1.2. Õ¿íèé íººöèéг òºëºâëºх оíîë, àðãà ç¿é      Õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëòèéã ¿íäýñëýëòýé ñàéòàð áîëîâñðóóëæãàðãàõûí òóëä òóõ...
Åðºíõèé ìåíåæìåíòèéí îíîë ¸ñîîð óðò áîãèíî õóãàöààíû òºëºâëºëòõèéãääýã.      1. Õ¿íèé íººöèéí óðò õóãàöààíû òºëºâëºëò (ÕÍ-...
Õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëòèéí çàãâàðóóä      Åðºíõèé   õ¿ðýýíèé-áàéãóóëëàãûí     ãàäààä   áîëîí   äîòîîä   õ¿÷èíç¿éë¿¿äèéí õî...
Êîëëèíçûí         çàãâàð     õ¿íèé   íººöèéí     ìåíåæìåíòèéí        ¿ð   àøèãòàéñòðàòåãèä      áàòäàã     ¿íäñýí      õ¿÷...
 Õ¿íèé íººöèéí ïðàêòèê ¿éë àæèëëàãàà (ìàíëàéëàõ, õºãæ¿¿ëýõ,             óäèðäàõ ãýñýí ãóðâàí ¿ðãèéã õ¿íèé íººöèéí ïðàêòèê...
íàðèéâ÷ëàí ñóäàëæ, áàéãóóëëàãà á¿ð ººðèéí îíöëîãò òîõèðñîí õ¿íèéíººöèéí òºëºâëºëòèéã õèéõ øààðäëàãà óëàì á¿ð íýìýãäýæ áàéí...
Á¿òöèéí ººð÷ëºëò        Á¿òýýãäýõ¿¿í áà ãàðöûí ººð÷ëºëò        Çàõ çýýëèéí òºëºâëºãººí¿¿ä        Ñàíõ¿¿ãèéí õÿçãààðëàëò   ...
Íèéò ã¿éöýòãýõ àæëûí õýìæýýíýýñ øèíý àæèë÷èí ýëñ¿¿ëæ àâàõ ýñâýëèë¿¿äýë àæèë÷äûí òîîã òºëºâëºæ áîëîõ áîëîâ÷ ÿìàð íýãýí ñóðã...
Áàéãóóëëàãûí ººð÷ëºëò õºãæëèéí ºíººãèéí ä¿ð òºðõººñ èðýýä¿éí ä¿ðòºðõºä     õ¿ðýõýä   ÷èãëýñýí   ñòðàòåãèéã   ¿íäýñëýí    ò...
Õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëòèéí çàãâàðÕ¿íèé íººöèéí õýðýãöýýíèé ¿íýëãýý:Óðüä÷èëñàí áàñéäëààð õýðýãöýýã òîãòîîõîä áàéãóóëëàãûí º...
Õ¿íèé íººöèéí õ¿÷èí ç¿éë õàíãàëòòàé áóñ áàéãàà ãàçàðò óð ÷àäâàð,      ìýðãýøèëä òýðã¿¿ëýõ à÷ õîëáîãäîë ºãºõ. Ñóðãàëò, õºãæ...
Óëñûí áîëîí õóâèéí õýâøèë, áàéãóóëëàãà õîîðîíäûí õ¿í õ¿÷íèé      ºðñºëäººí      Òºð, çàñãèéí ñóðãàëòûí ¿ð íºëºº      Ìýðãý...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

2013 human res planing 1 2013 hunii nuutsiin tuluvlultiin undes

2,430 views
2,345 views

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
2,430
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4
Actions
Shares
0
Downloads
19
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

2013 human res planing 1 2013 hunii nuutsiin tuluvlultiin undes

  1. 1. 1.2. Õ¿íèé íººöèéг òºëºâëºх оíîë, àðãà ç¿é Õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëòèéã ¿íäýñëýëòýé ñàéòàð áîëîâñðóóëæãàðãàõûí òóëä òóõàéí áàìéãóóëëàãûí ãàäààä, äîòîîä îð÷íû íºëºº,áàéãóóëëàãûí ñòðàòåãè òºëºâëºãºº çýðãèéã ñàéòàð áîëîâñðóóëñàí áàéõ¸ñòîé áºãººä àæèëòíû òàëààðõè ºðãºí õ¿ðýýòýé ìýäýýëëèéã ÷ ãàðãàõ¸ñòîé. Õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëòèéí ãîë çîðèëãî íü õ¿íèé íººöèéí÷àäàâõèéã õºãæ¿¿ëýõ, õàäãàëàõ, íèéãýì, ýäèéí çàñãèéí øèíý÷ëýëèéíáîäëîãûí òàñðàëòã¿é áàéäëûã õàíãàõ ÿâäàë áºãººä ýíý íü áàéãóóëëàãûíîäîîãèéí õ¿íèé íººöèéã èðýýä¿éí ýðýëòòýé õàðüöóóëæ àæèëëàã÷äûã àæèëäõºñëºõ, ñóðãàõ, õàëàõ çýðýãòýé õîëáîãäñîí õºòºëáºð áîëîâñðóóëàõ ¿íäýñáîëäîã. Õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëòèéã áàéãóóëëàãûí ýðõýì çîðèëãî, õýðýãöýýøààðäëàãûã òîîöîëã¿é òºëºâëºæ áîëîõã¿é. Æèøýý íü: ¯éëäâýðëýëèéíáàéãóóëëàãàä òåõíèê òåõíîëîãèî øèíý÷ëýõ òîõèîëäîëä óðüä÷èëàí ýíýõ¿¿øèíý÷ëýëèéí õýðýãöýý øààðäëàãûã õàíãàõóéö õ¿íèéã àæèëä àâàõ þì óóàæèëëàãñäàà ¿¿íä ñóðãàõ øààðäëàãàòàé áºãººä ¿¿íèéã óðüä÷èëàí òîîöîæòºëºâ뺺ã¿é òîõèîëäîëä òóõàéí ¿éëäâýðò õýäýí äîëîî õîíîã ìàãàäã¿é õýäýíñàð ñóë çîãñîëò ãàð÷ ¿éëäâýð àëäàãäàëä îðíî. Õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëò íü áàéãóóëëàãûí ýðõýì çîðèëãîä íèéöñýíýðãýõ õîëáîîòîé áàéõ áºãººä áàéãóóëëàãûí ýðõýì çîðèëãî, ãàäààä îð÷èíòîäîðõîéã¿é áàéäàë íü õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëòºä áàéíãûí çàñâàðººð÷ëºëòèéã øààðääàãèéí çýðýãöýý áàéãóóëëàãà õîîðîíäûí ºðñºë人í,òåõíîëîãèéí õóðäàöòàé äýâøèë, çàõ çýýëèéí øèíý õýðýãöýý øààðäëàãà,áîëîâñîí õ¿÷íèé ìýðãýæèë, ìýäëýãèéí ººð÷ëºëò çýðýã íü óðò õóãàöààíûòºëºâëºëò õèéõýä áýðõøýýë ó÷ðóóëæ áàéíà. Õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëòèéãäýýä óäèðäëàãà àæèëëàõ õ¿íèé õýðýãöýý, õàíãàìæ, íèéë¿¿ëýëòýä ¿íäýñëýíáàéãóóëëàãûí ýðõýì çîðèëãîä íèéö¿¿ëýí òºëºâëºí ÿâóóëñíààð ýðõýìçîðèëãî ñàéæðàí ººð÷ëºãäºõ áîëîìæèéã á¿ðä¿¿ëæ ºãäºã.
  2. 2. Åðºíõèé ìåíåæìåíòèéí îíîë ¸ñîîð óðò áîãèíî õóãàöààíû òºëºâëºëòõèéãääýã. 1. Õ¿íèé íººöèéí óðò õóãàöààíû òºëºâëºëò (ÕÍ-èéí ñòðàòåãèò)-èõýâ÷ëýí 3-5 æèèéí áàéäëûã òààìàãëàõ ÿâäàë áºãººä ¿¿íèéã áàéãóóëëàãûíóðò õóãàöààíû çîðèëãî çîðèëòóóäûí ¿íäýñ ãýæ ¿çäýã. Îð÷èí ¿åä õ¿íèéíººöèéí ìåíåæìåíòèéí ñòðàòåãèéí îëîí çàãâàðóóä áàéäãèéã åðºíõèé,áàéãóóëëàãûí, òóñãàé õ¿ðýýíèé ãýñýí Ç õýñýãò õóâààí ¿çäýã áà ýäãýýð íüáàéãóóëëàãûí ãàäààä, äîòîîä îð÷íû õàðèëöàí õîëáîî, õ¿íèé íººöèéíìåíåæìåíòèéí áîäëîãî, ÷èã õàíäëàãûã òîäîðõîéëäîã þì. 2. Õ¿íèé íººöèéí áîãèíî õóãàöààíû òºëºâëºëò –Íýã æèë õ¿ðòýëõõóãàöààãààð òºëºâëºäºã. Ýíý òºëºâëºëò íü õèéõýä õÿëáàð áºãººä èõýíõáàéãóóëëàãóóäàä óðò õóãàöààò çîðèëãîî òààìàãëàõ óäèðäëàãûí ÷àäâàð ñóë,áèçíåñòèéí îð÷íîî íýãýýñ èë¿¿ æèëýýð òààìàãëàõ áîëîìæã¿é ó÷èð óãòºëºâëºëòèéã ñîíãîäîã. Õ¿íèé íººöèéí ìåíåæìåíòèéí ñòðàòåãèéí îëîí çàãâàðóóä áèé áîëñîíáà ýäãýýð íü áàéãóóëëàãûí ãàäààä, äîòîîä îð÷íû õàðèëöàí õîëáîî, õ¿íèéíººöèéí ìåíåæìåíòèéí áîäëîãî, ÷èã õàíäëàãûã òîäîðõîéëäîã. Õ¿íèéíººöèéí ìåíåæìåíòèéí ñòðàòåãèéí çàãâàðóóäûã ãóðâàí õýñýãò õóâààæ àâ÷¿çñýí. Òºëºâëºëòèéí çàãâàðóóäûã çàãâàð÷ëàí õàðóóëàâ.
  3. 3. Õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëòèéí çàãâàðóóä Åðºíõèé õ¿ðýýíèé-áàéãóóëëàãûí ãàäààä áîëîí äîòîîä õ¿÷èíç¿éë¿¿äèéí õîîðîíäûí õàðèëöàí õîëáîîã òîäîðõîéëäîã áàéíà. Ýíý õýñýãòÂååð, Ñïåêòîð, Ëîóðåíñ, Ìèëëñ áîëîí Âîëòðîí íàðûí áîëîâñðóóëñàíÕàðâàðä çàãâàð (1985), Êîëëèíçûí çîõèîñîí çàãâàð (1994) áàãòäàã. Õ¿íèé íººöèéí ìåíåæìåíòèéí àíõíû çàãâàðûã Õàðâàðäûí èõñóðãóóëèéí ïðîôåññîðóóä 4 ¿íäñýí ç¿éëä òóëãóóðëàí òîäîðõîéëñîí. 1. Àæèëëàã÷äûí íºëººëºë 2. Õ¿íèé íººöèéí óðñãàë 3. Øàãíàëûí ñèñòåì 4. Àæëûí òîãòîëöîî Ýíý çàãâàð õ¿íèé íººöèéí ìåíåæìåíòèéí áîäëîãûí ¿ð ä¿í áîëîíòºðºë á¿ðèéí ºì÷ ýçýìøèã÷äèéí ñîíèðõîëûã òîäîðõîéëæ ºãñºí. Ãýõäýý ýíýçàãâàð íü õ¿íèé íººöèéí ìåíåæìåíòèéí áîäëîãûí òîìú¸îëîë áîëîíõýðýãæèëòèéí ¿éë ÿâö äàõü óÿëäààã õàíãàäàãã¿é.
  4. 4. Êîëëèíçûí çàãâàð õ¿íèé íººöèéí ìåíåæìåíòèéí ¿ð àøèãòàéñòðàòåãèä áàòäàã ¿íäñýí õ¿÷èí ç¿éë¿¿äèéí õàðèëöàí õîëáîîãòîäîðõîéëîõûí òóëä ñèñòåìèéí õ¿ðýýã àøèãëàñàí. Ýíý çàãâàð íü ãàäààä,äîòîîä îð÷íû íýãäëèéã áèé áîëãîõòîé õîëáîîòîé çàðèì ãîë àñóóäëóóäûãòîäîðõîéëñíîîð ÷óõàë à÷ õîëáîãäîëòîé. ¯¿íä ýðõýì çîðèëãî, ñòðàòåãè,á¿òýö, ñî¸ë, àæèëëàõ õ¿÷íèé øèíæ ÷àíàðóóä áîëîí õ¿íèé íººöèéíáîäëîãóóä áàãòàíà. Íýãäìýë áàéäëûã áèé áîëãîõ áîäëîãûí ¿ð ä¿í íüàøèãòàé àæèëëàõ áîëîìæ, çàõ çýýëèéí õóâü õýìæýý, á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàð,áàéãóóëëàãûí ä¿ð òºðõ, çàõ çýýëèéí õóâü õýìæýý, á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàð,áàéãóóëëàãûí ä¿ð òºðõ, øèíý÷ëýë ººð÷ëºëò, á¿òýýìæ, àæèëëàã÷äûí ¸ññóðòàõóóí áîëîí òîãòâîðæèëò çýðýã áîëîõ þì. Áàéãóóëëàãûí õ¿ðýýíèé áàéãóóëëàãûí äîòîðõè õ¿÷èí ç¿éë¿¿äèéíõîîðîíäûí õàðèëöàí õîëáîîã òîäîðõîéëäîã. Ýíä ñòðàòåãè, á¿òýö, õ¿íèéíººöèéí áîäëîãî çýðãèé õîîðîíäûí òîäîðõîé õàðèëöàí õîëáîîãòîäîðõîéëäîã. Äåâàííà, Ôðîìáðóí íàðûí çàãâàð (1984), Øóëåðûí “5Дçàãâàð îðíî. Øóëåðûí çàãâàð õ¿íèé ¿éë àæèëëàãààíä ã¿íçãèé íýâòðýí îðæ÷àäñàíààðàà à÷ õîëáîãäîëòîé áîëñîí. 5Ð çàãâàð íü áàéãóóëëàãûíñòðàòåãèéí õýðýãöýý áà õ¿íèé íººöèéí ¿éë àæèëëàãàà õîîðîíäûí õàðèëöàíõîëáîîã õàðóóëäàã áºãººä õ¿íèé íººöèéí ýäãýýð 5 ¿éë àæèëëàãààíûõàðèëöàí ¿éë÷ëýë íü áàéãóëóëàãûí ñòðàòåãèéí çîðèëãîäõ¿ðýõýä çàéëøã¿éõóâü õ¿í áîëîí á¿ëãèéí õàðèëöààã íÿãòðóóëàõàä ìàø èõ íºëººëºë ¿ç¿¿ëäýã.Ýíý ñòðàòåãèéí áèçíåñ õýðýãöýý íü ýðìýëçýë áà ýðõýì çîðèëãîîðèëýðõèéëýãääýã áºãººä äàðàà íü áèçíåñèéí ñòðàòåãèéí çîðèëãóóäàäøèëæäýã áàéíà. Áàéãóóëëàãûí äîòîðõè õàðèëöààã ñàéæðóóëàõàäàøèãëàãääàã õ¿íèé íººöèéí 5 ¿éë àæèëëàãàà íü:  Õ¿íèé íººöèéí ôèëîñîôè (áàéãóóëëàãà õ¿íèé íººöòýé õýðõýí õîëáîîòîé áàéõ òàëààðõè àëáàí ¸ñíû ìýäýãäýë)  Õ¿íèé íººöèéí áîäëîãóóä (õ¿ì¿¿ñòýé õàìààòàé àñóóäëóóäààð ìàø òîäîðõîé èëýðõèéëýãäñýí õàìãèéí ¿íýò ç¿éë)  Õ¿íèé íººöèéí õºòºëáºð¿¿ä (áàéãóóëëàãûí ñòðàòåãèéí çîðèëãî áà õ¿íèé íººöèéí ñòðàòåãèä õ¿ðýõ çºâøººðºãäñºí îðîëäëîãóóä)
  5. 5.  Õ¿íèé íººöèéí ïðàêòèê ¿éë àæèëëàãàà (ìàíëàéëàõ, õºãæ¿¿ëýõ, óäèðäàõ ãýñýí ãóðâàí ¿ðãèéã õ¿íèé íººöèéí ïðàêòèê ¿éë àæèëëàãààíä íýâòð¿¿ëæ, áàéãóóëëàãûí õàðèëöààã áýõæ¿¿ëýõ)  Õ¿íèé íººöèéí ¿éë ÿâöóóä (Äýýðõ ¿éë àæèëëàãààíóóä õýðõýí òîäîðõîéëîãäîæ, òîìú¸îëîãäîæ, õýðýãæèæ áàéãàà âý ãýäãèéã õàðóóëíà) Òóñãàé õ¿ðýýíèé –áàéãóóëëàãûí áîëîí ãàäààä îð÷èí íºõöºëèéí õóâüäòîäîðõîé õ¿íèé íººöèéí áîäëîãûã òîäîðõîéëíî. Ìàø òîäîðõîé íºõöºëáàéäëûí õóâüä àøèãëàõ áîäëîãûí íàðèéí òºðë¿¿äèéã áàãòààäàã Äàóëèíáîëîí Øóëåð íàðûí (1991), Äàíôè áîëîí Ñòåéäæ íàðûí çàãâàð (1991,1994)-óóä îðíî. Ýðõýì çîðèëãî, ãàäààä äîòîîä îð÷íû ººð÷ëºëòòýé óÿëäóóëàí óðòáîëîí áîãèíî õóãàöààíû õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëòèéã õèéñíèé ¿íäñýí äýýðõ¿íèé íººöèéí á¿ðä¿¿ëýëò, õóâààðèëàëò, ñóðãàëòûã îíîâ÷òîé çîõèîíáàéãóóëàõ íü þó þóíààñ ÷óõàë áºãººä ýíý íü äàðààõü à÷ õîëáîãäîëòîéáèëýý. Õ¿í õ¿÷íèé çàðäëûã õýìíýæ õºäºëìºðèéí á¿òýýìæèéã äýýøë¿¿ëíý Àæèë÷äûã ñîíãîõ, ñóðãàëòàä õàìðóóëàõ àæëûã îíîâ÷òîé çîõèîí áàéãóóëàí òýäíèé óð ÷àäâàðûã äýýøë¿¿ëýí, òîãòâîð ñóóðüøèëòàé àæèëëàõ íºõöºëººð õàíãàíà Óäèðäëàãûí óð ÷àäâàðûã äýýøë¿¿ëýí áàéãóóëëàãûí á¿òýýìæèéã íýìýãä¿¿ëíý Õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëòèéí ¿éë ÿâö íü áýëýí áàéãàà íººö人 ä¿íøèíæèëãýý õèéõ, èðýýä¿éí õýðýãöýýã òîäîðõîéëîõ, íººöèéí õàíãàëòûíõºòºëáºð áîëîâñðóóëàõ ãýñýí ¿å øàòóóäààñ á¿ðäýíý. Áàéãóóëëàãûí çîðèëãî òîãòâîðòîé áóñ, ãàäààä îð÷èí òîäîðõîéã¿éáàéäãààñ áîëæ õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëòºä áàéíãûí çàñâàð, ººð÷ëºëòøààðäëàãàòàé áàéäàã. Îð÷èí ¿åä áàéãóóëëàãà õîîðîíäûí õ¿÷òýé ºðñºë人í,òåõíîëîãèéí õóðäàöòàé äýâøèë, çàõ çýýëèéí øèíý õýðýãöýý øààðäëàãà,õ¿íèé ìýðãýæëèéí ìýäëýãèéí ººð÷ëºëò çýðýã íü óðò õóãàöààíû òºëºâëºëòèéãõèéõýä áýðõøýýë ó÷ðóóëäàã. Èéì íºõöºëä äýýðõ õ¿÷èí ç¿éë á¿ðèéã
  6. 6. íàðèéâ÷ëàí ñóäàëæ, áàéãóóëëàãà á¿ð ººðèéí îíöëîãò òîõèðñîí õ¿íèéíººöèéí òºëºâëºëòèéã õèéõ øààðäëàãà óëàì á¿ð íýìýãäýæ áàéíà. Õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëò íü íàðèéí ò¿âýãòýé, ýñâýë õàðüöàíãóéýíãèéí õÿëáàð áàéæ áîëíî. Ýíý íü áàéãóóëàãûí õýìæýý, íºõöºë áàéäëà,íººöººñ èõýýõýí õàìààðíà. ̺í òóõàéí áàéãóóëàãà ºìíº íü òºëºâëºëò õèéæáàéñàí ýñýõýýñ áàñ øàëòãààëíà. Õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëòèéã ëîãèêäàðààëëààð àâ÷ ¿çâýë: 1. çîðèëãîî òîäîðõîéëîõ 2. ¿íäñýí õóâüñàã÷èéã øèíæëýõ 3. ñòðàòåãè ñîíãîõ 4. ¿ð ä¿íã ¿íýëýõ Õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëò íü áàéãóóëëàãûí çîðèëãîòîé íèéöñýí ýðãýõõîëáîîòîé áàéíà. Õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëòèéí õàìãèéí àíõíû àëõàì íü áàéãóóëëàãûíýðõýì çîðèëãûã òîäîðõîéëîõ ÿâäàë þì. Ýíäýýñ àæèëëàõ õ¿÷íèé õýðýãöýýãòîäîðõîéëæ, ò¿¿íèé íèéë¿¿ëýëòèéã õàíãàõòàé õîëáîîòîé õ¿íèé íººöèéíòºëºâëºãººã áîëîâñðóóëàõ øààðäëàãàòàé áîëäîã. Õ¿íèé íººöèéíòºëºâëºëòèéã äýýä óäèðäëàãà ýðõýì çîðèëãîäîî íèéö¿¿ëýí õèéíý. Óðò õóãàöààíû õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëò ãýäýã íü èõýâ÷ëýí èðýýä¿éí3-5 æèëèéí áàéäëûã òààìàãëàõ ÿâäàë þì. Áàéãóóëëàãà ººðèéí àæèëëàõ õ¿÷íèé õýðýãöýýã áîëîìæèò íèéë¿¿ëýëò(îäîîãèéí äóòóó áà èë¿¿äýë õýìæýýã òîîöñîí), ìºí ãàäààä îð÷íûººð÷ëºëòèéã òîîöîæ ¿çýõ õýðýãòýé. Ýäãýýð õ¿÷èí ç¿éë¿äèéí õîðîíäûíõàìààðëûã ñóäàëñíààð èðýýä¿éä õè÷íýýí õýìæýýíèé, ÿìàð òºðëèéíàæèë÷èä õýðýãòýé áàéãààã òºëºâëºæ ÷àäíà. Ãîë ¿å øàòóóä íü: 1.Áàéãóóëëàãûí ãîë ÷èã ¿¿ðã¿¿äèéã õÿíàõ ìåíåæåð¿¿äèéã îðîëöóóëàíõ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëòèéí áàã á¿ðä¿¿ëýõ 2.Äîîðõ ç¿éë¿äèéã òóñãàñàí áàéãóóëàãûí õ¿íèé íººöèéí çîðèëãûãòîäîðõîéëîõ: Õ¿íèé íººöèéí ìåíåæìåíòèéí ñòðàòåãèéí ñîíãîëò Êàïèòàë, òîíîã òºõººðºìæèéí òºëºâëºëò
  7. 7. Á¿òöèéí ººð÷ëºëò Á¿òýýãäýõ¿¿í áà ãàðöûí ººð÷ëºëò Çàõ çýýëèéí òºëºâëºãººí¿¿ä Ñàíõ¿¿ãèéí õÿçãààðëàëò 3.Õ¿íèé íººöèéí îäîîãèéí àøèãëàëò: ÿíç á¿ðèéí àíãèëàë äàõü àæèë÷äûí òîî àæèëëàã÷äûí çýðýãëýë á¿ðèéí õóâüä òîãòâîðã¿é áàéäëûã òîîöîîëîõ, ò¿¿íä íºëººëæ áàéãàà õ¿÷èí ç¿éë¿¿äèéã ñóäàëæ øèíæëýõ èë¿¿ öàãààð àæèëëàã÷äûí òîî áîãèíîñãîñîí öàãààð àæèëëàã÷äûí òîî îäîîãèéí àæèëëàã÷äûí ÷àäâàð áà ã¿éöýòãýëèéã ¿íýëýõ áóñàä áàéãóóëëàãàòàé õàðüöóóëñàí öàëèíãèéí åðºíõèé ò¿âøèí 4.Áàéãóóëëàãûí ãàäààä îð÷èí: àæèëëàõ íººöèéã áèé áîëãîõ ò¿âøèí õ¿í àìûí õàíäëàãà îðîí íóòãèéí òýýâðèéí áîëîí ñóóöíû òºëºâëºëò àæèëëàõ íºõöºëèéí òàëààðõè íèéò õ¿ì¿¿ñèéí çºâøèëöºë áîëîâñðîë8 òýòãýâðèéí àñóóäàë, îðîí íóòãèéí òàòààñûí òàëààð áàðèìòëàõ Çàñãèéí ãàçðûí áîäëîãî 5.Àæèëëàõ õ¿÷íèé áîëîìæèò íèéë¿¿ëýëò: îðîí íóòàã äàõü øèëæèí èðýã÷èä áà ÿâàã÷äûí òîî îðîí íóòãèéí áàéãóóëëàãóóäûí àæèë÷èí àâàõ áà öîìõîòãîõ áîäëîãûí íºëºº îäîîãîîð áàéõã¿é áàéãàà àæèë ýðõëýëòèéí øèíý êàòåãîðèéã áèé áîëãîõ áîëîìæ (æèøýý íü: õàãàñ öàãààð àæèëëàõ) á¿òýýìæ áà àæëûí öàãò ãàðàõ ººð÷ëºëò¿¿ä Áîãèíî õóãàöààíû òºëºâëºëòºä íýã æèë õ¿ðòýëõ ¿å õàìàðíà. Õ¿íèéíººöèéí áîãèíî õóãàöààò òºëºâëºãººã õèéõýä õàðüöàíãóé õÿëáàð áà¿éëäâýðëýë áîëîí ìàðêåòèíãèéí òºëºâëºãººã øèíý ìàòåðèàë ò¿¿õèé ýä,õóäàëäàà áîðëóóëàëòûí õóâü íîãäëûí çàõèàëãàò òºñºâòýé õàìààðóóëàí íýãæèëýýð õèéäýã.
  8. 8. Íèéò ã¿éöýòãýõ àæëûí õýìæýýíýýñ øèíý àæèë÷èí ýëñ¿¿ëæ àâàõ ýñâýëèë¿¿äýë àæèë÷äûí òîîã òºëºâëºæ áîëîõ áîëîâ÷ ÿìàð íýãýí ñóðãàëòûíòºëºâëºãººã çîõèîõîä õóãàöàà õýòýðõèé áîãèíî áàéäàã. Áîãèíî õóãàöààòòºëºâëºëòèéí äàâóó òàë íü øààðëàãàòàé ãýâýë õºäºëìºðèéã õàðüöóóëæ8ÿëãàà çºð¿ã íü øèíæëýõýä èë¿¿ õÿëáàð áàéäàã. Õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëòºä øààðäëàãàòàé äýýðõ õ¿÷èí ç¿éë¿¿äèéãòîîöîæ ¿çñýíèé äàðàà õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëòèéã ÷èã ¿¿ðýã á¿ðýýð,áàéðøèë, àæèë ìýðãýæëýýð áîëîí èðýýä¿éä õè÷íýýí õ¿í áîäèòîîðøààðäàãäàõ òàëààð íàðèéâ÷ëàí òîäîðõîéëíî. Òºëºâëºëòèéí ÿâöàä: øèíýýð áèé áîëîõ ýñâýë áàéõã¿é áîëîõ8 ººð÷ëºãäºõ àæëóóä õÿíàëòûí áà óäèðäëàãûí ò¿âøèíãèéí øààðäëàãàòàé ººð÷ëºëò¿¿ä ñóðãàëòûí õýðýãöýý àæèëä àâàõ, öîìõîòãîõ, òýòãýâðèéí õºòºëáºð¿¿ä õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëòºä ýñâýë áàéãóóëëàãûí ýðõýì çîðèëãîä õèéãäýõ çàéëøã¿é ººð÷ëºëò¿¿äèéã õàðóóëàõ áóöàõ õîëáîîã áèé áîëãîõ àæèëëàõ õ¿÷íèé õîìñäîë áà èë¿¿äýë (ýðò òýòãýâýðò ãàðàõ) çýðýã àëèâàà àñóóäëûã øèéäâýðëýõ àðãà çàìûã íàðèéâ÷ëàí òîäîðõîéëîõ ç¿éë¿¿äèéã øèéäâýðëýíý. Õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëò õèéõýä äîð äóðäñàí õ¿÷èí ç¿éëèéãõàðãàëçàí ¿çýõ øààðäëàãàòàé. 1. Áàéãóóëëàãûí ºíººãèéí ä¿ð òºðõèéã áîäèòîéãîîð òîãòîîõ 2. Áàéãóóëëàãûí èðýýä¿éí ä¿ð òºðõèéã òîäîðõîéëñîí áàéõ 3. Áàéãóóëëàãûíõàà ãàäààä îð÷èíä ¿íýëãýý õèéñýí áàéõ 4. Ñàíõ¿¿ãèéí íººö áîëîìæèéã òîäîðõîéëñîí áàéõ 5. Òºëºâëºãººã õýðýãæ¿¿ëýõ õóãàöààã òîäîðõîéëîõ Õ¿íèé íººöèéã òºëºâëºõºä óëñ îðíû õºãæëèéí ÷èã õàíäëàãà, óëñ òºð,ýðõ ç¿éí îð÷èí, ýäèéí çàñàã çàõ çýýëèéí áëîí õ¿í àì ç¿éí õ¿÷èí ç¿éëèéãñàéí ìýäýæ áàéãóóëëàãûí ººð÷ëºëò, õºãæèëä òýäãýýðèéí íºëººëëèéãòîîöñîí áàéõ øààðäëàãàòàé.
  9. 9. Áàéãóóëëàãûí ººð÷ëºëò õºãæëèéí ºíººãèéí ä¿ð òºðõººñ èðýýä¿éí ä¿ðòºðõºä õ¿ðýõýä ÷èãëýñýí ñòðàòåãèéã ¿íäýñëýí òóõàéí áàéãóóëëàãàäøààðäëàãàòàé õ¿í õ¿÷íèé õýðýãöýý8 ò¿¿íèéã õàíãàõ áîëîìæ, ýõ ñóðâàëæèéãóðüä÷èëàí òîäîðõîéëæ òºëºâëºíº. Õ¿íèé íººöèéí ìåíåæìåíòèéí ñòðàòåãèéã îð÷èí ¿åä áàéãóëóëàãûí óðòõóãàöààíû çîðèëãî, çîðèëòóóäûí ¿íäýñ ãýæ òîäîðõîéëäîã. Õ¿íèé íººöèéí õýòèéí òºëºâèéã òîäîðõîéëîõäîîø òóõàéíáàéãóóëëàãûí èðýýä¿éí çîðèëãî, çîðèëò, ¿éë àæèëëàãààíû öàðõ¿ðýýíèéºðãºæèëò ýñâýë áàãàñàëòûã ñàíõ¿¿ãèéí áîëîìæ, ÷àäâàðòàé íü óÿëäóóëæ,õýðýãöýýã óðüä÷èëñàí áàéäëààð òîãòîîõäîî çºâõºí òîîã áèø õàðèíàæèëëàã÷äûí ìýðãøëèéí áýëòãýë, òóðøëàãà, óð ÷àäâàðû øààðäëàãûãíàðèéâ÷èëñàí áàéäëààð òîäîðõîéëñîí áàéâàë çîõèíî. Õ¿íèé íººöèéíõýðýãöýýã òààìàãëàñíû äàðàà òºëºâëºëòèéã íàðèéâ÷ëàí õèéäýã. Áàéãóóëàãûí õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºãºº áîëîâñðóóëàõ íèéòëýã àðãàáîë áàéãóóëëàãûí ººð÷ëºëò, õºãæëèéí áîäëîãûã õýðýãæ¿¿ëýõýä ÷èãëýñýíçîðèëãî, çîðèëò, ¿éë àæèëëàãààíû ñòðàòåãèéã òîäîðõîéëæ, äàðàà íüòýäãýýðèéã õ¿íèé íººöèéí õýðýãöýý áîëãîí õóâèðãàõààñ ýõýëäýã. Áàéãóóëëàãûí èðýýä¿éí ¿éë àæèëëàãààíû ä¿í øèíæèëãýýãýýð áóþóçîðèëãîîð òºëºâëºõ ýíý àðãà íü ëîãèêèéí õóâüä äàâóó òàëòàé áîëîâ÷çîðèëãî íü õýðýãöýýãòîäîðõîéëîõ ¸ñòîé ãýñýí ëîãèêèéí ñàíàà íüõýðýãæèëòèéí áîäèò áàéäàëòàé òýð áîëãîí òîõèðäîãã¿é ÿâäàë áàéäàã. Ó÷èð íü òºðèéí çàðèì áàéãóóëëàãà òîäîðõîé áóñ, õýòýðõèé åðºíõèé,ýñâýë óëñ òºðèéí çºâøèëöëèéí ¿ð ä¿íä áèé áîëäîã çîðèëãîòîé áàéäãààñçîðèëãî, çîðèëòûã õ¿íèé íººöèéí õýðýãöýý áîëãîí õóâèðãàõàä òèéì ÷ õÿëáàðáèø áàéäàã. Áàéãóóëëàãà íü òºðèéí çîðèëò, ÷èã ¿¿ðãýý òîäîðõîé òîãòîîõ íü÷óõàë. Õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëòèéí ººð íýã õàíäëàãà íü áàéãóëóëàãûíõ¿íèé íººöèéí ºíººãèéí ä¿ð òºðõºä ¿íýëãýý8 ä¿ãíýëò õèéñíèé ¿íäñýí äýýð¿ð àøèãã¿é, çîõèñã¿é áàéäëûã çàñàæ çàëðóóëàõ, õóóëü ¸ñíû, õýðýãæèõ¿éö,àðãà çàìûã òîäîðõîéëæ ò¿¿íä ÷èãëýñýí òºëºâëºëò õèéõ ¿éë ÿâö þì. Ãýâ÷ ýíäàðãà ç¿éí òàë äàâàìãàéëñàí áàéäàã òóë ñóë òàëòàé. Ýíý õî¸ð àðãûãõîñëóóëàõ íü òºëºâëºëòèéã èë¿¿ ¿ð ä¿íòýé áîëãîõ ó÷èð õ¿íèé íººöèéíòºëºâëºëòèéí äàðààõü çàãâàðûã àøèãëàõ íü çîõèìæòîé áàéäàã.
  10. 10. Õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëòèéí çàãâàðÕ¿íèé íººöèéí õýðýãöýýíèé ¿íýëãýý:Óðüä÷èëñàí áàñéäëààð õýðýãöýýã òîãòîîõîä áàéãóóëëàãûí ººð÷ëºëò,õºãæëèéí áîäëîãî, ìºðäºãäºæ áóé õóóëü òîãòîîìæîîð òîãòîîñîíòóõàéí áàéãóóëëàãûí çîðèëò, ÷èã ¿¿ðãèéã ñóäëàõ øààðäëàãàòàé.Òóõàéëáàë, òóõàéí áàéãóóëëàãûí çîðèëãî, çîðèëò, ÷èã ¿¿ðýã þó âý.Òóõàéí áàéãóóëëàãà ÿìàð ¿¿ðýã ã¿éöýòãýõ ¸ñòîé âý ãýõ ìýò.Àæèë, ¿¿ðýã äààëãàâðûã ¿íýëýõ, çîðèëòûã òîäîðõîé ¿éë àæèëëàãààíûõýëáýð, øóóðõàé õýðýãæ¿¿ëýõ àæèë áîëãîí õóâèðãàõÕóâüñàõ õ¿÷èí ç¿éëèéí íºëººëëèéã òîãòîîõ. Òóõàéëáàë, áîäëîãî,õóóëü òîãòîîìæ, óëñ òºðèéí çîðèëãî, îðîí íóòãèéí øààðäëàãà ãýõ ìýòõ¿÷èí ç¿éë¿¿äýä ãàðàõ ººð÷ëºëò íü áàéãóóëëàãûí ò¿âøèí á¿ðèéí ¿éëàæèëëàãààíä íºëººëæ, õ¿ñýí õ¿ëýýñýí ¿ð ä¿íä ººð÷ëºãäºæ áîëîõûãóðüä÷èëàí õàðàõ øààðäëàãàòàé.
  11. 11. Õ¿íèé íººöèéí õ¿÷èí ç¿éë õàíãàëòòàé áóñ áàéãàà ãàçàðò óð ÷àäâàð, ìýðãýøèëä òýðã¿¿ëýõ à÷ õîëáîãäîë ºãºõ. Ñóðãàëò, õºãæèëä õºðºí㺠îðóóëàëò õèéñíýýð òóõàéí áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãààíä îðóóëàõ õóâü íýìðèéã äýýøë¿¿ëíý. Õýòèéí òºëºâèéã òîäîðõîéëîõîä èðýýä¿éí çîðèëãî, çîðèëò, ¿éëàæèëëàãààíû öàð õ¿ðýýã ñàíõ¿¿ãèéí áîëîìæòîéãîî óÿëäóóëàõ íü ÷óõàë. Õ¿íèé íººöèéí õýðýãöýýã óðüä÷èëñàí áàéäëààð òîãòîîõäîî çºâõºíòîîã áóñ ìýðãýøëèéí áýëòãýë, òóðøëàãà, óð ÷àäâàðûí øààðäëàãûãíàðèéâ÷èëñàí áàéäëààð òîäîðõîéëñîí áàéâàë çîõèíî. Ýäãýýð õ¿÷èí ç¿éëèéã¿íäýñëýí õ¿íèé íººöèéí õýðýãöýýíèé òºëºâëºëòèéã õèéíý. Õ¿íèé íººö èðýýä¿éä ÿìàð áàéõûã äîòîîä, ãàäààä õàíãàëò(íèéë¿¿ëýëò) ãýñýí õî¸ð ýõ ¿¿ñâýðýýð ¿íýëíý. Äîòîîä õàíãàëòûã ¿íýëýõ. Õýðýãöýýã ãàäààä ýõ ¿¿ñâýðýýñ áóñäîòîîäîîñîî õàíãàõ áîëîìæèéã òîäîðõîéëîõ ¿éë ÿâö þì. Ýíý íü òóõàéíáàéãóóëëàãàä àæèëëàæ áàéãàà àëáàí õààã÷äûã ñóäàõ, òýäíèé óð ÷àäâàðûãòîãòîîæ, èðýýä¿éí áîëîìæèéã íü òîäîðõîéëîõ ¿éë ÿâö þì. Ä¿í øèíæèëãýý íü äîð äóðäñàí ç¿éëýýñ á¿ðäýíý: Õýäýí àëáàí õààã÷ ìýðãýæëýýðýý áîëîí óð ÷àäâàðààðàà òýíöýæ áóé Íàñíû á¿òýö Àæèëëàñàí æèë Àëáàí òóøààë äýâø¿¿ëýõ áóþó øèëæ¿¿ëýõ Ñóðãàëòàä õàìðóóëàõ øààðäëàãàä ä¿í øèíæèëãýý õèéñíýýð îäîî áàéãàà àëáàí õààã÷äûí óð ÷àäâàðûã ººð÷ëºí õºãæ¿¿ëæ áîëîõ ýñýõèéã òîãòîîõ Òóõàéí ìýðãýæëèéí á¿ëãèéí àëäàãäëûí õóâü. Íàñ áàðñàí, õàëàãäñàí, òýòãýâýðò ãàðñàí áóþó ÷ºëººëºãäñºí òîîã ñòàòèñòèêèéí ìýäýýíýýñ ¿çýæ áîëîõ Ýýëæèéí àìðàëò, ºâ÷ëºëò, ñóðãàëò, ÷ºëºº àâñàí çýðýã øàëòãààíààð ýçã¿é áàéãàà àëáàí òóøààëûã ñóäëàõ Ãàäààä õàíãàëòûã ¿íýëýõ: Ãàäààä õàíãàëòûí ¿íýëãýý äîð äóðäñàíç¿éëýýñ á¿ðäýíý: Îäîîãèéí áîëîâñðîëûí ÷èã õàíäëàãà
  12. 12. Óëñûí áîëîí õóâèéí õýâøèë, áàéãóóëëàãà õîîðîíäûí õ¿í õ¿÷íèé ºðñºë人í Òºð, çàñãèéí ñóðãàëòûí ¿ð íºëºº Ìýðãýøèë, óð ÷àäâàðûí øààðäëàãà õàíãàñàí õóâü õ¿íèé íººöèéí õàíãàëòûí òºëºâëºëòèéã õèéíý. Äîòîîä áà ãàäààä õàíãàëòûí ¿íýëãýýã ¿íäýñëýí õ¿íèé íººöèéíõàíãàëòûí òºëºâëºëòèéã õèéíý. Õ¿íèé íººöèéí õýðýãöýý áîëîí õàíãàëòûí òºëºâëºãººã õîîðîíä íüõàðüöóóëæ òóõàéí áàéãóóëàãà õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëòèéã õèéíý. Õ¿íèéíººöèéí òºëºâëºãººã ¿íäýñëýí ò¿¿íèéã õýðýãæ¿¿ëýõ áîäëîãûí øèéäâýðãàðãàíà. Çàðèì áàéãóóëëàãàä õ¿íèé íººö èë¿¿äýæ, çàðèì áàéãóóëëàãàääóòàãäàæ áàéãàà òîõèîëäîëä ìýðãýøñýí àëáàí õààã÷èéã ººð àëáàí òóøààëäøèëæ¿¿ëýõ, ñýëãýí àæèëëóóëàõ àðãà õýìæýý àâíà. ªºð àëáàí òóøààëäøèëæ¿¿ëýõ áóþó ñýëã¿¿ëýí àæèëëóóëàõ àñóóäûã øèëæèëò, õºäºë㺺íèéòºëºâëºãººíä òóñãàíà. Õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëòèéí õàìãèéí ñ¿¿ë÷èéí àëõàì áîë ¿ð ä¿íã¿íýëýõ ÿâäàë þì. Þóíû ò¿ð¿¿íä çîðèëãî òîäîðõîéëæ èëð¿¿ëýõ àíõíû àëõàìíÿìáàé õèéãäñýí áîë ýíý ¿íýëãýý õÿëáàð áàéíà. ¯íýëãýýíä ñòàíäàðòóóäøààðäàãääàã. Àæëûí áîäèò ã¿éöýòãýëèéã ñòàíäàðòòàé õàðüöóóëàí ¿íýëäýã. Èéìñòàíäàðòã¿éãýýð àìæèëò, óíàëòûã òàíüæ ìýäýõèéí àðãàã¿é. Èéìýýñ õ¿íèéíººöèéí òºëºâëºãººã áîëîâñðóóëæ õýðýãæ¿¿ëæ ýõýëñíèé äàðààõü àëõàì áîë¿ð ä¿íã ¿íýëýõ ÿâäàë áàéäàã.

×