Your SlideShare is downloading. ×
0
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
20090213 Marc
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

20090213 Marc

1,222

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
1,222
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. “ Het is maar een begin, we gaan door met de strijd” Tips en suggesties voor een (reflexieve) erfgoedpraktijk <ul><li>dr. Marc Jacobs (FARO) </li></ul><ul><li>[email_address] </li></ul>
  • 2. Mag het echt maar één suggestie zijn? Lees en verwerk dan één publicatie (van niet meer dan 13 p.) van Barbara Kirshenblatt-Gimblett (u kan die ook gewoon downloaden)
  • 3. De BKG-sleutel www.nyu.edu/classes/bkg/web/ <ul><li>http://www.nyu.edu/classes/bkg/web/heritage_MI.pdf </li></ul><ul><li>KIRSHENBLATT-GIMBLETT (B.), Intangible heritage as metacultural production, in: Museum International , 56, 2004, pp. 52-65. </li></ul><ul><li>(en als u toch op die site bent, lees, geniet en leer!) </li></ul>
  • 4. Mag het toch iets meer zijn? <ul><li>http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?pg=home </li></ul><ul><li>Onthou: www.unesco.org </li></ul><ul><li>Ga naar “culture”, klik door naar “intangible heritage”: u vindt er bijna alles wat u nodig hebt. </li></ul>
  • 5.  
  • 6. Bent u eigenlijk alleen geïnteresseerd in het indienen van een dossier? <ul><li>< Probeer toch minstens het aangeraden essay van BKG te lezen> </li></ul><ul><li>De procedure en drempel zijn, lees: lijken, eenvoudig. </li></ul><ul><li>Bekijk de formele voorwaarden (bij nader toezien toch meer werk dan gedacht) </li></ul><ul><li>Overweeg de ongeschreven regels, contexten en gevoeligheden (én ook opportuniteiten) </li></ul>
  • 7. “ ITEM”/ELEMENT <ul><li>Veel debatten: toch behouden! </li></ul><ul><li>Fenomeen </li></ul><ul><li>Wat zit er achter? (en proberen velen niet te zien): een (theoretische) visie over “erfgoed” </li></ul><ul><li>Cfr. meesterwerken van immaterieel erfgoed/”items proclaimed masterpieces” </li></ul><ul><li>Onderdeel van een lijst > resultaat van culturele productie: om dit te begrijpen, de BKGsleutel </li></ul>
  • 8. Er staat meer in artikel 2 dan u denkt! <ul><li>Cfr.: “het moet voldoen aan de definitie van “immaterieel cultureel erfgoed” zoals gespecificeerd in artikel 2 </li></ul><ul><li>Bovendien moet je systematisch artikel 15 “meenemen”. </li></ul>
  • 9. <ul><ul><li>Voor de doelstellingen van de conventie: </li></ul></ul><ul><li>“ IMMATERIEEL CULTUREEL ERFGOED”: (artikel 2) </li></ul><ul><li>praktijken, voorstellingen, uitdrukkingen, kennis, vaardigheden en de instrumenten, objecten, artefacten en culturele ruimtes die daarmee worden geassocieerd, </li></ul><ul><li>> die gemeenschappen, groepen en, in sommige gevallen, individuen erkennen als deel van hun cultureel erfgoed. </li></ul><ul><li>> overgedragen van generatie op generatie, </li></ul><ul><li>> inspelend door gemeenschappen en groepen op hun omgeving, hun interactie met de natuur en hun geschiedenis, </li></ul><ul><li>> gevoel van identiteit en continuïteit, </li></ul><ul><li>> respect voor culturele diversiteit en menselijke creativiteit. </li></ul><ul><li>+ Mensenrechten </li></ul><ul><li>+ Wederzijds respect tussen de </li></ul><ul><li>gemeenschappen,groepen en individuen </li></ul><ul><li>+ Duurzame ontwikkeling. </li></ul>
  • 10. Artikel 16 <ul><li>(en eigenlijk zijn artikel 17 en artikel 18 belangrijker/urgenter/uitdagender: voor (niet te veel) later! </li></ul><ul><li>VISIBILITEIT </li></ul><ul><li>BEWUSTWORDING </li></ul><ul><li>DIALOOG </li></ul><ul><ul><ul><ul><ul><li>Culturele diversiteit </li></ul></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><ul><li>IN EEN INTERNATIONAAL (MONDIAAL) SPEELVELD: </li></ul></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><ul><li>Denk aan een verre geïntendeerde lezer/kijker/geïnteresseerde. </li></ul></ul></ul></ul></ul>
  • 11. = “ Safeguarding”: meer dan bescherming; niet alleen ziekenhuismetaforen <ul><li>(art. 3) </li></ul><ul><li>om de leefbaarheid van het ICE te verzekeren: </li></ul><ul><li>de identificatie, </li></ul><ul><li>de documentatie, </li></ul><ul><li>het wetenschappelijke onderzoek, </li></ul><ul><li>de bewaring, </li></ul><ul><li>de bescherming, </li></ul><ul><li>de promotie, </li></ul><ul><li>de versterking, </li></ul><ul><li>de overdracht van immaterieel cultureel erfgoed, in het bijzonder door formeel en niet-formeel onderwijs, </li></ul><ul><li>en </li></ul><ul><li>het revitaliseren van verschillende aspecten van dat erfgoed. </li></ul>
  • 12. Voor artikel 16 <ul><li>Plannen om de effecten te voorzien en te kanaliseren (en zo mogelijk positief aan te wenden) </li></ul><ul><ul><li>zowel theoretisch en methodologisch (cfr. erfgoedstudies, cultuurmanagement, etnologie, …) </li></ul></ul><ul><ul><li>als heel praktisch (tot en met veiligheid, …) </li></ul></ul><ul><li>Onderwijs, … </li></ul><ul><li>Communicatie naar en met buitenland, internationale samenwerking, connectie met beleidsontwikkelingen in Vlaanderen </li></ul><ul><li>Bewijzen dat men de aandacht waard is… </li></ul><ul><li>Op dezelfde lijst >>> implicaties </li></ul><ul><li>Netwerken van groepen, gemeenschappen, etc </li></ul>
  • 13. <ul><li>NETWERKEN </li></ul><ul><li>NETWERKEN </li></ul><ul><li>NETWERKEN </li></ul><ul><li>cultureel-erfgoedgemeenschap: een gemeenschap die bestaat uit organisaties en personen die een bijzondere waarde hechten aan het cultureel erfgoed of specifieke aspecten ervan, en die het cultureel erfgoed of aspecten ervan door publieke actie wil behouden en doorgeven aan toekomstige generaties </li></ul>
  • 14. Factoren die een belangrijke invloed (kunnen) spelen Zeer open lijsten: Inflatie? Zelfregulering? Afspraken? Spelregels? Machtsverhoudingen
  • 15.  
  • 16.  
  • 17.  
  • 18. Ongeschreven spelregels (op weg naar een UNESCO-”erkenning”) ‘ Don’t mention the war…” (of doe dit dan intelligent)
  • 19. Te vermijden thema’s en insteken (tenzij ze opgevoerd worden als bedreigingen …en dan nog oppassen) <ul><li>Grote Religies, kerken, vanzelfsprekend geachte geloofsovertuigingen, … </li></ul><ul><li>Politieke recuperatie door de natiestaat, door belangrijke (lokale, regionale, nationale) politici, een vrijheidbeweging, … </li></ul><ul><li>Taalstrijd en politieke vertaling ervan </li></ul><ul><li>Al te flagrante commerciële uitbuiting/uitbating, primordiale toeristische promotie, te platte stadsmarketing, … </li></ul><ul><li>Té Europees, te rijk, te modern,te veel VS </li></ul><ul><li>te Westers elitair (Europese elitecultuur en kunsten vanaf de 15 de eeuw) </li></ul><ul><li>En pas op als je oorlogen, probleemgebieden, “Israël/Palestina” vermeldt …: het is en blijft wereldpolitiek en gesublimeerde diplomatie </li></ul>
  • 20. <ul><li>Maar er is ook volksdevotie, als erfgoed, communicatie, breed genetwerkte of gemeenschapsvormende processies en (overgangs)rituelen, … </li></ul><ul><li>Gedragen door gezagsdragers, identiteit en continuïteit, dragers van een safeguarding plan… </li></ul><ul><li>Ondersteuning, participatie, sponsoring </li></ul><ul><li>Duurzaamheid (duurzaam toerisme), copy-left (“copyright” ten goede van gemeenschappen, groepen, individuen,…) </li></ul><ul><li>Link met soortgelijke fenomenen op andere continenten, (niet hiërarchisch hogere) “varianten” van culturele diversiteit </li></ul><ul><li>Toe-eigening, evoluties, brede participatie, grensoverschrijdend </li></ul><ul><li>Verbindt het aan andere dossiers in andere continenten </li></ul><ul><li>VERGEET ARTIKELS 17 en 18 niet! </li></ul>
  • 21. Te vermijden of te gebruiken woorden <ul><li>Welke woorden moet je best wel en welke woorden moet[/mocht] je beter niet gebruiken. Tip: doorgrond het onderliggende (verborgen) glossarium; http://www.unesco.org/culture/ich/doc/src/00265.pdf </li></ul><ul><li>Overigens: dit heeft een goede reden. Lees bvb. DEKKER (T.) e.a.(red.), Volkscultuur. Een inleiding in de Nederlandse etnologie , Nijmegen, SUN, 2000; het oeuvre van R. Bendix, H. Roodenburg, G. Rooijakkers, … en tal van andere etnologen (literatuurverwijzingen in het boek) </li></ul>
  • 22.  
  • 23.  
  • 24. Probleemtermen <ul><li>“ authenticiteit”, “folklore”, “traditie”, “volk”, “volkscultuur”, </li></ul><ul><li>En ook: “in deze context werelderfgoed”, “outstanding”, “chef d’-oeuvre/masterpiece/meesterwerk”, … </li></ul><ul><li>Zie de (wanted)-state-of-the-art-benadering vertaald in: </li></ul><ul><li>Intangible Cultural Heritage /Glossaire Patrimoine Culturel Immatériel, Den Haag, 2002. </li></ul><ul><li>( http://www.unesco.org/culture/ich/doc/src/00265.pdf ) </li></ul><ul><li>Voor de liefhebbers: bekijk de verslagen van de debatten van de expertencommissies in de jaren 2001-2003 en van het intergouvernementeel comité in 2006-2008 (op www.unesco.org ) </li></ul>
  • 25. Conventie van Faro, artikel 2 a: definitie van cultureel erfgoed (for the purposes of this Convention) <ul><li>cultural heritage is a group of resources inherited from the past which people identify, independently of ownership , as a reflection and expression of their constantly evolving values, beliefs, knowledge and traditions. It includes all aspects of the environment resulting from the interaction between people and places through time; </li></ul>
  • 26. Heritage community ( memorie van toelichting bij de conventie van Faro ) <ul><li>“ The concept of heritage community is treated as self-defining: by valuing and wishing to pass on specific aspects of the cultural heritage, in interaction with others, an individual becomes part of a community. A heritage community is thus defined as a variable geometry without reference to ethnicity or other rigid communities” </li></ul><ul><li>( http://conventions.coe.int/Treaty/EN/Reports/Html/199.htm , Council of Europe Framework Convention on the Value of Cultural Heritage for Society, Explanatory Report .) </li></ul>
  • 27. En waarom nu eigenlijk allemaal? Wat is het bredere plaatje? <ul><li>www.folklife.si.edu/resources/Unesco/index.htm : papers op de conferentie in Washington in 1999, die het volgende decennium bepaalde! </li></ul><ul><li>(of zie een samenvatting: </li></ul><ul><li>http:// www.unesco.org /culture/ ich / doc / src /00111-EN.pdf ) </li></ul><ul><li>KURIN (R.), Reflections of a Culture Broker:A View from the Smithsonian , Washington, Smithsonian Institution Press, 1997 </li></ul><ul><li>Breder: http://www.socius.be/socius/files/File/ikz/omgevingsanalyse.pdf </li></ul>
  • 28. Een snel aangroeiende, zeer rijke reeks rapporten en conclusies van conferenties: aangeboden op de UNESCO-website <ul><li>http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?pg=00015&year=2009#meet_00111 (en gebruik de tabs voor andere jaren) </li></ul><ul><li>UNESCO 2003-FAQ: http:// www.unesco.org /culture/ ich / index.php ?pg=00021 </li></ul>
  • 29. Voor wie nog meer inzicht wil hebben in de voorbereiding: <ul><li>Cruciale documenten om het beter te begrijpen: </li></ul><ul><li>Het verslag van een cruciale expertenbijeenkomst in Indië, 2-4/april/2007: http://www.unesco.org/culture/ich/doc/src/00185-EN.pdf </li></ul><ul><li>Diverse rapporten van ACCU (met veel aandacht voor Japan, Azië en de Stille Zuidzee) zijn beschikbaar op: </li></ul><ul><li>http://www.accu.or.jp/ich/en/reports/reports1.html </li></ul>
  • 30. <ul><li>Volg de elektronische en/of gedrukte nieuwsbrief: http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?pg=00047 </li></ul>
  • 31. Literatuur <ul><li>http://icom.museum/biblio_intangible.html : immaterieel cultureel erfgoed en musea </li></ul><ul><li>Zie www.unesco.de </li></ul><ul><li>http://www.unesco.de/fileadmin/medien/Dokumente/unesco-heute/unesco-heute-1-07.pdf </li></ul>
  • 32. Er komt een golf van literatuur over immaterieel cultureel erfgoed, de UNESCO-conventie en hopelijk ook “safeguarding” op ons af <ul><li>Te volgen via www.faronet.be </li></ul><ul><li>Zie alvast de volgende werken: </li></ul><ul><li>Le patrimoine culturel immatériel. Les enjeux, les problématiques, les pratiques , Parijs, Maison des cultures du monde, 2004 </li></ul>
  • 33. <ul><li>> HEMME (D.), TAUSCHEK (M.), BENDIX (R.), Prädikat “Heritage”. Wertschöpfungen aus kulturellen Ressourcen , Berlin, LIT, 2007 </li></ul><ul><li>(zie onder andere de artikels van Valdimar Hafstein, Kristin Kuutma en vooral van Markus Tauschek over het geval Binche) </li></ul><ul><li>> SMITH (L.) & AKAGAWA (N.), Intangible heritage , London, Routledge, 2009 (met interessante bijdrages van Noriko Aikawa, Janet Blake, Ahmed Skounti, V. Hafstein, A. Seger, Laurajane Smith, …) </li></ul><ul><li>> JADE (M.), Patrimoine immatériel. Perspectives d’interprétation du concept de patrimoine , Paris, L’Harmattan, 2006 </li></ul><ul><li>> BROWN (M.), Who owns native culture?, Cambridge MA & London, Harvard, 2003. </li></ul><ul><li>> Museum International , 221-222 met diverse bijdragen en DVD </li></ul>
  • 34. Conventie voor de bescherming van immaterieel erfgoed (17/10/2003): <ul><li>Preambule (mondialisering, culturele diversiteit) </li></ul><ul><li>Definities en nieuwe instellingen </li></ul><ul><li>Nationale maatregelen: registers, instellingen, regelgeving en educatieve programma’s </li></ul><ul><li>Internationale maatregelen: representatieve lijst van immaterieel erfgoed van de mensheid en lijst van I.E. in gevaar </li></ul><ul><li>Internationale ondersteunings- en uitwisselingsprogramma’s </li></ul><ul><li>Fonds voor Immaterieel Cultureel Erfgoed </li></ul>
  • 35. <ul><ul><li>Artikel 1 - De doelstellingen van deze conventie zijn: </li></ul></ul><ul><li>(a) het immaterieel cultureel erfgoed koesteren ; </li></ul><ul><li>(b) respect verzekeren voor het immaterieel cultureel erfgoed van de betrokken gemeenschappen, groepen en individuen; </li></ul><ul><li>(c) op lokaal, nationaal en internationaal niveau het bewustzijn verhogen van het belang van het immaterieel cultureel erfgoed en daarvoor wederzijdse waardering stimuleren </li></ul><ul><li>(d) voor internationale samenwerking en hulp zorgen. </li></ul>
  • 36. Ook in Vlaanderen: lijst is maar begin…de bal ligt in uw kamp <ul><ul><li>Artikel 13 - Andere maatregelen voor bescherming </li></ul></ul><ul><li>(a) een algemeen beleid te voeren, gericht op de bevordering van de rol van het immaterieel cultureel erfgoed in de maatschappij, en de bescherming van dat erfgoed in stappenplannen en programma’s te integreren; </li></ul><ul><li>(b) een of meer competente instellingen voor de bescherming van het immaterieel cultureel erfgoed dat aanwezig is op zijn grondgebied aan te stellen of op te richten; </li></ul><ul><li>(c) zowel wetenschappelijke, technische en artistieke studies als onderzoeksmethodologieën aan te moedigen, met het oog op de effectieve bescherming van het immaterieel cultureel erfgoed, in het bijzonder van het immaterieel cultureel erfgoed dat in gevaar is; </li></ul>
  • 37. <ul><li>Artikel 13, vervolg (beleid in lidstaten) </li></ul><ul><li>(d) geschikte wettelijke, technische, administratieve en financiële maatregelen te treffen die gericht zijn op: </li></ul><ul><ul><li>het aanmoedigen van de oprichting of de versterking van instellingen voor vorming in het beheer van immaterieel cultureel erfgoed en de overlevering van dat erfgoed via fora en ruimtes, bedoeld voor de voorstelling of expressie ervan; </li></ul></ul><ul><ul><li>het verzekeren van de toegang tot het immaterieel cultureel erfgoed, maar met respect voor gebruikelijke praktijken die de toegang tot specifieke aspecten van dat erfgoed regelen; </li></ul></ul><ul><ul><li>het oprichten van documentatie-instellingen voor het immaterieel cultureel erfgoed en de toegankelijkheid ervan bevorderen. </li></ul></ul>
  • 38. <ul><ul><li>Artikel 14, vervolg (beleid in lidstaten) </li></ul></ul><ul><li>(b) het publiek op de hoogte te houden van de gevaren die het erfgoed bedreigen en van de activiteiten die uitgevoerd worden om deze conventie na te leven; </li></ul><ul><li>(c) vorming bevorderen op het vlak van de bescherming van natuurlijke ruimtes en geheugenplaatsen, waarvan het bestaan nodig is om het immaterieel cultureel erfgoed in stand te houden. </li></ul>
  • 39. <ul><li>UNESCO-Conventie van 2003, artikel 18 </li></ul><ul><li>Programma’s, projecten en activiteiten voor de bescherming van het immaterieel cultureel erfgoed </li></ul><ul><li>Op basis van de voorstellen, voorgelegd door de lidstaten (…) selecteert het Comité geregeld nationale, subregionale en regionale programma’s, projecten en activiteiten voor de bescherming van het erfgoed. Het Comité bevordert de activiteiten waarvan het denkt dat ze het best de principes en doelstellingen van deze conventie weerspiegelen, rekening houdend met de bijzondere behoeften van de ontwikkelingslanden. </li></ul>
  • 40. Verwachte ontwikkelingen en uitdagingen <ul><li>Eigendomsrechten: http://www.wipo.int/tk/en/ </li></ul><ul><li>Duurzaam toerisme </li></ul><ul><li>Academische reflectie en onderwijs </li></ul><ul><li>Betrekken van groepen, gemeenschappen en individuen: hoe? </li></ul><ul><li>Ngo’s </li></ul><ul><li>Internationale netwerken & UNESCO categorie II centra </li></ul>
  • 41. Vervolg? <ul><li>Maak dit al waar! Breid het uit! Ontwikkel het! </li></ul><ul><li>Programma: Living Human Treasures http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?pg=00061 </li></ul><ul><li>Talen? http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?pg=00136 </li></ul>
  • 42. ICE-piste: “safeguarding” <ul><li>“ safeguarding” is het sleutelwoord </li></ul><ul><li>ICH kan open begrip zijn </li></ul><ul><li>Expertisenetwerken en participatie stake/shareholders! </li></ul><ul><li>Waarmaken van bovenaf en van onderop: </li></ul><ul><li>globaal en glokaal </li></ul>
  • 43. Vele organisaties kunnen je daarbij ondersteunen en helpen <ul><li>Zie de erkende organisaties op: </li></ul><ul><li>www.kunstenenerfgoed.be </li></ul><ul><li>www.faronet.be </li></ul><ul><li>www.meertens.nl </li></ul><ul><li>http://www.volkscultuur.nl/ </li></ul><ul><li>Zie ook de UNESCO-commissies: </li></ul><ul><li>http://www.unesco-vlaanderen.be/ </li></ul><ul><li>http://www.unescocentrum.be/ </li></ul>
  • 44. Doen! Tijd en energie investeren! Spannend! Doen! Doen! Doen! <ul><li>Lees : </li></ul><ul><li>KIRSHENBLATT-GIMBLETT (B.), Intangible heritage as metacultural production, in: Museum International , 56, 2004, pp. 52-65. </li></ul>

×