ADIMENA

2,539 views

Published on

AIXERROTAKO 1.BATXILERREKO IKASLEENTAZAKO IKAS UNITATEA.

Published in: Education
0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
2,539
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
411
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

ADIMENA

  1. 1. 4. unitatea <ul><li>ADIMENA </li></ul>
  2. 2. AURKIBIDEA <ul><li>1. Zer da adimena? </li></ul><ul><li>2. Adimenaren analisi faktoriala: </li></ul><ul><li>2.1.Spearman </li></ul><ul><li>2.2.Thurstone </li></ul><ul><li>2.3.Guilford </li></ul><ul><li>3. Adimenaren ikuspegi ebolutiboa: Piaget </li></ul><ul><li>4. Problemen ebazpena </li></ul><ul><li>5. Adimenaren neurketa </li></ul><ul><li>6. Herentzia vs. Ingurunea </li></ul><ul><li>7. Adimen urritasuna eta adimen aberastasuna </li></ul>
  3. 3. 1. Adimenaren definizioa <ul><li>Gaitasun multzoa da, ez gaitasun bakarra. </li></ul><ul><li>Definizio asko : </li></ul><ul><li>1. “Adimena pentsamendu abstrakturako ahalmena da“ TERMAN (1921) </li></ul><ul><li>2. “Adimena erantzun onak asmatzeko ahalmena da, egiaren edo gertaeren ikuspuntutik“. THORNDIKE, (1921) </li></ul><ul><li>3. “Adimena ikaskuntza, edo norbera ingurua moldatzen ikasteko ahalmena da“. COLVIN , (1921) </li></ul><ul><li>4. “Adimena nerbio-sistemaren aldagarritasun orokorra da“, PINTNER, (1921) </li></ul><ul><li>5. Adimena asmo jakin batekin iharduteko, razionalki pentsatzeko eta inguruarekin eraginkortasunez erlazonatzeko ahalmena da“. WECHSLER . (1944) </li></ul><ul><li>6. “Adimena ingurura moldatzeko ahalmena da“. PIAGET , (1952) </li></ul><ul><li>7. “Adimena norbanakoaren ahalmena mundua ulertzeko, eta bere erronkei aurre egiteko, da“ . WECHSLER , (1975) </li></ul><ul><li>8. “Adimena ditugun ezagutzei ahalik eta etekin aberatsena ateratzean datza“. DEAVILA ETA DUNCAN , (1985) </li></ul>
  4. 4. 2.Adimenaren analisi faktoriala <ul><li>Eredu honek arrakasta handia izan zuen mende honen erdira arte. </li></ul><ul><li>Adimena faktorez osaturik dago. Faktore horiek aurkitzea du helburu. </li></ul><ul><li>Testetan ematen diren erantzunak aztertu ostean, erantzun horien oinarrian dauden faktoreak bereizten dira. </li></ul><ul><li>Spearman, Thurstone eta Guilford ordezkaririk garrantzitsuenak. </li></ul>
  5. 5. 2.1. SPEARMAN <ul><li>Adimenak bi faktore osatzen dute. </li></ul><ul><li>Maila altuenean “g” faktorea edo faktore orokorra dago, hau da edozein iharduera gauzatzeko beharrezkoa den adimen orokorra. </li></ul><ul><li>Honen azpian 7 goi mailako faktore . </li></ul><ul><li>Goi mailako faktore bakoitzak euki ditzake barne beste faktore primarioak . </li></ul><ul><li>Ad: Hitza faktoreak hitz ulermena V eta hitz jarioa W har ditzake. Hitz ulermena V ulermen sintaktikoa V1 eta ulermen semantikoa V2 barne hartzen ditu. </li></ul>
  6. 6. SPEARMAN
  7. 7. 2.2. THURSTONE <ul><li>Ados agertzen da Spearmanekin adimenak egitura faktoriala zuela esatearekin. </li></ul><ul><li>Ez zuen onartu, berriz, “g” faktore orokorra. </li></ul><ul><li>Berak ez du proposatuko adimenaren eredu hierarkikorik. </li></ul><ul><li>Oinarrizko 7 abilidade edo gaitasun bereizi zituen: </li></ul>
  8. 8. THURSTONE <ul><li>1. Batuketak, kenketak, biderketak eta zatiketak egiteko azkartasuna eta zehaztasuna. </li></ul><ul><li>2.Baldintza berezietara moldatzen diren hitzak gogora ekartzeko erraztasuna. </li></ul><ul><li>3. Ideiak hitz bihurtzeko gaitasuna. </li></ul><ul><li>4. Oroimena </li></ul><ul><li>5. Arrazonamendu induktiboa </li></ul><ul><li>6. Figuren bidez lekualdatze espazialak identifikatzeko gaitasuna </li></ul><ul><li>7. Marrazkien bidez antzekotasunak eta diferentziak hautemateko gaitasuna. </li></ul>
  9. 9. 2.3. GUILFORD <ul><li>Adimena 120 kuboz osaturiko prisma angeluzuzenaz irudikatzen du. </li></ul><ul><li>Hiru dimentsio nagusi bereizten ditu: </li></ul><ul><ul><ul><li>operazioak </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>edukiak </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>emaitzak </li></ul></ul></ul>
  10. 10. 3. Adimenaren ikusmolde ebolutiboa: J. PIAGET <ul><li>Adimenaren ikusmolde ebolutiboa edo genetikoaren aintzindaria PIAGET da. </li></ul><ul><li>Gizaki jaioberriak erreflexu batzuk baino ez ditu. Erreflexuak jokabide-unitate sinpleena da. Jaiotzatikoak dira. Nagusiak zurgatzea, oratzea eta herresta ibiltzea dira. </li></ul><ul><li>Erreflexu bilduma mugatu horietatik abiatuz, eraikizten ditu haurrak bere adimen eta ezagutza guztia. </li></ul>
  11. 11. PIAGET <ul><li>Erreflexu guztiak ez dira berdin bilakatuko baina inportanteenak adimenaren eraikuntzarako aldatzen diren erreflexuak dira. </li></ul><ul><li>Oratze-erreflexua eredugarria da. Haurraren eskugaina ukituz gero, haurrak eskua itxiko du. Hori da oratze-ereflexua. </li></ul><ul><li>1. hilabetean aldatu ez arren, pixkanaka erantzun automatiko hori borondatzeko jokabidea bihurtzen da. </li></ul>
  12. 12. PIAGET <ul><li>Hasierako erreflexuak eskema bat sorrarazi du. </li></ul><ul><li>Eskema ekintza-sail antolatua eta errepikagarria da . Haurrak beste edozein objetu hartzean, modu berean egingo du. </li></ul><ul><li>Adimenaren garapena eskema berriak eraikitzean datza. Eskemak ez dira finkoak, aldatuz doaz. Hasieran praktikoak dira eta geroago sinbolikoak . </li></ul>
  13. 13. <ul><li>Ibilbide honetan 3 aldi nagusi: </li></ul><ul><ul><li>Aldi sentsomotorea </li></ul></ul><ul><ul><li>Operazio zehatzen aldia </li></ul></ul><ul><ul><li>Operazio formalen aldia </li></ul></ul>
  14. 14. Aldi sentsomotorea <ul><li>Bizitzako hasierako bi urteak. </li></ul><ul><li>Bertan sentitzera eta egitera- mugitzera mugatzen da haurra; ez du baliabiderik informazioa interpretatu eta koordinatzeko. </li></ul><ul><li>Adimena praktikoa da. Hiru lorpen nagusi: </li></ul><ul><ul><li>Zentzumen desberdinen koordinazioa aurrean objetua izanik (ad: ikusmena eta ukimena). 8 hilabete inguruan. </li></ul></ul><ul><ul><li>Helburuen eta bitartekoen arteko bereizketa . 15 hilabete inguruan ekintza adimenduak. Eskuaz ezin badu, makila erabiliko du jostailua hartzeko. </li></ul></ul><ul><ul><li>Objetuaren iraunkortasuna. 18 hilabetetik aurrera nahiz eta objetua bistatik desagertu objetua badagoela ulertzen du. </li></ul></ul>
  15. 15. Operazio zehatzen aldia <ul><li>2 urtetik 12 urtera zabaltzen da aldi hau. </li></ul><ul><li>Bi azpialdi:. </li></ul><ul><ul><li>2 urtetik 7urtera :intuiziozko pentsamenduak eta errepresentazioak. </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Ez da beharrezkoa objetua aurrean izatea. </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Era sinbolikoan objetua agertzen da bere errepresentazioan. Eredugarriena : hizkuntza. </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Beste errepresentazio-moduak: imitazioa, jolasa eta marrazketa. </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Hiru ezaugarri: animismoa, artifizialtasuna eta egozentrismoa. </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>7 urtetik 12 urtera : pentsamendu zehatzak. Aurrean dituen objetuak sailkatu, antolatu eta bildu egiten ditu haurrak . Mundua sailkatzen eta antolatzen du (a>b eta b>c, orduan a>c) </li></ul></ul>
  16. 16. Operazio formalen aldia <ul><li>12 urtetik aurrera. </li></ul><ul><li>Objetuak aurrean egon barik, gaztea operazioak egiteko gai da. </li></ul><ul><li>Pentsamendu formala agertzen da: gauzen presentzia ez da behar eta hitzez zein sinbolo matematikoez baliatzen da. </li></ul><ul><li>Gauzatzeke baina gauzagarri den edozertaz arrazoitzeko ahalmena da. </li></ul><ul><li>Baldintzazko perpausetan oinarritzen da. Subjektua gai da ondorioak ateratzeko. </li></ul><ul><li>Hizkuntza tresna indartsu. </li></ul><ul><li>Operazio formalen aldiak pentsamenduaren heldutasuna seinalatzen du. </li></ul>
  17. 17. Garapenaren faktoreak <ul><li>Hiru aldi hauetan adimena garatzen da faktore multzo bati esker: </li></ul><ul><ul><li>1.Nerbio sistemaren heldutasuna. Haurrak nerbio sistema heredatzen du eta gero garatu behar du ariketa fisikoen bidez. </li></ul></ul><ul><ul><li>2.Errealitatearekin harremanetan jartzea. Objetuak manipulatuz lortzen du hau. </li></ul></ul><ul><ul><li>3.Sozializazioa . Helduengatik eta perekoengandik gauza asko ikasten ditu haurrak. Imitazioa eta hizkuntza baliabide nagusiak dira. </li></ul></ul><ul><ul><li>Faktoreon arteko oreka behar da. </li></ul></ul>
  18. 18. 4.- Problemen ebazpena <ul><li>Adimena ez da problemen ebazpena bakarrik baina problemen ebazpena adimenezko iharduera eskatzen du. </li></ul><ul><li>Jokabide adimendua zertan datzan aztertu ostean bi erantzun proposatu dituzte psikologoek: </li></ul><ul><ul><li>Thorndike problemak entsaiu-errore metodoaz ebazten dira. </li></ul></ul><ul><ul><li>Gestalt bat-bateko ulermena eta osagaien berrantolatze esanguratsuak derrigorrezko baldintzak dira problemak ebazteko. </li></ul></ul>
  19. 19. 5.-Adimenaren neurketa <ul><li>ALFRED BINET (1857-1911) adimena neurtu zuen lehenengoz. Haurrak bere adinekiko aurreratuak ala atzeratuak ziren jakin bahi zuen. Haurren adimen maila zehaztuko zuen proba asmatu zuen. </li></ul><ul><li>BINET-SIMON en eskala zen emaitza. Iharduera desberdinak agertzen ziren eta 2 urte edo gehiagoko aldea zegoenean adinaren eta adimen mailaren artean atzerapena diagnoskikatzen zen. </li></ul>
  20. 20. Adimenaren neurketa (jarraipena) <ul><li>Binet- Simon en eskala TERMAN (1877-1956) Stanford unibertsitateko psikoloak eraberritu zuen STANFORD-BINET deituriko proba berria sortuz. </li></ul><ul><li>Bertan adimen-kozientea (IK) ateratzen da </li></ul><ul><li>STERN ek adin-mentalaren kontzeptua sortu zuen. </li></ul><ul><li>IK = adin mentala / adin kronologikoa X 100 </li></ul>
  21. 21. Adimen-kozientearen eskala <ul><li>160 edo gehiago jeinua </li></ul><ul><li>140-159 supergaitua </li></ul><ul><li>120-139 goi-mailako adimena </li></ul><ul><li>110-119 adimen disdiratsua </li></ul><ul><li>90-109 normala </li></ul><ul><li>80- 89 motela </li></ul><ul><li>70-79 atzeratu arina </li></ul><ul><li>60-69 atzeratua </li></ul><ul><li>50-59 atzeratu larria </li></ul><ul><li>25-49 ergela </li></ul><ul><li>0-24 idiota </li></ul>
  22. 22. Adimen Testak <ul><li>EEBBetan testek lortu zuten arrakastarik handiena, derrigorrezko hezkuntza ezarpenarekin batera, eskola porrota fenomenoa agertu baitzen. </li></ul><ul><li>Testen erabilpen sistematikoa hasi zen. </li></ul><ul><li>Faktore kulturalak direla eta etorkinen emaitzak deigarriak ( %84 atzeratuak). </li></ul><ul><li>Ideologia arrazistak direla eta, estirilizazioak egin ziren. </li></ul><ul><li>Lehen Munduko Gerratean militar pertsonala sailkatzeko erabili ziren testak. </li></ul>
  23. 23. Adimen Testak: sailkapena <ul><li>Aplikazioaren arabera: indibidualak edo kolektiboak </li></ul><ul><li>Neurgaiaren arabera: adimen orokorrekoak edo gaitasun berezikoak </li></ul><ul><li>Adinaren arabera: haurrentzat edo helduentzat </li></ul><ul><li>Subjektuaren ezaugarrien arabera: erabilpen orokorrekoak edo talde berezietarakoak </li></ul><ul><li>Planteatzen duten iharduera-motaren arabera: idatziz edo beste eragiketa batzuen bidez egin beharrekoak </li></ul>
  24. 24. Adimen neurketa: kritikak <ul><li>Ez dago adimenaren definizio argia eta bakarra; zer gaude, ba neurtzen ? </li></ul><ul><li>Test batzuek azken emaitza baino ez dute kontuan hartzen, eta adimenaren alde koalitatiboa? , pertsonak egin duen prozesua emaitza ateratzeko? </li></ul><ul><li>Testak kulturak kutsaturik daude. Bestela, zergatik agertzen dira hain emaitza eskasak etorkinen artean? </li></ul><ul><li>Jendeari etiketa jarri ahal zaio CI-ren arabera. Testak desberdintasunak zentzu negatiboan nabarmentzeko erabil daitezke. </li></ul>
  25. 25. 6.HERENTZIA vs. INGURUMENA <ul><li>Herentziak ala inguruneak erabakitzen du adimena? </li></ul><ul><li>Heredagarritasuna GALTON-ek defendatu zuen. Geroago JENSEN-ek defendatu zuen IKaren aldakortasunaren %80-85era genei zor zaiela. </li></ul><ul><li>Oso zaila da ikerketa batean bereiztea herentziaren eta inguruaren eraginak. </li></ul>
  26. 26. Ikerketak <ul><li>Ikerketarako informazio-iturriak: </li></ul><ul><ul><li>adopzioen ondorioak </li></ul></ul><ul><ul><li>bikiei egindako jarraipenak </li></ul></ul><ul><ul><li>anormaltasunaren heredagarrien ikerketak </li></ul></ul>
  27. 27. ONDORIOAK <ul><li>IKari dagokionez, antzekotasun handiagoa dago haur adoptatu eta euren guraso biologikoen artean adoptatu duten gurasoenekoa baino. </li></ul><ul><li>Biki monozigotikoen IKetan koerlazio oso altua dago nahiz eta banaturik heziak izan. </li></ul><ul><li>Anormaltasun heredagarrien kasuetan, lotura estuak azalarazi dituzte akats kromosomiko eta adimenaren ezintasun batzuen artean. </li></ul>
  28. 28. Eta inguruak? <ul><li>Zalantza barik herentziak zerikusi handia dauka inteligentzian, baina inguruak zer-motatako eragina du? </li></ul><ul><li>Bestelako ikerketek frogatu dute: </li></ul><ul><ul><li>Familia bereko partaideek IK antzekoagoa daukate elkarrekin bizi izan direnean. </li></ul></ul><ul><ul><li>Lehen hilabeteetako elikadura oso funtsezkoa dela adimenaren garapenean. </li></ul></ul><ul><ul><li>Familiaren tamainak eta jaiotza-ordenak ere erlazioa daukatela adimenarekin (atentzio gehiago eskuratzea izango litzateke eraginaren arrazoia). </li></ul></ul><ul><ul><li>Gurasoen lanbideak seme-alaben adimen-kozientearekin positiboki erlazionatzen da. </li></ul></ul>
  29. 29. 7. Adimen-urritasuna <ul><li>Adimenaren gutxiegitasuna da. Ikaren eskalan 80tik beherako puntuazioa dagokie. </li></ul><ul><li>Atzerapen mentala adimen testetan batasbestekoaren azpiko puntuazioa eta bizitzara moldatzeko ezintasunagatik ezaugarritzen dira. Populazioaren % 1-3 dira </li></ul><ul><li>Sailkapena : arinak (atzeratuen %80) </li></ul><ul><li>neurrizkoak (%12) </li></ul><ul><li>larriak (%7) </li></ul>sakonak (%1)
  30. 30. Adimen-urritasuna <ul><li>Adimen urritasunaren arrazoiak izan daitezke: </li></ul><ul><ul><li>Biologikoak : </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Gene errezesiben nahasteak </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Kromosomen kalteak </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Infekzioak, intoxikazioak, traumatismoak </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Ingurunekoak : </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Ingurune kulturala eta familiarra. </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Desnutrizioa, osasun-zainketen falta </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Estimulazio eza, ikaskuntzarako giro eskasa </li></ul></ul></ul>
  31. 31. Adimen aberastasuna <ul><li>Adimen testetan 140tik gorako puntuazioa duenean pertsona adimentsu edo adimen aberatsekoa edota supergaitua deritzo. </li></ul><ul><li>Abantailak badituzte ere (sentikortasun, irudimen, abstrakzio maila bizkorragoak), egoera psikologiko berezia sufritu ahal dute (depresioa, marjinazioa, moldatze-falta...) </li></ul><ul><li>Ez dago adostasunik zer-nolako heziketa jaso behar duten zehazterakoan: aparteko eskoletan, heziketa pertsonalizatua, hezkuntza sistema normalean baina adimen adinari dagokion mailan... </li></ul>
  32. 32. <ul><li>Jeinutasunera ailegatzeko ez da nahiko adimen supergaituaren jabe izatea. Honetaz gain, beste ezagugarri batzuk ere behar dira: </li></ul><ul><ul><li>sentikortasuna </li></ul></ul><ul><ul><li>pentsamendu independientea, originaltasuna </li></ul></ul><ul><ul><li>ahalegin etengabea </li></ul></ul><ul><ul><li>lanerako motibazioa </li></ul></ul><ul><ul><li>autoestimu altua </li></ul></ul><ul><ul><li>Adimentsua izateak ez du bermatzen jeinutasuna . </li></ul></ul>
  33. 33. <ul><li>Adimenaz baino adimenez hitz egin behar dugu. </li></ul><ul><li>Adimen emozionala barne sartu behar da definizioan (sentimenduen kontrola). </li></ul><ul><li>Berdefinitu behar da adimenaren kontzeptua bestelako gaitasunak ere kontuan hartzeko. </li></ul>

×