پروژه ی زنبور عسل تهیه کننده اسلاید آموزشی فرخنده پارسا

گروه سنی : ابتدایی و راهنمایی مدت پروژه :8 هفته اهداف شناختی : بررسی زندگی زنبور عسل ، پرورش مفاهیمی چون کندو ، زنبور گارگر ،زنبور ملکه ،تهیه عسل ،شانه عسل و ... اهداف نگرشی : کنجکاوی ، علاقه مندی ، مسئولیت پذیری ، اعتماد به نفس ، با ارزش شمردن زندگی زنبور عسل و .... اهداف مهارتی : مهارتهای تجزیه و تحلیل ، فرضیه سازی ، پیش بینی ، مشاهده ،ثبت داده ها ، برقراری ارتباط و کار گروهی ،مهارت استفاده از محیط زیست ،مهارت پرسشگری و ...

گروه سنی : ابتدایی و راهنمایی

مدت پروژه :8 هفته

اهداف شناختی : بررسی زندگی زنبور عسل ، پرورش مفاهیمی چون کندو ، زنبور گارگر ،زنبور ملکه ،تهیه عسل ،شانه عسل و ...

اهداف نگرشی : کنجکاوی ، علاقه مندی ، مسئولیت پذیری ، اعتماد به نفس ، با ارزش شمردن زندگی زنبور عسل و ....

اهداف مهارتی : مهارتهای تجزیه و تحلیل ، فرضیه سازی ، پیش بینی ، مشاهده ،ثبت داده ها ، برقراری ارتباط و کار گروهی ،مهارت استفاده از محیط زیست ،مهارت پرسشگری و ...

شروع پروژه ی زنبور عسل معلم از دانش آموزان می خواهد که به جا هایی که زنبور عسل پرورش می دهند بروند . عکس و فیلم ها ی کوتاه و اطلاعاتی راجب پرورش زنبور عسل در مدت دو هفته فراهم کنند . در طول دو هفته ، معلم و دانش آموزانش عکس ها و فیلم های کوتاه جمع آوری و گزارش مصاحبه پرورش دهنده گان زنبور عسل را بررسی می کنند . عده ای از بچه ها مدل هایی از کندو عسل ساخته بودند . نگاه کردن به این مدل های کندو های دست ساز و مقایسه آن با کندو عسل واقعی دانش آموزان را با ویژگی های دیگری از جمله اندازه کندو ها ، شکل ، وزن ، ارتفاع دیواره ها ی کندو و نوع مصالح ساختمانی کندو و ... که هر یک از این موارد می تواند یکی از اهداف آموزشی باشد ،می توانند آشنا شوند .

معلم از دانش آموزان می خواهد که به جا هایی که زنبور عسل پرورش می دهند بروند . عکس و فیلم ها ی کوتاه و اطلاعاتی راجب پرورش زنبور عسل در مدت دو هفته فراهم کنند . در طول دو هفته ، معلم و دانش آموزانش عکس ها و فیلم های کوتاه جمع آوری و گزارش مصاحبه پرورش دهنده گان زنبور عسل را بررسی می کنند . عده ای از بچه ها مدل هایی از کندو عسل ساخته بودند . نگاه کردن به این مدل های کندو های دست ساز و مقایسه آن با کندو عسل واقعی دانش آموزان را با ویژگی های دیگری از جمله اندازه کندو ها ، شکل ، وزن ، ارتفاع دیواره ها ی کندو و نوع مصالح ساختمانی کندو و ... که هر یک از این موارد می تواند یکی از اهداف آموزشی باشد ،می توانند آشنا شوند .

آیا زنبور عسل بعد از نیش زدن می میرد؟ گروهی از دانش آموزان درباره ی این که آیا زنبور عسل بعد از نیش زدن می میرد؟ یا نه ، با هم بحث می کردند . این مسئله باعث طرح این سئوال شد که آیا اصولأ زنبور ها فقط برای حفظ خودش و کندو از نیش استفاده می کند . معلم برای کمک به دانش آموزان جهت یافتن پاسخ این سئوال ، کتاب های گوناگونی را به کلاس آورد و در باره کاربرد نیش زنبور ها به آنها شکل هایی که تصویر بزرگ شده نیش زنبور عسل که خار های نیش نشان می دهد ، در کتاب به آنها نشان داد . او گفت :« نیش یک لوله دراز و توخالی است وقتی که زنبور عسل آن را در بدن دشمن فرو می کند ، سم موجود در بدنش از این لوله پایین می آید . این سم چیزی است که باعث درد آمدن محل نیش خورده می شود . اگر نیش را بیرون بکشیم صدمه چندانی نمی زند .» دانش آموزان با راهنمایی معلم خود توانستند

گروهی از دانش آموزان درباره ی این که آیا زنبور عسل بعد از نیش زدن می میرد؟ یا نه ، با هم بحث می کردند . این مسئله باعث طرح این سئوال شد که آیا اصولأ زنبور ها فقط برای حفظ خودش و کندو از نیش استفاده می کند . معلم برای کمک به دانش آموزان جهت یافتن پاسخ این سئوال ، کتاب های گوناگونی را به کلاس آورد و در باره کاربرد نیش زنبور ها به آنها شکل هایی که تصویر بزرگ شده نیش زنبور عسل که خار های نیش نشان می دهد ، در کتاب به آنها نشان داد . او گفت :« نیش یک لوله دراز و توخالی است وقتی که زنبور عسل آن را در بدن دشمن فرو می کند ، سم موجود در بدنش از این لوله پایین می آید . این سم چیزی است که باعث درد آمدن محل نیش خورده می شود . اگر نیش را بیرون بکشیم صدمه چندانی نمی زند .» دانش آموزان با راهنمایی معلم خود توانستند

پی ببرند که اغلب اوقات زنبور ها بعد از نیش زدن می میرند . نیش زنبور عسل دارای چنگکهایی است که بعد از گزیدن از بیرون آمدن نیش جلوگیری می کنند . هنگامی که زنبور عسل پرواز کنان دور می شود اغلب نیش و قسمتی از بدنش را جا می گذارد . اگر این اتفاق بیفتد زنبور عسل حتمأ می میرد . دانش آموزان به گروه های کوچک تقسیم شدند . و سئوال های زیر را بررسی کردند . زنبور عسل چگونه وزوز می کند؟ زنبور عسل چگونه عسل می سازد؟ در کلنی زنبور عسل چند نوع زنبور وجود دارد و هر نوع چه وظیفه ای دارند؟ بسط پروژه

پی ببرند که اغلب اوقات زنبور ها بعد از نیش زدن می میرند . نیش زنبور عسل دارای چنگکهایی است که بعد از گزیدن از بیرون آمدن نیش جلوگیری می کنند . هنگامی که زنبور عسل پرواز کنان دور می شود اغلب نیش و قسمتی از بدنش را جا می گذارد . اگر این اتفاق بیفتد زنبور عسل حتمأ می میرد .

دانش آموزان به گروه های کوچک تقسیم شدند . و سئوال های زیر را بررسی کردند .

زنبور عسل چگونه وزوز می کند؟

زنبور عسل چگونه عسل می سازد؟

در کلنی زنبور عسل چند نوع زنبور وجود دارد و هر نوع چه وظیفه ای دارند؟

بسط پروژه کودکان با استفاده از انواع مختلف مدل های کندو و عکس های انواع زنبور ها تلاش کردند که با تجربه و مشاهده و مدل سازی و باز سازی زندگی زنبور ها به صورت نمایش و ایفای نقش ، مسائل را حل کنندو به سئوال ها پاسخ دهند . قبل از شروع پژو هش ، پیش بینی های مختلفی به عمل آمد، برای مثال ، گروهی که کندو های مصنوعی را باکندو واقعی مقایسه می کردند ، پیش بینی کرده بودند که مواد لازم برای ساخت کندو توسط زنبور های گارگر تولید می شود . به هر حال اینگونه پیش بینی ها ، کنجکاوی هایی را برانگیخت و بحث های زیادی را دامن زد . آنها برای اثبات موضوع و درست بودن پیش بینی های خود فیلم های آموزشی و کتابها ی درباره زندگی زنبور ها و بررسی تحقیقات زنبور شناسان و .... مشاهده ،مطالعه و بررسی کردند .

کودکان با استفاده از انواع مختلف مدل های کندو و عکس های انواع زنبور ها تلاش کردند که با تجربه و مشاهده و مدل سازی و باز سازی زندگی زنبور ها به صورت نمایش و ایفای نقش ، مسائل را حل کنندو به سئوال ها پاسخ دهند . قبل از شروع پژو هش ، پیش بینی های مختلفی به عمل آمد، برای مثال ، گروهی که کندو های مصنوعی را باکندو واقعی مقایسه می کردند ، پیش بینی کرده بودند که مواد لازم برای ساخت کندو توسط زنبور های گارگر تولید می شود . به هر حال اینگونه پیش بینی ها ، کنجکاوی هایی را برانگیخت و بحث های زیادی را دامن زد . آنها برای اثبات موضوع و درست بودن پیش بینی های خود فیلم های آموزشی و کتابها ی درباره زندگی زنبور ها و بررسی تحقیقات زنبور شناسان و .... مشاهده ،مطالعه و بررسی کردند .

بسط پروژه بررسی ها ، تجزیه و تحلیل مشخص نمود که پیش بینی آنها درست بوده و زنبور های گارگر سه نوع ماده برای استفاده در کندو می سازند . موم ،عسل ، چسب زنبوری که موم از حلقه شکمی زنبور گارگر تراوش می شود . این ماده معمولا بعد از اینکه زنبور گارگر مقدار زیادی عسل خورده باشد تولید می شود . کارگران دیگر موم تولید شده را برمی دارند و می جوند تا نرم شود و سپس آنرا به گارگران دیگری می دهند تا از آن برای ساختن شانه عسل در کندو استفاده کنند . شانه عسل قسمتی در کندوست که از سلولهای شش ضلعی ساخته می شود . و برای ذخیره کردن عسل و غذای مخصوص که قوت زنبور نامیده می شود و از گرده گیاهان و بزاق زنبور ساخته می شود به کار می رود .

بررسی ها ، تجزیه و تحلیل مشخص نمود که پیش بینی آنها درست بوده و زنبور های گارگر سه نوع ماده برای استفاده در کندو می سازند . موم ،عسل ، چسب زنبوری که موم از حلقه شکمی زنبور گارگر تراوش می شود . این ماده معمولا بعد از اینکه زنبور گارگر مقدار زیادی عسل خورده باشد تولید می شود . کارگران دیگر موم تولید شده را برمی دارند و می جوند تا نرم شود و سپس آنرا به گارگران دیگری می دهند تا از آن برای ساختن شانه عسل در کندو استفاده کنند . شانه عسل قسمتی در کندوست که از سلولهای شش ضلعی ساخته می شود . و برای ذخیره کردن عسل و غذای مخصوص که قوت زنبور نامیده می شود و از گرده گیاهان و بزاق زنبور ساخته می شود به کار می رود .

آیا می دانید زنبور عسل بعد از بازدید از چند نوع گل از کوتاهترین راه به کندو می رود؟ زنبور و کندو ها ی شش ضلعی

زنبور و کندو ها ی شش ضلعی

بسط پروژه گروهی دیگر با استفاده از ضبط صوت به صدا هایی ضبط شده زنبور ها با دقت گوش می دادند و به حرکت بال های زنبور ها در فیلم به دقت نگاه می کردند . و حتی دو نفر از بچه های این گروه دو بال شبیه به بال زنبور با استفاده از مقوا و پلاستیک و سیم و ... ساخته بود و با بهم زدن آن دو بال می خواستند آزمایش کنند که آیا صدای وزوز مربوط به به هم خوردن بالهای زنبور عسل پدید می آید؟ بررسی و مطالعه و ... آنها به این نتیجه رسیدن که بین صدای وزوز کردن و به هم خوردن بالهای زنبور رابطه مستقیمی وجود دارد . و بالهای زنبور آنقدر سریع حرکت می کنند که شما نمی توانید حرکت شان را ببینید .

گروهی دیگر با استفاده از ضبط صوت به صدا هایی ضبط شده زنبور ها با دقت گوش می دادند و به حرکت بال های زنبور ها در فیلم به دقت نگاه می کردند . و حتی دو نفر از بچه های این گروه دو بال شبیه به بال زنبور با استفاده از مقوا و پلاستیک و سیم و ... ساخته بود و با بهم زدن آن دو بال می خواستند آزمایش کنند که آیا صدای وزوز مربوط به به هم خوردن بالهای زنبور عسل پدید می آید؟ بررسی و مطالعه و ... آنها به این نتیجه رسیدن که بین صدای وزوز کردن و به هم خوردن بالهای زنبور رابطه مستقیمی وجود دارد . و بالهای زنبور آنقدر سریع حرکت می کنند که شما نمی توانید حرکت شان را ببینید .

بسط پروژه گروهی دیگر به بررسی و مشاهده طریقه نشستن زنبور عسل روی گلها و نحوه ی حمل عسل توسط آنها در فیلم های تهیه شده مشغول بودند و می خواستند پاسخی مناسب برای این سئوال که زنبور عسل چگونه از شهد گلها استفاده می کنند و چگونه شهد مکیده شده را به کندو حمل می کنند ؟ بیابند . بررسی ها و بحث ها به آنجا ختم شد که زنبور عسل دارای یک خرطوم دراز و یک زیان تو خالی است و برای اثبات این موضوع به شکل ساختمان داخلی بدن زنبور که معلم در اختیارشان قرار داده بود با دقت نگاه می کردند . زنبور گارگر بر روی گل می نشیند و با زبانش شهد گل را می آشامد سپس شهد گل را در معده اش خمل می کند و به کندو می برد . در بین راه ،معده زنبور عسل این شهد را به عسل تبدیل می کند .

گروهی دیگر به بررسی و مشاهده طریقه نشستن زنبور عسل روی گلها و نحوه ی حمل عسل توسط آنها در فیلم های تهیه شده مشغول بودند و می خواستند پاسخی مناسب برای این سئوال که زنبور عسل چگونه از شهد گلها استفاده می کنند و چگونه شهد مکیده شده را به کندو حمل می کنند ؟ بیابند . بررسی ها و بحث ها به آنجا ختم شد که زنبور عسل دارای یک خرطوم دراز و یک زیان تو خالی است و برای اثبات این موضوع به شکل ساختمان داخلی بدن زنبور که معلم در اختیارشان قرار داده بود با دقت نگاه می کردند . زنبور گارگر بر روی گل می نشیند و با زبانش شهد گل را می آشامد سپس شهد گل را در معده اش خمل می کند و به کندو می برد . در بین راه ،معده زنبور عسل این شهد را به عسل تبدیل می کند .

بسط پروژه زنبور عسل وقتی به کندو بر می گردد با فشار ماهیچه هایی ، عسل به دهان زنبور وارد می شود سپس زنبور عسل آن را داخل شانه عسل قرار می هد . و مقداری از گرده های گل روی پا های کرکی زنبور می نشیند ولی مقدار زیادی از آن در حفر ه های به نام زنبیل گرده که در هر یک از پا های عقب قرار دارد ته نشین می شود و سپس برای تهیه غذا به کندو برده می شود . و برای مشاهده این حفره ها ی زنبیلی گرده در قسمت پا های زنبور حتی یک زنبور عسل که مرده بود نمونه را در زیر میکرو سکوب با کمک معلم شان قرار دادند و همگی با شوق و علاقه زیاد منتظر بودند تا نوبت شان شود و از زیر میکر وسکوپ زنبور عسل را ببینند . و ...

زنبور عسل وقتی به کندو بر می گردد با فشار ماهیچه هایی ، عسل به دهان زنبور وارد می شود سپس زنبور عسل آن را داخل شانه عسل قرار می هد . و مقداری از گرده های گل روی پا های کرکی زنبور می نشیند ولی مقدار زیادی از آن در حفر ه های به نام زنبیل گرده که در هر یک از پا های عقب قرار دارد ته نشین می شود و سپس برای تهیه غذا به کندو برده می شود . و برای مشاهده این حفره ها ی زنبیلی گرده در قسمت پا های زنبور حتی یک زنبور عسل که مرده بود نمونه را در زیر میکرو سکوب با کمک معلم شان قرار دادند و همگی با شوق و علاقه زیاد منتظر بودند تا نوبت شان شود و از زیر میکر وسکوپ زنبور عسل را ببینند . و ...

بسط پروژه گروهی دیگر در عکس ها و فیلم آموزشی به دنبال شناسایی ملکه بودند . و در باره ملکه زنبور ها و رفتار او با یکدیگر بحث می کردند . آنها به این نتیجه رسیدن که ملکه بزرگترین زنبور کلنی است و شکمی نوک تیز و دراز دارد و اندام تخمگذاری در نوک آخرین حلقه شکمش قرار گرفته است . معلم یک تصویر رنگی و بزرگ از ساختمان بیرونی و درونی ملکه از داخل کتای پیدا کرد و به آنها نشان داد . و کتاب را در اختیار آنها گذاشت تا با مطالعه آن بتوانند پاسخ سئوال خود را بیابندو به توافق برسند . معلم براساس نتایح و بررسی دانش آموزانش و با کمک آنها یک جدول مشخصات و وظیفه سه نوع زنبور ( ملکه ، نر و گارگر ) تهیه کردند .

گروهی دیگر در عکس ها و فیلم آموزشی به دنبال شناسایی ملکه بودند . و در باره ملکه زنبور ها و رفتار او با یکدیگر بحث می کردند . آنها به این نتیجه رسیدن که ملکه بزرگترین زنبور کلنی است و شکمی نوک تیز و دراز دارد و اندام تخمگذاری در نوک آخرین حلقه شکمش قرار گرفته است . معلم یک تصویر رنگی و بزرگ از ساختمان بیرونی و درونی ملکه از داخل کتای پیدا کرد و به آنها نشان داد . و کتاب را در اختیار آنها گذاشت تا با مطالعه آن بتوانند پاسخ سئوال خود را بیابندو به توافق برسند . معلم براساس نتایح و بررسی دانش آموزانش و با کمک آنها یک جدول مشخصات و وظیفه سه نوع زنبور ( ملکه ، نر و گارگر ) تهیه کردند .

پایان پروژه در این مرحله دانش آموزان تحقیقات خود را کامل کردندو داده های خود را برای کلاس ، معلم و والدین نمایش گذاشتند . مرحله ی سوم این پروژه ،حدود چهار هفته به درارا کشید در این مدت ، دانش آموزان فعالیتهای گوناگونی از کمله ،نقاشی از زندگی زنبور ها و رفتار آنها ، خواندن کتاب ها درباره زنبور ها ، گوش کردن به صدای زنبور ها ، مشاهده فیلم های آموزشی در باره زنبور ها ، خلق داستان ، تهیه جدول و ساخت مدل های از کندو با مواد مختلف مانند مقوا یا خمیر ،گل و آجر و ... و در نهایت طبقه بندی مطالب و نوشتن گزارش برای معلم و والدین خود را در این مدت یاد گرفتند .

در این مرحله دانش آموزان تحقیقات خود را کامل کردندو داده های خود را برای کلاس ، معلم و والدین نمایش گذاشتند . مرحله ی سوم این پروژه ،حدود چهار هفته به درارا کشید در این مدت ، دانش آموزان فعالیتهای گوناگونی از کمله ،نقاشی از زندگی زنبور ها و رفتار آنها ، خواندن کتاب ها درباره زنبور ها ، گوش کردن به صدای زنبور ها ، مشاهده فیلم های آموزشی در باره زنبور ها ، خلق داستان ، تهیه جدول و ساخت مدل های از کندو با مواد مختلف مانند مقوا یا خمیر ،گل و آجر و ... و در نهایت طبقه بندی مطالب و نوشتن گزارش برای معلم و والدین خود را در این مدت یاد گرفتند .

. و پروردگارت به زنبور عسل وحی نمود که خانه هايی از کوهها و درختان و داربستهايی که مردم مي سازند، انتخاب کن ... و از درون زنبوران عسل، نوشيدنی مخصوص خارج مي شود که رنگها ( خواصّ ) گوناگون دارد و شفای مردم در آن است . ( سوره نحل، آیات : 68 و 69)