیپ‬‫ےک‬‫اس‬‫ہک‬‫ےہ‬‫یتھجمس‬‫یبلط‬‫ںیم‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ےس‬‫اج‬‫ےب‬‫سبح‬‫وت‬‫ہن‬‫یک‬‫یہ‬‫ہن‬‫اور‬‫اکرروایئ‬‫رٹسم‬‫وک‬‫اچاہل‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬ ،‫رہ‬‫اجب‬‫دعایتل‬‫رو‬‫روب‬‫ےک‬‫دعاوتلں‬‫یکلم‬‫اک‬‫ہلصیف‬‫ےک‬‫ےنیل‬‫ںیم‬‫اکر‬‫رطہقی‬‫اک‬‫پ‬‫اشموریت‬‫یہ‬‫ہن‬‫اور‬‫آرلکیٹ‬0‫ریپا‬0‫(آرلکیٹ‬0-2‫ےک‬) ‫ںیہ۔‬‫رکےت‬‫وپرا‬‫وک‬‫اقتوضں‬‫ہک‬‫ےک‬‫اس‬‫رظن‬‫شیپ‬‫ےہ‬‫اں‬‫امنن‬‫ادہ‬‫زن‬‫ںیہک‬‫اخیم‬‫ہی‬‫رٹسم‬‫آزادی‬‫یک‬‫ان‬‫ےئل‬‫ےک‬‫رعہص‬‫دقر‬‫اس‬‫شال ہب‬‫وک‬‫اچاہل‬ ‫سج‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫ایک‬‫رحموم‬‫ےس‬‫رپ‬‫ریپارگاف‬‫(دںیھکی‬‫ےہ‬‫الزم‬‫ا‬‫وہن‬‫دیپا‬‫وشتشی‬‫دیجنسہ‬040‫اورپ)۔‬ 000-،‫رصتخم‬‫ہصق‬‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫ونکنشن‬0‫ریپا‬2‫(آرلکیٹ‬‫ےہ‬‫وہیئ‬‫ورزی‬‫الخف‬‫یک‬0-2‫)۔‬ ‫ےن‬‫ٹیٹس‬‫آف‬‫رکیسرٹی‬‫ہک‬‫رپ‬‫انبء‬‫اس‬‫رٹسم‬‫وطر‬‫ےک‬‫ولصیفں‬‫اےنپ‬‫ےک‬‫رےنھک‬‫ںیم‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫لبق‬‫ےس‬‫دبری‬‫کلم‬‫اور‬‫رکےن‬‫دبر‬‫کلم‬‫وک‬‫اچاہل‬ ‫رپ‬،‫ےہ‬‫ایک‬‫ایبن‬‫وک‬‫اومر‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫السیتم‬‫وقیم‬‫اایتخ‬‫ےک‬‫رہ‬‫اجب‬‫ےک‬‫دعاوتلں‬‫راطونی‬‫ب‬‫ےھت۔‬‫دحمود‬‫رات‬‫روغر‬‫زب‬‫وک‬‫وشادہ‬‫ان‬‫وخد‬‫ڈات‬‫ی‬‫وہ‬ ‫ںیھت‬‫یتکس‬‫ال‬‫ںیہن‬‫ہک‬‫یک‬‫اوتسار‬‫اینبد‬‫یک‬‫ےلصیف‬‫اس‬‫اےنپ‬‫ےن‬‫ٹیٹس‬‫آف‬‫رکیسرٹی‬‫رپ‬‫نج‬‫ددنہہ‬ ‫ت‬ ‫دروخاس‬‫ےک‬‫رطخے‬‫ےئل‬‫ےک‬‫السیتم‬‫وقیم‬ ‫ا‬‫ن‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫آن‬‫ںیم‬‫زرمے‬‫آرلکیٹ‬0‫رپھک‬‫اجچن‬‫وکیئ‬‫یک‬‫رطخات‬‫ےک‬‫یک۔‬‫اجبےئ‬‫ےک‬‫اس‬‫ہک‬‫ڑپا‬‫ا‬‫رکن‬‫دحمود‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫رہ‬‫اجب‬‫ےک‬‫ات‬‫ن‬‫اس‬‫وک‬‫وخد‬‫اںیہن‬ ‫ےن‬‫ٹیٹس‬‫آف‬‫رکیسرٹی‬‫ہک‬‫ےھت‬‫رکےت‬‫ر‬‫اظہ‬‫ہی‬‫وشادہ‬‫ا‬‫آن‬‫تحت‬‫ےک‬‫اقونن‬‫یکلم‬‫ےئل‬‫ےک‬‫رکےن‬‫دیپا‬‫وتازن‬‫رضوری‬‫یک‬‫اکرروایئ‬‫(دںیھکی‬ ‫ریپارگاف‬20‫اورپ)۔۔۔‬ 022-‫ریپارگاف‬‫(دںیھکی‬‫اکروں‬‫دماتلخ‬6‫یھبس‬‫ےس‬‫)ںیم‬‫اورپ‬‫دقمامت‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫السیتم‬‫وقیم‬‫رہ‬‫اجب‬‫دعایتل‬‫ہک‬‫اھت‬‫ایخل‬‫اک‬ ‫ںیم‬‫ا۔‬ ‫ت‬ ‫آن‬‫ںیہن‬‫ںیم‬‫زرمے‬‫ےک‬‫التیف‬‫ر‬‫ومب‬‫آرلکیٹ‬00‫ےس‬‫وشادہ‬‫اور‬‫اقحقئ‬‫امتم‬‫وک‬‫ادارے‬‫آزاد‬‫یسک‬‫ہک‬‫ےہ‬‫رضوری‬‫اانت‬‫مک‬‫از‬‫مک‬‫تحت‬‫ےک‬ ‫اجےئ‬‫ایک‬‫آاگہ‬‫سج‬‫وہ‬‫احلص‬‫ااقحتسق‬‫اک‬‫رکےن‬‫ہلصیف‬‫اور‬‫ےک‬‫وہ‬‫ادنب‬‫ن‬‫ٹیٹس‬‫آف‬‫رکیسرٹی‬‫ں۔‬ ‫ریپارگاف‬‫(دںیھکی‬‫آیئ‬‫ڈویلب‬‫یس‬‫ےج‬‫اور‬‫رٹنس‬‫ای‬‫آر‬‫آیئ‬‫اے‬،‫ربلیٹ‬،‫ارٹنلنشین‬‫ی‬‫شج‬‫مٹ‬‫ی‬ ‫ا‬‫ںیم‬‫ےلسلس‬‫اس‬6‫ےن‬)‫اورپ‬‫اےسی‬‫ںیم‬‫ڈینیکا‬ ‫رکایئ۔‬‫ذبمول‬‫وتہج‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫رطف‬‫یک‬‫اکر‬‫رطہقی‬‫واےل‬‫وہےن‬ ‫الق‬‫ںیم‬‫دقمامت‬‫اٹکی‬‫رنشی‬‫ایم‬‫ڈینیکنی‬0116‫اٹکی‬‫رنشی‬‫(ایم‬ 0111‫رمیم‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫ذرےعی‬‫ےک‬)‫دشہ‬‫تحت‬‫ےک‬‫جج‬‫ای‬‫اک‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وافیق‬‫سج‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رکن‬ ‫ت‬ ‫امسع‬‫یک‬‫رمکے‬‫دنب‬‫رپ‬‫وشادہ‬‫امتم‬‫ددنہہ‬ ‫ت‬ ‫دروخاس‬‫ںیم‬ ‫وک‬‫اور‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ا‬‫دن‬‫الخہص‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫دح‬‫ہنکمم‬‫اک‬‫دقمہم‬‫الخف‬‫ےک‬‫اس‬‫ںیم‬‫سج‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ایک‬‫رامہ‬‫ف‬‫ایبن‬‫ای‬‫اک‬‫رکےن‬‫بلط‬‫وشادہ‬‫اور‬‫امندنئیگ‬‫اےس‬ ‫ےہ۔‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬‫احلص‬‫ ق‬‫تیثیح‬‫وپدیشہ‬‫یک‬‫وماد‬‫ویکسریٹ‬‫وہےئ‬‫دےتی‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫رضوری‬‫ات‬‫ن‬‫ہی‬‫وک‬‫رہ‬‫اجب‬‫اک‬‫وشادہ‬‫ان‬‫ہک‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫راھک‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫رف‬‫ب‬ ‫ںیم‬‫احالت‬‫ان‬‫امہ‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫ےہ۔‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ایل‬‫ںیم‬‫ریغوموجدیگ‬‫یک‬‫دوونں‬‫امندنئہ‬‫ےک‬‫اس‬‫اور‬‫ددنہہ‬ ‫ت‬ ‫دروخاس‬‫ہگج‬‫یک‬‫ان‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫دہای‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫دعال‬ ‫اتیل‬‫ولیک‬‫ای‬‫احلم‬‫اک‬‫رئیلکسن‬‫ویکسریٹ‬‫اطمقب‬‫وج‬‫ےہ‬‫اومعلم‬‫ن‬‫اور‬‫ےہ‬‫اتیل‬‫رہ‬‫اجب‬‫اک‬‫ق اوہں‬‫آزامےن‬‫وقت‬‫یک‬‫دقمہم‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫اس‬‫رن‬‫وک‬ ‫ت‬ ‫دعال‬ ‫ےہ۔‬‫داتی‬‫دمد‬‫ںیم‬‫یذحفی‬‫رضوری‬‫عم‬‫الخہص‬‫اک‬‫وشادہ‬‫واےل‬‫وہےن‬‫احلص‬‫ےس‬‫اکرروایئ‬‫اس‬‫ےہ۔۔۔‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ا‬‫دن‬‫دے‬‫وک‬‫ددنہہ‬ ‫ت‬ ‫دروخاس‬ 000-‫دعاںیتل‬‫یہ‬‫ہن‬‫اور‬‫پ‬‫اشموریت‬‫وت‬‫ہن‬‫ںیم‬‫دقمےم‬‫وموجدہ‬‫ےلصیف‬‫اس‬‫ےک‬‫رکیسرٹی‬‫وہم‬‫ہک‬‫ںیکس‬‫ےل‬‫رہ‬‫اجب‬‫اک‬‫رٹسم‬‫وک‬‫اچاہل‬ ‫اجےئ۔‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫دبر‬‫کلم‬‫اھبرت‬‫ےس‬‫وحاےل‬‫ےک‬‫وسال‬‫ےک‬‫رطخے‬‫ضحم‬‫وہےئ‬‫رےتھک‬‫اطق‬‫االےئ‬‫ن‬‫وک‬‫اومر‬‫ےک‬‫السیتم‬‫وقیم‬‫ےک‬‫اس‬ ‫وسچ‬‫یک‬‫دعاوتلں‬‫رسکع‬‫ب‬‫د‬‫اانیمطن‬‫وک‬‫وخد‬‫ال‬‫ہک‬‫یھت‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫ےن‬‫ےن‬‫رکیسرٹی‬‫وہم‬‫رٹسم‬‫وک‬‫اچاہل‬‫رطخے‬‫درشیپ‬‫درشیپ‬‫وک‬‫السیتم‬‫وقیم‬‫وک‬ ‫ریپارگاف‬‫(دںیھکی‬‫اھت‬‫ا‬‫دن‬‫انب‬‫وتمازن‬‫ےک‬‫رطخے‬20‫اورپ)۔‬‫اال‬‫ن‬‫ذموکرہ‬‫ہی‬‫ہک‬‫ےہ‬‫رظن‬‫شیپ‬‫ےک‬‫اومر‬‫اںیہن‬‫رٹسم‬‫اچاہل‬‫آرلکیٹ‬‫یک‬0، ‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫ونکنشن‬00، ‫ت‬ ‫اکشی‬‫ینبم‬‫رپ‬‫اقمدص‬‫ےک‬‫وحاےل‬‫ےک‬‫التیف‬‫ر‬‫ومب‬‫ےس‬‫اتکس۔‬‫اج‬‫ایک‬‫ںیہن‬‫وصتر‬
  • 19. 19 002-‫ہک‬‫ےہ‬‫رکیت‬‫ونٹ‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ازںی‬‫العوہ‬‫پ‬‫اشموریت‬‫اقونین‬‫العوہ‬‫ےک‬‫درگی‬‫وک‬‫ددنہہ‬ ‫ت‬ ‫دروخاس‬‫ںیم‬‫اکرروایئ‬‫رو‬‫روب‬‫ےک‬ ،‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫ںیہن‬‫ ق‬‫اک‬‫امندنئیگ‬‫ارادہ‬‫ےک‬‫رکےن‬‫دبر‬‫کلم‬‫اےس‬‫ےک‬،‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫اخہک‬‫ای‬‫اک‬‫ووجہ‬‫یک‬‫ونسٹ‬‫ہن‬‫احلص‬‫اایتخر‬‫وکیئ‬‫اک‬‫ےنیل‬‫ہلصیف‬‫وک‬‫پ‬ ‫اور‬‫اھت‬‫رکیسرٹ‬‫وہم‬‫ی‬‫رپ‬‫اور‬‫یھت‬‫ہن‬‫الزم‬‫ادنبی‬‫ن‬‫یک‬‫وشمرہ‬‫ےک‬‫ان‬‫ریپارگاف‬‫(دںیھکی‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ںیہن‬‫ااشفء‬‫اےس‬01،04‫اور‬61‫ان‬‫اورپ)۔‬ ‫ںیم‬‫احالت‬‫وکلسن‬‫اشموریت‬‫ہک‬‫اھت‬‫اتکس‬‫اج‬‫ایک‬‫ںیہن‬‫ایخل‬‫ںیم‬‫ارے‬‫ن‬‫ےک‬‫آرلکیٹ‬‫وہ‬00‫اخرطوخاہ‬‫ےک‬‫اکر‬‫رطقی‬‫ےئل‬‫ےک‬‫اقمدص‬‫ےک‬ ‫اھت۔‬‫اتکس‬‫رک‬‫شیپ‬‫ادقاامت‬‫افحیتظ‬ 000- ‫ت‬ ‫دعال‬‫ےئہ‬‫رےتھک‬‫رظن‬‫شیپ‬‫وک‬‫دح‬‫یک‬‫ویمکں‬‫وایل‬‫اجےن‬‫ایئ‬‫ن‬‫ںیم‬‫دوونں‬‫پ‬‫اشموریت‬‫اور‬‫اکرروایئ‬‫یک‬‫رہ‬‫اجب‬‫دعایتل‬‫وصتر‬‫ہی‬ ‫ہک‬‫یتکس‬‫رک‬‫ںیہن‬‫آرلکیٹ‬‫وہ‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫ادقاامت‬‫وج‬‫ےک‬‫التیف‬00‫آرلکیٹ‬‫اسھت‬‫اسھت‬‫ےک‬0‫ںیہ۔‬‫رکےت‬‫وپرا‬‫وک‬‫اقتوضں‬‫ےک‬ ‫آرلکیٹ‬‫رپ‬‫انبء‬‫اس‬00‫و‬‫الخف‬‫یک‬‫ےہ۔‬‫وہیئ‬‫رزی‬ ‫ےن‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫یک‬‫یٹسجیم‬‫ر‬‫ہ‬‫رپ‬‫ےلصیف‬‫ےک‬‫اچاہل‬،‫اٹکی‬‫نشیمک‬‫ازلیپ‬‫رنشی‬‫ایم‬‫لشیپس‬0111)"‫("اٹکی‬‫ا۔‬‫دن‬‫لیکشت‬‫رطہقی‬‫اک‬‫وجیئ‬‫اچرہ‬‫اقونین‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫ںیم‬‫ےہ‬‫لمتشم‬‫رپ‬‫اراکن‬‫نیت‬‫تحت‬‫ےک‬‫اٹکی‬،‫نشیمک‬ ‫ای‬‫ےس‬‫ںیم‬‫نج‬‫اچےئہ۔‬‫ا‬‫وہن‬‫جج‬‫رڈ‬‫راٹیب‬‫ا‬‫ن‬‫رسوس‬‫احرض‬‫اک‬‫وکرٹ‬‫الیپ‬‫ا‬‫ن‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫ےک‬‫نشیمک‬‫ارون‬‫سٹسج‬‫رٹسم‬ ‫ت‬ ‫ت‬ ‫وق‬‫اس‬‫ےہ۔‬‫احلص‬‫وک‬‫اچرلسن‬‫الرڈ‬‫ریغے‬‫شالرشتک‬‫اایتخر‬‫اک‬‫رقتری‬‫یک‬‫نشیمک‬ ‫ںیہ۔‬‫رئیچنیم‬ 0-‫ا‬‫یک‬‫ادتقار‬‫مہ‬‫الثیث‬‫میسقت‬‫ںیہ۔‬‫رےتھ‬‫ب‬‫رطف‬‫یک‬‫ےلئسم‬‫امہ‬‫دورسے‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫اوصل‬‫ےک‬‫ااتسک‬‫ن‬‫ینعی‬‫وضع‬‫ر‬‫ہ‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫اس‬‫رن‬‫ںیم‬‫سج‬‫ےہ‬‫وموجد‬‫آنیئ‬‫ری‬‫رحتب‬‫ای‬‫اس‬‫ن‬‫ےک‬‫ن‬ ‫اور‬‫ےہ‬‫یئگ‬‫دی‬‫رک‬‫لیکشت‬‫یک‬‫دعہیل‬‫اور‬‫ہننقم‬،‫ااظتنہیم‬‫ںیہ۔‬‫یئگ‬‫دی‬‫وسی‬‫اں‬‫دارن‬‫ذہم‬‫اور‬‫راضئ‬‫ف‬،‫اومر‬‫ہقلعتم‬‫اےس‬‫یک‬‫ادتقار‬‫الثیث‬‫میسقت‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫انبن‬‫ینیقی‬‫وک‬‫ات‬‫ن‬‫اس‬،‫ےہ‬‫الم‬‫ش‬‫ںیم‬‫آنیئ‬‫ہک‬‫اسیج‬،‫اوصل‬‫اک‬ ‫ہک‬‫ر‬‫وہ۔‬‫وتازن‬‫درایمن‬‫ےک‬‫اء‬‫ا‬‫ض‬‫ع‬‫ا‬‫وں‬ ‫ت‬ ‫ت‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫اس‬‫ن‬‫ہک‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬‫ا‬‫انبن‬‫ینیقی‬‫ےسج‬‫ےہ‬‫یہ‬‫دعہیل‬‫ہی‬‫درتقیقح‬‫اء‬‫ا‬‫ض‬‫ع‬‫ا‬‫درگی‬‫دوونں‬‫اہک‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫رکںی‬‫ہن‬‫اجتوز‬‫ےس‬‫رکداروں‬‫دشہ‬‫ےط‬‫تحت‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ہقلعتم‬‫اےنپ‬ ‫رےہ۔‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫رف‬‫ب‬‫آیگنہ‬‫مہ‬‫آینیئ‬‫ےن‬ٰ‫یمظع‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫دقمہم‬‫ےک‬‫انسح‬‫رسمور‬‫دیس‬(PLD 1998 SC 823‫ںیم‬)‫ےہ‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫ےط‬‫رپ‬‫وطر‬‫واحض‬‫اوصل‬‫ہی‬،‫ںیہ‬‫دےیئ‬‫رک‬‫ایہم‬‫اوصل‬‫رامنہ‬‫ذلی‬‫درج‬‫اور‬ :ً‫اضی‬‫ا‬ "‫اگہک‬‫وہ‬‫ر‬‫اہ‬‫ن‬‫ےس‬‫وابسق‬‫ایسق‬‫ا‬‫رکن‬‫ر‬‫اظہ‬‫ایخل‬‫ہی‬‫رپ‬‫رمےلح‬‫اس‬‫یک‬‫ادتقار‬‫وج‬‫ےہ‬‫راجئ‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫اظنم‬‫وافیق‬‫ںیم‬‫کلم‬‫ارے‬‫ہ‬‫الثیث‬‫میسقت‬‫ینبم‬‫رپ‬ ‫ت‬ ‫اس‬‫رن‬‫ںیم‬‫سج‬،‫ےہ‬‫اک‬‫وضع‬‫ر‬‫ہ‬‫ےہ۔‬‫ادنب‬‫ن‬‫اک‬‫رکےن‬‫اکم‬‫وہےئ‬‫رےتہ‬‫ادنر‬‫ےک‬‫دحود‬‫دشہ‬‫ےط‬‫ںیم‬‫آنیئ‬‫ہک‬‫ےہ‬‫اتکس‬‫اج‬‫اہک‬‫ہی‬‫ارگہچ‬‫دعہیل‬ ‫ویکہکن‬‫ےہ‬‫وضع‬‫رنی‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫زمکور‬‫نکیل‬‫ںیہ‬‫احلص‬‫وک‬‫ااظتنہیم‬‫ا‬‫ن‬‫ہننقم‬‫وج‬‫ںیہن‬‫اایتخرات‬‫ا‬‫ن‬‫واسلئ‬‫وہ‬‫اس‬‫ن‬‫ےک‬‫اس‬‫ازک‬‫ن‬‫اور‬‫امہ‬‫ااہتنیئ‬‫ای‬‫اےس‬ ‫وک‬‫ات‬‫ن‬‫اس‬‫ینعی‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫وساپن‬‫رکدار‬‫ہک‬‫ا‬‫انبن‬‫ینیقی‬‫ااکلہر‬‫وکحیتم‬‫ا‬‫ن‬‫وضع‬‫یھب‬‫وکیئ‬‫ںیلچ‬‫ہن‬‫الخف‬‫ےک‬‫اقونن‬‫دورسے‬‫یسک‬‫ا‬‫ن‬‫دہعف‬‫یسک‬‫یک‬‫آنیئ‬‫اور‬ ‫رظن‬‫شیپ‬‫ےک‬‫ونتیع‬‫یک‬‫اکم‬‫اال‬‫ن‬‫ذموکرہ‬‫ےئگ‬‫وسےپن‬‫وک‬‫دعہیل‬‫واولں‬‫دےنی‬‫لیکشت‬‫آنیئ‬‫ںیم‬‫امہ‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫ا۔‬‫دن‬‫لیکشت‬‫وصتر‬‫اک‬‫دعہیل‬‫آزاد‬‫ای‬‫ےن‬ ‫دع‬‫ہک‬‫اگ‬‫اچوہں‬‫ا‬‫رکن‬‫ااضہف‬‫ہی‬‫اہیں‬‫تحت‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫یھب‬‫رپ‬‫ہیل‬‫اسیج‬‫ےہ‬‫وہیت‬‫اعدئ‬‫داری‬‫ذہم‬‫رکےن‬‫اکم‬‫وہےئ‬‫رےتہ‬‫ادنر‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫اےنپ‬ ‫ہک‬‫آرلکیٹ‬‫العوہ‬‫ےک‬‫درگی‬‫ںیم‬‫آنیئ‬012‫ےہ۔‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫ےط‬‫ںیم‬(‫قش‬‫یک‬‫آرلکیٹ‬‫اال‬‫ن‬‫ذموکرہ‬4‫ہک‬‫ےہ‬‫رکیت‬‫ےط‬)‫وکیئ‬‫ااسی‬‫وک‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫یسک‬ ‫ےک‬‫اس‬‫اموساےئ‬‫اگ‬‫وہ‬‫ںیہن‬‫احلص‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫اےس‬‫وج‬‫ےہ۔‬‫ایگ‬‫ایک‬‫وفتضی‬‫تحت‬‫ےک‬‫اقونن‬‫یسک‬‫ا‬‫ن‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫آنیئ‬‫ںیم‬‫اعمےلم‬‫اس‬ ‫داعفت‬‫آینیئ‬‫ہقلعتم‬‫ہننقم‬‫یہ‬‫ہن‬‫اور‬‫دعہیل‬‫وت‬‫ہن‬‫ہک‬‫اجںیئ‬‫ےئل‬‫ںیم‬‫ادناز‬‫اس‬‫اعمین‬‫ےک‬‫ںیکس‬‫رک‬‫اجتوز‬‫ےس‬‫دحود‬‫اےنپ‬‫اور‬‫ا‬‫رن‬‫وں‬ ‫ت‬ ‫ت‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫س‬ ‫اجےئ۔‬‫راھک‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫رف‬‫ب‬‫وتازن‬‫درایمن‬‫ےک‬‫اء‬‫ا‬‫ض‬‫ع‬‫ا‬‫ےن‬‫آنیئ‬‫ارے‬‫ہ‬‫ہک‬‫اجےئ‬‫ایک‬‫ہن‬‫رظنادناز‬‫وک‬‫ات‬‫ن‬‫اس‬‫اسھت‬‫اسھت‬‫ےک‬‫اس‬‫امہ‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫وک‬‫دعہیل‬ ‫رپ‬‫انبء‬‫اس‬‫اور‬‫ےہ‬‫ا‬‫دن‬‫زور‬‫رپ‬‫اس‬‫اور‬‫ےہ‬‫دی‬‫آزادی‬‫اجںیئ‬‫ےئل‬‫ںیم‬‫ادناز‬‫ایس‬‫اعمین‬‫ےک‬‫داعفت‬‫ہقلعتم‬‫انبںیئ‬‫ینیقی‬‫وک‬‫آزادی‬‫یک‬‫دعہیل‬‫وج‬ "‫ےگ۔‬ ‫یک‬‫ےلصیف‬‫اال‬‫ن‬‫ذموکرہ‬‫ےک‬ٰ‫یمظع‬ ‫ت‬ ‫دعال‬“ratio decidendi”‫ےہ۔‬‫ایگ‬‫ایک‬‫لمع‬‫ںیم‬‫ادناز‬‫وماقف‬‫رپ‬‫دعاوتلں‬ٰ‫یلع‬‫ا‬‫یک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ارے‬‫ہ‬‫رپ‬:‫ںیہ‬‫ہی‬‫ےلصیف‬‫امہ‬‫ضعب‬‫ںیم‬‫نمض‬‫اس‬‫اک‬‫ڈنشی‬‫ی‬‫ن‬‫افو‬‫وف ی‬ (‫دقمہم‬PLD 1983 SC 457(‫دقمہم‬‫اک‬‫وٹھب‬‫ریظن‬‫ےب‬‫رتحمہم‬،)PLD 1989 SC 66(‫دقمہم‬‫اک‬‫نیسح‬‫رشبم‬‫ڈارٹک‬،)PLD 2010 SC 1130‫ادلنی‬‫ر‬‫زعب‬‫اطرق‬،)
  • 20. 20 (‫دقمہم‬‫اک‬PLC 2011 SC (SC) 1130(‫دقمہم‬‫اک‬‫اریٹ‬‫ن‬‫ونط‬،)PLD 2011 SC 997(‫دقمامت‬‫ےک‬‫رٹویزل‬‫دواسین‬،)2013 SCMR 1749‫اور‬PLD 2014 SC 1(‫دقمہم‬‫اک‬‫احمذ‬‫والکء‬‫اور‬)2014 SCMR 111‫)۔‬ ‫ہک‬‫رظن‬‫شیپ‬‫ےک‬‫ات‬‫ن‬‫اس‬‫آنیئ‬‫یک‬‫ادتقار‬‫ہک‬‫ےہ‬‫وہیت‬‫اکعیس‬‫رپ‬‫وطر‬‫واحض‬‫ےس‬‫الثیث‬‫میسقت‬‫انہک‬‫ہی‬‫ڈا‬ ٰ‫ل‬‫ےہ۔‬‫ایگ‬‫راھک‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫رف‬‫ب‬‫وتازن‬‫درایمن‬‫ےک‬‫اء‬‫ا‬‫ض‬‫ع‬‫ا‬‫وں‬ ‫ت‬ ‫ت‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫اس‬‫رن‬‫وہےئ‬‫رےتھک‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫رف‬‫ب‬‫وک‬‫اوصل‬‫ےک‬ ‫ہک‬‫اگ‬‫وہ‬‫وفحمظ‬‫یک‬‫ادتقار‬‫الثیث‬‫میسقت‬‫ےہ۔‬"‫ڈاھہچن‬‫"اینبدی‬‫اک‬‫آنیئ‬‫ارے‬‫ہ‬‫درتقیقح‬‫رانھک‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫رف‬‫ب‬‫وک‬ ‫مہ‬‫ج‬ ‫ا‬‫ارٹنمیل‬‫ن‬‫اور‬‫دصر‬‫وت‬‫ںیہ‬‫رےہ‬‫ےل‬‫رہ‬‫اجب‬‫اتحمط‬‫اک‬‫داعفت‬‫یک‬‫آنیئ‬‫ہک‬‫ںیہ‬‫وموجد‬‫آنشپ‬‫آینیئ‬‫و‬‫اقونین‬‫فلتخم‬‫ےئل‬‫ےک‬‫انبےن‬‫ینیقی‬‫وک‬‫ات‬‫ن‬‫اس‬‫اس‬‫ن‬‫ےک‬‫اس‬‫وک‬‫وقحق‬‫اینبدی‬‫ےک‬‫ولق ں‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬ ‫ہک‬‫اجےئ‬‫ا‬‫انبن‬‫اینعم‬‫ن‬‫رطح‬‫افنذ‬‫اک‬‫ان‬‫ذرےعی‬‫ےک‬‫وفرم‬‫دعایتل‬‫اقونین‬‫اجمز‬‫ای‬‫ایک‬،‫ںیہ‬‫الم‬‫ش‬‫اراکن‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬ ‫ا‬‫ںیم‬‫سج‬‫ارٹنمیل‬‫ن‬‫اور‬‫دصر‬‫ےکس۔‬‫اج‬،‫ںیہ‬‫بختنم‬‫رپ‬‫اینبد‬‫یک‬'‫دیہ‬‫راےئ‬‫ا غ‬‫'ن‬‫وج‬‫شال ہب‬‫ہلصیف‬‫ہی‬ ‫وہےئ‬‫رکےت‬‫ہک‬‫اسیج‬‫اجےئ‬‫ا‬‫اانپن‬‫آنشپ‬‫اس‬‫وکن‬‫ہک‬‫ےگ‬‫رںیھک‬ ‫ت‬ ‫رسرہفس‬‫وک‬‫افمدات‬‫ےک‬‫ولق ں‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫آ‬‫اور‬‫اقونین‬‫فلتخم‬‫ےس‬‫دعب‬‫ےک‬‫ےنٹلپ‬‫ےک‬‫دصی‬‫اوسینںی‬‫ےہ۔‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬‫ر‬‫اظہ‬‫اراہ‬‫ن‬‫ےس‬‫ذراعئ‬‫ینیئ‬ ‫وج‬‫آنشپ‬‫آینیئ‬‫اور‬‫اقونین‬‫ضعب‬:‫ںیہ‬‫ذلی‬‫درج‬،‫ںیہ‬‫وموجد‬‫اس‬‫ن‬‫ےک‬‫ارٹنمیل‬‫ن‬‫اور‬‫دصر‬ I.‫آرلکیٹ‬-421‫آرلکیٹ‬‫ذیلی‬‫ےک‬1:‫رمیم‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫ںیم‬ ‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬-421‫آرلکیٹ‬‫ذیلی‬‫ےک‬-1‫ہک‬‫اسیج‬‫اجںیئ‬‫یک‬‫رامیم‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫ںیم‬‫یک‬‫افسرش‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫رادران‬‫ب‬‫زعمز‬‫ریمے‬‫ےہ۔‬‫یئگ‬ II.‫دحیلعیگ‬‫ررپ‬‫وط‬‫روی‬‫ج‬‫ا‬‫ن‬‫یلک‬‫یک‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬ ‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬،‫دصر‬-421‫آرلکیٹ‬‫ذیلی‬‫ےک‬6‫ا‬‫افن‬،‫وہےئ‬‫رکےت‬‫اامعتسل‬‫اک‬‫ااھتریٹ‬‫اینپ‬‫یئگ‬‫دی‬‫تحت‬‫ےک‬‫یک‬‫ںیہ‬ ‫ت‬ ‫تکس‬‫رک‬‫متخ‬‫تیثیح‬‫رپ‬‫وطر‬‫ےک‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫یک‬‫رپ‬‫وطر‬‫روی‬‫ج‬‫ا‬‫ن‬‫یلک‬‫اور‬ ‫لیکشت‬‫داعفت‬‫ینبم‬‫رپ‬‫رات‬‫اب‬‫و‬‫وااعقت‬‫ںیھجمس۔‬‫ومزوں‬‫اور‬‫رضوری‬‫دصر‬‫ہک‬‫اسیج‬‫ںیہ‬ ‫ت‬ ‫تکس‬‫دے‬‫آنشپ‬‫اس‬ً‫انیقی‬‫یگ۔‬‫وہ‬‫رضوری‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫رہگ‬‫ج‬‫ابقیلئ‬‫وظنمری‬‫یک‬‫ذرک‬‫اقب‬‫ارم‬‫ہی‬ ،‫اجےئ‬‫ا‬‫دن‬‫ااجنم‬‫ےس‬‫اکایمیب‬‫وک‬‫آنشپ‬‫اس‬‫ہک‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫ایسی‬‫ہک‬‫ےہ‬‫ا‬‫ن‬‫اگ‬‫اجےئ‬‫ایک‬‫مض‬‫ںیم‬‫وصےب‬‫دورسے‬‫یسک‬‫رپ‬‫وطر‬‫روی‬‫ج‬‫ا‬‫ن‬‫یلک‬‫وک‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫اع‬‫ن‬‫اک‬‫ایقم‬‫ےک‬‫وصےب‬‫اگل‬‫ای‬‫ہی‬ ‫اگ۔‬‫ےنب‬ III.‫افنذ‬‫اک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬ ‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ارٹنمیل‬‫ن‬014‫آرلکیٹ‬‫ذیلی‬‫ےک‬0‫ےہ۔‬‫یتکس‬‫رک‬‫اذف‬‫ن‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫اک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫یسک‬‫ںیم‬‫اومر‬‫قلعتم‬‫ےس‬ IV.‫نشکیس‬‫ےک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬55A(‫نشکیس‬‫ذیلی‬‫ےک‬4‫رمیم‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫ںیم‬) ‫وم‬‫یک‬‫رٹوبیلن‬‫ا‬‫افن‬‫ربیک‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫وجدہ‬‫ای‬‫ےس‬‫ںیم‬‫نج‬‫ںیہ‬‫اراکن‬‫دو‬‫اور‬‫ںیہ‬‫المزم‬‫وسل‬‫ای‬‫راہ‬‫رسب‬‫ےک‬‫سج‬‫ےہ‬‫لمتشم‬‫رپ‬"‫راد‬‫اف‬‫دھجمسار‬‫"نیت‬‫دورسے‬‫اور‬‫وہں‬‫آاگہ‬‫ےس‬‫رواج‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬ ‫العوہ‬‫ےک‬‫درگی‬‫ہک‬‫ےہ‬‫یک‬‫افسرش‬‫ےن‬‫نشیمک‬‫رسکع‬‫ب‬‫ےک‬‫اس‬‫وہں۔‬‫رےتھک‬‫اتیلہ‬‫یک‬‫ےننب‬‫جج‬‫اک‬‫وک‬‫افسرش‬‫یک‬‫نشیمک‬‫ےگ۔‬‫وہں‬‫جج‬‫ای‬‫ےک‬‫اہوکیئرٹ‬‫راہ‬‫رسب‬‫ےک‬‫رٹوبیلن‬‫ےہ‬‫اتکس‬‫اج‬‫ا‬‫اانپن‬ ‫نشکیس‬‫ےک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫اور‬55A‫ےہ۔‬‫یتکس‬‫اج‬‫یک‬‫رمیم‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫ومزوں‬‫ںیم‬ 1-‫اےنپ‬‫اور‬‫ارتحام‬‫دصب‬‫ےک‬‫رادران‬‫ب‬‫زعمز‬‫اےنپ‬،‫رصتخم‬‫ہصق‬ ‫ت‬ ‫دعال‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫اہجں‬‫ہک‬‫ےہ‬‫ایخل‬‫ریما‬،‫اسھت‬‫ےک‬‫ری‬‫اعج‬‫ر‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫امت‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫اس‬‫ےک‬‫ذہا‬‫اینبدی‬‫اےنپ‬‫ولگ‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫ہک‬‫ےہ‬‫قلعت‬‫اک‬‫ایبن‬ ‫اج‬‫ایک‬‫دلمعرآدم‬‫اور‬‫افنذ‬‫ںیم‬‫ادناز‬‫اینعم‬‫ن‬‫رپ‬،‫ںیہ‬‫اکشر‬‫اک‬‫یمک‬‫یک‬‫وفرم‬‫دعایتل‬‫اور‬‫اقونین‬‫ےئل‬‫ےک‬‫انبےن‬‫ینیقی‬‫وقحق‬‫ےئ‬‫ہک‬‫اسیج‬،‫وہ‬‫ومزوں‬‫اطمقب‬‫ےک‬‫روح‬‫یک‬‫اس‬‫اور‬‫تحت‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫وہ‬‫متخ‬‫رکدار‬‫اک‬‫دعہیل‬‫وت‬ ‫اچےئہ‬‫ا‬‫اجن‬‫اور‬‫اچںیئہ‬‫انیل‬‫ادقاامت‬‫ایک‬‫وک‬‫ااظتنہیم‬‫اور‬‫ہک‬‫اچےئہ‬‫ا‬‫انبن‬‫ینیقی‬‫رطح‬‫سک‬‫وک‬‫ارٹنمیل‬‫ن‬‫ویں‬‫اور‬‫اجےئ‬‫وہ‬‫ازاہل‬‫اک‬‫اومر‬‫ےک‬'‫ایسیل‬‫'ن‬‫اجےئ۔‬‫ا‬‫دن‬‫وھچڑ‬‫رپ‬‫ےلصیف‬‫اور‬‫ایئ‬‫دان‬‫یک‬‫اء‬‫ا‬‫ض‬‫ع‬‫ا‬‫دوونں‬‫رپ‬‫وطر‬‫رتہبنی‬ '‫'وشمرہ‬‫وکیئ‬‫تیمس‬‫ادقاامت‬‫اخص‬‫یسک‬‫ںیم‬‫ےلسلس‬‫اس‬‫ےس‬‫اتیمہ‬‫اینپ‬‫اےس‬‫ےک‬‫روح‬‫یک‬‫آنیئ‬‫وت‬‫اجےئ‬‫یک‬‫وک‬‫ارٹنمیل‬‫ن‬‫ذرےعی‬‫ےک‬‫ااظتنہیم‬‫ارگ‬‫وج‬‫ےہ‬‫اتیل‬‫رک‬‫اایتخر‬‫لکش‬‫یک‬' ‫ت‬ ‫'دہای‬‫اور‬‫ےہ‬‫داتی‬‫رک‬‫رحموم‬ ‫یگ۔‬‫وہ‬‫انمیف‬ :‫اتبرخی‬4102-12-11

×