Wees jezelf. Kwaliteit in contextPeter en Léontine van Mensch – Meijer,(Mensch Museological Consulting)
Een museum wordt vaak getypeerd alsheterotopie. Het begrip werd geïntroduceerddoor Michel Foucault in 1967. Met behulp van...
Kern van het begrip heterotopie is dediscontinuïteit tussen de wereld buiten en dewereld binnen het museum, beklemtoond do...
Binnen het museum bestaat een eigen werkelijk-heid met eigen regels wat betreft tijd en plaats.Er is een gelijktijdigheid ...
tentoonstellingbuitenmuseale werkelijkheidcollectiemusealeheterotopie
In deze presentatie wordt “kwaliteit” vooralgerelateerd aan het heterotopische karakter vanhet museum, waarbij voor het ge...
Expressie en perspectiefElk maatschappelijk fenomeen vindt zijnuitdrukking in “artefactual evidence” (materieleen immateri...
Expressie en perspectiefDe kwaliteit van de keuze hangt af van1 de kennis over hoe het fenomeen zichmaterieel en immaterie...
artefactual evidencesocial phenomenacollection profileexpressionperspective
Artefactual evidence“Artefactual evidence” in het model heeft dustwee dimensies:1 Hoe de wereld in termen van materiele en...
RepresentatieTen aanzien van het “representeren van deinterpretatie” zijn er vier ideaaltypischestrategieën.
artefactual evidencesocial phenomenavier ideaaltypische strategieën:- museum- archief- monumentenzorg- immaterieel erfgoed
BehoudsstrategieënMuseumDe museale strategie is gebaseerd op de-contextualisering en re-contextualisering."In forming coll...
BehoudsstrategieënArchiefEssentieel is respect voor de oorspronkelijkesamenhang (“respect des fonds”), ook al wordende sam...
BehoudsstrategieënMonumentenzorgKenmerk is het in situ behoud. Aangezien ervrijwel altijd sprake is van een gebruiksfuncti...
BehoudsstrategieënImmaterieel erfgoedKenmerkend is het zoeken naar een vorm vandynamisch behoud (safeguarding). Het gaat o...
BehoudsstrategieënIedere behoudsstrategie is ingebed in een eigenprofessionele infrastructuur met eigen beroeps-organisati...
Stellingname 1De stellingname is dat de een duurzametoekomst van erfgoed gebaat is bij een integraleen geïntegreerde benad...
Stellingname 2Het gaat er om dat instellingen zich “bevrijden”van een beperkende identificatie met éénprofessionele cultuu...
MuseumcultuurDe museale professionele traditie (museum-cultuur) heeft zich gevormd in de loop van de19de eeuw. Rond 1900 k...
eerste museum revolutie• Beroepsverenigingen1889 Museums Association1906 American Association of Museums1917 Deutsche Muse...
MuseumcultuurBinnen het museumveld hebben zich sindsdienverschillende professionele tradities ontwikkeldlangs twee lijnen:...
MuseumcultuurDe twee specialisaties komen onder meer totuiting in de organisatie van musea.De “oude” organisatievorm is ge...
organisatie gebaseerd op de collectiePRCCurator 1PRCCurator 2PRCCurator 3PRCCurator 4PRCetc.director
MuseumcultuurDe “nieuwe” organisatievorm is gebaseerd opfuncties. De geleidelijke differentiering infuncties volgt de “mus...
organisatie gebaseerd op de functiesChart TitleDocumentation ConservationPreservation ResearchCollectionsExhibitions Educa...
Nieuwe museumcultuurRond 1970 werden de contouren zichtbaar vaneen nieuwe, “revolutionaire”museumcultuur, waarbij integrat...
tweede museum revolutie• UNESCO Round table, Santiago (Chile) 1972The development and the role of museums in thecontempora...
Nieuwe museumcultuurUitgangspunt van de “New museology” is eenactieve maatschappelijke rol van musea. Eengroot aantal prog...
Nieuwe museumcultuurEen en ander leidt tot nieuwe museum-concepten: engaging museum, responsivemuseum, participatory museu...
Nieuwe museumcultuurMuseumwerk wordt geherdefinieerd als sociaalwerk met sociale cohesie als referentiekader.“Social inclu...
social inclusion• Toegang• Representatie• ParticipatieRichard Sandell
Nieuwe museumcultuurDe drie principes van “social inclusion” dwingentot een heroriëntatie op de professioneletradities zoa...
Van museum naar erfgoedEen vroege vorm van de implementatie van deprincipes van “social inclusion”, gecombineerdmet het do...
Stelling 3De huidige ontwikkelingen van het internetbetekenen een uitbreiding van demogelijkheden om de idealen van de “Ni...
Internet• World Wide Web, Tim Berners-Lee (1990)• Eerste website: November 1990• Mosaic Web Browser: 1993• Microsoft/Netsc...
Web 2.0 – Tim O’Reilly 2004“Gebruikers voegen waarde toe”
Van Web 2.0 naar Museum 2.0• Gemeenschap van onderling verbondengebruikers• Het netwerk als platform• Benutten van collect...
De nieuwe professionalDe nieuwe museologie vraagt om een nieuwedefinitie van professionaliteit en een bezinningop de rol v...
curatoreducatordesignercollection
curatoreducatordesignerprofessional (source)communitymuseum
Van Museum 2.0 naar Erfgoed 3.0Inmiddels schuift het perspectief van deprofessionele discours van participatie naarintegra...
Web 3.0Deskundigen hebben laten zien dat door deexplosieve groei van de hoeveelheid informatiede effectiviteit van het zoe...
Nova Spivack, Radar Networks (2007) http://vimeo.com/684381
Nova Spivack, Radar Networks (2007) http://vimeo.com/684381
Web 3.0Nova Spivack, Radar Networks (2007) http://vimeo.com/684381
Erfgoed 3.0De Reinwardt Academie heeft de mogelijkhedenonderzocht van het koppelen van bestanden vanerfgoedinstellingen ro...
Reinwardt AcademieArchiefschoolUniversiteit van AmsterdamUniversiteit van UtrechtHogeschool UtrechtTelematica InstituutErf...
Erfgoed 3.0 en/als semantisch web• Kennis zit in de verbanden• Data intelligenter maken = creëren van waarden
Stelling 4Museum 3.0 is eigenlijk een contradictio interminis. Het museum is niet het netwerk, maaris een onderdeel van he...
Erfgoed 3.0 en/als semantisch web• Maar, wie definieert de metadata?• Is er sprake van een renaissance van deautoriteit en...
Stelling 5Erfgoed 3.0 is niet een vervanging van Erfgoed(of Museum) 2.0. Erfgoed 3.0 incorporeert deprincipes van Erfgoed ...
derde museum revolutietweede museum revolutie revisited• Participatie ∞ Web 2.0• Van musea naar erfgoed ∞ Web 3.0• Erfgoed...
Van professional 2.0 naar professional 3.0Genoemde ontwikkelingen zal de definitie vanprofessionaliteit doen veranderen, a...
curatoreducatordesignerprofessional (source)communitymuseum
curatoreducatordesignerprofessional (source)communitymuseumheritage institutionheritagecommunity
de (museum) professional
Professional 2.0curator educatorfacilitator/mediatorerfgoedmakelaar
Professional 3.0facilitatorinformation managerconnecting people and data/heritage
BesluitHet verbinden van mensen en erfgoed; het klinkt inwezen niet anders dan dat wat erfgoed-instellingenal eeuwenlang d...
Erfgoed 2.0 staat voor nieuwe benaderingen vanexpressie en perspectief. Het is niet deprofessional die autonoom en als aut...
Erfgoed 3.0 staat voor het delen van deverantwoordelijkheid. Tegelijkertijd staatErfgoed 3.0 ook voor de vrijheid om eigen...
Op voorwaarde van de eisen van duurzaamheid(waaronder een duurzaam maatschappelijkdraagvlak) kan de boodschap van Erfgoed ...
Het Groot Onderhoud 2012 | Keynote Peter en Léontine van Mensch – Meijer
Het Groot Onderhoud 2012 | Keynote Peter en Léontine van Mensch – Meijer
Het Groot Onderhoud 2012 | Keynote Peter en Léontine van Mensch – Meijer
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Het Groot Onderhoud 2012 | Keynote Peter en Léontine van Mensch – Meijer

416 views
402 views

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
416
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
155
Actions
Shares
0
Downloads
3
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Het Groot Onderhoud 2012 | Keynote Peter en Léontine van Mensch – Meijer

  1. 1. Wees jezelf. Kwaliteit in contextPeter en Léontine van Mensch – Meijer,(Mensch Museological Consulting)
  2. 2. Een museum wordt vaak getypeerd alsheterotopie. Het begrip werd geïntroduceerddoor Michel Foucault in 1967. Met behulp vanhet begrip kunnen we het eigen(aardig)e van demuseale situatie kenschetsen.Michel Foucault, Des espaces autres/Of other spacesFranse versie:http://foucault.info/documents/heteroTopia/foucault.heteroTopia.fr.htmlEngelse versie:http://foucault.info/documents/heteroTopia/foucault.heteroTopia.en.html
  3. 3. Kern van het begrip heterotopie is dediscontinuïteit tussen de wereld buiten en dewereld binnen het museum, beklemtoond doorde bijna geritualiseerde overgang van buitennaar binnen, zowel wat betreft de fysiekeomgeving als het verwachte (vereiste) gedrag.“Heterotopias always presuppose a system of opening and closing that bothisolates them and makes them penetrable. In general, the heterotopic site isnot freely accessible like a public place. Either the entry is compulsory, as inthe case of entering a barracks or a prison, or else the individual has tosubmit to rites and purifications. To get in one must have a certain permissionand make certain gestures” (Foucault).
  4. 4. Binnen het museum bestaat een eigen werkelijk-heid met eigen regels wat betreft tijd en plaats.Er is een gelijktijdigheid van uiteenlopende ensoms tegengestelde betekenissen.De parameters van deze werkelijkheid zijn:1. De buitenmuseale werkelijkheid waaropgereflecteerd wordt.2. Het eigen narratief van de collectie.3. Het eigen narratief van de tentoonstelling.
  5. 5. tentoonstellingbuitenmuseale werkelijkheidcollectiemusealeheterotopie
  6. 6. In deze presentatie wordt “kwaliteit” vooralgerelateerd aan het heterotopische karakter vanhet museum, waarbij voor het gemak geenonderscheid wordt gemaakt tussen collectie ententoonstelling. Het gaat in deze presentatie omde wijze waarop het maken van keuzes bepaaldwordt door de professionele cultuur. Destellingname is dat de kwaliteit kan wordenverbeterd door de traditionele professionelecultuur te doorbreken.
  7. 7. Expressie en perspectiefElk maatschappelijk fenomeen vindt zijnuitdrukking in “artefactual evidence” (materieleen immateriele “getuigenissen”). Er kan sprakezijn van één kenmerkende “getuigenis”, maar inde praktijk gaat het om een hele reeks van“getuigenissen”. Bij het documenteren van hetmaatschappelijke fenomeen moet dus een keuzeworden gemaakt.
  8. 8. Expressie en perspectiefDe kwaliteit van de keuze hangt af van1 de kennis over hoe het fenomeen zichmaterieel en immaterieel uitdrukt, en2 de helderheid van het perspectief (in hetdiagram: “collection profile”).Overigens is de keuze en definitie van het te documenteren maatschappelijkefenomeen natuurlijk op zich ook een kwestie van perspectief.
  9. 9. artefactual evidencesocial phenomenacollection profileexpressionperspective
  10. 10. Artefactual evidence“Artefactual evidence” in het model heeft dustwee dimensies:1 Hoe de wereld in termen van materiele enimmateriele getuigenissen begrepen wordt(expression), en2 Hoe deze interpretatie gerepresenteerd wordtin de collectie (perspective).
  11. 11. RepresentatieTen aanzien van het “representeren van deinterpretatie” zijn er vier ideaaltypischestrategieën.
  12. 12. artefactual evidencesocial phenomenavier ideaaltypische strategieën:- museum- archief- monumentenzorg- immaterieel erfgoed
  13. 13. BehoudsstrategieënMuseumDe museale strategie is gebaseerd op de-contextualisering en re-contextualisering."In forming collections, museums recontextualize objects: theyremove them from their original contexts and place them in thenew context of the collection“Sharon Macdonald, Collecting practices, in: Sharon Macdonald ed., A Companion to MuseumStudies (Blackwell, London 2006) 81-97.
  14. 14. BehoudsstrategieënArchiefEssentieel is respect voor de oorspronkelijkesamenhang (“respect des fonds”), ook al wordende samenhangende gehelen meestal ex situbewaard..
  15. 15. BehoudsstrategieënMonumentenzorgKenmerk is het in situ behoud. Aangezien ervrijwel altijd sprake is van een gebruiksfunctie(naast de functie van erfgoed), wordt gezochtnaar een balans tussen behoud en vernieuwing.
  16. 16. BehoudsstrategieënImmaterieel erfgoedKenmerkend is het zoeken naar een vorm vandynamisch behoud (safeguarding). Het gaat omhet duurzaam levend houden van de traditie.
  17. 17. BehoudsstrategieënIedere behoudsstrategie is ingebed in een eigenprofessionele infrastructuur met eigen beroeps-organisaties, eigen beroepsopleidingen, eigenwetgeving, eigen handboeken en vakbladen, eneigen gedragscodes.Het erfgoedveld kenmerkt zich door het naastelkaar bestaan van verschillende professioneletradities.
  18. 18. Stellingname 1De stellingname is dat de een duurzametoekomst van erfgoed gebaat is bij een integraleen geïntegreerde benadering ten aanzien van deverschillende professionele tradities.De praktijk van “nieuwe” erfgoedsectoren laat zien dat juist hetcombineren van de verschillende behoudsstrategieën totinteressante en bruikbare oplossingen leidt. Een voorbeeld is hetomgaan met computererfgoed.
  19. 19. Stellingname 2Het gaat er om dat instellingen zich “bevrijden”van een beperkende identificatie met éénprofessionele cultuur, maar een eigen keuzemaken (“Wees jezelf”) binnen de gegeven rand-voorwaarden.
  20. 20. MuseumcultuurDe museale professionele traditie (museum-cultuur) heeft zich gevormd in de loop van de19de eeuw. Rond 1900 kreeg deze ontwikkelingvorm in een breed gedragen visie op museum-werk als een “professie”. Het binnen korte tijdontstaan van een professionele infrastructuurwordt aangeduid als “eerste museumrevolutie”.
  21. 21. eerste museum revolutie• Beroepsverenigingen1889 Museums Association1906 American Association of Museums1917 Deutsche Museumsbund• Opleidingen1882 Ecole du Louvre1909 Museumskurse, Berlin (Karl Koetschau)• Vakbladen1878 Zeitschrift für Museologie und Antiquitätenkunde (Dresden)1901 Museums Journal1905 Museumskunde• Handboeken1869 Philipp Leopold Martin, Praxis der Naturgeschichte (Weimar)• Gedragscodes1918 Grundsätze über das Verhalten der Mitglieder des DeutschenMuseumbundes gegenüber dem Kunsthandel und dem Publikum1925 Code of ethics for museum workers (AAM)
  22. 22. MuseumcultuurBinnen het museumveld hebben zich sindsdienverschillende professionele tradities ontwikkeldlangs twee lijnen:1 Een toenemende specialisatie naar inhoud, en2 Een toenemende specialisatie naar functie.
  23. 23. MuseumcultuurDe twee specialisaties komen onder meer totuiting in de organisatie van musea.De “oude” organisatievorm is gebaseerd op destructuur van de collectie(s). De geleidelijkeopsplitsing van de collectie in aparte afdelingen(of aparte musea) volgt de specialisatie binnenhet vakgebied.
  24. 24. organisatie gebaseerd op de collectiePRCCurator 1PRCCurator 2PRCCurator 3PRCCurator 4PRCetc.director
  25. 25. MuseumcultuurDe “nieuwe” organisatievorm is gebaseerd opfuncties. De geleidelijke differentiering infuncties volgt de “museografische”professionalisering en specialisering. De takenvan de archetypische conservator zijn voor eenbelangrijk deel overgenomen door “newprofessionals”:restauratoren, registratoren, educatoren, tentoonstellingsmakers, enz.
  26. 26. organisatie gebaseerd op de functiesChart TitleDocumentation ConservationPreservation ResearchCollectionsExhibitions EducationCommunicationdirectornew professionals
  27. 27. Nieuwe museumcultuurRond 1970 werden de contouren zichtbaar vaneen nieuwe, “revolutionaire”museumcultuur, waarbij integratie detoegenomen specialisatie moestvervangen, zowel qua inhoud als quamuseografische differentiatie van functies. Deuitgangspunten van deze “tweede museum-revolutie” zijn neergelegd in twee sleutel-documenten.
  28. 28. tweede museum revolutie• UNESCO Round table, Santiago (Chile) 1972The development and the role of museums in thecontemporary world• UNESCO Recommendation on participation by thepeople at large in cultural life and their contributionto it (Nairobi 1976)
  29. 29. Nieuwe museumcultuurUitgangspunt van de “New museology” is eenactieve maatschappelijke rol van musea. Eengroot aantal programmatische boeken komt opde markt, boeken die vragen om “new museumtheory and practice”, “reinventing themuseum”, “rules for the (r)evolution ofmuseums”, en “(re)visualising national history”.
  30. 30. Nieuwe museumcultuurEen en ander leidt tot nieuwe museum-concepten: engaging museum, responsivemuseum, participatory museum. De lijst kanworden uitgebreid met: civic museum, democraticmuseum, dialogic museum, disruptivemuseum, inclusive museum, responsive museum;een heel scala van antimuseum tot postmuseum.
  31. 31. Nieuwe museumcultuurMuseumwerk wordt geherdefinieerd als sociaalwerk met sociale cohesie als referentiekader.“Social inclusion” is hèt trefwoord van denieuwe museologie.
  32. 32. social inclusion• Toegang• Representatie• ParticipatieRichard Sandell
  33. 33. Nieuwe museumcultuurDe drie principes van “social inclusion” dwingentot een heroriëntatie op de professioneletradities zoals die zich hebben gevormd binnende museumwereld rond 1900 en zich hebbenvernieuwd rond 1970, maar ook tot eenheroriëntatie op de traditionele opsplitsing vanerfgoeddisciplines.
  34. 34. Van museum naar erfgoedEen vroege vorm van de implementatie van deprincipes van “social inclusion”, gecombineerdmet het doorbreken van de erfgoedspecialisatiesis het ecomuseum.An ecomuseum is a museum focused on the identity of aplace, largely based on local participation and aiming toenhance the welfare and development of local communities.(1971 Hugues de Varine & Georges-Henri Rivière)
  35. 35. Stelling 3De huidige ontwikkelingen van het internetbetekenen een uitbreiding van demogelijkheden om de idealen van de “Nieuwemuseologie” te verwezenlijken. De eerste stapdaartoe is de vertaling van het idee Web 2.0naar de museale praktijk.
  36. 36. Internet• World Wide Web, Tim Berners-Lee (1990)• Eerste website: November 1990• Mosaic Web Browser: 1993• Microsoft/Netscape Browsers: 1996
  37. 37. Web 2.0 – Tim O’Reilly 2004“Gebruikers voegen waarde toe”
  38. 38. Van Web 2.0 naar Museum 2.0• Gemeenschap van onderling verbondengebruikers• Het netwerk als platform• Benutten van collectieve intelligentie• “User generated content”
  39. 39. De nieuwe professionalDe nieuwe museologie vraagt om een nieuwedefinitie van professionaliteit en een bezinningop de rol van de professional. De werkwijze diezich in de jaren 70 vormde, bekend als “triasmusealis”, staat onder druk door de rol van degebruikers als participanten.
  40. 40. curatoreducatordesignercollection
  41. 41. curatoreducatordesignerprofessional (source)communitymuseum
  42. 42. Van Museum 2.0 naar Erfgoed 3.0Inmiddels schuift het perspectief van deprofessionele discours van participatie naarintegratie, niet als vervanging van het eneparadigma door het andere, maar als verrijking.
  43. 43. Web 3.0Deskundigen hebben laten zien dat door deexplosieve groei van de hoeveelheid informatiede effectiviteit van het zoeken snel afneemt.Web 3.0 biedt een oplossing door het leggenvan verbanden (semantisch web). Ideaal is hetverbinden van alles en iedereen met iedereenmet alles, maar dan wel zo dat de meerwaardeeen verhoogde gebruikswaarde betekent.
  44. 44. Nova Spivack, Radar Networks (2007) http://vimeo.com/684381
  45. 45. Nova Spivack, Radar Networks (2007) http://vimeo.com/684381
  46. 46. Web 3.0Nova Spivack, Radar Networks (2007) http://vimeo.com/684381
  47. 47. Erfgoed 3.0De Reinwardt Academie heeft de mogelijkhedenonderzocht van het koppelen van bestanden vanerfgoedinstellingen rond het thema “openbarevermakelijkheden”.
  48. 48. Reinwardt AcademieArchiefschoolUniversiteit van AmsterdamUniversiteit van UtrechtHogeschool UtrechtTelematica InstituutErfgoed NederlandTheater Instituut, AmsterdamStadsarchief BredaGemeentearchief RotterdamUniversiteitsbibliotheek, Amsterdam2007-2008Case study: openbare vermakelijkheden
  49. 49. Erfgoed 3.0 en/als semantisch web• Kennis zit in de verbanden• Data intelligenter maken = creëren van waarden
  50. 50. Stelling 4Museum 3.0 is eigenlijk een contradictio interminis. Het museum is niet het netwerk, maaris een onderdeel van het netwerk. Demeerwaarde van de implementatie van de Web3.0 gedachte in het erfgoedveld is afhankelijkvan de mate waarin musea bereid zijn zichdaadwerkelijk te zien als deel van een netwerk.
  51. 51. Erfgoed 3.0 en/als semantisch web• Maar, wie definieert de metadata?• Is er sprake van een renaissance van deautoriteit en autonomie van de professionalten koste van de participatie van non-professionals?
  52. 52. Stelling 5Erfgoed 3.0 is niet een vervanging van Erfgoed(of Museum) 2.0. Erfgoed 3.0 incorporeert deprincipes van Erfgoed (of Museum) 2.0. Hetconcept “erfgoedgemeenschap” is een bruikbaarkader om de verbinding van Erfgoed 2.0 enErfgoed 3.0 vorm te geven.
  53. 53. derde museum revolutietweede museum revolutie revisited• Participatie ∞ Web 2.0• Van musea naar erfgoed ∞ Web 3.0• Erfgoedgemeenschap
  54. 54. Van professional 2.0 naar professional 3.0Genoemde ontwikkelingen zal de definitie vanprofessionaliteit doen veranderen, alsmede derol van de professional. Of de specialisten in despecialistische erfgoedinstellingen zich ookdaadwerkelijk zullen ontwikkelen tot allrounderfgoedprofessionals is nog de vraag. Vooralsnoggaat het meer om een nieuwe rol als toevoegingaan de bestaande rol(len).
  55. 55. curatoreducatordesignerprofessional (source)communitymuseum
  56. 56. curatoreducatordesignerprofessional (source)communitymuseumheritage institutionheritagecommunity
  57. 57. de (museum) professional
  58. 58. Professional 2.0curator educatorfacilitator/mediatorerfgoedmakelaar
  59. 59. Professional 3.0facilitatorinformation managerconnecting people and data/heritage
  60. 60. BesluitHet verbinden van mensen en erfgoed; het klinkt inwezen niet anders dan dat wat erfgoed-instellingenal eeuwenlang doen. Toch is er sprake van eenaantal bijzondere paradigma-wisselingen in watdeze zin werkelijk betekent. Erfgoed 2.0 en Erfgoed3.0 zijn begrippen die staan voor nieuwe visies opde rol van professionele erfgoedinstellingen en derol van erfgoedprofessionals.
  61. 61. Erfgoed 2.0 staat voor nieuwe benaderingen vanexpressie en perspectief. Het is niet deprofessional die autonoom en als autoriteit hetwat en het hoe van de representatie van dewereld definieert. Het is een gedeelteverantwoordelijkheid.
  62. 62. Erfgoed 3.0 staat voor het delen van deverantwoordelijkheid. Tegelijkertijd staatErfgoed 3.0 ook voor de vrijheid om eigenkeuzes te maken. Juist het gegeven dat iedereinstelling deel uit maakt van een netwerk, kanleiden tot een proliferatie van perspectieven.
  63. 63. Op voorwaarde van de eisen van duurzaamheid(waaronder een duurzaam maatschappelijkdraagvlak) kan de boodschap van Erfgoed 3.0voor professionele erfgoed instellingen dus zijn:Wees jezelfbetrokken, eerlijk en transparant

×