Peshawar High Court Judgment on FATA Jurisdiction (Urdu, April 2014)

986 views
909 views

Published on

MAY 6, 2014: The Peshawar High Court (PHC) on Monday advised the federal government to submit a reference in the Parliament for suitable amendments to the Constitution with an aim to protect fundamental human rights in the tribal region. The advice was given by a larger bench in a detailed judgment over matters related to illegal detentions and issues of government servants.

The PHC on Monday issued a 46-page judgment related to Fata, in which a larger bench comprising the then PHC chief justice Mian Fasihul Mulk, present Chief Justice Mazhar Alam Miankhel, Justice Yahya Afridi, Justice Qaiser Rasheed and Justice Malik Manzoor Hussain declared that the high court had jurisdiction to hear cases of the employees of provincial and federal governments serving in Fata.

About arrest of people from settled areas by the political administration, the bench declared that the high court could assume its jurisdiction in illegal arrest by the political administration. The bench stated that the arrest would be illegal if political administration did not fulfil procedure under section 86-A of the Criminal Procedure Code (CrPC), before shifting the arrested persons to tribal areas from the settled areas.

The bench declared that the high court had jurisdiction to hear the cases if the incident or any other agreements on business and other matters took place in settled areas between private parties and action was taken by the political authorities.

The bench said the court would decide its jurisdiction in the service maters of those employees who were directly appointed by the political authorities when such cases come to the court for hearing.

However, the bench declared that the high court had no jurisdiction to hear cases related to various matters occurring in Fata and illegal arrests of tribal people there.The judgment said the political agents’ basic duty was to run the administrative affairs of various tribal agencies, but at the same time they also act as judge and sentenced the tribal people under the FCR.

The bench declared that there was no system to control the unlimited powers of the political agents and that was why they were committing serious violations of fundamental human rights and giving decisions on their own free will and under sub-Article 7 of Article 247 of Constitution their divisions are not challenged in the high court.

Therefore, the court declared sub-article 7 of Article 247 of the Constitution inconsistent with articles related to fundamental rights and advised the federal government to submit a reference in the parliament for suitable amendments to the said article.

“We are advising the federal government to submit a reference in the National Assembly and Senate for suitable amendments in sub-article 7 of Article 247 of the Constitution. People of Fata are citizens of Pakistan, but imposing restriction through this article of the Constitution against tribal people to get fundamental rights.

Published in: News & Politics
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
986
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4
Actions
Shares
0
Downloads
8
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Peshawar High Court Judgment on FATA Jurisdiction (Urdu, April 2014)

  1. 1. 1 ‫اہم‬‫ن‬‫ہلصیف‬ ‫اشپور‬،‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫اشپور‬ ‫ارٹنمٹ‬‫ڈن‬‫وجڈلشی‬ W.P No. 1741 of 2012 (Note: Unofficial Translation) ‫ہلصیف‬ : ‫ت‬ ‫امسع‬‫ارخی‬ ‫ت‬ ‫ن‬4102/10/00،4102/10/01،4102/10/01،4102/12/12 /‫دننکہ‬‫الیپ‬‫دمیع‬(‫دمایعن‬:)‫راےئ‬‫ب‬‫ڈووٹیک‬‫ای‬‫رموت‬‫اخن‬‫اہلل‬‫دعس‬‫دمیع‬ :‫اہیلعن‬‫دماع‬‫۔۔۔‬،‫رنجل‬‫ارین‬‫ان‬‫ڈیٹپ‬‫۔۔۔‬‫وظنمر‬،‫رنجل‬‫ارین‬‫ان‬‫ریئ‬‫ویس‬‫دبعافیطلل‬‫ڈرہعی‬‫ی‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬ :‫سٹسج‬‫فیچ‬،‫اکلمل‬‫حیصف‬‫ایمں‬‫آینیئ‬‫اس‬ ‫ت‬ ‫دروخاس‬‫رٹ‬‫ہقلعتم‬‫درگی‬‫اور‬‫دروخاوتسں‬‫ےس‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ںیم‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫رپ‬)‫ا‬‫(افن‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫رااظتنم‬‫زب‬‫ےک‬‫وافق‬ ‫وسال‬‫اک‬‫نیعت‬‫ایگ۔‬‫ا‬‫ااھٹن‬ 4.‫ضعب‬‫ںیم‬‫نمض‬‫اس‬‫دمایعن‬‫ےن‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ہک‬‫ےہ‬‫یک‬‫ادتساع‬‫رپ‬‫وطر‬‫ےک‬‫المزنیم‬‫وسل‬‫واےل‬‫رکےن‬‫اکم‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫وک‬‫ایل‬‫رپ‬‫ڈوپینشیٹ‬‫اہیں‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫ایئ‬‫وصن‬‫ا‬‫ن‬‫وافیق‬‫وج‬‫اجےئ‬ ‫ںیہ؛‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫رقتر‬‫ا‬‫ن‬‫ںیہ‬‫ےئگ‬‫ےجیھب‬‫ںیم‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫اکحم‬‫وپلکٹیل‬‫وک‬‫راد‬‫اف‬‫ضعب‬‫اور‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫ایل‬‫راد‬‫اف‬‫ضعب‬‫اور‬‫ےہ‬‫یئگ‬‫یک‬‫ادتساع‬‫یک‬‫دمد‬‫رپ‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫ریغاقونین‬‫یک‬‫ان‬‫ےس‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬،‫ےن‬‫وہنجں‬ ،‫ےئک‬‫اعمدہے‬‫ےک‬‫دےنی‬‫ااجنم‬‫اکم‬‫رایقیت‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫اسھت‬‫ےک‬‫اویسنجیں‬‫وکحیتم‬‫رپ‬‫انتزاعت‬‫واےل‬‫آےن‬‫اسےنم‬‫رپ‬‫اعمدہوں‬‫ذموکرہ‬‫ںیہ۔‬‫اگبلطر‬‫ےک‬‫التیف‬ 0.‫ےن‬‫این‬‫ن‬‫رقی‬‫ف‬(‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬1)421‫ےہ۔‬‫ا‬‫ااھٹن‬‫وسال‬‫اک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫رپ‬‫ا‬‫افن‬‫رظن‬‫شیپ‬‫ےک‬‫ادنبی‬‫ن‬‫اعدئ‬‫تحت‬‫ےک‬ 2.‫ای‬‫یک‬‫ونتیع‬‫ایس‬‫ازںی‬‫لبق‬‫ربمن‬‫نشیٹپ‬‫(رٹ‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫انبم‬‫ارلامحن‬‫فینح‬‫ونعبان‬،‫نشیٹپ‬‫رٹ‬4101/161)‫ںیم‬‫دمایعن‬‫رٹنکٹکی‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬‫ڈامت‬‫خ‬‫یک‬‫نج‬، ،‫اٹکی‬)‫رسوزس‬‫آف‬‫رنشی‬‫(روگیرلاب‬‫االپمیزیئ‬‫یپ‬‫افی‬‫ڈویلب‬‫انی‬‫ےن‬،‫ںیئگ‬‫یک‬‫احلص‬‫رپ‬‫اینبد‬‫یک‬4111‫یھت۔‬‫یک‬‫ادتساع‬‫یک‬‫رنشی‬‫روگیرلاب‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫المزم‬‫اینپ‬‫تحت‬‫ےک‬،‫رٹ‬ ‫ت‬ ‫دروخاس‬‫اور‬‫یئگ‬‫یل‬‫رک‬‫وظنمر‬ ‫ہک‬‫یئگ‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫دہای‬‫اگ‬‫اجےئ‬‫ایک‬‫وصتر‬‫ر‬‫روگیرلاب‬‫وک‬‫المزوتمں‬‫یک‬‫ان‬‫تحت‬‫ےک‬‫اٹکی‬‫ذموکرہ‬‫۔‬‫ےن‬)‫ا‬‫(افن‬‫رکیسرٹی‬‫فیچ‬‫آڈلنشی‬‫ںیم‬ٰ‫یمظع‬ ‫ت‬ ‫دعال‬CPLA‫دی۔‬‫رک‬‫ر‬‫داب‬‫اعمےلم‬‫اور‬‫یئگ‬‫دی‬‫دے‬‫رتصخ‬ ‫ہلصیف‬‫اک‬4100-10-01‫رٹ‬‫ہک‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫اسھت‬‫ےک‬‫اشمدہات‬‫ان‬‫وک‬ ‫ت‬ ‫دروخاس‬‫وہ‬‫ہک‬‫اھت‬‫اچےئہ‬‫وک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫ویکہکن‬‫اچےئہ‬‫رکین‬‫وک‬‫چنب‬‫رینک‬‫نیت‬‫ای‬‫ےک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬ ‫ت‬ ‫امسع‬‫ارہ‬‫دون‬‫یک‬‫دمایعن‬‫ےک‬ ‫یتیل۔‬‫یھب‬‫تحت‬‫ےک‬‫ایسیل‬‫ن‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وافیق‬‫رہ‬‫اجب‬‫اک‬‫دقمےم‬ 0.‫اور‬‫ا‬‫دن‬‫دے‬‫لیکشت‬‫چنب‬‫را‬‫ب‬‫ای‬‫لمتشم‬‫رپ‬‫اراکن‬‫نیت‬‫ےن‬‫سٹسج‬‫فیچ‬‫افلض‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫ت‬ ‫وق‬‫اس‬‫ںیم‬‫روینش‬‫یک‬‫اس‬ ‫ت‬ ‫امسع‬‫یک‬‫اعمےلم‬4100-00-11‫یئگ۔‬‫یک‬‫ارہ‬‫دون‬‫وک‬‫رٹ‬ ‫ت‬ ‫دروخاس‬ ‫یئگ‬‫یل‬‫رک‬‫وظنمر‬‫ارہ‬‫دون‬‫امتم‬‫اور‬‫دمایعن‬‫ومشب‬‫وہ‬‫ل‬‫اس‬‫وج‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫انیعتت‬‫رطح‬‫ےھت‬،‫ےھت‬‫رےہ‬‫دے‬‫ااجنم‬‫ڈامت‬‫خ‬‫رپ‬‫اینبد‬‫یک‬‫رٹنکٹکی‬‫ںیم‬‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬‫اور‬‫اکہنیب‬‫اںیہن‬‫ہک‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫مکح‬‫ںیم‬‫ارے‬‫ن‬‫ےک‬ ‫اجےئ۔‬‫ایک‬‫وصتر‬‫ر‬‫روگیرلاب‬‫ںیم‬‫روینش‬‫یک‬‫ات‬‫دہان‬‫یئگ‬‫دی‬‫وک‬‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫رن‬‫ڈوب‬ 6.4102-14-01‫رٹ‬‫ی‬‫وفر‬‫ج‬‫وک‬ ‫ت‬ ‫دروخاس‬‫رٹ‬‫ہقلعتم‬‫درگی‬‫عم‬‫دروخاوتسں‬‫رٹ‬‫ارگہچ‬‫ہک‬‫الچ‬‫ہتپ‬‫وت‬‫آیئ‬‫رو‬‫روب‬‫ےک‬‫چنب‬‫رن‬‫ڈوب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ےئل‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫امسع‬،‫ےک‬ ‫ت‬ ‫دروخاس‬ ‫ربمن‬4101/161‫نکیل‬‫ےہ‬‫یکچ‬‫رک‬‫احلص‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ذرےعی‬‫ےک‬‫ےلصیف‬‫اےنپ‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ںیم‬‫آنیئ‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫وہمجرہی‬‫االسیم‬0110(‫آرلکیٹ‬‫ےک‬1)421‫رپ‬‫وطر‬‫ےک‬‫اتیمہ‬‫الص‬‫وسال‬‫اک‬
  2. 2. 2 ‫ایگ۔‬‫ا‬‫الن‬‫ںیہن‬‫رثحب‬‫زب‬‫دقمامت‬‫اشتمہب‬‫امتم‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫وساالت‬‫ےک‬‫ونتیع‬‫اس‬‫ہک‬‫ایگ‬‫اھجمس‬‫رضوری‬‫اچےئہ۔‬‫ا‬‫رکن‬‫وک‬‫چنب‬‫رے‬‫ب‬‫ہلصیف‬‫رپ‬‫ان‬‫اور‬ ‫ت‬ ‫امسع‬‫یک‬‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫وہمجرہی‬‫االسیم‬ 421‫روینش‬‫یک‬‫ادنبی‬‫ن‬‫الم‬‫ش‬‫ںیم‬‫ےہ۔‬‫ایل‬‫لاھبنل‬‫ےن‬‫چنب‬‫رے‬‫ب‬ ‫ا‬‫اعم ہل‬‫اک‬‫نیعت‬‫ےک‬‫وسال‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫ںیم‬ 1.‫رٹ‬ ‫ت‬ ‫دروخاس‬‫رظن‬‫شیپ‬‫ےک‬‫وماد‬‫ےک‬‫اعم ہل‬‫ےئگ‬‫ااھٹےئ‬‫ںیم‬‫رپ‬‫نج‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫لیکشت‬‫اکنت‬‫آھٹ‬‫ذلی‬‫درج‬‫انج‬،‫ڈی‬‫ری‬‫آف‬‫دبعافیطلل‬ ‫انج‬،‫اونر‬‫دمحم‬‫اقیض‬،‫اقحل‬‫وہظر‬‫ریبرٹس‬ ‫دبعا‬‫یھب‬‫ےس‬‫ڈووسٹیک‬‫ای‬‫یلع‬‫اتممز‬ ‫انج‬‫اور‬‫ڈی‬‫ری‬‫آف‬‫اخن‬‫اطرق‬ ‫انج‬،‫ڈی‬‫ری‬‫آف‬‫اخن‬‫ویل‬ ‫انج‬،)‫(ونبں‬‫اخن‬‫دمصل‬‫وطبر‬(' ‫ت‬ ‫دوس‬ ‫ت‬ ‫'دعال‬amicus curiae)‫ےک‬‫رکےن‬‫رامہ‬‫ف‬ ‫ت‬ ‫اعموی‬ :‫ایگ‬‫اہک‬‫ےئل‬ 0.‫المزنیم‬‫ایئ‬‫وصن‬‫اور‬‫وافیق‬‫واےل‬‫رکےن‬‫اکم‬‫رپ‬‫ڈوپینشیٹ‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬ 4.‫ےک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وافیق‬‫انیعتت‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫المزنیم‬ 0.‫المزنیم‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫رھبیت‬‫ےئل‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬ 2. ‫ت‬ ‫رحاس‬‫ریغاقونین‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ارسفان‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬ 0.‫ےلصیف‬‫ےک‬‫رٹوبیزلن‬‫ںیم‬‫دقمامت‬‫ڈاری‬‫وفخ‬‫اور‬‫دویاین‬ 6.‫ںیم‬‫العےق‬‫اکر‬‫اد‬‫آن‬‫س‬‫اک‬‫ادقام‬‫یسک‬‫ارگ‬‫یئگ‬‫یک‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫اکحم‬‫وپلکٹیل‬‫اکرروایئ‬‫رپ‬‫اس‬‫نکیل‬‫ا‬‫آن‬‫شیپ‬/‫وہا‬‫دیپا‬ 1.‫اک‬‫ادقام‬‫یسک‬‫ارگ‬‫وہا‬‫دیپا‬‫اسھت‬‫ےک‬‫صخش‬‫واےل‬‫رےنھک‬‫قلعت‬‫ےس‬‫العےق‬‫اداکر‬‫آن‬،‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫س‬ 1.‫اں‬‫دارن‬‫ذہم‬‫وایل‬‫وہےن‬‫اعدئ‬‫تحت‬‫ےک‬‫رٹنکٹکی‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫درایمن‬‫ےک‬‫راد‬‫اف‬‫یجن‬‫اور‬‫ااکلہروں‬‫رساکری‬ 1.W.P.No.969/2010‫ےلصیف‬‫ںیم‬4100-00-11‫انب‬‫درگی‬‫و‬)‫ا‬‫(افن‬‫رکیسرٹی‬‫فیچ‬‫آڈلنشی‬‫ج‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬ ‫ت‬ ‫ت‬ ‫وق‬‫اس‬‫وک‬(‫ونر‬‫ن‬‫ٔواو‬‫م‬2014 SCMR 17‫امسمۃ‬‫اور‬) ‫و‬‫دافع‬‫وزارت‬،‫رکیسرٹی‬‫ڈرہعی‬‫ی‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫وافق‬‫انبم‬‫ای‬‫ڈ‬‫ری‬‫م‬‫و‬‫رسپان‬‫ڈرہعی‬‫ی‬‫فہ‬‫حی‬‫رو‬4(‫درگی‬PLD 2014 Supreme Court 174)‫ےک‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫افلض‬‫ںیم‬‫دقمامت‬‫ےک‬ ‫یک‬‫اعمےلم‬‫ہی‬‫یہ‬‫ہن‬‫اور‬‫ےھت‬‫وہےئ‬‫ںیہن‬‫اعئ‬‫ش‬‫ںیم‬‫رادئ‬‫ج‬‫اقونین‬‫ایھب‬‫ےلصیف‬‫ےئگ۔‬‫الےئ‬‫ںیم‬‫ملع‬‫ےک‬‫چنب‬‫رینک‬‫نیت‬ ‫ت‬ ‫ت‬ ‫وق‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫امسع‬ 1.‫ج‬‫ںیم‬‫رظنم‬‫سپ‬‫اس‬‫افلض‬‫رپ‬ ‫ت‬ ‫دروخاس‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫اعموی‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ذہا‬‫چنب‬(' ‫ت‬ ‫دوس‬ ‫ت‬ ‫'دعال‬amicus curia)‫اور‬‫ا‬‫دن‬‫وحاہل‬‫اک‬‫ولصیفں‬‫دو‬‫ےک‬ٰ‫یمظع‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ےن‬‫ا‬‫اتبن‬‫ہک‬ ‫وجا‬‫ےک‬‫وساالت‬‫یھبس‬ً‫ابی‬‫رقت‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫لیکشت‬‫ںیم‬‫دقمہم‬‫زعمز‬‫ںیہ۔‬‫دےیئ‬‫دے‬‫ےن‬‫اصابحن‬‫جج‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫آف‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬ 01-2014 SCMR 17‫تحت‬‫ےک‬‫اہیل‬‫دماع‬‫ںیم‬‫دقمہم‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫روپرٹ‬،‫روگینشیل‬‫رکازمئ‬‫ر‬‫ر‬‫ئ‬‫ی‬‫ٹ‬‫ن‬‫ر‬‫ف‬‫الخف‬‫ےک‬0110‫اعدی‬‫اور‬‫ےکپ‬‫ای‬‫تحت‬‫ےک‬‫داعفت‬‫یک‬)‫آر‬‫یس‬‫(افی‬ ‫ےن‬‫اہیل‬‫دماع‬‫یئگ۔‬‫یک‬‫اکرروایئ‬‫رپ‬‫وطر‬‫ےک‬‫رجمم‬‫ا‬‫تحت‬‫ےک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫رو‬‫روب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وہےئ‬‫رکےت‬‫جنلیچ‬‫وک‬ ‫ت‬ ‫اورامسع‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫ینپ‬‫ربمن‬‫نشیٹپ‬‫رٹ‬4011‫اسل‬،4111‫رٹ‬‫ہی‬‫نکیل‬‫یک‬‫ر‬‫داب‬ ‫نشیٹپ‬4111-10-41‫ربمنی‬‫نشیٹپ‬‫رٹ‬‫اور‬‫ای‬‫ےن‬‫اہیل‬‫دماع‬‫اھت۔‬‫ہن‬‫نکمم‬‫رانھک‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫رف‬‫ب‬‫اےس‬‫ہک‬‫یئگ‬‫دی‬‫رک‬‫اخرج‬‫رپ‬‫انبء‬‫اس‬‫وک‬061‫اسل‬،4111‫وطر‬‫روی‬‫ج‬‫ےسج‬‫یک‬‫ر‬‫داب‬‫اور‬‫ایگ‬‫ایل‬‫رک‬‫وظنمر‬‫رپ‬‫دماع‬ ‫اہیل‬‫دماع‬‫ہک‬‫اھت‬‫ہن‬‫وموجد‬‫وماد‬‫وکیئ‬‫رپ‬‫راکیرڈ‬‫ےئل‬‫ےک‬‫رکےن‬‫ر‬‫اظہ‬‫ہی‬‫ہک‬‫یئگ‬‫یل‬‫رک‬‫وظنمر‬‫رپ‬‫انبء‬‫اس‬ ‫ت‬ ‫امضی‬‫یک‬‫اہیل‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫رکیسرٹی‬‫فیچ‬‫آڈلنشی‬‫اھت۔‬‫ولمث‬‫ںیم‬‫رم‬‫ج‬‫ادنازی‬ ‫ت‬ ‫دس‬‫اقب‬‫درگی‬‫ا‬‫ن‬‫اوغاء‬ ‫وک‬‫مکح‬‫اس‬‫رو‬‫روب‬‫ےک‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫دے‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫اضہطب‬‫الخف‬‫اور‬4101-10-40‫یئگ۔‬‫دی‬‫دے‬‫رتصخ‬‫یک‬‫الیپ‬‫وک‬‫ومرہخ‬‫اعم ہل‬‫ہی‬4100-10-40‫ےط‬‫ذرےعی‬‫ےک‬‫ہلصیف‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫وک‬ ‫ہک‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ںیم‬‫سج‬‫ایگ‬‫ایک‬‫نشکیس‬‫ےک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫الخف‬‫ےک‬‫اس‬‫اور‬‫ےہ‬‫راہیشئ‬‫اک‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫اہیل‬‫دماع‬00‫اٹنجی‬‫وپلکٹیل‬‫اٹنٹسس‬‫تحت‬‫ےک‬‫رطف‬‫یک‬‫ےس‬‫رامئ‬‫ج‬‫فلتخم‬‫ذموکر‬‫ںیم‬‫ررفیسن‬‫ےئگ‬‫ےجیھب‬ ‫ےہ۔‬‫ریہ‬‫اج‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫امسع‬‫ںیم‬‫وکلسن‬‫یک‬‫امعدئنی‬‫رپ‬‫انبء‬‫یک‬‫ےن‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫رپ‬‫ےتکن‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫دعاوتلں‬ٰ‫یلع‬‫ا‬‫ںیم‬‫اومر‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫وہےئ‬‫رکےت‬‫وظنمر‬ ‫ت‬ ‫امضی‬‫یک‬‫اہیل‬‫دماع‬‫دعایتل‬‫یسک‬ ‫اقون‬‫ینبم‬‫رپ‬‫ےلصیف‬‫چنب‬‫افلض‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫آف‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫افلض‬‫ا۔‬‫دن‬‫ںیہن‬‫وحاہل‬‫اک‬‫ن‬‫ےن‬PLD 1974 SC 109،PLD 1975 SC 66،1991 SCMR 2400، ‫ربمن‬‫الیپ‬‫وسل‬022‫اسل‬،0110،PLD 2002 SC 526،2012 MLD 503،)‫(اشپور‬PLD 2011 Peshawar 164،2009 YLR 2497، PLD 2006 Peshawar،1999 MLD 2661،)‫(اشپور‬1999 MLD 840،)‫(اشپور‬PLD 1997 Peshawar 132،1997 MLD 152،)‫(اشپور‬1996 CLC 1702،)‫(اشپور‬1992 MLD 2043،)‫(اشپور‬PLD 2012 Balochistan 197:‫ہک‬‫ا‬‫دن‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ںیم‬
  3. 3. 3 ‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫اینبد‬‫یک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫"دعاوتلں‬010(‫قش‬‫یک‬0‫رک‬‫ےط‬‫ںیم‬)‫ےہ۔‬‫یئگ‬‫دی‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ںیم‬‫اس‬‫ںیم‬‫ایبن‬‫ادناز‬‫یفنم‬ ‫اےس‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫اقونن‬‫ا‬‫ن‬‫تحت‬‫ےک‬‫اقونن‬‫ا‬‫ن‬‫تحت‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫وج‬‫ےک‬‫اس‬‫اموساےئ‬‫اگ‬‫وہ‬‫ںیہن‬‫احلص‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫وکیئ‬‫وک‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫"یسک‬‫ہک‬ ‫وہ"۔‬‫ایگ‬‫ایک‬‫وفتضی‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫اک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫آرزلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬011‫اور‬410‫رک‬‫وعض‬‫ںیم‬‫دہعف‬‫راذلرک‬‫ومج‬‫ںیم‬‫سج‬‫ےہ۔‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫اےس‬ ‫رگناین‬‫یک‬‫دعاوتلں‬‫وایل‬‫آےن‬‫امتحت‬‫اےنپ‬‫آرلکیٹ‬،‫ےہ‬‫رکیت‬‫وفتضی‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫اک‬011‫وک‬‫وکرسٹ‬‫اہیئ‬‫تحت‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫آینیئ‬‫الص‬‫اےنپ‬ ‫رکےن‬‫اجری‬‫رٹ‬‫یک‬‫ولکشں‬‫فلتخم‬‫ےہ۔‬‫دیتی‬‫اایتخر‬‫اک‬،‫وکرٹ‬‫اہیئ‬،"‫ےس‬‫رو‬‫یک‬‫"آنیئ‬،‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬‫رشوع‬‫اسھت‬‫ےک‬‫اافلظ‬‫ان‬‫آرلکیٹ‬‫ذموکرہ‬ ،‫ںیہن‬‫رسیم‬‫وصرت‬‫درگی‬‫وکیئ‬‫یک‬‫ازاہل‬‫تحت‬‫ےک‬‫اقونن‬‫ہک‬‫وہ‬‫نئمطم‬‫ارگ‬-‫"۔‬‫وہ‬‫ہی‬‫بلطم‬‫ےئل‬‫ےک‬‫دصقم‬‫وموجدہ‬‫اک‬‫ےلمج‬،"‫ےس‬‫رو‬‫یک‬‫"آنیئ‬ ‫ہک‬‫اگ‬‫آرلکیٹ‬421(‫قش‬‫دشہ‬‫اخرج‬‫یک‬1‫ےس۔‬‫رو‬‫یک‬)‫آرلکیٹ‬010‫یک‬(‫قش‬0‫آرلکیٹ‬‫رطح‬‫یک‬)421(‫قش‬‫یک‬1‫یھب‬)‫ےلمج‬‫یفنم‬‫اس‬ ‫ےہ‬‫وہیت‬‫رشوع‬‫اسھت‬‫ےک‬‫ہک‬‫یگ۔۔۔"۔‬‫رکے‬‫اامعتسل‬‫اک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫یسک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫یہ‬‫ہن‬‫اور‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫وت‬‫"ہن‬‫اعم ہل‬‫وکیئ‬‫اہجں‬‫ویں‬ ‫آرلکیٹ‬‫وت‬‫وہ‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬011‫اخ‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫اک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫تحت‬‫ےک‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫وہ‬‫رج‬‫وخاہ‬ ‫ت‬ ‫اکشی‬‫یئگ‬‫الیئ‬‫رو‬‫روب‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫دعال‬ ‫وہ۔۔۔‬‫ینبم‬‫رپ‬‫ورزی‬‫الخف‬‫یک‬‫اقونن‬‫درگی‬‫یسک‬‫ا‬‫ن‬‫وقحق‬‫اینبدی‬‫امہ‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫رظن‬‫شیپ‬‫ےک‬‫دہعف‬‫اال‬‫ن‬‫ذموکرہ‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫ںیہن‬‫ےس‬‫ےنیل‬‫رہ‬‫اجب‬‫اک‬‫ات‬‫ن‬‫اس‬‫وک‬ ‫ہک‬‫ایگ‬‫رواک‬‫نشکیس‬‫ا‬‫آن‬86-A،Cr.P.C‫اہجں‬‫یئگ‬‫یک‬‫ادساری‬‫ن‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫اس‬‫یک‬‫دہعف‬‫یک‬‫ایگ‬‫ایک‬‫اعدئ‬‫ازلام‬‫ہی‬‫اداکر‬‫آن‬‫وک‬‫صخش‬‫یسک‬‫ہک‬‫وہ‬ ‫اور‬‫ایگ‬‫ایک‬‫رگاتفر‬‫ےس‬‫العےق‬‫رٹسجم‬‫اےس‬‫ر‬‫ےئک‬‫شیپ‬‫اسےنم‬‫ےک‬‫ی‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫لقتنم‬‫ںیم‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫ےئل‬‫ےک‬‫رکےن‬‫اسانم‬‫اک‬‫ازلام‬‫ڈاری‬‫وفخ‬ ‫ایگ۔‬‫اک‬‫اک‬‫صخش‬‫رہ‬‫اتمب‬‫ا‬‫رکن‬‫ر‬‫اظہ‬‫ہی‬‫امہ‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫ہک‬‫اگ‬‫وہ‬‫م‬‫ایگ۔‬‫ایک‬‫رگاتفر‬‫ےس‬‫العےق‬‫اداکر‬‫آن‬‫اےس‬‫نشکیس‬86-A،Cr.P.C‫رٹسجمی‬‫تحت‬‫ےک‬‫ا‬‫ن‬ ‫ںیم‬‫اعمےلم‬‫اس‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫اک‬‫اگ۔‬‫وہ‬‫دحمود‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫وسال‬‫ےک‬‫رگاتفری‬‫یک‬‫صخش‬ ‫ت‬ ‫ررحاس‬‫زب‬‫اہجں‬‫امہ‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫نشکیس‬86-A،Cr.P.C ‫وہ‬‫دشہ‬‫ےط‬‫ہی‬‫یہ‬‫ہن‬‫اور‬‫وہ‬‫ایگ‬‫ایک‬‫اعدئ‬‫ازلام‬‫وت‬‫ہن‬‫اک‬‫ورزی‬‫الخف‬‫یک‬‫رم‬‫ج‬‫اور‬‫ا‬‫ن‬‫وہ‬‫وہا‬‫ںیم‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫اطمقب‬‫ےک‬‫ایبن‬ ‫اراکت‬‫اک‬‫دویاین‬‫اہجں‬ ‫وت‬‫وہ‬‫واعق‬‫ںیم‬‫العےق‬‫ذموکرہ‬‫اعم ہل‬‫اک‬‫انتزہع‬‫آرلکیٹ‬011‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫وہ‬‫اخرج‬‫اکر‬‫رہ‬‫داب‬‫اک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫ےئل‬‫ےک‬‫وغر‬‫رپ‬‫نشیٹپ‬‫تحت‬‫ےک‬"‫ےہ۔‬ 00.PLD 2014‫وکرٹ‬‫رپسمی‬012‫ںیم‬،‫دمیع‬:‫یھت‬‫یک‬‫ادتساع‬‫ذلی‬‫سح‬‫ےن‬‫اوہنں‬‫اور‬‫ںیھت‬‫ویبہ‬‫یک‬‫ادلنی‬‫ایضء‬‫دیس‬‫راہیشئ‬‫ای‬‫ےک‬‫الوہر‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫زعمز‬‫ہک‬‫ےہ‬‫اجیت‬‫یک‬‫ادتساع‬‫ںیم‬‫احالت‬‫اال‬‫ن‬‫ذموکرہ‬،‫ڈا‬ ٰ‫"ل‬:‫اور‬‫رکے‬‫بلط‬‫راکیرڈ‬‫اک‬‫اکرروایئ‬‫ر‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫امتم‬‫یئگ‬‫یک‬‫ااحل‬ ‫ت‬ ‫ن‬ ‫أ‬.‫وک‬‫اہیلعن‬‫دماع‬‫راد‬‫اف‬ ‫ت‬ ‫ررحاس‬‫زب‬‫نیت‬‫اومات‬‫یک‬ ‫رع‬‫دیس‬‫اور‬‫اہلل‬‫نیسحت‬،‫اعرم‬‫دمحم‬‫ایمسمن‬‫واےل‬‫اجےن‬‫چب‬‫زدنہ‬‫درگی‬‫اور‬‫ےک‬‫ان‬‫اور‬ ‫راد‬‫اف‬ ‫ت‬ ‫ررحاس‬‫زب‬‫رامےئ؛‬‫ف‬‫اجری‬‫ات‬‫دہان‬‫یک‬‫رکاےن‬‫عمج‬‫وک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫زعمز‬‫روپرٹ‬‫لمکم‬‫یک‬‫اکرروایئ‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫امسع‬‫یئگ‬‫یک‬‫الخف‬‫ےک‬ .‫راکی‬‫ر‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫امتم‬‫اک‬‫اکرروایئ‬‫ا‬‫آن‬‫ہک‬‫رکے‬‫ےط‬‫ںیم‬‫روینش‬‫یک‬‫اقونن‬ ‫الق‬‫اور‬‫رکے‬‫بلط‬‫رڈ‬‫دیس‬،‫دبعاوبصلر‬‫دیس‬‫ایمسمن‬‫راد‬‫اف‬ ‫ت‬ ‫ررحاس‬‫زب‬ ‫اور‬‫ڈ‬‫دبعااملخ‬‫دیس‬،‫دبعاابلطس‬‫اور‬‫رموحنیم‬‫امتم‬‫راد‬‫اف‬ ‫ت‬ ‫ررحاس‬‫زب‬‫زدنہ‬‫ےہ؛‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬ ‫الق‬‫اٹکی‬‫آریم‬‫رپ‬ ‫ت‬.‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬ ‫الق‬‫اٹکی‬‫آریم‬‫رپ‬‫راد‬‫اف‬ ‫ت‬ ‫ررحاس‬‫زب‬‫ارگ‬‫ہک‬‫دے‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫وت‬‫اکرروایئ‬‫یک‬‫دقمہم‬‫اور‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫و‬‫رگاتفری‬‫اور‬‫یئگ‬‫یک‬‫ںیہن‬‫ںیم‬‫ادناز‬‫اقونین‬ ‫وہ‬‫ہک‬‫رکے‬ ‫ت‬ ‫دہای‬‫وک‬‫اہیلعن‬‫دماع‬‫ںیم‬‫افمد‬‫ےک‬‫دعل‬‫و‬‫ااصنف‬‫دںی۔‬‫رک‬‫آزاد‬‫وک‬‫راد‬‫اف‬ ‫ت‬ ‫ررحاس‬‫زب‬‫دعب‬‫ےک‬‫اقیقحتت‬‫ہک‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫اس‬ ‫ہک‬‫ےلچ‬‫ہتپ‬‫اکرروایئ‬‫اور‬‫رگاتفری‬‫وت؛‬‫یئگ‬‫یک‬‫ںیہن‬‫اطمقب‬‫ےک‬‫اقونن‬ ‫ث‬.‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ایگ؛‬‫ا‬‫انبن‬‫اہن‬‫ن‬‫اک‬‫دشتد‬‫اور‬‫ایگ‬‫راھک‬‫ںیم‬‫اج‬‫ےب‬‫سبح‬‫وک‬‫راد‬‫اف‬ ‫ت‬ ‫ررحاس‬‫زب‬‫ہک‬‫دے‬ ‫ج‬.‫اجےئ۔‬‫دی‬،‫ےھجمس‬‫ومزوں‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫زعمز‬‫وج‬،‫رفیلی‬‫درگی‬‫وکیئ‬ ‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ہک‬‫ےہ‬‫ایخل‬‫اک‬‫اصابحن‬‫جج‬‫زعمز‬(1)421‫وسال‬‫اک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےس‬‫رو‬‫یک‬‫سج‬‫ےہ‬‫اکچ‬‫اج‬‫ا‬‫ااھٹن‬‫ںیم‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫اراہ‬‫ن‬‫ںیہ۔‬‫ےکچ‬‫اج‬‫دےیئ‬‫ےلصیف‬‫رپ‬‫رطح‬‫ایس‬‫وقم‬‫انبم‬‫درگی‬‫و‬‫شگنب‬‫اقمس‬ (‫درگی‬‫و‬‫وطری‬1991 SCMR 2400(‫درگی‬‫و‬‫ایسنجی‬‫ربیخ‬، ‫ت‬ ‫وکب‬‫ڈنلی‬،‫اٹنجی‬‫وپلکٹیل‬‫اٹنٹسس‬‫انبم‬‫اخن‬‫وشتک‬،)PLD 2002 Supreme Court 526‫و‬‫دبعارلمیح‬،) (‫درگی‬‫و‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫رغمیب‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬،‫رکیسرٹی‬‫وہم‬‫انبم‬‫درگی‬PLD 1974 Supreme Court 109،)‫و‬‫اجون‬‫یب‬‫یب‬‫انبم‬‫درگی‬‫ای‬‫و‬‫دمحم‬‫اج‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫کلم‬40(‫درگی‬1992 SCMR 1431‫انبم‬‫درگی‬‫و‬‫دصقی‬‫دمحم‬،)(‫درگی‬‫و‬‫ااتسکن‬‫ن‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬1981 SCMR 1022(‫درگی‬‫و‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫وافق‬‫انبم‬‫ی‬‫ہ‬ٰ ‫ل‬‫ا‬‫وظنمر‬‫وچدہری‬‫اور‬،)PLD 1975 Supreme Court 66،)‫دقمامت‬‫ےک‬‫اور‬‫ایگ‬‫ایل‬‫رہ‬‫اجب‬‫ارہ‬‫دون‬‫یھب‬‫اک‬‫ولصیفں‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫ںیم‬‫ہک‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ڈ‬‫اخ‬‫ہجیتن‬‫رپ‬‫وطر‬‫یمتح‬‫اہجں‬ ‫ت‬ ‫ی‬(‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬1)421‫قلعت‬‫اک‬‫االطق‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ےس‬‫رو‬‫یک‬ ‫ےہ‬‫رپ‬‫انبء‬‫یک‬‫راےئ‬‫اافتق‬‫ںیم‬‫ولصیفں‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وت‬(‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬1)421‫رو‬‫یک‬‫ےس‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫اک‬‫ذہا‬‫واہں‬‫اگ‬‫وہ‬‫االطق‬‫اقب‬‫اہجں‬‫اور‬‫س‬‫اک‬‫ادقام‬‫اعم ہل‬‫ہقلعتم‬‫اک‬‫انتزہع‬‫ابقیلئ‬
  4. 4. 4 ‫اور‬‫وہ‬‫ںیم‬‫اجت‬‫العہق‬‫رقی‬‫ف‬‫ےک‬‫انتزہع‬‫اور‬‫وہں‬‫یھب‬‫راہیشئ‬‫ےک‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫ےس‬‫رو‬‫یک‬‫ہلصیف‬‫ںیم‬‫دقمہم‬‫ےک‬‫ی‬‫ہ‬ٰ ‫ل‬‫ا‬‫وظنمر‬‫وچدہری‬‫وکیئ‬‫اور‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫وطررپ‬‫راضاکراہن‬‫صخش‬‫وکیئ‬‫ارگ‬ ‫رپ‬‫اوصل‬‫ومعیم‬‫ےک‬‫اقونن‬‫وہ‬‫وت‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رکن‬‫رم‬‫ج‬‫اگ‬‫وہ‬‫دقحار‬‫اک‬‫زسا‬‫اور‬‫اکرروایئ‬‫اقونین‬‫اطمقب‬‫ےک‬‫اامعتسل‬‫اور‬‫رواج‬،‫اقونن‬‫راجئ‬‫واہں‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫اور‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫نکیل‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫رپ‬ (1)421‫ہکلب‬‫یگ‬‫وہ‬‫ںیہن‬‫ادنبی‬‫ن‬‫تحت‬‫ےک‬‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬012‫آرلکیٹ‬‫اور‬011‫تحت‬‫ےک‬:‫اگ‬‫ےکس‬‫اج‬‫ایک‬‫اامعتسل‬‫اک‬‫اس‬ i.‫اہجں‬‫وہ؛‬‫واعق‬‫ںیم‬‫دحود‬‫العاقیئ‬‫ر‬‫اہ‬‫ن‬‫ےس‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫اقمم‬‫اک‬‫انتزہع‬ ii.‫اہجں‬‫انتزہع‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫راہشئ‬‫یک‬‫روقیں‬‫ف‬‫ےک‬‫وہ؛‬‫ر‬‫اہ‬‫ن‬‫ےس‬ iii.‫اہجں‬‫ابقیلئ‬‫س‬‫اک‬‫ادقام‬‫وہ؛‬‫وہا‬‫دیپا‬‫ر‬‫اہ‬‫ن‬‫ےس‬‫العےق‬ iv.‫وہ؛‬‫وہا‬‫ر‬‫اہ‬‫ن‬‫ےس‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬ ‫اراکت‬‫اک‬‫رم‬‫ج‬‫اہجں‬ v.‫رگاتفری‬‫اہجں‬‫وہ؛‬‫ر‬‫اہ‬‫ن‬‫ےس‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫وج‬‫وہ‬‫وصقمد‬‫ا‬‫رکن‬‫ا‬‫ن‬‫یئگ‬‫یک‬‫ےس‬‫ہگج‬‫ایسی‬ vi.‫اہجں‬‫وہ۔‬‫یئگ‬‫یک‬‫ر‬‫اہ‬‫ن‬‫ےس‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫اکرروایئ‬‫ا‬‫ن‬‫ادقام‬‫ر‬‫ومب‬ 04.‫وت‬‫ےہ‬‫قلعت‬‫اک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫اہجں‬‫اوصل‬‫ر‬‫ہ‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ےط‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫آف‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫زعمز‬‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬011‫تحت‬‫ےک‬‫داعفت‬‫یک‬‫ےہ۔‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رھک‬‫تیثیح‬‫یک‬‫ادنبی‬‫ن‬‫الزیم‬ 00.‫ا‬‫مہ‬‫رپ‬‫اکنت‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫لیکشت‬‫ںیم‬‫دقمہم‬‫افلض‬(' ‫ت‬ ‫دوس‬ ‫ت‬ ‫'دعال‬amicus curiae)‫شیپ‬‫ارہ‬‫دون‬‫اہیں‬ ‫ابل‬‫ل‬‫اک‬‫داللئ‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫شیپ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ےگ۔‬‫اچںیہ‬‫ا‬‫رکن‬ 02.‫وہظر‬‫ریبرٹس‬‫ےن‬‫ڈووٹیک‬‫ای‬،‫اقحل‬2014 SC 174‫ہک‬‫اہک‬‫اور‬‫ا‬‫دن‬‫وحاہل‬‫اک‬PLD 2014 SC 174‫اکنت‬‫ھچ‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫لیکشت‬‫ںیم‬‫ہلصیف‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫روپرٹ‬‫ںیم‬‫اس‬‫ےس‬ ‫لمکم‬‫اک‬‫انتزہع‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫دقمہم‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ارصاکلمل‬‫ن‬‫سٹسج‬ ‫انج‬‫ااہظر‬‫اک‬‫رظن‬‫ہطقن‬‫ایس‬‫ہک‬‫ایگ‬‫اہک‬‫ڈ‬‫ری‬‫م‬‫ےہ۔‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫وہ‬‫ہیفصت‬2014 SCMR 17‫ںیم‬‫سج‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ںیم‬‫ےلصیف‬‫اےنپ‬‫ںیم‬‫اس‬ ‫ولصیفں‬‫امتم‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫دعاوتلں‬ٰ‫یلع‬‫ا‬‫رپ‬‫ےتکن‬‫ان‬‫اور‬‫ےہ‬‫اتممز‬‫ہلصیف‬‫اک‬‫دقمےم‬‫ےک‬‫ی‬‫ہ‬ٰ ‫ل‬‫ا‬‫وظنمر‬‫ےہ۔‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ااحہط‬‫اک‬‫ںیم‬‫روینش‬‫یک‬‫ولصیفں‬‫دو‬‫وکرسٹ‬‫اہیئ‬‫العوہ‬‫ےک‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫زعمز‬‫اک‬‫یھب‬ ‫ںیم‬‫اومر‬‫اےسی‬‫رہ‬‫داب‬‫آینیئ‬‫اےنپ‬‫وہں۔‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫وج‬‫اگ‬‫وہ‬‫ںیہن‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫وکیئ‬‫رپ‬‫اامعتسل‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫وکرسٹ‬‫اہیئ‬‫اور‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫ہی‬‫وت‬‫وہ‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫اعم ہل‬‫اک‬‫انتزہع‬‫ارگ‬ ‫ج‬‫نکیل‬‫اگ‬‫آےئ‬‫ںیہن‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫وت‬‫وہ‬‫وہا‬‫دیپا‬‫ر‬‫اہ‬‫ن‬‫ےس‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫س‬‫اک‬‫ادقام‬‫اگ۔‬‫وہ‬‫رضوری‬‫انیل‬‫رہ‬‫اجب‬‫اک‬‫احالت‬‫و‬‫اقحقئ‬‫ےک‬‫دقمہم‬‫ر‬‫ہ‬‫ںیم‬‫سج‬‫اگ‬‫وہ‬‫ہلئسم‬‫ااسی‬‫ہی‬‫رھپ‬ 00.‫نشکیس‬‫ںیم‬‫اعمالمت‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫ریغاقونین‬86-A Cr.P.C‫اوہکیتق‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫اتکس‬‫اج‬‫اٹیسھگ‬‫ںیہن‬‫ںیم‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫وک‬‫صخش‬‫یسک‬‫ےک‬‫العےق‬‫اداکر‬‫آن‬‫اور‬‫ےہ‬‫وموجد‬‫نشکیس‬86-A Cr.P.C‫اجںیئ۔‬‫دی‬‫رک‬‫ہن‬‫وپری‬‫رو‬‫روب‬‫ےک‬‫رٹسجمی‬‫رشاطئ‬‫یک‬ ‫رآں‬‫ب‬‫ڈ‬‫ری‬‫م‬‫نشکیس‬‫اک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫ہک‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ا‬‫دن‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬1‫دوی‬‫نشکیس‬‫اک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫اور‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫این‬0‫ےہ۔‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ڈاری‬‫وفخ‬‫افی‬ ‫ا‬‫ںیہ۔‬‫الم‬‫ش‬‫ںیم‬‫اس‬‫اکر‬‫رطہقی‬‫اور‬‫وکلسن‬‫یک‬‫امعدئنی‬ ‫یھب‬‫رٹوبیلن‬‫ای‬‫ایم‬‫ن‬‫رٹوبیلن‬‫آر‬‫یس‬‫وج‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫اقمئ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ہننقم‬‫ےہ۔‬‫وفرم‬‫یمتح‬‫ےئل‬‫ےک‬‫ہیفصت‬‫ےک‬‫انتزاعت‬‫درایمن‬‫ےک‬‫ولق ں‬‫ابقیلئ‬‫ہکبج‬‫اگ‬‫وہ‬‫ںیہن‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫وکیئ‬‫اک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬ ‫ںیہ۔‬‫وموجد‬‫وفرم‬‫ےئل‬‫ےک‬‫اعمالمت‬‫ڈاری‬‫وفخ‬‫ر‬‫او‬‫دویاین‬‫ںیم‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫دشہ‬‫اذف‬‫ن‬‫ارہ‬‫دون‬‫ارگ‬‫اگ‬‫وہ‬‫وسال‬‫اگل‬‫ای‬‫ہی‬‫امہ‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫او‬‫اقتیلب‬‫یک‬‫اراکن‬،‫ربیک‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫یک‬‫رٹوبیلن‬‫اقمم‬‫ےک‬‫ان‬‫ر‬‫رو‬‫روب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫رپ‬ ‫اتکس۔‬‫اج‬‫ایک‬‫ںیہن‬‫جنلیچ‬‫وک‬‫ےلصیف‬‫ےک‬‫رٹوبیلن‬‫درگی‬‫وصبرت‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ایک‬‫جنلیچ‬‫اےس‬/‫ےہ‬‫اجیت‬‫یک‬‫ریگی‬‫رحف‬ 40.‫ا‬،‫ریئ‬‫ویس‬‫دبعافیطلل‬ ‫انج‬‫ہک‬‫ںیم‬‫نمض‬‫ےک‬‫وسال‬‫اس‬‫ےن‬‫رنجل‬‫ڈووٹیک‬‫ی‬‫رپ‬‫وطر‬‫روی‬‫ج‬‫ادقام‬‫ارگ‬‫ابقیلئ‬‫ااصحنر‬‫رپ‬‫ولصیفں‬‫دو‬‫ایک‬‫وت‬‫ںیم‬‫العےق‬‫اکر‬‫اد‬‫آن‬‫رپ‬‫وطر‬‫روی‬‫ج‬‫اور‬‫وہا‬‫ںیم‬‫العےق‬ ‫اگ؛‬‫اجےئ‬‫ایک‬1981 SCMR 1022‫اور‬PLD 1991 Peshawar 10‫۔‬‫ےن‬‫اوہنں‬PLD 2014 SC 174"‫ڈیہونٹ‬C‫ہی‬‫اعلم‬‫نک‬‫ہلصیف‬‫ہک‬‫اوراہک‬‫ا‬‫دن‬‫وحاہل‬‫اک‬" ‫ہی‬‫وت‬‫وہ‬‫ںیم‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫راکرروایئ‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫امتم‬‫ارگ‬‫ہک‬‫ےہ‬‫یگ۔‬‫آےئ‬‫ںیہن‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫وکرسٹ‬‫اہیئ‬‫اور‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫یھب‬‫ہی‬‫وت‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ایک‬‫رپ‬‫حطس‬‫یک‬‫رٹوبیلن‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫ہلصیف‬‫اک‬‫دقمےم‬‫یسک‬‫ارگ‬ ‫اگ۔‬‫آےئ‬‫ںیہن‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬،‫اٹکی‬‫رسوسٹن‬‫وسل‬‫المزنیم‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وافیق‬0110‫نشکیس‬‫ےک‬‫اس‬‫ںیہ۔‬‫رکےت‬‫اکم‬‫تحت‬‫ےک‬،4‫اامعتسل‬‫اافلظ‬‫ےک‬"‫وہں‬‫یھب‬‫ںیہک‬‫اہجں‬‫"وہ‬‫تحت‬‫ےک‬ ‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫وہ‬‫واحض‬‫ےس‬‫سج‬‫ںیہ‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫راضئ‬‫ف‬‫اےنپ‬‫ہ‬‫و‬‫اچےہ‬‫ہک‬‫ےگ‬‫رںیہ‬‫یہ‬‫المزنیم‬‫وسل‬‫وہ‬‫وہں‬‫رےہ‬‫دے‬‫ااجنم‬‫ںیم‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫اٹکی‬‫رسوسٹن‬‫وسل‬‫اقونن‬‫اینبدی‬‫ےئل‬‫ےک‬‫نج‬0110‫یہ‬ ‫اگ۔‬‫وہ‬‫صخش‬‫وکیئ‬‫ارگ‬‫اف‬‫تحت‬‫ےک‬‫اقونن‬‫یسک‬‫اکحم‬‫ہقلعتم‬‫وت‬‫وہ‬‫المزم‬‫ےئل‬‫ےک‬‫ا‬‫ن‬‫اگ۔‬‫وہ‬‫االطق‬‫اقب‬‫اقونن‬‫اک‬‫المزم‬‫اور‬‫امکل‬‫وت‬‫وہ‬‫ہن‬‫وموجد‬‫اقونن‬‫وکیئ‬‫ارگ‬‫اور‬‫ےگ‬‫وہں‬‫الہ‬‫ےن‬‫رنجل‬‫ڈووٹیک‬‫ای‬‫افلض‬
  5. 5. 5 2012 PLC (CS) 54،2012 MLD 503 (citation – b)‫ںیہ۔‬‫ےکچ‬‫اج‬‫ےئک‬‫ےط‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫دعاوتلں‬ٰ‫یلع‬‫ا‬‫یہ‬‫ےلہپ‬‫وساالت‬‫ہی‬‫ہک‬‫اہک‬‫اور‬‫ا‬‫دن‬‫وحاہل‬‫اک‬‫ےک‬‫راےئ‬‫یک‬‫ان‬ ‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫اطمقب‬‫ےط‬‫ںیم‬‫آنیئ‬‫ےئل‬‫ےک‬‫رکےن‬‫ےہ۔‬‫یتکس‬‫رک‬‫متخ‬‫اےس‬‫یہ‬‫ہننقم‬‫رصف‬‫وت‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رکن‬‫اعدئ‬‫ادنبی‬‫ن‬‫وکیئ‬‫آنیئ‬‫ارگ‬‫اور‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫رامہ‬‫ف‬‫اکر‬‫رطہقی‬ 44.‫ہک‬‫ےہ‬‫اہک‬‫ےن‬‫ڈووٹیک‬‫ای‬،‫ڈی‬‫ری‬‫آف‬‫دبعافیطلل‬ ‫انج‬‫ڈوپینشیٹ‬‫رھپ‬‫اور‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫المزم‬‫وسل‬‫صخش‬‫ای‬‫ےلہپ‬‫ےہ۔‬‫زیچ‬‫وایل‬‫آےن‬‫ںیم‬‫دعب‬‫رامہ‬‫ف‬‫ڈامت‬‫خ‬‫اور‬‫واےل‬‫رکےن‬‫احلص‬‫ڈامت‬‫خ‬ ‫ےمکحم‬‫واےل‬‫رکےن‬‫ہک‬‫ںیہ‬‫رکےت‬‫اافتق‬‫ایئ‬‫وصن‬‫اچےہ‬،‫ےہ‬‫المزم‬‫رہباحل‬‫المزم‬‫اجےئ۔‬‫ا‬‫دن‬‫جیھب‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫وک‬‫المزم‬‫اور‬‫وافیق‬‫ا‬‫ن‬‫وہ‬‫ےہ۔‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ا‬‫الن‬‫روغر‬‫زب‬‫وک‬‫دقمامت‬‫ےک‬‫ان‬‫اےسی‬ ‫ںیہنج‬‫المزنیم‬‫ںیہ۔‬‫المزنیم‬‫وسل‬‫وہ‬‫ےہ‬‫اجیت‬‫یک‬‫ادایگیئ‬‫ےس‬‫روقم‬‫یئگ‬‫یک‬‫صتخم‬‫ںیم‬‫ٹجب‬‫لقتسم‬‫رپ‬‫وطر‬‫اافتہیق‬‫امہ‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫ر‬ ُ‫ب‬‫ہن‬‫احلص‬‫وقحق‬‫ضعب‬‫ںیہنج‬‫اور‬،‫وہں‬‫ہن‬‫لقتسم‬‫وج‬،‫آاسایمں‬‫وایل‬‫اجےن‬‫یک‬ ،‫وہں‬‫ےس‬‫ازاہل‬‫اس‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وہ‬‫ربمن‬‫وسال‬‫ڈا‬ ٰ‫ل‬‫۔‬ ‫ت‬ ‫تکس‬‫رک‬‫ںیہن‬‫اافتسدہ‬0‫اور‬4‫المزنیم‬‫ںیم‬‫اتکس۔‬‫اج‬‫ایک‬‫ںیہن‬‫رحموم‬‫ےس‬‫وقحق‬‫ان‬‫اںیہن‬‫اور‬‫ںیہ‬‫احلص‬‫وقحق‬‫اےنپ‬‫المزنیم‬‫وسل‬‫وطبر‬‫وک‬ ‫ریغاقونین‬‫ےن‬‫اوہنں‬‫ںیم‬‫ارے‬‫ن‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫ر‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وہ‬‫وت‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫ایل‬‫ںیم‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ااکلہروں‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫اےس‬‫اور‬‫ےہ‬‫ےس‬‫ا‬‫افن‬‫قلعت‬‫اک‬‫صخش‬ ‫ت‬ ‫ررحاس‬‫زب‬‫ارگ‬‫ہک‬‫ےہ‬‫اہک‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫ہ‬ ‫ا۔‬ ‫ت‬ ‫آن‬‫ںیہن‬ 40.‫اٹمنےن‬‫اعمالمت‬‫ڈاری‬‫وفخ‬‫اور‬‫دویاین‬‫ےک‬‫ولق ں‬‫ابقیلئ‬‫وک‬‫اکحم‬‫تحت‬‫ےک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫ںیہ۔‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫اایتخرات‬‫ےک‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫وہ‬‫اور‬‫وہ‬‫ےس‬‫العےق‬‫اداکر‬‫آن‬‫قلعت‬‫اک‬‫صخش‬‫یسک‬‫ارگ‬‫امہ‬ ‫ت‬ ‫ن‬ ‫اجےئ‬‫ںیم‬‫وک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫رھپ‬‫وت‬‫اجےئ‬‫ایل‬‫ےل‬‫ںیم‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫اےس‬‫اہجں‬1975 SC 66‫ےک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫وک‬‫صخش‬‫یسک‬‫ارگ‬‫ےہ۔‬‫احلص‬‫اایتخر‬‫اک‬‫الےن‬‫روغر‬‫زب‬‫وک‬‫اعمےلم‬‫اس‬‫رظن‬‫شیپ‬‫ےک‬‫ااھتریٹ‬‫یک‬ ‫اگ۔‬‫آےئ‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫وہ‬‫یھب‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫اس‬‫وت‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ا‬‫اجن‬‫ےل‬‫اور‬‫ںیہک‬‫اور‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ایک‬‫رگاتفر‬‫ےس‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫وت‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ایک‬‫رگاتفر‬‫وک‬‫رہشی‬‫یسک‬‫ج‬‫ابقیلئ‬‫ےس‬‫العےق‬‫اداکر‬‫آن‬‫اےس‬ ‫اوہکیتق‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫اتکس‬‫اج‬‫ا‬‫اجن‬‫ےل‬‫ںیہن‬‫ںیم‬‫العےق‬‫نشکیس‬86-A Cr.P.C‫اجںیئ۔‬‫دےیئ‬‫رک‬‫ہن‬‫وپرے‬‫اقتےض‬‫ےک‬‫ےن‬‫اوہنں‬2002 P.Cr.L.J1703‫اور‬PLD 1981 SC 1022‫اک‬ ‫ا۔‬‫دن‬‫وحاہل‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ےس‬‫اہیں‬‫ہسیپ‬‫وت‬‫ںیہ‬‫وہےت‬‫اہیں‬‫دطختس‬‫رپ‬‫رٹنکٹکی‬‫ارگ‬‫ہک‬‫ایگ‬‫اہک‬‫ڈ‬‫ری‬‫م‬‫دلمع‬‫رپ‬‫رٹنکٹکی‬‫اور‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫انیل‬‫رہ‬‫اجب‬‫اک‬‫اعمےلم‬‫اس‬‫وت‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬‫ںیم‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫رآدم‬ ‫اور‬‫ںیہ‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫دشہ‬‫ےط‬‫ےک‬‫رٹوبیلن‬‫اور‬‫رنشمکوں‬،‫اوٹنجیں‬‫وپلکٹیل‬،‫اوٹنجیں‬‫وپلکٹیل‬‫اٹنٹسس‬‫تحت‬‫ےک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫اگ۔‬‫آےئ‬‫ںیہن‬PLD 1975 SC 66،1979 SCMR 400‫اور‬PLD 2004 SC 907‫ںیہن۔‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫وکیئ‬‫اک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫رظن‬‫شیپ‬‫ےک‬‫ولصیفں‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫ںیم‬‫ربمن‬‫وسال‬6‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ویقم‬‫تعلط‬‫سٹسج‬ ‫وجا‬‫اک‬PLD 1981 Peshawar‫ےہ۔‬‫اتلم‬‫ےس‬‫ےلصیف‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫ںیم‬‫آرزلکیٹ‬‫اطمقب‬‫ےک‬‫ان‬2،0،40‫تحت‬‫ےک‬‫اسھت‬‫ےک‬‫ولق ں‬‫ابقیلئ‬‫از‬ ‫ت‬ ‫ام‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫رن‬‫ب‬‫ےہ‬‫نکیل‬(‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ارٹنمیل‬‫ن‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫ج‬1)421‫متخ‬‫وک‬ ‫اگ‬‫رےہ‬‫اجری‬‫ہلسلس‬‫اک‬‫وعصوتبں‬‫یک‬‫ولق ں‬‫ابقیلئ‬‫ےس‬‫وحاےل‬‫ےک‬‫ان‬‫ےہ‬‫یئگ‬‫دی‬ ‫ت‬ ‫امضی‬‫یک‬‫وقحق‬‫اینبدی‬‫نج‬‫وک‬‫رہشویں‬‫ںیم‬‫آنیئ‬،‫دیتی‬‫رک‬‫ںیہن‬‫۔‬ 42.‫آرزلکیٹ‬‫ےن‬‫ڈووٹیک‬‫ای‬،‫ڈی‬‫ری‬‫آف‬‫اطرق‬ ‫انج‬011(‫اور‬2)014‫وحاہل‬‫اک‬‫ہک‬‫اہک‬‫اور‬‫ا‬‫دن‬‫اور‬‫ےہ‬‫ںیہن‬‫ہصح‬‫اک‬‫وصےب‬‫ا‬‫افن‬‫اٹکی‬‫یسک‬‫ےک‬ٰ‫ی‬‫وشر‬‫سلجم‬‫ےئل‬‫ےک‬‫انبےن‬‫ہصح‬‫اک‬‫وصےب‬‫اےس‬ ‫وت‬‫ےہ‬‫وہیت‬‫ورزی‬‫الخف‬‫یک‬‫وقحق‬‫ےک‬‫صخش‬‫یسک‬‫ںیم‬‫دحود‬‫العاقیئ‬‫یک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ارگ‬‫یگ۔‬‫وہ‬‫رضورت‬‫یک‬‫ہی‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ےہ۔‬‫آیت‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫واف‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫قش‬‫ذموکرہ‬‫وک‬‫ق‬ ‫رمیم‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫ںیم‬‫ےہ۔‬‫یتکس‬‫رک‬ ‫ت‬ ‫دہای‬‫یک‬‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬014‫تحت‬‫ےک‬‫وک‬‫العےق‬‫اےسی‬‫یسک‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫ذرےعی‬‫ےک‬‫اٹکی‬‫ےک‬ٰ‫ی‬‫وشر‬‫سلجم‬‫اہیئ‬‫ہصح‬‫اک‬‫وصےب‬‫وج‬‫ےہ‬‫اتکس‬‫اج‬‫ا‬‫الن‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫وکرٹ‬ ‫وہ۔‬‫ہن‬ ‫افلض‬(' ‫ت‬ ‫دوس‬ ‫ت‬ ‫'دعال‬amicus curiae)‫ہک‬‫ےہ‬‫یتکس‬‫دے‬‫وشمرہ‬‫وک‬‫ہننقم‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وت‬‫وہ‬‫ااہبم‬‫وکیئ‬‫ںیم‬‫داعفت‬‫دو‬‫یک‬‫آنیئ‬‫ارگ‬‫ہک‬‫اہک‬‫رپ‬‫رمےلح‬‫اس‬‫ےن‬‫اقحل‬‫وہظر‬‫ریبرٹس‬‫قش‬‫ای‬‫وکیئ‬ ‫ہک‬‫رپ‬‫ااسفتسر‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ےہ۔‬‫رکیت‬‫ر‬‫ریغومب‬‫وک‬‫داعفت‬‫دورسی‬‫یک‬‫آنیئ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫اوہنں‬،‫ےہ‬‫یتکس‬‫دے‬‫وشمرہ‬‫رطح‬‫سک‬‫وک‬‫ارٹنمیل‬‫ن‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫آرلکیٹ‬267-A‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ہک‬‫اہک‬‫اور‬‫ا‬‫دن‬‫وحاہل‬‫اک‬ ‫ےہ۔‬‫یتکس‬‫دے‬‫وشمرہ‬‫اک‬‫ونتیع‬‫اس‬‫وک‬ٰ‫ی‬‫وشر‬‫سلجم‬‫ںیم‬‫ذہا‬‫آرلکیٹ‬‫ےس‬‫وحاےل‬‫ےک‬‫دمت‬‫اسہل‬‫ای‬‫ذموکر‬‫وت‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ایک‬‫ںیہن‬‫ادنر‬‫ےک‬‫دمت‬‫اخص‬‫یسک‬‫اکم‬‫وکیئ‬‫ارگ‬‫ہک‬‫ایگ‬‫اہک‬‫ںیہن‬‫ر‬‫ریغومب‬‫دہعف‬‫ہی‬‫ےس‬‫اس‬ ‫یگ۔‬‫اجےئ‬‫وہ‬‫ںیم‬‫اس‬PLD 1992 SC 595‫اور‬PLD 1998 SC 1263‫ایگ۔‬‫ایک‬‫ااصحنر‬‫رپ‬ 40.‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ےن‬‫ڈی‬‫ری‬‫آف‬‫اطرق‬ ‫انج‬461،‫اٹکی‬‫س‬‫زیٹسن‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫اور‬0100‫ہک‬‫اہک‬‫اور‬‫ا‬‫دن‬‫وحاہل‬‫اک‬"‫"رہشی‬‫ظفل‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫اامعتسل‬‫ںیم‬‫امتم‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫آنیئ‬‫رطف‬‫ای‬ ‫اجی‬‫دورسی‬‫نکیل‬‫ےہ‬‫داتی‬‫وقحق‬‫اینبدی‬‫وک‬‫رہشویں‬‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬(1)421‫ںیہ۔‬‫ےئگ‬‫ےئل‬‫ےل‬‫وقحق‬‫ہی‬‫تحت‬‫ےک‬(‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ےن‬‫اوہنں‬4)1‫ہک‬‫اہک‬‫اور‬‫ا‬‫دن‬‫وحاہل‬‫اک‬‫ات‬‫ن‬‫اس‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬ ‫ا‬‫آن‬‫ہک‬‫ےہ‬‫یتکس‬‫ےل‬‫رہ‬‫اجب‬‫اک‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫اس‬‫رن‬‫ےس‬‫رطف‬‫اقونن‬‫وکیئ‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫لیکشت‬‫رک‬‫مک‬‫ا‬‫ن‬‫ےہ‬‫اتیل‬‫ےل‬‫انمیف‬‫ےک‬‫قش‬‫اس‬‫وک‬‫وقحق‬‫واےل‬‫اجےن‬‫دےیئ‬‫رطح‬‫اس‬‫سلجم‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ےئل‬‫ےک‬‫دصقم‬‫اس‬‫اور‬‫ےہ‬‫داتی‬ ‫ےہ۔‬‫یتکس‬‫دے‬‫وشمرہ‬‫اک‬‫رکےن‬‫دور‬‫وماتقف‬‫دعم‬‫وایل‬‫اجےن‬‫ایئ‬‫ن‬‫درایمن‬‫ےک‬‫آرزلکیٹ‬‫دو‬‫ان‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫وک‬)‫ارٹنمیل‬‫(ن‬ٰ‫ی‬‫وشر‬
  6. 6. 6 46.‫ہک‬‫اہک‬‫ےن‬‫ڈووٹیک‬‫ای‬،‫یلع‬‫از‬ ‫ت‬ ‫ام‬ ‫انج‬‫آرلکیٹ‬011‫الع‬‫یک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫وک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫تحت‬‫ےک‬‫ےہ۔‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫دحمود‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫دحود‬‫اقیئ‬‫ےک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫اکحم‬‫ارگوپلکٹیل‬ (‫آرلکیٹ‬‫ارگ‬‫ہک‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫اہیں‬‫ا۔‬ ‫ت‬ ‫آن‬‫ںیہن‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫وکیئ‬‫اک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وت‬‫دںی‬‫ااجنم‬‫راضئ‬‫ف‬‫اےنپ‬‫تحت‬1)421‫ویکہکن‬‫اگ‬‫رےہ‬‫وموجد‬‫ہلئسم‬‫ہی‬‫یھب‬‫ںیم‬‫اعمےلم‬‫اس‬‫وت‬‫اجےئ‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫یھب‬‫اخرج‬‫ےس‬‫آنیئ‬‫وک‬ ‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫اگ۔‬‫وہ‬‫رضوری‬‫ا‬‫رکن‬‫اذف‬‫ن‬‫ںیم‬‫العےق‬‫اس‬‫وک‬‫دحود‬‫العاقیئ‬‫یک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےن‬‫اوہنں‬PLD 2014 SC 174‫ہک‬‫اہک‬‫اور‬‫ایک‬‫ااصحنر‬‫رپ‬‫رک‬‫ااحہط‬‫ںیم‬‫ےلصیف‬‫اس‬‫اک‬‫وساالت‬‫امتم‬ً‫ابی‬‫رقت‬ ‫ےہ۔‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫ہک‬‫ایگ‬‫اہک‬‫ںیم‬‫ارے‬‫ن‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫ریغاقونین‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫س‬‫اک‬‫ادقام‬‫ارگ‬‫اگ۔‬‫آےئ‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ہی‬‫وت‬‫وہ‬‫دیپا‬‫ادنر‬‫ےک‬‫دحود‬‫العاقیئ‬‫یک‬‫اایتخر‬ 41.‫رنجل‬‫ارین‬‫ان‬‫ڈیٹپ‬‫افلض‬‫یھب‬‫ےن‬2014 SCMR 17‫ہک‬‫اہک‬‫اور‬‫ایک‬‫ااصحنر‬‫رپ‬‫دقمےم‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫ایبن‬‫ںیم‬‫ےہ۔‬‫ادنب‬‫ن‬‫یک‬‫ےلصیف‬‫ےک‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬ 41.‫اجی‬‫دورسی‬‫دمایعن‬‫ولیک‬‫افلض‬‫ےک‬:‫اھت‬‫ذلی‬‫سح‬ ‫ابل‬‫ل‬‫اک‬‫داللئ‬‫ےک‬ ،‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬0110‫وک‬‫اہک‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫رکے‬‫اجری‬ ‫ت‬ ‫دہای‬‫یک‬‫انبےن‬‫آگنہ‬‫مہ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ےکس۔‬‫اج‬‫ا‬‫الن‬‫تحت‬‫ےک‬‫وقانین‬‫راجئ‬‫ںیم‬‫کلم‬‫امدنہ‬‫ایق‬‫ن‬‫وک‬‫داعفت‬‫ازی‬ ‫ت‬ ‫ام‬‫یک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬،‫ازی‬ ‫ت‬ ‫ام‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬ ‫اینبد‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫ںیم‬‫آنیئ‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫اور‬‫ریغاالسیم‬‫ےہ۔‬‫الخف‬‫ےک‬‫اچررٹ‬‫ےک‬‫وقحق‬‫این‬‫ان‬‫ےک‬‫دحتمہ‬‫اوقام‬‫اور‬‫ےہ‬‫انمیف‬‫ےک‬‫وقحق‬‫ی‬‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫راہیشئ‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬0‫یک‬‫رہشویں‬‫درگی‬‫تحت‬‫ےک‬ ‫رطح‬‫اجےئ۔‬‫ایک‬‫ولسک‬‫اسموی‬‫ےک‬‫رہشویں‬‫درگی‬‫اسھت‬‫ےک‬‫ان‬‫ہک‬‫ںیہ‬‫احلص‬‫وقحق‬‫اقونن‬‫اںیہن‬‫اور‬‫ںیہ‬‫ااتسکین‬‫ن‬‫آرزلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ہک‬‫یک‬‫ادنیہ‬‫ن‬‫ےن‬‫اوہنں‬2،1،1‫اور‬40‫اینبدی‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫ںیم‬ ‫وقحق‬‫این‬‫ان‬‫ںیہ۔‬‫رہشی‬‫اسموی‬‫ےک‬‫کلم‬‫اس‬‫وج‬‫ےہ‬‫راہ‬‫اج‬‫ایک‬‫رحموم‬‫وک‬‫رہشویں‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫ےس‬‫اور‬‫ےہ‬‫ریہ‬‫رک‬‫اامعتسل‬‫طلغ‬‫رظن‬‫شیپ‬‫ےک‬‫وصراحتل‬‫وہیئ‬‫ڑگبی‬‫یک‬‫واامن‬‫انم‬‫ںیم‬‫کلم‬‫وک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬ ‫از‬ ‫ت‬ ‫ام‬‫وک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫دعاںیتل‬ٰ‫یلع‬‫ا‬‫فلتخم‬‫ںیہ۔‬‫یکچ‬‫دے‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫اقونن‬‫ی‬‫ےن‬‫ااظتنہیم‬‫وپلکٹیل‬‫یک‬‫اقمامت‬‫ضعب‬‫نشکیس‬‫ےک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬40‫ںیم‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫وک‬‫ابقویلئں‬‫ڑکنیسوں‬‫وہےئ‬‫رکےت‬‫اامعتسل‬‫طلغ‬‫اک‬ ‫ےہ۔‬‫وہا‬‫راھک‬‫ہک‬‫اھت‬‫انہک‬‫اک‬‫ان‬،‫نشیمک‬‫الء‬‫دعتمد‬،‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫لیکشت‬‫رپ‬‫حطس‬‫دوونں‬‫ایئ‬‫وصن‬‫اور‬‫وافیق‬‫وج‬‫ںیہ۔‬‫ےکچ‬‫رک‬‫افسرش‬‫یک‬‫وسنمیخ‬‫یک‬‫اس‬‫اور‬‫ںیہ‬‫ےکچ‬‫ےل‬‫رہ‬‫اجب‬‫اک‬‫اضےطب‬‫اس‬‫یھب‬‫راہ‬‫رھ‬‫ب‬‫ادراک‬‫ہی‬ ‫اامعتس‬‫ےک‬‫ذمہ‬‫اخرط‬‫یک‬‫افمدات‬‫ایسیس‬‫ہک‬‫ےہ‬‫رط‬‫رپاےن‬‫داہرپ ں‬‫اہد‬‫ےک‬‫ل‬‫ںیم‬‫ےجیتن‬‫ےک‬‫ںیم‬‫کلم‬‫ااہتن‬‫رگوہ‬‫ ینین‬‫و‬ ‫ذم و‬‫ہنادنسپاہن‬‫ںیہ‬‫ےئگ‬‫رھ‬‫ب‬‫ےس‬‫وقحق‬‫اینبدی‬‫ںیم‬‫ادناز‬‫مظنم‬‫وج‬‫اک‬‫رحمویم‬ ‫راہیشئ‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫ڈا‬ ٰ‫ل‬‫ںیہ۔‬‫رےہ‬‫نب‬‫اع‬‫ن‬‫ا‬‫آن‬‫ہک‬‫ںیہ‬‫وبجمر‬‫رپ‬‫وسےنچ‬‫ہی‬‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ہکبج‬‫ںیہن‬‫ا‬‫ن‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ایک‬‫وصتر‬‫ان‬‫ان‬‫ےس‬‫رو‬‫یک‬‫آنیئ‬‫اںیہن‬0‫ےک‬‫رہشویں‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫رعتفی‬‫یک‬‫ان‬‫تحت‬‫ےک‬ ‫ےہ۔‬‫یئگ‬‫یک‬‫رپ‬‫وطر‬‫اور‬‫اجےئ‬‫ا‬‫دن‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ر‬‫راب‬‫ب‬‫ےک‬‫رہشویں‬‫اعم‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫وک‬‫رہشویں‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬0110‫وک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫ےئگ‬‫رکاےئ‬‫اعتمرف‬‫ںیم‬‫اور‬‫اجےئ‬‫ا‬‫انبن‬‫آگنہ‬‫مہ‬‫ےس‬‫داھرے‬‫ومجمیع‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫اس‬ ‫وک‬‫داعفت‬‫ازی‬ ‫ت‬ ‫ام‬‫یک‬‫اقونن‬‫اجےئویکہکن‬‫ا‬‫الن‬‫تحت‬‫ےک‬‫وقانین‬‫اعم‬‫ےک‬‫ااصنف‬‫راجئ‬‫ںیم‬‫العوقں‬‫درگی‬‫ےک‬‫کلم‬‫ابقیلئ‬‫ےطخ‬‫اور‬‫ےہ‬‫ںیہن‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وکیئ‬‫ںیم‬‫اوٹنجیں‬‫وپلکٹیل‬‫اٹنٹسس‬‫اور‬‫اوٹنجیں‬‫وپلکٹیل‬ ‫وک‬‫ہک‬‫وہا‬‫ہی‬‫بلطم‬‫اک‬‫سج‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫دے‬‫اایتخر‬‫اک‬‫رکےن‬‫اکم‬‫رپ‬‫وطر‬‫ےک‬‫ارسفان‬‫ازگیوٹکی‬‫اسھت‬‫اسھت‬‫ےک‬‫وججں‬‫آےت‬‫ںیہن‬‫ںیم‬‫رے‬‫داب‬‫ےک‬‫ااصنف‬‫ہی‬‫ےہ۔‬‫ریغاالسیم‬‫اور‬‫این‬‫ریغان‬‫ہی‬‫رپ‬‫انبء‬‫اس‬‫اور‬ 41.‫ےن‬‫اوہنں‬‫ےس‬‫وحاےل‬‫ےک‬‫اکنت‬‫دشہ‬‫لیکشت‬PLD 1994 SC 738،PLD 1990 Peshawar 51،PLD 1993 SC 341‫دعاوتلں‬ٰ‫یلع‬‫ا‬‫ںیم‬ ‫ایک۔‬‫ااصحنر‬‫رپ‬‫ااھتریٹ‬‫یک‬ 01.‫ہک‬‫اہک‬‫ےن‬‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬‫ٹ‬‫می‬‫ش‬‫ل‬‫ی‬‫ٹ‬‫ی‬‫س‬ ‫ا‬‫رکیسرٹی‬‫العوہ‬‫ےک‬‫دراین‬‫ادمح‬‫اابقل‬ ‫انج‬‫ربمن‬‫مکح‬‫دصاریت‬00،‫ےس‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وافیق‬‫ا‬‫ن‬‫وہں‬‫ےس‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫ایئ‬‫وصن‬‫وہ‬‫وخاہ‬‫المزنیم‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫اطمقب‬‫ےک‬ ‫ںیہ۔‬‫المزنیم‬‫وسل‬‫ےک‬‫نج‬‫ںیہ‬‫اجےت‬‫دےیئ‬‫رپاٹکیج‬‫وک‬‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬‫ےئل‬‫ڈنفز‬‫اور‬‫ںیہ‬‫رکیت‬‫رامہ‬‫ف‬‫ںیمیظنت‬‫فلتخم‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫راھک‬‫المزم‬‫ےئل‬‫ےک‬‫دمت‬‫یک‬‫س‬‫کٹ‬‫ی‬‫ح‬ ‫رپا‬‫ان‬‫رصف‬‫وک‬‫راد‬‫اف‬‫ضعب‬‫ا‬‫افن‬‫۔‬ ‫رکیسریٹی‬‫ںیہ۔‬‫المزنیم‬‫رساکری‬‫تحت‬‫ےک‬‫ارادوں‬‫اور‬‫اقمدص‬‫ر‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫امتم‬‫المزنیم‬‫نکیل‬‫ےہ‬‫ںیہن‬‫ہمکحم‬‫ایئ‬‫وصن‬‫وکیئ‬ 00.‫ااتسکن‬‫ن‬‫رنجل‬‫ارین‬‫ان‬‫افلض‬‫نکیل‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫ونسٹ‬‫اک‬ ‫ت‬ ‫اعموی‬‫یک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫رپ‬‫ےتکن‬‫اس‬‫رپ‬‫ارخی‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫زگہتش‬‫وک‬‫ےک‬‫چنب‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫آف‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫زعمز‬‫وہ‬‫وچہکن‬‫آج‬‫ورصوف‬‫ںیم‬‫الوہر‬‫رو‬‫روب‬ ‫ںیہ‬‫ےن‬‫اوہنں‬‫ےئل‬‫اس‬‫وک‬‫اہ‬‫ش‬‫قیتع‬‫دمحم‬‫دیس‬‫رنجل‬‫ارین‬‫ان‬‫آڈلنشی‬‫دی۔‬‫دے‬‫ااجزت‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫اعموی‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ںیم‬‫نمض‬‫اس‬ ‫ےن‬‫رنجل‬‫ارین‬‫ان‬‫آڈلنشی‬‫افلض‬PLD 1992 SC 595‫ہک‬‫ایک‬‫اایتخر‬‫ومفق‬‫وہےئ‬‫رکےت‬‫ااصحنر‬‫رپ‬‫ےلصیف‬‫ےک‬ٰ‫یمظع‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫روپرٹ‬‫ںیم‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫یسک‬‫یک‬‫آنیئ‬‫ینعی‬‫اقونن‬‫اینبدی‬ ‫وک‬‫دہعف‬‫یتکس‬‫رک‬‫ںیہن‬‫متخ‬‫اطمقب‬‫ےک‬‫ان‬‫ےہ۔‬‫یتکس‬‫رک‬‫اامعتسل‬‫اایتخرات‬‫ےک‬‫رہ‬‫اجب‬‫ےک‬‫وقانین‬‫درگی‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫اذف‬‫ن‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ارٹنمیل‬‫ن‬‫وہ‬‫اہتبل‬‫آرلکیٹ‬‫اک‬‫آنیئ‬2-A‫ےہ‬‫ںیہن‬‫آرلکیٹ‬‫آنیئ‬‫اموراےئ‬ ‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ںیم‬‫ولصیفں‬‫اہد‬ٰ‫یمظع‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ہک‬‫اسیج‬‫ےن‬‫اوہنں‬‫ےہ۔‬‫یکچ‬‫دے‬‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬426‫ہک‬‫اہک‬‫اور‬‫ا‬‫دن‬‫وحاہل‬‫اک‬‫ا۔‬‫ان‬‫ن‬‫اور‬‫ا‬‫افن‬‫ینعی‬‫ںیہ‬‫س‬‫دو‬‫ےک‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬(‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬6)421
  7. 7. 7 ‫ہک‬‫ںیہ‬ ‫ت‬ ‫تکس‬‫رک‬ ‫ت‬ ‫دہای‬‫ذرےعی‬‫ےک‬‫مکح‬‫اےنپ‬ ‫ت‬ ‫ت‬ ‫وق‬‫یھب‬‫یسک‬‫دصر‬‫تحت‬‫ےک‬‫اگ۔‬‫رےہ‬‫ںیہن‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬ ‫ا‬‫رپ‬‫وطر‬‫روی‬‫ج‬‫ا‬‫ن‬‫یلک‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫وکیئ‬‫ےن‬‫ق ررن‬‫ےک‬‫وصےب‬‫اس‬‫رپ‬‫اامیء‬‫ےک‬‫ان‬‫ا‬‫ن‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫دصر‬ ‫ذرےعی‬‫ےک‬‫نج‬‫ےئک‬‫اجری‬‫ااکحامت‬‫ضعب‬‫ہکلب‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫وقحق‬‫ضعب‬‫وک‬‫ولق ں‬‫ےک‬‫ا‬‫ان‬‫ن‬‫رصف‬‫ہن‬‫ےہ۔‬‫یئگ‬‫یک‬‫اقمئ‬‫یھب‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫ای‬‫واہں‬‫ےس‬‫ام‬‫ن‬‫ےک‬‫دارااضقلء‬‫دص‬‫ںیم‬‫رعتفی‬‫یک‬‫ارٹنمیل‬‫ن‬‫وچہکن‬‫ر‬ ‫ںیہ۔‬ ‫ت‬ ‫تکس‬‫ال‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وک‬‫ا‬‫افن‬‫وکیئ‬‫ےس‬‫ںیم‬‫دوونں‬ٰ‫ی‬‫وشر‬‫سلجم‬‫ا‬‫ن‬‫دصر‬‫ڈا‬ ٰ‫ل‬‫ںیہ‬‫الم‬‫ش‬ :‫ا‬‫دن‬ ‫وجا‬‫ذلی‬‫درج‬‫اک‬‫اکنت‬‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫لیکشت‬‫ںیم‬‫دقمہم‬‫وفری‬‫ےن‬‫رنجل‬‫ارین‬‫ان‬‫افلض‬ ‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ےئل‬‫ےک‬‫سج‬‫ںیہ‬‫رکےت‬‫اکم‬‫تحت‬‫ےک‬‫اٹکی‬‫رسوسٹن‬‫وسل‬‫المزنیم‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫ایئ‬‫اوروصن‬‫وافیق‬404‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬،‫ڈا‬ ٰ‫ل‬،‫ےہ‬‫ایگ‬‫ایک‬‫رامہ‬‫ف‬‫وفرم‬‫وصخیص‬‫ای‬‫ںیم‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫اس‬ ‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫ارگ‬‫ےہ‬‫یتکس‬‫رک‬‫اامعتسل‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ںیم‬‫اومر‬‫ےک‬‫ونتیع‬‫اس‬404‫اع‬‫ادنبی‬‫ن‬‫تحت‬‫ےک‬‫وہ۔‬‫ہن‬‫دئ‬‫المزنیم‬‫وافیق‬‫انیعتت‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫ںیہ۔‬‫رکےت‬‫اکم‬‫تحت‬‫ےک‬‫اقونن‬‫اینبدی‬‫یھب‬‫یسک‬‫ارگ‬ ‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ایک‬‫انیعتت‬‫ادنر‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ااکلہروں‬‫ا‬‫افن‬‫وک‬‫صخش‬‫ںیہن۔‬‫ا‬‫ن‬‫ےہ‬‫ریغاقونین‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫ہی‬‫ا‬‫آن‬‫ہک‬‫اجےئ‬‫داھکی‬‫ہی‬‫ںیم‬ ‫ت‬ ‫رحاس‬‫ریغاقونین‬‫اگ۔‬‫وہ‬ ‫الق‬‫اقونن‬‫اک‬‫المزم‬‫اور‬‫امکل‬‫وت‬‫ےک‬‫رٹنکٹکی‬ ‫اع‬‫تحت‬‫ہک‬‫اھت‬‫انہک‬‫اک‬‫ان‬،‫تحت‬‫ےک‬‫دارویں‬‫ذہم‬‫وایل‬‫وہےن‬‫دئ‬‫ںیم‬‫ےلصیف‬‫ای‬ٰ‫یمظع‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ےہ۔‬‫یکچ‬‫دے‬‫یھب‬ ‫وجا‬‫اک‬‫ولہپ‬‫اس‬ 04.‫دع‬‫رپ‬‫ا‬‫افن‬‫ےن‬‫مہ‬‫ےہ۔‬‫ایک‬‫وغر‬‫رپ‬‫داللئ‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫شیپ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ولیک‬‫افلض‬‫ےک‬‫روقیں‬‫ف‬‫ےس‬‫وحاےل‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫ال‬ 00.‫اایسنجیں‬‫ابقیلئ‬‫قحلم‬‫ےس‬‫ربیخوتخپوخناء‬‫وصہب‬‫ںیئگ۔‬‫آ‬‫ںیم‬‫رٹنکول‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫راطونی‬‫ب‬‫ںیم‬‫دصی‬‫اوسینںی‬‫دوران‬‫ےک‬‫دور‬‫ایت‬‫ادن‬‫ونآن‬‫راطونی‬‫ب‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ق رٹنمن‬ ‫اجنپ‬‫رشٹ‬‫ب‬ 0114‫ںیم‬‫رپ‬‫سج‬‫ایگ‬‫ایک‬‫اذف‬‫ن‬‫اقونن‬‫ای‬‫ےس‬‫ام‬‫ن‬‫ےک‬)‫آر‬‫یس‬‫(افی‬‫روگینشیل‬‫رکازمئ‬‫ر‬‫ر‬‫ئ‬‫ی‬‫ٹ‬‫ن‬‫ر‬‫ف‬0111‫اور‬0110‫یئگ۔‬‫یک‬‫این‬‫رظنن‬‫ںیم‬‫دعب‬‫ےک‬‫میسقت‬‫یک‬‫دنہواتسن‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫العےق‬‫ہی‬‫ج‬‫ےک‬ ‫آےئ‬‫رہبلغ‬‫زب‬‫وت‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وافیق‬‫یک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫دبوتسر‬‫اہیں‬‫رمکح‬ ‫ت‬ ‫راس‬‫راہ‬‫ب‬‫اور‬‫ریہ‬‫رکیت‬‫این‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫راطونی‬‫ب‬‫وج‬‫ایگ‬‫ایک‬‫رٹنکول‬‫تحت‬‫ےک‬‫وقانین‬‫ایہن‬‫اںیہن‬0110‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫لیکشت‬‫ںیم‬ ‫ےہ۔‬‫راجئ‬‫اظنم‬‫دعایتل‬‫اگل‬‫ےس‬‫کلم‬‫امدنہ‬‫ایق‬‫ن‬‫اہجں‬‫وک‬‫اوٹنجیں‬‫وپلکٹیل‬‫ا‬‫ن‬‫رنشمکوں‬‫ڈیٹپ‬‫وضاطب‬‫ہی‬‫دقمامت‬‫دویاین‬‫اور‬‫ڈاری‬‫وفخ‬‫امتم‬‫وہ‬‫ہک‬‫ںیہ‬‫دےتی‬‫اایتخر‬‫ںیہ۔‬ ‫ت‬ ‫تکس‬‫رک‬‫وحاےل‬‫ےک‬‫رہگ‬‫ج‬0116‫ںیم‬ ‫ےن‬‫ااتسکن‬‫ن‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫ےک‬‫وافق‬‫تحت‬‫ےک‬‫سج‬‫ا‬‫دن‬‫ ق‬‫اک‬"‫دیہ‬‫راےئ‬‫ا غ‬‫"ن‬‫وک‬‫اوام‬‫ےک‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫رااظتنم‬‫زب‬‫دقحار‬‫اک‬‫دےنی‬‫ووٹ‬‫ےئل‬‫ےک‬‫امندنئوں‬‫اےنپ‬‫ںیم‬ٰ‫ی‬‫وشر‬‫سلجم‬‫صخش‬‫ر‬‫ہ‬‫ایگ۔‬‫نب‬‫ا غ‬‫ن‬ ‫اووجد‬‫ن‬‫ےک‬‫اجےن‬‫ےئک‬‫اعتمرف‬‫دیہ‬‫راےئ‬‫ںیہن۔‬‫احلص‬‫وقحق‬‫اقونین‬‫وک‬‫ولق ں‬‫ےک‬‫العوقں‬‫ابقیلئ‬0110‫آرلکیٹ‬‫اک‬‫آنیئ‬‫ےک‬40‫ہک‬‫ےہ‬‫داتی‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ںیہ‬‫ر‬‫راب‬‫ب‬‫ںیم‬‫رظن‬‫یک‬‫اقونن‬‫رہشی‬‫امتم‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬ ‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫اہتبل‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬‫ںیہن‬‫رپ‬‫ا‬‫افن‬‫االطق‬‫اک‬‫آرلکیٹ‬‫اس‬‫نکیل‬0‫ےہ۔‬‫الم‬‫ش‬‫ںیم‬‫العوقں‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫ا‬‫افن‬‫تحت‬‫ےک‬‫آ‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫رلکیٹ‬421‫وک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وافیق‬‫تحت‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫یلک‬‫رپ‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬ (‫آرلکیٹ‬‫ذیلی‬‫ےہ۔‬‫احلص‬1‫تحت‬‫ےک‬)،‫ا‬‫افن‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫اور‬‫وکرسٹ‬‫اہیئ‬‫یک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫ا۔‬ ‫ت‬ ‫آن‬‫ںیہن‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫راطہین‬‫ب‬‫تنطلس‬0110‫ںیم‬‫روگینشیل‬‫رکازمئ‬‫ر‬‫ر‬‫ئ‬‫ی‬‫ٹ‬‫ن‬‫ر‬‫ف‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫لیکشت‬ ‫اقونن‬‫ایم‬‫ن‬‫ایھب‬‫ےہ۔‬‫اقونن‬‫اک‬‫العوقں‬‫ابقیلئ‬ ‫ت‬ ‫ی‬ 02.‫اع‬‫ن‬‫ےک‬‫وہےن‬‫واعق‬‫ی‬‫ر‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ےک‬‫وصےب‬‫اس‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫ااخشص‬‫واےل‬‫دےنی‬‫ااجنم‬‫ڈامت‬‫خ‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫ا‬‫ن‬‫ات‬‫اکشن‬‫یک‬‫دویاین‬‫ا‬‫ن‬‫ڈاری‬‫وفخ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ر‬‫وفرم‬‫ا‬‫افن‬‫ےک‬‫ان‬‫ںیم‬‫اومر‬ ‫اکررواایئں‬‫وایل‬‫اجےن‬‫یک‬‫الخف‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ارثک‬‫ذہا‬‫اور‬‫ںیہ‬‫اجیت‬‫الیئ‬‫ںیم‬‫ہلصیف‬‫اک‬‫ان‬‫ںیم‬‫دقمہم‬‫ر‬‫ہ‬‫ےہ۔‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ایک‬‫رپ‬‫اینبد‬‫یک‬"‫سیک‬‫وٹ‬‫"سیک‬‫وہےئ‬‫رےتھک‬‫رظن‬‫شیپ‬‫وک‬‫احالت‬‫اور‬‫اقحقئ‬ 00.(‫آنیئ‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬0110(‫آرلکیٹ‬‫)ےک‬0)461‫ںیم‬‫یک‬‫ااتسکن‬‫"ن‬ ‫ت‬ ‫المزم‬"(service of Pakistan)‫ہکبج‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫ایک‬‫اامعتسل‬‫ہلمج‬‫اک‬‫اٹکی‬‫رسوسٹن‬‫وسل‬ (0110‫نشکیس‬‫ےک‬)(b()0)4‫ےہ۔‬‫یئگ‬‫یک‬‫رعتفی‬‫یک‬"‫المزم‬‫"وسل‬‫ںیم‬‫یک‬‫ااتسکن‬‫"ن‬ ‫ت‬ ‫المزم‬،‫ےہ‬‫یئگ‬‫یک‬‫رعتفی‬‫ںیم‬‫آنیئ‬‫ہک‬‫اسیج‬،"‫یھب‬‫وکیئ‬‫رماد‬‫ےس‬ ‫ت‬ ‫المزم‬،‫دہعہ‬‫ا‬‫ن‬‫آاسیم‬‫ا‬‫ن‬‫وافق‬‫وج‬ ‫ااتسکن‬‫ن‬‫آل‬‫ںیم‬‫اس‬‫اور‬‫وہ‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫اومر‬‫ےک‬‫وصےب‬‫ںیم‬‫اوفاج‬‫حلسم‬،‫رسوس‬ ‫ت‬ ‫المزم‬‫درگی‬‫یھب‬‫وکیئ‬‫اور‬‫المزںیتم‬‫ںیہنج‬‫ںیہ‬‫الم‬‫ش‬‫تحت‬‫ےک‬‫اٹکی‬‫ےک‬‫ایلبمس‬‫ایئ‬‫وصن‬‫ا‬‫ن‬)‫ارٹنمیل‬‫(ن‬ٰ‫ی‬‫وشر‬‫سلجم‬ ‫یک‬‫ااتسکن‬‫ن‬ ‫ت‬ ‫المزم‬‫ںیم‬‫اس‬‫نکیل‬،‫وہ‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬ ‫ت‬ ‫المزم‬،ٰ‫یلع‬‫را‬‫وزب‬،‫تکلمم‬‫ر‬‫وزب‬،‫ر‬‫وزب‬‫وافیق‬،‫رامظع‬‫وزب‬،‫رئیچنیم‬‫ڈیٹپ‬،‫رئیچنیم‬،‫رکیپس‬‫ڈیٹپ‬،‫رکیپس‬‫وطبر‬‫ڈووٹیک‬‫ای‬،‫رنجل‬‫ارین‬‫ان‬،‫ر‬‫وزب‬‫ایئ‬‫وصن‬ ،‫رنجل‬‫رنک‬‫ا‬‫ن‬‫رئیچنیم‬،‫نشیمک‬‫الء‬‫رنک‬‫ا‬‫ن‬‫رئیچنیم‬،‫رکیسرٹی‬‫ارامیلین‬‫ن‬،‫وکلسن‬‫ایت‬‫رظنن‬‫االسیم‬،‫اعمون‬‫وصخیص‬‫ےک‬‫رامظع‬‫وزب‬‫الم‬‫ش‬‫ایلبمس‬‫ایئ‬‫وصن‬‫ا‬‫ن‬‫اویان‬‫رنک‬‫ا‬‫ن‬ٰ‫یلع‬‫ا‬‫ر‬‫وزب‬‫ریشم‬‫ںیہن‬‫ںیہ۔‬ 06.‫ر‬‫ہ‬،‫ویں‬‫ا‬‫ن‬‫آاسیم‬‫یک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫وہ‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫اومر‬‫ےک‬‫وافق‬‫وج‬‫دہعہ‬ ‫ت‬ ‫المزم‬‫ےسج‬‫ےک‬‫درتف‬‫اس‬‫اموساےئ‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬‫امشر‬‫ںیم‬‫رپ‬‫وطر‬‫وااگشف‬‫آرلکیٹ‬461‫ذموکرہ‬‫یک‬‫رعتفی‬‫ایگ‬‫ایک‬‫اخرج‬‫ںیم‬ ‫ً۔‬‫اضی‬‫ا‬،‫ےہ‬‫ا‬‫(افن‬‫اکروپرنشی‬‫رایقیت‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫یک‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫رااظتنم‬‫زب‬‫ےک‬‫ر‬‫رمک‬-‫ا‬‫افن‬‫ریغاعفل‬‫دعب‬‫ےک‬‫لیلحت‬‫یک‬)‫یس‬‫ڈی‬-‫ےک‬‫المزنیم‬‫ےک‬‫یس‬‫ڈی‬‫ےئل‬‫ش‬‫ڈنیہ‬‫ق ڈلن‬‫میکس‬‫یک‬‫ڈ‬‫ی‬‫ومرہخ‬‫وننشیکفیٹ‬‫رہعی‬ 4114-00-40‫ںیم‬‫سج‬‫یئگ‬‫رکایئ‬‫اعتمرف‬‫ہک‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ےط‬‫ےگ‬‫اانپںیئ‬‫ںیہن‬‫میکس‬‫ش‬‫ڈنیہ‬‫ق ڈلن‬‫المزنیم‬‫وج‬‫یک‬‫ان‬‫ںیم‬‫دعب‬‫اور‬‫اگ‬‫اجےئ‬‫ایل‬‫رک‬‫الم‬‫ش‬‫ںیم‬‫وپل‬‫رسسلپ‬‫ےک‬‫رکیسریٹی‬‫ق ررن‬‫اںیہن‬
  8. 8. 8 ‫یھب‬‫یسک‬‫اور‬‫یھب‬‫ںیہک‬‫ڈٹنمٹسج‬‫ای‬‫آاسیم‬‫ایسی‬‫رپ‬‫یک‬‫ان‬ ‫ت‬ ‫المزم‬‫رپ‬‫ووضاطب‬‫رشاطئ‬‫وموجدہ‬‫یک‬‫وکح‬‫وج‬‫یگ‬‫اجےئ‬‫یک‬‫اجےئ۔‬‫اھجمس‬‫ومزوں‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫م‬‫اسل‬4111‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬‫ج‬‫ںیم‬‫اقمئ‬ ‫ایگ۔‬‫ا‬‫دن‬‫ا‬‫ھک‬‫ںیم‬‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬‫وک‬‫المزنیم‬‫رسسلپ‬‫وت‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ربمن‬‫وننشیکفیٹ‬2(8)-TA/2006‫ونربم‬‫مکی‬‫ومرہخ‬،4111‫ان‬‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬‫ہک‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ےط‬‫ںیم‬‫یک‬‫نج‬‫اگ‬‫وہ‬‫لمتشم‬‫رپ‬‫دہعوں‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫یک‬‫یپ‬‫افی‬‫ڈویلب‬‫انی‬‫رقتری‬‫رپ‬‫نج‬‫یگ‬‫دے‬ً‫اتق‬‫وف‬ً‫اتق‬‫و‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وافیق‬‫وظنمری‬‫یگ؛‬‫رکے‬‫تحت‬‫ےک‬‫ااھتریٹ‬‫یک‬‫ان‬‫ا‬‫ن‬‫ےس‬‫وظنمری‬‫ق ررنیک‬‫واےل‬‫رکےن‬‫اکم‬‫ںیم‬‫ےلسلس‬‫ےک‬‫اومر‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫افیق‬‫اور‬ ‫واےل‬‫رکےن‬‫ووصل‬‫ڈنفز‬‫ےس‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫ےمکحم‬‫ہقلعتم‬‫اور‬‫ر‬ ‫ت‬ ‫دافب‬‫امتم‬‫ےگ؛‬‫وہں‬‫روٹکیری‬‫ڈاب‬‫ہقحلم‬‫اور‬‫ر‬ ‫ت‬ ‫دافب‬‫امتحت‬‫ےک‬‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬‫ڈرٹسنمنشی‬‫ای‬‫ڈلیف‬‫روزرمہ‬‫یک‬‫اجت‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫رااظتنم‬‫زب‬‫ےک‬‫وافق‬ ‫ن‬‫ش‬‫ٹ‬‫ی‬‫ی‬ ‫وکآرڈ‬‫یک‬‫اکومں‬‫رایقیت‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫امتم‬‫اور‬‫راضئ‬‫ف‬‫ےک‬‫ومکحمں‬‫ہقلعتم‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫اور‬‫ارتلبیت‬‫ن‬‫ںیم‬‫ر‬‫ر‬‫ئ‬‫ج‬‫ی‬ ‫ر‬‫ر‬‫ر‬‫ئ‬‫ی‬‫ٹ‬‫ن‬‫ر‬‫ف‬‫اور‬‫اویسنجیں‬‫وپلکٹیل‬‫یگ‬‫وہ‬‫داری‬‫ذہم‬‫یک‬‫ارسفان‬‫ن‬‫ش‬‫ٹ‬‫ی‬‫ی‬ ‫وکآرڈ‬‫یعلض‬‫اور‬‫اوٹنجیں‬‫وپلکٹیل‬ ‫وہ‬‫ںیہنج‬‫ےگ۔‬‫دںی‬‫ااجنم‬‫تحت‬‫ےک‬‫ات‬‫دہان‬‫اور‬‫ںیم‬‫رگناین‬‫یک‬‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬‫اور‬‫ق ررن‬ 01.‫ہک‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬‫واحض‬‫ےس‬‫اال‬‫ن‬‫ذموکرہ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وافیق‬‫آاسایمں‬‫دیپا‬‫ےہ‬‫رکیت‬‫رامہ‬‫ف‬‫ڈنفز‬‫وہ‬‫ےئل‬‫ےک‬‫نج‬‫ںیہ‬‫اجیت‬‫یک‬‫اٹنجی‬‫وپلکٹیل‬‫ےہ۔‬‫رکیت‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫ایئ‬‫وصن‬‫اں‬‫رقترن‬‫رپ‬‫نج‬‫ا‬‫ن‬ ‫رنشمک‬‫ڈیٹپ‬‫ںیم‬‫اعمےلم‬‫اس‬‫ںیہن۔‬‫احلص‬‫اایتخر‬‫وکیئ‬‫اک‬‫رقتری‬‫رپ‬‫آاسیم‬‫یسک‬‫ےئل‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫وک‬ 01.‫ربمن‬‫مکح‬‫دصاریت‬00‫اسل‬،0114‫وک‬‫المزنیم‬‫واےل‬‫رکےن‬‫اکم‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫ذرےعی‬‫ےک‬‫دن‬‫ےک‬‫رقتری‬‫ےک‬‫المزنیم‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫ایئ‬‫وصن‬‫ڈوپی‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وافیق‬‫وج‬‫اھت‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫ایل‬‫رپ‬‫وطر‬‫رپ‬‫نشیٹ‬ ‫تحت‬‫ےک‬‫رٹنکول‬‫ااظتنیم‬‫ر‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫امتم‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫ایئ‬‫وصن‬‫اور‬‫ےھت‬)‫ا‬‫(افن‬‫رکیسریٹی‬‫وسل‬‫ےھت۔‬‫رکےت‬‫اکم‬‫تحت‬‫ےک‬‫ووضاطب‬‫رشاطئ‬‫ایہن‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫المزم‬‫ےک‬‫اس‬‫اور‬)‫ا‬‫(افن‬‫رکیسریٹی‬‫وسل‬‫تحت‬‫ےک‬‫روزل‬ ‫ومکحم‬‫ہقلعتم‬‫ےئل‬‫ےک‬‫دےنی‬‫ااجنم‬‫اومر‬‫ےک‬‫ں‬‫رو‬‫ج‬،B‫(اضہطب‬،-04)‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬،‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫ںیم‬‫ر‬ ‫ت‬ ‫دافب‬‫امتحت‬‫اور‬‫ومکحمں‬‫ہقلعتم‬‫ےک‬‫اس‬‫اور‬)‫ا‬‫(افن‬‫رکیسریٹی‬‫وسل‬‫آاسویمں‬‫روگیرل‬‫رپ‬‫رقتری‬ ‫اعمالمت‬‫ےک‬‫اگ۔‬‫وجھباےئ‬‫وک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫ایئ‬‫وصن‬‫ربمن‬‫نشیٹپ‬‫وسل‬31-P‫اسل‬،4116‫ہلصیف‬‫اک‬‫سج‬،4116-16-41،‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫وک‬‫ںیم‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬:‫ہک‬‫ایک‬‫ر‬‫اظہ‬‫ایخل‬‫ےن‬‫اصابحن‬‫جج‬‫زعمز‬‫ےک‬ ‫ربمن‬‫مکح‬‫دصاریت‬‫وچہکن‬‫المزنیم‬‫واےل‬‫رکےن‬‫اکم‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫ہک‬‫ںیہ‬‫ےتھجمس‬‫رضوری‬‫ا‬‫رکن‬ ‫ت‬ ‫دہای‬‫ہی‬‫مہ‬‫ےلہپ‬‫ےس‬‫دےنی‬‫ہلصیف‬‫"ہی‬00‫اسل‬، 0114‫یپ‬‫افی‬‫ڈویلب‬‫انی‬‫وصہب‬‫ےس‬‫رو‬‫یک‬‫المزنیم‬‫وسل‬‫درگی‬‫ےک‬‫ےک‬‫وضاطب‬‫و‬‫وقانین‬‫امتم‬‫واےل‬‫وہےن‬‫اعدئ‬‫رپ‬‫ہک‬‫اسیج‬‫اور‬‫ںیہ‬‫ادنب‬‫ن‬‫ان‬ ‫ہک‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ےط‬‫ںیم‬‫وضاطب‬‫ااہتشر‬‫اوایم‬‫اک‬‫آاسویمں‬‫ان‬‫ےئل‬‫ےک‬‫رقتری‬ ‫ت‬ ‫راس‬‫راہ‬‫ب‬‫ںیم‬‫ادناز‬‫افشف‬‫اور‬‫رپ‬‫ریمٹ‬‫رپ‬‫آاسویمں‬ ‫دایتس‬ ،‫اجےئ‬‫ا‬‫دن‬‫اں‬‫رقترن‬‫امتم‬‫ایسی‬‫اکحم‬‫ہقلعتم‬‫ڈا‬ ٰ‫ل‬"‫ےگ۔‬‫رکںی‬‫اطمقب‬‫ےک‬‫وقانین‬‫ذموکرہ‬‫واےل‬‫وہےن‬‫اعدئ‬‫رپ‬‫وموضع‬‫اس‬ 01.‫ےن‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫اد‬‫آن‬‫االسم‬‫زعمز‬ICA No. 191‫اسل‬،4104‫ہلصیف‬‫اک‬‫سج‬،4104-01-10:‫ہک‬‫ا‬‫دن‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫ںیم‬،‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫وک‬ (‫آرلکیٹ‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫"اہجں‬1)421‫اممتعن‬‫رپ‬‫اامعتسل‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫آف‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫اور‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫تحت‬‫ےک‬‫داعفت‬‫یک‬ ‫وت‬‫ےہ‬‫قلعت‬‫اک‬‫ر‬‫رگب‬‫اور‬‫یک‬‫ووجہ‬‫ان‬‫ہی‬‫وحاےل‬‫ےک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫آف‬‫رسوس‬‫وسل‬‫آاسایمں‬‫ہک‬‫ےہ‬‫ںیہن‬‫املئ‬‫رطف‬‫یک‬‫دقمےم‬‫رثحب‬‫زب‬‫رپ‬‫انبء‬ ‫ےس‬‫دیپا‬،‫اٹکی‬‫رسوسٹن‬‫وسل‬‫اں‬‫رقترن‬‫رپ‬‫ان‬‫اور‬‫ںیہ‬‫اجیت‬‫یک‬0110‫ںیہ۔‬‫اجیت‬‫یک‬‫تحت‬‫ےک‬‫ووضاطب‬‫رشاطئ‬‫یئگ‬‫یک‬‫ےط‬‫ںیم‬‫ےک‬‫آنیئ‬ ‫آرلکیٹ‬421‫رسوسٹن‬‫وسل‬‫اور‬،‫اٹکی‬0110‫یک‬‫آرلکیٹ‬‫ذموکرہ‬‫وج‬،‫لیکشت‬‫وقانین‬‫وج‬‫تحت‬‫ےک‬‫اس‬‫اور‬‫ایگ‬‫ایک‬‫اذف‬‫ن‬‫تحت‬‫ےک‬‫داعفت‬ ،‫ےئگ‬‫دےیئ‬‫ںیم‬‫رے‬‫داب‬‫ےک‬‫ہک‬‫اگ‬‫وہ‬‫ںیہن‬‫ر‬‫اہ‬‫ن‬‫ےس‬‫رے‬‫داب‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫آینیئ‬‫رپ‬‫انبء‬‫اس‬‫اعم ہل‬‫واال‬‫آےن‬‫ای‬‫رقتری‬‫یک‬‫المزم‬‫وسل‬‫اس‬ ‫وج‬‫یئگ‬‫یک‬‫رپ‬‫آاسیم‬‫ایسی‬‫ےئل‬‫ےک‬‫اھبل‬‫دھکی‬‫یک‬‫ان‬‫ا‬‫ن‬‫الچےن‬‫اومر‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫ا‬‫افن‬‫دیپا‬‫یھت۔‬‫وصقمد‬‫ےئل‬‫ےک‬‫ایس‬‫اور‬‫یئگ‬‫یک‬‫عطق‬‫ےس‬‫اال‬‫ن‬‫ذموکرہ‬ ‫ا‬‫افن‬‫رظن‬-‫یک‬‫المزنیم‬‫ےک‬‫یس‬‫ڈی‬ ‫ت‬ ‫المزم‬‫رطف‬‫یک‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫آف‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫زعمز‬‫اور‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫اشپور‬‫اومر‬‫ےک‬‫ونتیع‬‫اس‬‫قلعتم‬‫ےس‬ ‫ےھت۔‬‫اجےت‬‫الےئ‬‫روغر‬‫زب‬‫ےس‬‫وک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ہک‬‫ےگ‬‫دںی‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫مہ‬‫ڈا‬ ٰ‫ل‬‫آر‬‫ےک‬‫آنیئ‬‫لکیٹ‬421‫قش‬‫یک‬1‫یئگ‬‫یک‬‫وعض‬‫ںیم‬ "‫اگ۔‬‫اجےئ‬‫ایک‬‫ںیہن‬‫اخرج‬‫رظن‬‫شیپ‬‫ےک‬‫ادنبی‬‫ن‬ ‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫درگی‬‫اور‬‫ا‬‫افن‬‫آاپبیش‬‫رکیسرٹی‬‫وک‬‫ےلصیف‬‫اال‬‫ن‬‫ذموکرہ‬‫ےک‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫اد‬‫آن‬‫االسم‬‫زعمز‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫آف‬‫وکرٹ‬‫رپسمی‬‫افلض‬‫رو‬‫روب‬‫ےک‬‫ربمن‬‫نشیٹپ‬‫وسل‬0110‫اسل‬،4104‫ںیم‬‫اہجں‬‫ایگ‬‫ایک‬‫جنلیچ‬ ‫مکح‬‫یھت۔‬‫وکرٹ‬‫اہیئ‬‫اشپور‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ومزوں‬‫ےئل‬‫ےک‬‫رکےن‬‫ر‬‫داب‬‫نشیٹپ‬‫ہی‬‫ویکہکن‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رھک‬‫اطق‬‫االےئ‬‫ن‬‫ضحم‬‫رپ‬‫وسال‬‫ےک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫وک‬
  9. 9. 9 21.‫ا‬‫وصن‬‫وہ‬‫وخاہ‬‫ںیہ‬‫المزنیم‬‫وسل‬‫المزنیم‬‫امتم‬‫ےک‬‫ر‬ ‫ت‬ ‫دافب‬‫امتحت‬‫اور‬‫ومکحمں‬‫ہقلعتم‬‫ےک‬‫اس‬،‫رکیسریٹی‬‫ا‬‫افن‬‫ہک‬‫ےہ‬‫ہی‬‫رظن‬‫ہطقن‬‫ارا‬‫ہ‬‫ڈا‬ ٰ‫ل‬‫یئ‬‫دےیئ‬‫رپ‬‫ڈوپینشیٹ‬‫وک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وافیق‬‫ےس‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬ ‫ا‬‫ن‬‫وہں‬‫ےئگ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬ ‫ت‬ ‫وکحم‬‫وافیق‬‫رپ‬‫اینبد‬‫یک‬‫رٹنکٹکی‬‫لقتسم‬‫ا‬‫ن‬‫اعریض‬(‫آرلکیٹ‬‫ےک‬‫آنیئ‬،‫وہں‬‫ےئگ‬‫ےئک‬‫رقتر‬1)421‫ادنبی‬‫ن‬‫الم‬‫ش‬‫ںیم‬‫رپ‬‫المزنیم‬‫رساکری‬‫ان‬‫االطق‬‫اک‬‫العہق‬‫ابقیلئ‬‫ضحم‬ ‫رپ‬‫انیعتیت‬‫یک‬‫ان‬‫ںیم‬‫اجت‬‫اگ‬‫وہ‬‫ںیہن‬‫ویکہکن‬‫آرلکیٹ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫آنیئ‬‫وفرم‬‫وصخیص‬‫اک‬‫ازاہل‬‫ےک‬‫ات‬‫اکشن‬‫ان‬404‫ےہ۔‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫رامہ‬‫ف‬‫تحت‬‫ےک‬ 20.‫ہک‬‫یئگ‬‫الیئ‬‫ںیہن‬‫ںیم‬‫ملع‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫اثمل‬‫ا‬‫ن‬‫دقمہم‬‫وکیئ‬‫ااسی‬‫وہ۔‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫اوٹنجیں‬‫وپلکٹیل‬‫رقتر‬‫اک‬‫ااخشص‬‫ضعب‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫وت‬‫ںیہ‬‫المزنیم‬‫وکیئ‬‫ںیم‬‫ری‬‫ر‬‫گ‬‫ی‬‫ٹ‬‫ی‬‫ک‬ ‫اس‬‫ارگ‬‫اس‬‫اےس‬ ،‫وت‬‫اجےئ‬‫ا‬‫الن‬‫رو‬‫روب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫ہی‬‫ارگ‬،‫اگ‬‫اجےئ‬‫داھکی‬‫ںیم‬‫وابسق‬‫ایسق‬‫ےک‬‫اقحقئ‬‫ےک‬‫دقمہم‬‫یئگ‬‫یک‬‫دیپا‬‫یہ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫اٹنجی‬‫وپلکٹیل‬‫آاسیم‬‫ہی‬‫ا‬‫آن‬‫ہک‬‫اعم ہل‬‫ا‬‫ن‬‫یک‬‫یہ‬‫ےن‬‫اوہنں‬‫یھب‬‫رقتری‬‫رپ‬‫سج‬ ‫ےہ۔‬‫رسکع‬‫ب‬‫ےک‬‫اس‬ 24.‫آ‬‫ارگ‬‫رپ‬‫وطر‬‫ریغاقونین‬‫ںیم‬‫دحود‬‫العاقیئ‬‫ابقیلئ‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫اکحم‬‫وپلکٹیل‬‫وک‬‫صخش‬‫یسک‬‫ےک‬‫العےق‬‫اکر‬‫اد‬‫ن‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وت‬‫وہ‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫اٹہ‬‫ےہارگ‬‫یتکس‬‫ال‬‫روغر‬‫زب‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫اس‬‫وک‬‫اعمےلم‬‫اس‬ ‫نشکیس‬86-A Cr.P.C‫وہ۔‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫وپرا‬‫اکر‬‫رطہقی‬‫ایگ‬‫ایک‬‫ےط‬‫ںیم‬ 04‫اتسگ‬4100‫ےن‬‫ااتسکن‬‫ن‬‫دصر‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫ت‬ ‫وق‬‫اس‬‫وک‬‫ںیم‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬،‫روگینشیل‬)‫ریمیم‬ ‫ت‬ ‫(ب‬‫رکازمئ‬‫ر‬‫ر‬‫ئ‬‫ی‬‫ٹ‬‫ن‬‫ر‬‫ف‬4100‫ںیک‬‫رامیم‬ ‫ت‬ ‫ب‬‫ےس‬‫ام‬‫ن‬‫ےک‬‫اہیئ‬‫ےسج‬‫ےہ‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫اقمئ‬‫رٹوبیلن‬‫ا‬‫افن‬‫ای‬‫تحت‬‫ےک‬‫نج‬ ‫ںیہ۔‬‫احلص‬‫اایتخرات‬‫ےک‬‫رطح‬‫یک‬‫وکرٹ‬‫انتزہع‬‫درایمن‬‫ےک‬‫ااخشص‬‫ابقیلئ‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫ایسی‬‫ارگ‬‫ابقیلئ‬‫اور‬‫وہ‬‫دیپا‬‫ادنر‬‫ےک‬‫دحود‬‫العاقیئ‬‫داعفت‬‫یک‬‫آر‬‫یس‬‫افی‬‫رپ‬‫حطس‬‫یک‬‫رٹوبیلن‬‫ہلصیف‬‫اک‬‫اس‬ ‫وت‬‫اجےئ‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫ےکتحت‬‫اگ۔‬‫آےئ‬‫ںیہن‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫دقمہم‬‫ہی‬ ‫س‬‫اک‬‫ادقام‬‫ارگ‬‫نکیل‬‫وہ‬‫وہا‬‫دیپا‬‫ںیم‬‫العےق‬‫اکر‬‫اد‬‫آن‬‫اکرروایئ‬‫ادنر‬‫ےک‬‫ا‬‫افن‬‫ےس‬‫رطف‬‫یک‬‫اکحم‬‫وپلکٹیل‬‫وہ‬‫یئگ‬‫یک‬‫رھپ‬‫وت‬‫ا‬‫الن‬‫روغر‬‫زب‬‫وک‬‫اعمےلم‬‫اس‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫اگ۔‬‫وہ‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬ ‫س‬‫اک‬‫ادقام‬‫ارگ‬‫صخش‬‫واےل‬‫رےنھک‬‫قلعت‬‫ےس‬‫العےق‬‫اداکر‬‫آن‬‫ںیم‬‫ا‬‫افن‬‫اور‬‫وہ‬‫وہا‬‫دیپا‬‫درایمن‬‫ےک‬‫اور‬‫وہ‬‫ایگ‬‫ایک‬‫رگاتفر‬‫ادنر‬‫ےک‬‫دحود‬‫العاقیئ‬‫یک‬‫ذہا‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وک‬‫صخش‬‫اس‬‫نشکیس‬86-A Cr.P.C‫ےک‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫وت‬‫وہ‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫رک‬‫لقتنم‬‫ںیم‬‫العےق‬‫ابقیلئ‬‫ر‬‫ےئک‬‫وپرے‬‫اقتےض‬‫ےہ۔‬‫یتکس‬‫رک‬‫اامعتسل‬‫اک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫آینیئ‬‫اےنپ‬‫ںیم‬‫اعمےلم‬‫اس‬‫ذہا‬ (‫نشکیس‬‫ےک‬‫یس‬‫یپ‬‫یس‬c)41‫تحت‬‫ےک‬،‫رپ‬‫رشط‬‫یک‬‫دحود‬‫یئگ‬‫یک‬‫ایبن‬‫ںیم‬‫اس‬‫دقمہم‬‫ر‬‫ہ‬‫اگ‬‫اجےئ‬‫ا‬‫دن‬‫لیکشت‬‫ںیم‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫اس‬‫رپ‬‫وطر‬‫روی‬‫ج‬‫ا‬‫ن‬‫یلک‬‫س‬‫اک‬‫ادقام‬‫ںیم‬‫دحود‬‫اقمیم‬‫یک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫سج‬ ‫وہ۔‬‫وہا‬‫دیپا‬‫ازںی‬‫لبق‬‫ہک‬‫رےہ‬‫اد‬‫ن‬‫اٹکی‬1‫اسل‬،0111‫نشکیس‬‫اسہقب‬‫ےک‬1 ‫ت‬ ‫واضج‬‫ذلی‬‫درج‬‫ںیم‬III:‫ےہ‬‫یئگ‬‫یک‬‫الم‬‫ش‬ ‫ت‬ ‫واضج‬III‫ںیم‬‫دقمامت‬‫واےل‬‫وہےن‬‫دیپا‬‫قلعتم‬‫ےس‬‫رٹنکٹکی‬:‫س‬‫اک‬‫ادقام‬‫اعم‬‫ےک‬‫ذہا‬‫نشکیس‬:‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬‫دیپا‬‫رپ‬‫اقمم‬‫یسک‬‫ےس‬‫ںیم‬‫ذلی‬‫درج‬‫تحت‬‫ےک‬‫ین‬ 0.‫ایگ؛‬‫ایک‬‫رٹنکٹکی‬‫اہجں‬‫اقمم‬‫وہ‬ 4.‫اقمم‬‫وہ‬‫یھت؛‬‫ا‬‫وہن‬‫لمکم‬‫دیہ‬‫ااجنم‬‫یک‬‫اس‬‫اہجں‬‫ا‬‫ن‬‫یھت‬‫ا‬‫وہن‬‫دیہ‬‫ااجنم‬‫یک‬‫رٹنکٹکی‬‫اہجں‬ 0.‫اقمم‬‫وہ‬‫اہجں‬‫ںیم‬‫دیہ‬‫ااجنم‬‫یک‬‫رٹنکٹکی‬،‫ےہ‬‫قلعتم‬‫دقمہم‬‫ہی‬‫ےس‬‫سج‬،‫رمق‬‫وکیئ‬‫رپ‬‫وطر‬‫یفخ‬‫ا‬‫ن‬‫یلج‬‫یھت‬‫ادایگیئ‬‫اقب‬ 20. ‫ت‬ ‫واضج‬‫اال‬‫ن‬‫ذموکرہ‬III‫نکیل‬‫یئگ‬‫دی‬‫رک‬‫ڈف‬‫خ‬ ‫ا‬‫ےہ۔‬‫یتکس‬‫دے‬‫اکم‬‫اک‬‫رامنہیئ‬‫ہی‬‫رہباحل‬‫ےہ۔‬‫رضوری‬‫ا‬‫وہن‬‫اک‬‫اعلم‬‫واےل‬‫وجڑےن‬‫ای‬‫ےک‬‫ونتیع‬‫فلتخم‬‫ںیم‬‫اعمےلم‬‫ےک‬‫رٹنکٹکی‬ ‫ںیم‬‫دقمہم‬‫ےک‬‫ازاہل‬‫رپ‬‫ورزی‬‫الخف‬‫یک‬‫رٹنکٹکی‬‫ںیہ۔‬ ‫ت‬ ‫تکس‬‫وہ‬‫دیپا‬ ‫اابس‬‫ےک‬‫ادقام‬‫ا‬‫ںیم‬‫س‬‫ےک‬‫دقام‬‫دقمہم‬‫اہک‬ ‫ت‬ ‫ن‬‫ںیہ‬‫الم‬‫ش‬‫ورزی‬‫الخف‬‫یک‬‫اس‬‫اور‬‫ا‬‫رکن‬‫رٹنکٹکی‬‫ےکس‬‫اج‬‫ایک‬‫ر‬‫داب‬‫رپ‬‫ہگج‬‫اس‬‫وت‬‫ا‬‫ن‬ ‫ےہ۔‬‫س‬‫روی‬‫ج‬‫اک‬‫ادقام‬‫ا‬‫رکن‬‫رٹنکٹکی‬‫وہیئ۔‬‫واعق‬‫ورزی‬‫الخف‬‫اور‬‫ایگ‬‫ا‬‫دن‬‫ااجنم‬‫ہی‬‫اہجں‬‫رپ‬‫ہگج‬‫اس‬‫رھپ‬‫ا‬‫ن‬‫ایگ‬‫ایک‬‫رٹنکٹکی‬‫اہجں‬‫دقمہم‬‫رپ‬‫رٹنکٹکی‬‫ڈا‬ ٰ‫ل‬‫رٹنکٹکی‬‫ہی‬‫اہجں‬‫ےہ‬‫اتکس‬‫اج‬‫ایک‬‫ر‬‫داب‬‫رپ‬‫اقمم‬‫اےسی‬ ‫ایگ۔‬‫ایک‬،‫ایگ‬‫ایک‬‫رٹنکٹکی‬‫اہجں‬،‫نیعت‬‫اک‬‫اقمم‬‫اس‬‫او‬‫ےہ‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫وہن‬‫رآدم‬‫ب‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫یک‬‫رٹنکٹکی‬‫ہجیتن‬‫اک‬‫االطع‬‫یک‬‫اس‬‫اور‬‫وبقتیل‬‫یک‬‫پ‬‫یسک‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫ومعمیل‬‫ےہ۔‬‫ہصح‬‫اک‬‫اقونن‬‫ےک‬‫رٹنکٹکی‬‫ویں‬‫ر‬ ‫ایک‬‫ر‬‫داب‬‫ںیم‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫اس‬‫دقمہم‬‫ایگ۔‬‫ایک‬‫آاگہ‬‫ےس‬‫وبقتیل‬‫اس‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫سج‬‫ےہ‬‫اتکس‬‫اج‬‫رٹنکٹکی‬‫اقمم‬‫وہ‬‫ںیم‬‫وصرت‬‫یک‬‫ااکنر‬‫ےس‬‫وبقتیل‬‫یک‬‫اجےئ‬‫ایک‬‫رہ‬‫داب‬‫دقمہم‬‫وںیہ‬،‫ایگ‬‫ایک‬‫ااکنر‬‫ہی‬‫اہجں‬ ‫اگ۔‬‫وک‬‫رٹنکٹکی‬‫ارگ‬‫اجےئ‬‫ا‬‫الن‬‫ںیم‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬ ‫ت‬ ‫دعال‬‫اس‬‫اےس‬‫وہےئ‬‫دےتی‬‫رار‬ ‫ت‬ ‫ف‬‫س‬‫روی‬‫ج‬‫اک‬‫ادقام‬‫اہجں‬‫اور‬‫اجےئ‬‫ایک‬‫ر‬‫داب‬‫دقمہم‬‫وت‬‫اجےئ‬‫ا‬‫ان‬‫ن‬‫ر‬‫ریغومب‬‫رٹنکٹکی‬‫س‬‫روی‬‫ج‬‫ااسی‬‫اک‬‫ادقام‬‫ا‬ ‫ت‬ ‫اجن‬‫وہ‬‫متخ‬ ‫ےہ۔‬‫اال‬‫ن‬‫ذموکرہ‬‫درگی‬‫وصبرت‬‫وج‬‫رکےت‬‫ںیہن‬‫اخرج‬‫وک‬‫اایتخر‬‫رہ‬‫داب‬‫ےک‬‫دعاوتلں‬‫ایسی‬‫امتم‬‫رقی‬‫ف‬‫ےک‬‫رٹنکٹکی‬ ‫ت‬ ‫ی‬‫ج‬‫ڈا‬ ٰ‫ل‬‫ںیہ۔‬‫اوالم‬‫واےل‬‫وجڑےن‬‫ضعب‬‫زیچںی‬‫اک‬‫س‬ 

×