Uploaded on

Kasu honetan, Euskal AEko Industriaren Panoramikak euskal industri sektorearen ahalik eta panoramika zabalena eta …

Kasu honetan, Euskal AEko Industriaren Panoramikak euskal industri sektorearen ahalik eta panoramika zabalena eta
konparatuena eman nahi du ikuspegi ezberdinetatik; horretarako, batez ere Eustatek egindako estatistiketako azken
datuak erabili ditu oinarritzat.

More in: Education
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
571
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
4
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Euskal Industriaren Panoramika 2009 Panorámica de la Industria Vasca 2009u 2009
  • 2. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009 AurkezpenaKasu honetan, Euskal AEko Industriaren Panoramikak euskal industri sektorearen ahalik eta panoramika zabalena etakonparatuena eman nahi du ikuspegi ezberdinetatik; horretarako, batez ere Eustatek egindako estatistiketako azkendatuak erabili ditu oinarritzat.Industriaren Panoramikak 10 kapitulu ditu. Lehenengo hiruetan, industria tokiko eta nazioarteko testuinguru makroeko-nomikoan kokatzen du, industri ekoizpena aztertzen da eta sektore ekonomikoen gaineko ohiko azterketa egitean funt-sezkoak diren lehiakortasun adierazleak errepasatzen dira. Hurrengo kapituluetan, euskal industriaren merkatuak duenorientabidea aztertzen da kanpoko merkataritzaren ikuspegitik; era berean, langile kopuruaren bilakaera, horien ezau-garriak eta inbertsioa aztertzen dira. Egungo garapen ekonomikoaren oinarrizko alderdiak ere aztertzen dira, hala nola,berrikuntzak industri sektorean duen aurrerapena eta “informazioaren eta komunikazioaren teknologiak” (IKT) deitzendiren horiek Euskal AEko industri enpresetan duten ezarpena. Argitalpen hau amaitzeko, enpresen dinamismoari begi-ratu zaio eta industriaren azterketa egin da gertuagoko ikuspegi geografikotik, eskualdeetatik.Beraz, benetan espero dugu argitalpen hau eta Eustatek estatistika ezberdinen bidez bildu eta erabilitako informazioaskoz desagregatu eta zehatzagoak abiapuntu eta erreferentzia izan daitezela euskal industri sektorearen egoerari ikus-pegi zabalagotik heldu nahi dion edozein aztertzailerentzat.Azkenik, Eustaten estatistikak betez lagundu duten enpresa guztiei eskerrak eman nahi dizkiegu, horiei esker burutu ahalizan baita azterlan hau. Gogoratu pozik hartuko ditugula gure lana eta gure estatistiken kalitatea hobetzen lagun deza-keten iradokizunak. Javier Forcada Sainz Zuzendari orokorra 1
  • 3. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDAINSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009 AURKIBIDEA1. EUSKAL AEKO INDUSTRIAREN TESTUINGURUMAKROEKONOMIKOA. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32. INDUSTRI EKOIZPENA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .73. LEHIAKORTASUNAREN ADIERAZLEAK. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114.KANPO-MERKATARITZA. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165. INDUSTRIAKO LANGILEAK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226. INDUSTRIAKO INBERTSIOA. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 267. EKOIZPENAREN BERRIKUNTZA. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288. ENPRESAK ETA INFORMAZIOAREN GIZARTEA. . . . . . . . . . . . . 339. ENPRESEN DINAMISMOA. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3710. INDUSTRIA ESKUALDEEN ARABERA. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 2
  • 4. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009 1. EUSKAL AEKO INDUSTRIAREN TESTUINGURU MAKROEKONOMIKOAEuskal AEko industria gaur egun zer testuinguru makroekonomikotan sartzen den aztertzeko, 1.1 taulan laburtu da Eus-kal AEko eta Europar Batasuneko (EB-27) ekonomiaren oraintsuko eboluzioa lau adierazle ekonomikoren bidez: BPGerrealaren urte arteko hazkunde-tasa, kateatutako bolumen indizeetan neurtua; enplegu sorkuntza-tasa (landunen ebo-luzio bezala hartuta), langabezia-tasa eta kontsumoko prezioen indizea.1.1 taula aztertuz gero ikusten da 2008an BPG erreala eta Euskal AEko enplegu-sorkuntza nabarmen moteldu direla,eta langabezia-tasak eta kontsumoko prezioek gora egin zutela. BPG errealaren hazkundeak eta enplegu-sorkuntzakaztertutako serie osoko hazkunderik txikiena izan dute urte honetan. Langabezia-tasa 90eko hamarkadaren amaierakobi digituetatik urrun dagoen arren 2007ko % 3,3tik 2008ko % 3,8ra igaro da. Bestalde, kontsumoko prezioek gora egindute 2008an eta urte arteko aldakuntza-tasa aztertutako serie osoko altuena izan da.EB-27ko ekonomiaren eboluzioari dagokionez, BPG errealaren antzeko jokaera du, nahiz eta aztertutako aldian haz-kunde-tasak txikiagoak izan. Enplegu-sorkuntzan, aldiz, azken urteetako joerak ez du inolako aldaketarik izan. EB-27kolangabezia-tasak azken bost urteetan Euskal AEkoak baino askoz balio altuagoak izan ditu, nahiz eta 2005az geroztikbeheraka joan. Kontsumoko prezioak, Euskal AEn bezala, EB-27an ere dezente hazi dira 2008an.1.1. taula. Euskal AEko eta EB-27ko makromagnituderik nagusienen bilakaera. Aldakuntza-tasaerreala (%) BPG erreala Enplegua Langabezia - tasa* KPI** Euskal AE EB-27 Euskal AE EB-27 Euskal AE EB-27 Euskal AE EB-27 1996 3,0 1,8 2,1 0,6 22,4 - 3,5 - 1997 4,8 2,7 2,1 0,9 21,1 - 2,2 7,3 1998 5,9 3,0 5,2 1,5 17,8 - 2,3 4,6 1999 4,8 3,0 4,5 1,1 15,5 - 3,0 3,0 2000 5,2 3,9 3,9 1,7 13,7 8,7 3,5 3,5 2001 3,3 2,0 3,2 0,9 11,1 8,5 3,9 3,2 2002 2,4 1,3 2,2 0,5 8,3 8,9 3,4 2,5 2003 3,1 1,3 2,5 0,5 8,6 9,0 2,8 2,1 2004 3,7 2,5 2,8 0,6 7,8 9,1 3,0 2,3 2005 4,0 2,0 2,2 1,0 5,7 8,9 3,3 2,3 2006 4,4 3,2 2,2 1,6 4,1 8,2 3,4 2,3 2007 4,2 3,0 2,8 1,6 3,3 7,1 2,8 2,4 2008 1,3 0,5 1,0 3,8 7,0 4,1 3,7Iturria: Eustat, Eurostat eta INE (KPI)* Biztanleria aktiboaren gaineko %* * Aurreko abenduarekiko gehikuntza tasa 3
  • 5. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009Euskal AEko eta EB-27ko fenomeno makroekonomiko komuna BGP errealaren urte arteko hazkundearen dezazelera-zioa da, beraz; 2007an hasi zen eta 2008an areagotu. 1.2 grafikoan testuinguru zabalagoan aztertu da fenomenoa,Euskal AEko, Estatuko, EB-27ko, Japoniako eta AEBetako BPG errealaren hazkunde-tasak baitaude.Japoniak atzerakada ekonomiko garrantzitsua izan zuen 1997-1998 urteetan, baina 1.2 grafikoan aztertutako gainerakoekonomia guztiek BPG errealaren hazkundean desazelerazio garrantzitsua izan dute 2008an, AEBek ez beste herrialdeguztiek 2000-2002 aldian izandakoa baino handiagoa. Han 2005ean hasi ziren ikusten desazelerazioaren lehenengo sin-tomak.Euskal AEko eta Estatuko ekonomiek aztertutako aldian BPG errealaren hazkunde-tasa handiagoa izan dituzte, beraz,2008a % 1 inguruko hazkunde-tasarekin amaitu dute. Aztertutako gainerako ekonomiak 2008an geratu egin dira eta at-zerakada izan du Japoniakoak.1.2 grafikoan argi geratzen da Euskal AEko eta Estatuko BPGren urte arteko hazkunde-tasaren aldea txikitu egin delaEB-27arekin alderatuz gero, bi puntu baino gehiagokoa izatetik puntu bat gutxiagokoa izatera igaro baita azken urtean.1.2. grafikoa. BPG errealaren urte arteko aldakuntza-tasaren bilakaera konparatuaIiturria: Eustat, Eurostat, ELGE%76543210 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008-1-2 Euskal AE Espainia EB-27 Japonia AEBIturria: Eustat, Eurostat eta OCDE1.3 grafikoan BPG Euskal AEn biztanle bakoitzeko izandako eboluzioaren bi indize daude, bata EB-27aren batezbes-teari buruzkoa (marra urdina) eta bestea estatuko batezbestekoarena (marra arrosa). Bi kasuetan % 20 inguruko ego-eratik abiatzen da 1998an eta 2008an 35 puntu gehiagora iritsi da. Azken urtean Euskal AEko biztanle bakoitzekoBPGren kokapen erlatiboak gora egiten jarraitzen du Estatuko batez bestekoarekin alderatuz gero. Hala ere, EB-27kobiztanleko BPGren batez bestekoarekiko atzerakada txiki bat nabari da eta Euskal AEko BPGren hazkundean behera-kada egon da EB-27arekiko, 1.2 grafikoan eta 1.1 taulan ikusi den bezala. 4
  • 6. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 20091.3. grafikoa. Euskal AEko biztanleko BPGren (EAP) bilakaera. EBeko eta Estatuko batezbesteko-arekiko indizea 140 135 130 125 120 115 110 105 100 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 EB-27eko batezbestekoa= 100 Estatuko batezbestekoa= 100Iturria: Eustat, Eurostat, INE1.4 taulan BPGren osagaien jarrera dago eskariaren eta eskaintza agregatuaren ikuspegitik 2001etik 2008ra, Euskal AE-rako eta Estaturako.Eskari agregatuko osagaien artean kontsumo pribatua, kapitalaren osaera gordina eta kanpoko sektorea dira 2008anatzerakadarik handiena izan dutenak bai Euskal AEn bai Estatuan, nahiz eta Estatuko atzerakada handiagoa izan.Kontsumo pribatuak pixkanaka atzera egin du Euskal AEn 2005az geroztik eta 2008an atzerakada hori handiagoa izanda % 3,6ko tasatik % 0,6kora igaro baikara. Atzerakada nabarmenagoa da Estatuan, azken urtean atzera egin baitu.Kapitalaren eraketa gordinak ere uzkurdura handia izan du 2008an, Euskal AEn eta Estatuan desazelerazio aldiak egonondoren. Antzeko zerbait gertatu da kanpoko sektorean, esportazioetan eta inportazioetan uzkurdura egon da, nahiz etainportazioek atzerakada handiagoa izan.Kontsumo publikoa da, beraz, 2008an nahiz Euskal AEn nahiz Estatuan hazkunde nabarmena izan duen eskariarenagregatu bakarra eta eskariaren gainerako agregatuen ondoriozko BPGaren desazelerazioa leuntzen duena.Eskaintza agregatuaren ikuspegitik, lehen sektorea da aztertutako seriean aldakortasun handiena duena bai EuskalAEn bai Estatuan.Euskal AEko industri sektorea desazeleratu egin da 2006az geroztik, nahiz eta 2008an areagotu egin den eta % 3,1ekohazkunde tasatik % 0,6ko beherakadara igaro. Estatuari dagokionez, ez da desazeleraziorik egon 2007ra arte, nahiz eta2008an atzerakada nabarmena egon eta % 0,9ko tasatik -% 2,1era igaro. 5
  • 7. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009Eraikuntzaren sektorean, aldiz, ez da Euskal AEn desazelerazio sintomarik egon 2008ra arte. Urte honetan azken urte-etan ezagutu ez den neurriko atzerakada izan du sektoreak eta 2007an % 11,3ko hazkundetik % 5,8ko beherakadaraigaro zen. Estatuari dagokionez, sektoreak etengabeko desazelerazioa du 2006az geroztik, azken urtean beherakadanabarmenagoarekin.Azkenik, zerbitzuen sektorea da desazelerazio txikiena duena. Euskal AEn sektore hau % 3,3 hazi da 2008an, 2007an% 4,1 hazi ondoren. Desazelerazioa nabarmenagoa da Estatuan, 2007an % 5eko hazkundea izatetik 2008an % 2,2koaizatera igaro baita. Urte arteko hazkunde tasa positibo hauek gainerako sektoreen beherakada konpentsatu dute, etaondorioz, BPGren hazkunde tasa positiboa izan da bai Euskal AEn (% 3,3ko hazkundea) bai Estatuan (% 2,2ko haz-kundea).1.4. taula. Euskal AEren eta Estatuaren egoera makroekonomikoa.Urte arteko aldakuntza-tasaerreala (%) 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Euskal Euskal Euskal Euskal Euskal Euskal Euskal Euskal Espainia Espainia Espainia Espainia Espainia Espainia Espainia Espainia AE AE AE AE AE AE AE AE Kontsumo pribatua 2,6 3,4 2,5 2,8 3,7 2,9 4,6 4,2 4,1 4,2 3,7 3,8 3,6 3,6 0,6 -0,6 Kontsumo publikoa 8,2 3,9 2,5 4,5 5,8 4,8 3,7 6,3 2,7 5,5 4,3 4,6 6,4 5,5 7,0 5,5 * Inbertsioa (KEG) 5,1 4,4 5,0 3,4 5,1 5,2 7,5 5,2 6,1 6,5 5,9 8,3 4,6 4,3 -2,2 -3,9 Esportazioak 1,7 4,2 -0,9 2,0 -0,8 3,7 4,8 4,2 5,1 2,5 6,2 6,7 5,4 6,6 0,0 -1,0 Importazioak 2,8 4,5 0,3 3,7 1,3 6,2 7,3 9,6 5,8 7,7 6,1 10,2 5,4 8,0 -0,8 -4,9 BGP merkatu p. 3,3 3,6 2,4 2,7 3,1 3,1 3,7 3,3 4,0 3,6 4,4 4,0 4,2 3,6 1,3 0,9 Lehen m. BPG 10,3 -2,0 -0,7 0,4 -6,1 -0,5 31,3 -2,3 -13,8 -8,2 -4,4 5,8 0,0 1,8 -6,1 -0,8 Industriako BPG 2,5 3,2 1,1 -0,1 1,2 1,2 2,9 0,7 4,9 1,1 4,2 1,9 3,1 0,9 -0,6 -2,1 Eraikuntzako BPG 9,2 8,6 5,2 6,3 4,9 4,4 4,4 5,1 4,7 5,2 4,2 4,7 11,3 2,3 -5,8 -1,3 Zerbitzuetako BPG 3,1 3,6 2,7 3,0 3,3 3,0 3,3 3,8 3,5 4,3 4,5 4,5 4,1 5,0 3,3 2,2Iturria: Eustat "Kontu ekonomikoak" eta INE* Izakinen aldaketak barne 6
  • 8. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009 2. INDUSTRI EKOIZPENAKapitulu honetan industri sektorearen ekoizpen egitura eta eboluzioa aztertzen dira, Balio Erantsi Gordinari (BEG) bu-ruzko datuak eta industri produkzioaren indizeek emandako informazioa oinarri hartuta.2.1 taulan ikusten den bezala, euskal industriak BPGn duen pisu erlatiboa sektore honek aztertutako beste ekonomiabatzuetan duena baino handiagoa da, nahiz eta pisu hau murriztu egin den 2000. urteko % 31,6tik 2008ko % 27,9ra. Halaere, beste ekonomietakoa baino askoz balio handiagoa izaten jarraitzen du. Estatuan, adibidez, industria barne pro-duktu gordinaren % 17 besterik ez da eta Europar Batasuneko batezbestekoan ez da % 20ra iristen.2.1. taula. Balio erantsiaren bilakaera industrian. Herrialde eta eremu jakin batzuk. mpBEGaren partaidetza (%) 2000 2008 Euskal AE 31,6 27,9 Espainia 20,9 17,0 Alemania 25,1 25,6 Frantzia 17,7 13,6 EB-27 22,4 19,8Iturria: EUSTAT, EUROSTAT eta INE.Aztertutako hiru eremuetan (Euskal AE, Estatua eta EB-27) industriako balio erantsiak 2008an izandako bilakaerak be-herakada garrantzitsuak izan ditu hazkunde-tasan. Euskal AEn 4,5 puntu erori da; Espainian 1,3 puntu eta EB-27anhazkunde negatiboa izan du (-% 0,8) eta 6,5 puntuko beherakada.Industriako balio erantsiaren eboluzio negatibo hau baieztatzen da 2009rako aurrerapenean. Aztertutako hiru eremue-tan tasak negatiboak dira eta beherakada handiak ageri dira.2.2. taula. Balio erantsiaren eboluzioa industrian. 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 (a) Euskal AE 8,0 3,9 2,4 3,1 9,2 7,7 5,8 5,5 1,1 -16,5 Espainia 6,4 5,2 2,8 4,0 4,2 5,7 5,4 5,0 3,7 -11,5 EB-27 6,9 1,5 0,8 -1,2 4,1 3,3 5,8 5,7 -0,8 -14,1Iturria: Eustat, Eurostat, INE 7
  • 9. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009Taula honetan industriako balio erantsiaren ehuneko banaketari buruzko datuak daude, industri jarduerako adar edosektore desberdinen arabera. Metalurgia eta gai metalikoak eta Makineria bezalako sektore klasikoen ehuneko pisua ga-rrantzitsua da, 2008an industriaren BEGd-ren % 42,7 ziren nahiz eta 2007arekin alderatuz gero ehuneko hau % 1,3jaitsi2.3. taula. Euskal AEko industri sektoreen balio erantsiaren banaketa (ehunekotan). 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 03. Petrolioaren eta gasaren erauzketa 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 04. Mineral metalikoak eta ez-metalikoak 0,5 0,9 1,1 0,9 0,8 0,7 0,7 0,8 0,8 05. Elikagaien industria 5,2 5,4 5,4 5,6 6,1 6,1 5,7 5,6 5,4 06. Ehungintza eta jantzigintza 0,7 0,7 0,8 0,6 0,6 0,6 0,7 0,7 0,7 07. Larruaren eta oinetakoen industria 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,0 0,0 0,1 0,1 08. Zuraren industria 1,8 1,7 1,9 1,8 1,6 1,6 1,7 1,7 1,6 09. Papera, edizioa eta arte grafikoak 5,4 5,8 5,7 5,5 5,1 4,9 4,8 4,8 4,6 10. Petrolioaren birfinketa 2,9 1,7 0,9 1,2 2,4 3,3 2,2 1,9 1,1 11. Industria kimikoa 3,7 3,6 3,9 4,0 3,6 3,6 3,6 2,9 2,9 12. Kautxua eta plastikoa 6,9 7,1 7,1 7,1 6,9 7,2 6,5 6,1 6,0 13. Industria ez metalikoa 3,8 4,3 4,0 4,2 3,7 3,7 3,9 3,9 3,9 14. Metalurgia eta gai metalikoak 31,2 30,2 30,6 29,8 30,4 29,8 30,7 32,8 31,7 15. Makineria 12,3 12,4 12,4 12,1 11,6 11,3 11,5 11,2 11,0 16. Material elektrikoa 6,8 6,7 6,4 6,4 6,2 6,0 6,1 6,0 6,5 17. Garraio-materiala 8,6 8,8 8,9 9,6 9,1 8,2 8,0 8,3 8,4 18. Manufakturatako bestelako industriak 3,4 3,4 3,5 3,4 3,0 3,0 3,0 2,8 2,7 19. Energia elektrikoa, gasa eta ura 6,5 7,1 7,2 7,7 8,8 9,9 10,8 10,5 12,7Iturria: Eustat. Kontu ekonomikoakSektore honen barneko dinamikan apur bat gehiago sakontzeko, ondorengo bi tauletan industriako balio erantsiareneta sektoreko ekoizpenaren eboluzioa dago.2.4 taulan BPGren kateatutako bolumenaren indizearen urte arteko aldaketa tasen eboluzioa dago industriako sektoreenarabera.Azpimarratzekoa da 2008an hamazazpi adarretatik zazpitan batez besteko hazkunde negatiboa egon dela. Horien ar-tean, sektoreak pisurik handienetakoa duen adarra, Metalurgia eta gai metalikoak, % 31,7ko pisuarekin, hazkundearenbalio negatiboa da (-% 3,7). Energia elektrikoa, gasa eta ura (% 7), Material elektrikoa (% 6,3) eta Garraio materiala (%5,1) adarrek dituzte hazkunde handienak, aldiz, eboluziorik txarrenak Zuraren industriak (-% 12,5) eta Industria kimikoak(-% 11,4) izan dituzte.2000-2008 aldiko batez besteko hazkundeari dagokionez, Industria kimikoak eta Elikagaien industriak balio negatiboakdituzte (-% 2,1 eta -% 0,2) eta aldi honetan, 2008an bezala, hazkunderik handienekoa Energia elektrikoa, gasa eta ura(% 8,5) izan da. 8
  • 10. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 20092.4. taula. Euskal Autonomia Erkidegoko industriaren balio erantsiaren bilakaera. (%) D medio 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 IPI 2009 00/08 03. Petrolioaren eta gasaren erauzketa - - - - - - - - - - - 04. Mineral metalikoak eta ez-metalikoak -7,1 62,6 35,4 -17,1 -9,2 -14,0 5,9 6,0 -3,0 6,6 -29,5 05. Elikagaien industria 1,2 1,4 0,1 0,2 -1,2 8,3 -1,2 -0,8 -10,0 -0,2 -5,3 06. Ehungintza eta jantzigintza 12,5 6,9 3,2 -23,3 4,5 -2,8 21,9 8,3 0,2 3,5 -30,4 07. Larruaren eta oinetakoen industria 1,2 -7,0 5,1 -19,6 6,4 -21,0 26,0 34,9 1,8 3,1 -66,8 08. Zuraren industria 6,7 -4,2 8,7 -4,5 -7,3 9,5 13,5 -1,0 -12,5 1,0 -33,7 09. Papera, edizioa eta arte grafikoak 5,8 7,0 0,4 -1,9 3,1 6,7 -0,3 0,3 2,9 2,7 -9,4 10. Petrolioaren birfinketa 15,8 -43,0 -38,0 42,1 26,0 44,4 3,2 1,5 4,3 6,3 -11,2 11. Industria kimikoa -5,0 -4,8 11,5 1,8 -3,0 5,8 2,1 -15,5 -11,4 -2,1 -16,8 12. Kautxua eta plastikoa 6,0 4,9 -0,5 5,2 5,8 11,9 -7,9 -4,8 1,9 2,5 -21,7 13. Industria ez metalikoa 8,1 10,3 -8,2 7,8 -5,9 9,8 7,2 1,1 -1,5 3,2 -18,6 14. Metalurgia eta gai metalikoak 10,0 3,1 3,0 -2,6 -0,5 -1,1 3,8 8,7 -3,7 2,3 -29 15. Makineria 12,8 1,3 0,6 -2,9 5,2 2,9 7,8 0,7 1,8 3,4 -29,9 16. Material elektrikoa 20,1 2,2 -3,8 3,2 6,6 6,9 6,3 2,3 6,3 5,6 -21,9 17. Garraio-materiala 7,4 4,2 2,6 9,6 -0,2 -1,5 10,8 6,9 5,1 5,0 -20,3 18. Manufakturatako bestelako industriak 12,0 3,0 1,0 3,8 0,0 4,5 3,3 -0,5 -10,7 1,8 -29,3 19. Energia elektrikoa, gasa eta ura 0,3 11,3 2,9 8,8 23,2 13,3 6,1 3,8 7,0 8,5 -5,2Iturria: Eustat. Kontu ekonomikoak eta Industri Produkzioaren IndizeaIndustri Produkzioaren Indizeak izandako eboluzioaren datuek baieztatzen dituzte datu hauek, eta 2009rako adar guz-tiek urte arteko batez besteko tasa negatiboak dituzte.Jarraian Euskal AEn industriak duen sektore-kontzentrazio maila altua aztertzen da, bi adierazle aztertuta. Lehenengoakontzentrazioko adierazle diskretu bat da (4irizpidea) eta horrela jakin ahal izan dugu zein den industriako 4 jarduera-adar nagusienen BEGren ehunekoa industri osoaren BEGean (2.5 taula) eta bigarrena Herfindahl indizea da, kontzen-trazioa pilatzen duen indizea (2.6 taula).Lehenengo indizearekin ikusi dugun bezala, Euskal AEn industriako 4 adarrik handienak Industriaren BEGren % 63,8izan dira 2008an, 2000. urtean baino ia 5 puntu gehiago; gainera, Estatuarekin alderatuz gero, indize hau 14 puntu han-diagoa da.2.5. taula. Industriako Kontzentrazio-indizeak. Euskal AE eta Estatua. Euskal AE Espainia Adar bakoitzaren BEG (%) 2008 2000 2008 2000 14. Metalurgia eta gai metalikoak 31,7 31,2 15,6 13,5 19. Energía elektrikoa, gasa eta ura 12,7 6,5 12,8 9,5 15. Makineria 11,0 12,3 6,5 6,2 17. Garraio-materiala 8,4 8,6 9,1 9,6 16. Material elektrikoa 6,5 6,8 5,2 6,1 12. Kautxua eta plastikoa 6,0 6,9 3,5 3,9 Kontzentrazio-indizea, 4. irizpidea 63,8 59,1 49,7 44,5Iturria: EUSTAT eta INE. 9
  • 11. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009Taula honetan kalkulatutako Herdindahl indizeak lehen adierazitakoa berresten du eta Estaturako edo EB-27ko batezbestekorako baino kontzentrazio balio altuagoak ditu Euskal AErako. Indize hau ekoizpen osoko adar bakoitzeko partehartzeen edo produkzio sektore baten balio erantsiaren karratuen batura da.2.6. taula. Industriako sektoreen kontzentrazio-indizeak. EAE, EB-27 eta Estatua. Herfindahl indizea 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Euskal AE 1.443,1 1.401,9 1.423,9 1.389,9 1.413,2 1.380,0 1.436,3 1.547,1 1.532,9 Espainia 824,6 826,4 836,1 839,3 845,8 862,9 882,3 904,5 926,2 EB-27 812,0 809,7 816,6 823,8 827,9 827,6 836,3 838,5 838,0Iturria: EUSTAT, EUROSTAT eta INE.Euskal industriaren kontzentrazio hau sektore nagusien maila teknologikoaren ikuspegitik ere ikusten da. 2008an, adi-bidez, erdiak baino gehiago (% 58,8) behe mailan eta maila ertainean daude.2.7. taula. Euskal AEko industri sektoreen maila teknologikoa (industriako BEG %). Industriako BEGean (%) 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 1. Altua 4,3 4,8 4,4 4,3 4,1 3,7 3,6 3,7 3,8 2. Ertain-altua 26,8 26,2 26,4 26,7 25,8 25,1 25,3 24,3 24,4 3. Ertain-baxua 45,3 44,0 43,4 43,4 44,3 44,6 43,8 45,4 43,7 4. Baxua 16,6 17,2 17,6 17,1 16,7 16,1 15,9 15,6 15,1 Eduki teknologikodun industria guztira 93,1 92,2 91,9 91,6 90,8 89,5 88,6 89,0 87,0Iturria: EUSTAT eta ELGEk erabilitako sailkapenak (2001).Azkeneko azterketa ondasunen xede ekonomikoari buruzkoa da. Horretarako, industri ekoizpenaren indizearen ebolu-zioa aztertuko dugu, ondasunen xede ekonomikoaren arabera zuzenduta. Grafiko honetan (2.8 grafikoa) argi ikusten da2008an egondako joera aldaketa; kapitulu honetako aldagai desberdinetan islatuta ikusi dugun aldaketa, hain zuzenere.Industriako sektore handien sailkapenaren arabera, 2008an sektore guztiek dituzte urtean pilatutakoan zeinu negati-boko aldaketak: Kontsumo ondasunak 16,3 jaitsi dira, ekipamenduko ondasunak 2,3 eta tarteko ondasunak 5.2009rako indize honek are balio negatiboagoak ditu, kontsumo ondasunek urtean -27,1eko hazkundea izan dute batezbeste, ekipamenduko ondasunek -25,1ekoa eta tarteko ondasunek -25,2koa. 10
  • 12. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 20092.8. grafikoa. Euskal AEko IPIren bilakaera, ondasunen (energia kenduta) xede ekonomikoarenarabera. Urte arteko aldakuntza-tasa 10 5 0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 -5-10-15-20-25-30 Kontsumo-ondasunak Kontsumo-ondasun iraunkorrak Kontsumo-ondasun ez iraunkorrak Ekipamenduko ondasunak Bitarteko ondasunakIturria: EUSTAT. Industri Produkzioaren Indizea (IPI) 11
  • 13. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009 3. LEHIAKORTASUNAREN ADIERAZLEAKKapitulu honetan laneko gastuak eta laneko ekoizpena konparatzen dira, edozein ekoizpen sektoretako lehiakortasunekonomikoko azterketa klasikoan funtsezko faktoreak direnez gero. Aurkezten diren definizio batzuetan nazioarteanadostasunik ez dagoenez, kasu bakoitzean kalkulatzeko erabili den modua zehaztuko da.3.1. grafikoan 2000. urtetik aurrera Euskal AEn, Estatuan, Frantzian, Alemanian eta EB-27n ordainsarien tasak izandakoeboluzioa dago. Ordainsarien tasa, ordainpeko denen eta industria sektoreko landun kopuruaren zatidura da, Kontabi-litateko terminoetan.Balioak % 92 eta % 97 artean daude, nahiz eta aldeak egon herrialde desberdinetako serieen artean. Horrela, bada, Ale-maniako eta EB-27ko serieek antzeko joera dute, nahiz eta maila desberdinetan (Alemaniak, oro har, aztertutako gai-nerako herrialdeek baino tasa handiagoak ditu). Bi kasuetan ordainsarien tasan beherakada txiki bat dago aztertutakoaldian, eta bi kasuetan 2006an egon da gutxiena. Frantziako ordainsarien tasak antzeko joera du, nahiz eta 2006ko be-herakada askoz handiagoa izan.Euskal AEko ordainsarien tasa Frantzia eta Alemaniakoena baino maila txikiagotik abiatzen da eta hazkunde nabar-mena izan du 2005etik aurrera, azken urteetan egonkortu den arren; industri sektorean soldatapekoen kopurua mantenduegin da, aztertutako azken urteetako landunen kopuruarekin alderatuz gero. 2005ean soldatapekoen kopurua igo eginzen eta industri sektoreko landunek behera egin zuten, honek ordainsarien tasan hazkunde handia ekarri du.Estatuko joera Euskal AEkoaren antzekoa da, nahiz eta 2002 eta 2005 arteko hazkundea ez izan hain handia eta 2006nbeherakada txiki bat hasi.3.1. grafikoa. Ordainsarien tasa (%) 97,0 96,5 96,0 95,5 95,0 94,5 94,0 93,5 93,0 92,5 92,0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Euskal AE Espainia EB-27 Alemania FrantziaIturria: EUSTAT, EUROSTAT. 12
  • 14. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 20093.2 grafikoan ekonomia eta denboraldi bererako soldatapeko bakoitzeko ordainsaria dago, urteko prezioen araberakosoldatapekoen ordainsaria (milaka eurotan) eta industriako soldatapekoen kopuruaren arteko zatidura bezala.Aztertutako aldian ikusten denez, soldatapekoen urteko prezioen ordainsariak etengabeko hazkundea izan du aztertu-tako ekonomietan eta aztertutako aldian herrialdeen arteko aldeak mantendu egin dira, Alemaniaren eta Frantziaren ka-suan izan ezik. Azpimarratu beharra dago, adibidez, Alemaniaren balioek eta estatuko osoko balioek 16.000 euroinguruko aldea mantendu dute, aztertutako aldian.Euskal AEko soldatapekoen araberako ordainsari seriean, gorako joera txiki bat dago EB-27ko eta Estatuko joerarekiko.3.2. grafikoa. Soldatapekoen araberako ordainsaria. (Milaka euro) 50 45 40 35 30 25 20 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2.007 2.008 Euskal AE Espainia EB-27 Alemania FrantziaIturria: EUSTAT, EUROSTAT.Laneko produktibitatea, balio erantsiaren kateatutako bolumenaren eta industriako landun kopuruaren arteko zatidurada eta Kontabilitate Nazionaleko terminoetan neurtu da. Landu bakoitzeko produzitutako egiazko produktu unitateakneurtzen ditu. 3.3 grafikoan herrialdeentzako eboluzioa eta kapitulu honetan azterketaren xede den aldia ageri dira.Euskal AEko industri sektorearen produktibitatea nabarmen hazi da 2005az geroztik. Aztertutako ekonomien artekoarraila mantendu egin da aztertutako aldian, nahiz eta alde nabarmenak egon. Adibidez, Euskal AEko produktibitateaazken urteetan Frantzia eta Alemaniako industriara gerturatu da eta EB-27ko eta Estatutako batezbestekoarekiko aldeahazi egin da. Aurrez aipaturiko 2005. urtean industria sektoreko landun kopuruak behera egin duelako gertatu da feno-meno hau hein batean.Bestalde, produktibitate handieneko (Frantzia, Alemania eta Euskal AE) eta txikieneko (EB-27 eta Estatua) ekonomienarteko arraila hazi egin da aztertutako aldian, eta Estatukoa da profil egonkorrena duena. 13
  • 15. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 20093.3. grafikoa. Lanaren produktibitatea. 75 70 65 60 55 50,0 45 40 35 30 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Euskal AE Espainia EB-27 Alemania FrantziaIturria: EUSTAT, EUROSTAT.Industri sektoreko lan-unitateko kostua soldatapekoen araberako ordainsaria eta industri sektoreko lan produktibitatea-ren arteko zatidura da. Aldagai honek laneko kostuak produktuaren unitateko duen gorabehera neurtzen du. Honenbidez sektore baten lehiakortasunak nola eboluzionatzen duen jakin dezakegu lehiakideen arteko soldatapekoen or-dainsarian eta laneko produktibitatean kontrako aldaketekin.3.4 grafikoan aztertu diren herrialdeetan 2000. urteaz geroztik egondako lan-unitateko kostuaren eboluzioa dago. Ale-maniak aztertutako gainerako ekonomiek baino balio altuagoak ditu, landun bakoitzaren produktibitatearekiko soldata-pekoen kostuak altuak direlako, lehen ikusi den bezala. 2004. urteaz geroztik lan-unitateko kostua beheraka hasi zen2008ra arte eta hemen gorakada izan du. 2008ko kostuen gorakada hau orokorra izan da aztertutako ekonomia guz-tietan.Frantziako eta EB-27ko industri sektorearen lan-unitateko kostua nahiko konstante mantendu da aztertutako aldian,aldiz, Estatuan gorako joera izan du eta 2008an joera hori nabarmendu egin da.Euskal AEn lan-unitateko kostuak gorako joera izan zuen 2000-2004 aldian, eta beherakada garrantzitsua 2005ean, la-neko produktibitateak gora egin zuelako. Bi urtez kostuetan moderazioa egon ondoren, 2008an kontuan izandako eko-nomietakoen antzeko gorakada egon da, aurrez esan bezala. 14
  • 16. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 20093.4. grafikoa. Lan-unitateko kostua. 0,80 0,75 0,70 0,65 0,60 0,55 0,50 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Euskal AE Espainia EB-27 Alemania Frantzia Iturria: EUSTAT, EUROSTAT.3.4. grafikoak argi uzten du Euskal AEn industria sektoreko lan-unitateko kostua aztertutako ekonomietan txikiena izandela 2005az geroztik, laneko produktibitatea etengabe hazi delako, batez ere. 15
  • 17. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009 4.KANPO-MERKATARITZAKanpo-merkataritzak garrantzi izugarria izan du historikoko Euskal AEko industrian, tokiko merkatua txikia delako, heinbatean. Espainiako merkatuaren irekiera mailak eragina izan du Euskal AEko industri enpresen kanpo-merkataritzan,kanporako orientabide garbia baitu. Europar Batasunean sartu eta merkatu bakarra eratu zenetik, euskal industri en-presek oinarrizko merkataritza-erreferentziatzat hartu dute europar merkatua kanpoko transakzioetarako. Gainera, Mun-duko Merkataritza Antolakundeak (MMA) mundu mailan bultzatako merkataritzaren liberalizazio prozesuak eta, bereziki,manufakturei muga-zergak kentzeak azken bi hamarkadetan industriako ondasunen merkataritza fluxuak asko haztenlagundu du.4.1. grafikoan manufakturen esportazio eta inportazioen eta industriaren BPGren 1996-2009 arteko urte arteko haz-kunde-tasak daude, urteko terminoetan. Ikusten denez, 2001ean izan ezik, inportazioen eta esportazioen aurrerapenaetengabea izan da 2009ra arte. Oro har, inportazioen eta esportazioen eboluzioa industri ekoizpenaren hazkundeari lo-tuta dago, bereziki 1998az geroztik. Jakina da nazioarteko merkataritzaren fluxuak aldakorragoak direla jarduera eko-nomiko orokorra baino. Horrela, bada, manufaktura ekoizpena azeleratu den aldietan kanporako zabalkunde nabarmenaegon da (bai esportazio eta bai inportazioena) eta atzerakadak edo desazelerazioak egon diren aldietan industriakoBPGn kanpoko uzkurdura nabarmena gertatzen da.4.1. Industri ondasunen fluxuen bilakaera (mila eurotan) atzerriarekin % 40 30 20 10 0 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 -10 -20 -30 -40 -50 Manufaktura-esportazioak Manufaktura-inportazioak Industriako BPGIturria: Eustat, Kanpo-merkataritzaren estatistikak, Kontu Ekonomikoak. 16
  • 18. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009Nolanahi ere, EAEko industri jardueraren merkatu-orientazioa batez ere kanpokoa da, 4.2. taulan ikusten den bezala.Egungo hamarkadan zehar manufakturen esportazioak Industriako Balio Erantsi Gordinaren ehuneko handia izan dira;txikiena 2003an izan zen (% 91) eta 2008an % 118 izan da. Beraz, euskal industriak esportatzeko joera handia du, nahizeta aldatu egiten den erreferentziazko urtearen arabera. Horrela, 2009an uzkurdura nabarmena egon da, manufakturenbalio erantsia uzkurtzeaz gain, esportazioek horietan duten pisua ere uzkurtu egin baita.4.2. taula. Industriaren esportatzeko joeraren bilakaera % 120 115 110 105 100 95 90 85 80 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 (a) Manufaktura-esportazioak / Manufakturen balio erantsi gordinaIturria: Eustat, Kanpo-merkataritzaren estatistikak, Urteko Industri Inkesta.Kanpoko fluxuen kontzentrazio maila manufakturetako taldeen arabera aztertzeko, 4.3 taulan 2000. eta 2009. urterakoesportazioak, inportazioak eta ondoriozko saldoa zehazten dira, A31 sektorizazioaren araberako industri adarren ara-bera.Bi aldi horietan manufakturen esportazioak Metalurgia eta gai metalikoak, Garraio-materiala eta Makineria adarretankontzentratzen da; 2000. urteko manufakturen esportazioen % 68,9 izan ziren eta 2009.eko % 65,9. Kautxua eta plas-tikoa eta Material elektrikoa manufaktura adarrak ere kontuan izanez gero, esportazioen kontzentrazio-maila % 80,5ekoaizan zen 2000. urtean eta % 78,6koa 2009.ean. Garraio-materiala adarrak atzerakada esanguratsua izan du aztertutakoaldian eta 2000.eko % 27,7tik 2009ko % 23,8ra igaro da.Inportazioei dagokienez, kontzentrazio-maila altua izan den arren oraindik ez da heltzen esportazioen mailara. Hiru ada-rrik garrantzitsuenak (Metalurgia eta gai metalikoak, Garraio-materiala eta Makineria) dira 2000.eko inportazioen %59,8aren erantzuleak eta 2009ko % 48,8renak. Kasu honetan esanguratsua da kontzentrazio-mailan egondako atzera-kada, bereziki Garraio-materiala adarrean egondako beherakada handiagatik. Aldiz, Gai elektrikoa adarrak % 8,2 esan-guratsua izatetik ondasun industrialen inportazioen % 9,5 izatera igaro da. Aldi horretan badaude inportatzeko dinamikaaipagarria izan duten beste bi adar ere: Industria kimikoa eta Elikagaien industria.Azkenik, 4.3 taulatik azpimarratu beharra dago aztertutako urteetan Petrolioaren birfinketa adarrak esportazioen eta in-portazioen adarrean izandako hazkundea, bereziki inportazioen kasuan, % 5,4 izatetik % 13,8 izatera igaro baita eta2009. urtean bigarren sektorerik garrantzitsuena izan da. 17
  • 19. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 20094.3. taula. EAEko industriako ondasunen esportazio eta inportazioen sektorekako kontzentrazioa (%) ESPORTAZIOAK INPORTAZIOAK SALDOA (*) 2000 2009 2000 2009 2009 04. Mineral metalikoak eta ez-metalikoak 0,2 0,1 1,1 0,6 -37,5 05. Elikagaien industria 3,1 3,5 4,3 6,7 -98,1 06. Ehungintza eta jantzigintza 0,9 0,7 2,4 2,7 -134,2 07. Larruaren eta oinetakoen industria 0,1 0,1 0,5 0,6 -40,6 08. Zuraren industria 0,3 0,3 1,4 0,7 -14,5 09. Papera, edizioa eta arte grafikoak 3,1 2,8 3,6 3,1 140,5 10. Petrolioaren birfinketa 5,2 7,9 5,4 13,8 -94,5 11. Industria kimikoa 3,4 2,6 6,8 6,9 -236,7 12. Kautxua eta plastikoa 6,5 7,3 3,4 3,9 721,8 13. Industria ez metalikoa 1,4 1,9 1,6 1,3 170,1 14. Metalurgia eta gai metalikoak 24,3 25,0 28,4 28,0 1.131,2 15. Makineria 16,9 17,1 15,5 12,4 1.386,4 16. Material elektrikoa 5,1 5,4 8,2 9,5 -66,2 17. Garraio-materiala 27,7 23,8 15,9 8,4 2.736,8 18. Manufakturatako bestelako industriak 1,5 1,0 1,4 1,4 12,3 19. Energia elektrikoa, gasa eta ura 0,2 0,4 0,0 0,0 60,0 Manufakturak guztira 100,0 100,0 100,0 100,0 5.636,7 Iturria: Eustat, Kanpo-merkataritzaren estatistikak. (*) Milioi eurotan.Esportazioen eta inportazioen kontzentrazio-maila eta espezializazioa sakonago aztertzeko, Herfindahl indizea1 erabildaiteke. 2000. urtean esportazio industrialentzako lortutako balioa 1.778 izan zen eta 2009an 1.659, beraz, apur baterori egin den arren, uniformitate esportatzailearen 625 balioa baino askoz handiagoa da, Euskal AEn industri esporta-zioen sektoreko espezializazio handia dagoen isla. Inportazioen kasuan, balioak apur bat baxuagoak dira, baina sekto-rearen espezializazio maila altua argi uzten dute.Inportazio eta esportazioen fluxu gurutzatuaren maila neurtzeko –baina ez horrenbeste industria barruko maila neurtzeko-Grubel eta Lloyd indizea (GLI)2 kalkulatu daiteke, aztertzen ari garen 16 industri adarrei aplikatu.1 Adar bakoitzak esportazio eta inportazioen osokoan duen parte hartzeen karratuen batura bezala kalkulatzen da. Kasu honetan 18 adar hartzen direnez kontuan,sektoreko berdintasuneko kontzentrazioaren indize erlatiboak 625 balioa luke. 182 Grubel eta Lloyd Indizearen adierazpen analitikoa da IGL = [(Xi+Mi) - |Xi- Mi|]/(Xi+Mi). Unitatetik gertu dauden balioek kanpo-merkataritzaren adar arteko izaera han-diagoa esan nahi dute eta zero inguruko balioek, adar arteko merkataritza eredu handiagoa.
  • 20. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 20094.4. taula. Grubel eta Lloyd indizea industriako adarretan GLI 2000 2009 04. Min. metalikoak eta ez-metalikoak 0,35 0,45 05. Elikagaien industria 0,97 0,91 06. Ehungintza eta jantzigintza 0,70 0,62 07. Larruaren eta oinetakoen industria 0,31 0,44 08. Zuraren industria 0,50 0,86 09. Papera, edizioa eta arte grafikoak 0,88 0,80 10. Petrolioaren birfinketa 0,82 0,96 11. Industria kimikoa 0,86 0,77 12. Kautxua eta plastikoa 0,52 0,50 13. Industria ez metalikoa 0,84 0,58 14. Metalurgia eta gai metalikoak 0,88 0,82 15. Makineria 0,76 0,62 16. Material elektrikoa 0,96 0,96 17. Garraio-materiala 0,56 0,36 18. Manufakturatako bestelako ind. 0,77 0,95 19. Energia elektrikoa, gasa eta ura 0,05 0,07 Manufakturak guztira 0,80 0,76Iturria: Eustat, Kanpo-merkataritzaren estatistikak. (*) Milioi eurotan.4.4 taulan Grubel eta Lloyd indizearen 2000 eta 2009 urteetako indizeak daude. Nabarmena da indizeak industri sek-tore osorako duen balio altua bai 2000. urtean (0,8) baina 2009.ean (0,76); horrek esan nahi du Euskal AEko ekono-miarentzat industri arteko edo adar arteko kanpoko elkartrukeek garrantzia dutela.EAEko manufakturen kanpo-merkataritzaren analisia osatzeko, bada, interesgarria da industriako ondasunen kanpokotrukeak aztertzea, jarduera-multzoak horien maila teknologikoaren arabera sailkatzen baititu (4.5. taula).Eduki teknologiko ertain-altuko eta ertain-baxuko manufaktura industriaren berariazko pisua altua da . 2009. urteaneduki teknologiko ertain-altuko ondasunen esportazioak guztizkoaren % 48,2 izan dira 2009.ean, 2000.ekoa baino zert-xobait balio baxuagoa, baina 1990ekoa baino zerbait altuagoa. Inportazioen barruan mota honetako ondasunak % 32,9izan dira 2009an, 1990 baino nabarmen gutxiago eta, batez, ere, 2000.ean baino gutxiago (% 42,3). Garrantzi erlatiboantzekoak dira eduki teknologiko ertain-baxuko ondasunen nazioarteko transakzioak; 2009.ean esportazioen 42,4 izandira (2000.ean baino gehiago, baina 1990ean baino gutxiago, % 52,4 izan baitziren) eta inportazioen % 47,3, aztertu-tako aldiko goreneko balioa. 19
  • 21. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 20094.5. taula. EAEko manufakturen esportazio eta inportazioen eduki teknologikoak izan duen bilakaera 60 50 40 30 20 10 0 1990 2000 2009 1990 2000 2009 Esportazioak Importazioak Maila teknologiko altua Maila teknologiko ertain altua Maila teknologiko ertain baxua Maila teknologiko baxuaIturria: Eustat, Kanpo-merkataritzaren estatistikak. (*) Milioi eurotan.Azkenik, 4.6 taulan Euskal AEk egiten dituen ondasun industrial ez energetikoen kanpoko merkataritza fluxuen bana-keta geografikoa dago. 2009an esportatzeko eta inportatzeko merkatu nagusia EB-27 izan da, manufakturen esporta-zioen % 63,7rekin eta inportazioen % 68,3rekin. Balio horiek 1995ekoak baino apur bat baxuagoak izan arren, EuskalAEko manufakturen merkataritza fluxuen kontzentrazio geografikoa oso garrantzitsua da.Hala ere, 4.6 taulan alde esanguratsuak nabari dira aztertutako aldian EB-27ko kontzentrazio geografikoaren ebolu-zioan. Horrela, bada, Europar Batasuneko kide berrien fluxuek pisu handiagoa dute esportazio eta inportazioen guztiz-koan, aldiz, Frantzia eta Erresuma Batua bezala pisurik handieneko fluxua duten herrialdeek, atzera egin duten garrantzierlatiboan. Alemaniara eta Italiara egindako esportazioek behera egin dute apur bat, inportazioek apur bat gora eginduten bitartean.AEB, Latinoamerika eta Japoniarako esportazioek pisua galdu duten 1995-2009 artean esportatutako ondasun ez ener-getikoen guztizkoan, baita inportazioetan ere Latinoamerikak izan ezik, inportazioen pisua apur bat igo egin baita. Aur-kako fenomenoa gertatu da Asiako Ekonomia Dinamikoekiko transakzioetan, herrialde hauetarako esportazioen pisuakgora egin duen arren, inportazioek behera egin baitute aztertutako aldian.Azpimarragarria da Txinatik Euskal AEra egindako inportazioen kasua, nabarmen hazi baitira; 1995ean inportazioen %1,9 izatetik 2009an % 8,8 izatera igaro dira, aldiz, aztertutako aldian esportazioen parte hartzea txikitu egin da guztizkoesportazioetan. 20
  • 22. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 20094.6. taula. Euskal AEko manufakturen esportazio eta inportazioen banaketa geografikoa (*) (%) 1995 2009 Urte batezbesteko aldakuntza-tasa Esportazioak Inportazioak Saldoa (1) Esportazioak Inportazioak Saldoa (1) Esportazioak Inportazioak ELGE 79,5 84,7 488,5 74,6 77,6 3.957,0 7,6 3,1 EB-27 67,9 74,6 308,1 63,7 68,3 3.218,4 7,6 3,1 EBKB (2) 1,1 1,8 -29,5 5,0 3,8 386,3 65,8 15,1 Frantzia 19,6 18,8 225,9 17,0 15,1 1.112,6 6,6 1,9 Alemania 15,2 12,8 265,1 15,0 16,7 704,9 8,3 7,1 Italia 8,4 8,2 91,8 6,1 10,7 -26,6 4,4 7,3 Erresuma Batua 7,9 12,7 -163,9 5,7 4,5 424,0 4,3 -2,9 AEB 5,9 4,4 133,1 3,4 3,3 196,7 2,0 1,3 Latinoamerika 8,3 4,0 296,3 7,6 4,1 703,8 7,2 4,2 Japonia 0,5 1,7 -53,8 0,2 1,4 -90,0 -1,4 2,3 Txina 2,1 1,9 31,6 1,9 8,8 -448,8 7,1 43,3 Asiako ekonomia dinamikoak 2,7 3,2 -0,7 3,3 2,6 245,5 12,0 1,9 Guztira 100,0 100,0 950,1 100,0 100,0 5.628,9 8,5 4,0Iturria: Eustat, Kanpo-merkataritzaren estatistikak.(*) ez dira sartu ondasun energetikoak(1) milioi eurotan(2) EBKB: Europar Batasuneko Kide BerriakOro har, Euskal AEko manufakturen esportazioan izandako batez besteko hazkundea (% 8,5) inportazioen bikoitza izanda (% 4,0) eta batez besteko merkataritza saldoan hobekuntza argia adierazten du horrek. 21
  • 23. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009 5. INDUSTRIAKO LANGILEAKIndustriaren lan-egoerari dagokionez, Euskal AEko industriako enpleguak duen garrantzia azpimarratu behar da lehen-bizi. Landunak adierazle bezala hartuta, Euskal AEko landun guztien laurden bat industriarenak direla ikusten da, 2008an% 24,6 dira, EB-27ko batezbestekoaren oso gainetik, besteak beste, urte honetan % 17,4 baitira industrian lanean aridirenak (5.1 taula).Azken urteotan industriako langile kopurua gehitu egin da, balio absolutuetan. 2000. urtean industrian 236 mila langilezeuden eta 2008an 250 mila inguru. Baina esan beharra dago 2000-2008 aldian industriako landunek landun guztien-gan duten pisu espezifikoak behera egin duela eta 2000. urtean % 27,8 izatetik 2008an % 24,6 izatera igaro dira.Aldi honetan industriako landunen hazkunde-tasak ere behera egin du 5.1 grafikoan ageri denez; 2000. urtean % 4,9kotasarekin hasi zen eta pixkanaka galdu ondoren 2008an -% 2kora iritsi da.5.1. grafikoa. Industriako langile kopuruaren bilakaera (%) %30 27,8 27,7 27,4 27,1 26,6 25,9 25,4 25,2 24,625 19,9 19,720 19,2 18,8 18,4 18,0 17,8 17,6 17,41510 5 0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008-5 Euskal AEko industriako langileak (guztirakoaren %) Industriaren urte arteko aldakuntza-tasa Euskal AEn EB-27ko industriako langileak (guztirakoaren %)Iturria: Eustat, Kontu Ekonomikoak eta EUROSTATIndustri jardueretako enplegua aztertuz gero, industriako enpleguari egindako ekarpenak ezberdinak dira adarren ara-bera; hain zuzen, adar horietako bakoitzak arestian aztertutako industriaren balio erantsian duen ordezkaritza kontuanhartuta dira ezberdinak ekarpenak. 22
  • 24. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009Beheragoko 5.2. taulan ikusten den bezala, EAEko industriako langileen ia erdia industriako jarduera-adar bitan pilat-zen da: Metalurgia eta gai metalikoak eta Makineria adarretan, 2008. urtean industriako langile guztien % 35,5 eta % 13,0hartu baitituzte, hurrenez hurren. Baina adar horiei industriako beste lau jarduera-adar gehituz gero (Garraiorako mate-riala, Kautxua eta plastikoa, Material elektrikoa eta Elikagaien industria), industriako sei jarduera-adar horiek guztieksektore horretan lan egiten duten pertsona guztien % 78,4 hartzen dute. Horrenbestez, Euskal AEko industrian lan egi-ten duten pertsonen kopurua oso pilatuta dago eta, logikoa denez, lurraldeak espezializazio maila handiena duen in-dustriako jarduera-adarretan dago pilatuta.5.2. taula. Langileen banaketa industriako jarduera-adarren arabera 2000 2008 2000% 2008% Mineral metalikoak eta ez metalikoak 838 800 0,4 0,3 Elikagaien industria 14.778 15.963 6,3 6,4 Ehungintza eta jantzigintza 3.823 2.996 1,6 1,2 Larruaren eta oinetakoen industria 445 262 0,2 0,1 Zuraren industria 6.502 6.428 2,8 2,6 Papera, edizioa eta arte grafikoak 13.572 14.187 5,8 5,7 Petrolioaren birfinketa 775 1.086 0,3 0,4 Industria kimikoa 6.352 6.011 2,7 2,4 Kautxua eta plastikoa 17.077 18.302 7,2 7,3 Industria ez metalikoa 7.883 7.587 3,3 3,0 Metalurgia eta gai metalikoak 79.385 88.744 33,6 35,5 Makineria 31.397 32.645 13,3 13,0 Material elektrikoa 18.458 19.926 7,8 8,0 Garraiorako materiala 19.691 20.438 8,3 8,2 Bestelako manufakturak 11.356 10.855 4,8 4,3 Energia elektrikoa, gasa eta ura 3.723 4.062 1,6 1,6 Industria, guztira 236.055 250.292 100 100Iturria: Eustat, Urteko Industri Inkesta.Industriako enpleguaren pilaketa handi hori ia ez da aldatu hamarkada honen lehenengo erdi osoan. Aipatutako 5.2. tau-laren arabera, industriako jarduera-adarretan bereizi den langile kopuruaren ehunekoak egitura bera izan du 2000.eaneta 2008. urtean.Bestalde, industriako enplegua aztertzean genero ikuspegia kontuan hartzen bada, ezinbestean azpimarratu behar dazein alde handia dagoen industrian eta zerbitzuetan lan egiten duten emakumeen kopuruen artean. Horrela ikusten da5.3. taulan, 2008. urtean ekonomia osoa kontuan hartuta lanean dabilen emakume kopuruak (% 43,2), balio erlatiboe-tan, industriako indizea (% 19,3) bikoiztu egiten duelako. 23
  • 25. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 20095.3. grafikoa. Ekonomian eta industrian lan egiten duen emakume kopuruaren bilakaera (%) % 50 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Ekonomian lan egiten duten emakumeak / Ekonomiako langileak Industrian lan egiten duten emakumeak / Industriako langileakIturria: Eustat.Industriako jarduera-adarrak aztertuz gero, aipatzekoa da jardueraren arabera ezberdintasun garrantzitsuak daudelaemakumeen okupazioan. 5.4. taulan industriako jarduera-adarren gaineko informazioa ematen da, langile guztien ar-tean emakumeek duten parte-hartze mailaren arabera banatuta. Taulan agerian daude, gainera, emakumeen parte-hart-zea dela-eta industri sektoreko batezbestekoa gainditzen duten adarrak. Ehungintza eta jantzigintza nabarmentzen da,landunen % 65,3 emakumeak baitira, baita Larruaren eta oinetakoen industria ere % 51,5ekin. Urrunago baina tasa al-tuarekin dago Elikagaien industria izeneko adarra, langileen % 36,6 emakumeak baitira.Aitzitik, eta aurreko adarretan gertatzen ez den bezala, emakume langile gutxi dituzten adarrak ere badaude. Kasu ho-netan Mineral metalikoak eta ez metalikoak, Zuraren industria, Petrolioaren birfinketa eta Industria ez metalikoa azpi-marratu beharra dago, emakumeak ez baitira % 12ra iristen. 24
  • 26. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 20095.4. grafikoa. Emakumezko langileak industriako jarduera-adarraren arabera. 2008. 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 % 50 Mineral metalikoak eta ez metalikoak Elikagaien industria 65,3 Ehungintza eta jantzigintza Larruaren eta oinetakoen industria Zuraren industria 51,5 Papera, edizioa eta arte grafikoak Petrolioaren birfinketa Industria kimikoa Kautxua eta plastikoa Industria ez metalikoa Metalurgia eta gai metalikoak Makineria Material elektrikoa Garraiorako materiala Bestelako manufakturak Energia elektrikoa, gasa eta ura Industria, guztira 18,2 %Iturria: Eustat, Urteko Industri Inkesta. 25
  • 27. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009 6. INDUSTRIAKO INBERTSIOASektore bateko inbertsioak ez du soilik enpresen lehiarako kokapena islatzen, baita etorkizunean industriako ondasu-nak sortzeko gaitasuna ere, kapital finkoa haztea esan nahi duen heinean.Euskal AEn hamarkada honetako lehenengo erdian, industrian egindako inbertsioaren bilakaera nahiko aldakorra izanda. Aldi osorako emaitza urteko batez besteko % 4,2ko hazkundea da, ekonomia osoaren urteko batezbestekoaren (%9,4) erdia (Kapital Finkoaren Eraketa Gordinaren urte arteko aldakuntza-tasaren terminoetan neurtua). Industriako in-bertsioan bi urtez urte arteko aldakuntza-tasa negatiboa izan ondoren, 2008an izan da 2000-2008 aldiko bigarren haz-kunde-tasa handiena, % 15,8.6.1. taula. Industriako inbertsioaren duela gutxiko bilakaera 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2000-2008(1)Urte arteko aldakuntza-tasa (%) 8,5 27,0 1,4 -15,4 -7,4 9,8 -3,0 -3,1 15,8 4,2Inbertsioa / BEGfk 20,3 24,9 24,7 20,3 17,2 17,6 16,1 14,8 16,7 21,6Inbertsioa / Langileak 10,6 13,0 13,1 10,9 10,0 11,1 10,7 10,2 12,0 12,7Kapital Finkoaren Eraketa Gordina (KFEG) 12,7 7,1 7,3 7,6 11,5 9,2 9,6 8,1 1,9 9,4Iturria: Eustat, Urteko Industri Inkesta.(1) Urteko batezbestekoaIndustriako inbertsioaren eta industriako balio erantsiaren arteko koefizientearen urteko batezbestekoa % 21,6koa izanda aztertutako aldian. Koefiziente hau % 16,7koa izan da 2008rako.Industriako inbertsioaren eta industriako landunen arteko koefizienteak, aldiz, urteko batezbesteko 12.700 euroko ba-lioa du (6.1 taula). Koziente hau 12.000koa izan zen 2008rako.Lurralde bakoitzak industrian egin duen inbertsioaren kopuruak 6.2. taulan ikus daitezke; bertan ikusten den moduan,Gipuzkoak eta Arabak baino askoz inbertsio gehiago egin du Bizkaiak. Bizkaiak berak bakarrik industriako inbertsio guz-tien ia erdia (% 45) egin du aldi horretan. Alabaina, Euskal AEko industrian egindako inbertsioaren % 20 Araban pilatuda. Gipuzkoan industriako inbertsio osoaren % 35 egin da. Banaketa hau gutxi aldatu da 2008rako, Araba % 17 izan da,Bizkaia % 47 eta Gipuzkoa % 36.6.2. grafikoa. Industriako inbertsioaren lurralde-banaketa (2000-2008) Araba 20% Bizkaia 45% Gipuzkoa 35%Iturria: Eustat, Urteko Industri Inkesta. 26
  • 28. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009Industriako jarduera-adarren araberako inbertsioaren banaketa aztertuz gero ikusiko dugu (6.3. taula) eragin onuraga-rria izan duela Euskal AEko ekonomian sartzean. Horrela, eta energiaren adarrak alde batera utzita, 2000-2008 aldianinbertsio-kuota handienak izan dituzten jarduerak hauek dira: Metalurgia eta gai metalikoak (% 29), Garraio-materiala(% 9,2), Makineria (% 8,5), Elikagaien industria (% 7,5) eta Papera, edizioa eta arte grafikoak (% 6,2). Industriako in-bertsioak sektorean duen kontzentrazio-maila oso altua da, aipatutako bost jarduera-adarrak sektorean egindako in-bertsio guztien % 60,4 izan direlako (energia sartu gabe). Industriako inbertsioaren kontzentrazio-maila garrantzitsuhorrek, era berean, Euskal AEk industrian duen espezializazio sendoa indartzen eta mantentzen lagundu du.2008. urtean, sektore-banaketa pixka bat aldatu da, aldi horretako batezbestekoaren aldean. 6.3 taulan ikusten denezMetalurgia eta metal gaiak (% 30) eta Makineria (% 11,2) sektoreak dira inbertsioko ehunekorik handienekoak, jarraiandatoz Elikagaien industria (% 7,2) eta Petrolioaren birfinketa (% 6,3).Industriako inbertsioaren eta adarren araberako industriaren balio erantsiaren arteko koefizientea aztertuz gero, 2008anPetrolioaren birfinketa sektoreak inbertsioan izandako pisu handia nabarmentzen da (% 80) eta Mineral metalikoenaeta ez metalikoena ere bai (% 33,8).Lurraldeka banatuz gero, 2008an hiru lurraldeetan inbertsiorik handiena Metalurgia eta gai metalikoak sektorean eginda eta balioak oso antzekoak izan dira (Araban % 28,1; Bizkaian % 28,6 eta Gipuzkoan zerbait gehiago, % 30,6), bainabeste sektore batzuetan banaketa hau ez da hain homogeneoa. Araban, adibidez, Elikagaien industrian egon da urtekoindustria inbertsioaren % 14,2, beste bi lurraldeetako balioak hirukoiztuta. Bizkaian sektore energetikoa sektoreko in-bertsio osoaren ia lauren bat da eta Petrolioaren birfinketak ere garrantzi handia du lurralde honetan. Gipuzkoari dago-kionez, metalaren industrietako inbertsioaren ehunekoa nabarmentzen da, 2008an lurralde honetan egindakoinbertsioaren ia % 20 Metalurgia eta gai metalikoak (% 30,6) eta Makineriari dagozkie, Euskal AEko batezbestekoarenoso gainetik.6.3. taula. Industriako inbertsioa jarduera-adarren arabera (%) Euskal AE Araba Bizkaia Gipuzkoa ∑2000-2008ko 2008ko Inbertsioa / Inbertsioa Inbertsioa Inbertsioa inbertsioak inbertsioak BEG 2008an 2008an 2008an 2008an GUZTIRA 100 100 16,7 100 100 100 4. Mineral metalikoak eta ez metalikoak 0,7 1,5 33,8 2,5 1,2 1,3 5. Elikagaien industria 7,5 7,2 22,1 14,2 5,0 5,9 6. Ehungintza eta jantzigintza 0,3 0,2 6,0 0,2 0,2 0,3 7. Larruaren eta oinetakoen industria 0,0 0,0 1,8 0,0 0,0 0,0 8. Zuraren industria 1,9 1,5 15,9 1,5 1,6 1,2 9. Papera, edizioa eta arte grafikoak 6,2 5,4 19,6 2,4 4,0 7,9 10. Petrolioaren birfinketa 2,5 6,3 80,0 - 13,5 0,0 11. Industria kimikoa 3,3 2,9 16,6 5,2 3,2 1,2 12. Kautxua eta plastikoa 4,7 4,6 12,9 6,9 5,3 2,2 13. Industria ez metalikoa 3,3 2,8 12,2 3,4 1,6 3,6 14. Metalurgia eta gai metalikoak 29,0 30,4 16,0 28,1 28,6 30,6 15. Makineria 8,5 11,2 16,9 6,9 5,1 19,4 16. Material elektrikoa 4,1 5,4 13,6 7,4 4,4 5,2 17. Garraiorako materiala 9,2 4,4 8,6 6,6 2,4 5,2 18. Bestelako manufakturak 2,1 2,4 15,3 3,0 2,0 2,5 19. Energia elektrikoa, gasa eta ura 16,6 13,8 18,8 5,1 21,7 7,0Iturria: Eustat, Urteko Industri Inkesta. 27
  • 29. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009 7. EKOIZPENAREN BERRIKUNTZAAtal honen helburua da labur aztertzea industriaren sektoreak izan duen berritze prozesuaren aurrerapena. Horreta-rako, sektore honetako enpresetako berrikuntzaren gertuko eboluzioa aztertuko dugu ikuspegi desberdinetatik.7.1 taulan, 2008. urteko berrikuntza jardueretan egindako gastuaren bilakaera ikus daiteke Euskal AEko industri jar-dueraren adar bakoitzeko. Hasiera batean, industria osoak egindako gastua gastu osoaren ia erdia izan zela (% 42) az-pimarratu behar da. Baina jarduera mota bakoitzaren pisua kontuan hartuz gero, Euskal AEn barruko I+G danabarmenena (industrian egindako gastu osoaren % 36,9), gero makinak erostea (% 36,1) eta, urrunago geratzen badaere, hirugarren tokian kanpoko I+G (% 17). Berrikuntzako gainerako jarduerek hondar zeregina dute.Adarren arabera, Garraio-materiala berrikuntza teknologikoaren guztizkoaren % 27,4rekin eta Metalurgia eta gai meta-likoak % 22,3rekin dira adarrik berritzaileenak.7.1. taula. Gastua berrikuntza teknologikorako jardueretan banatzea, jarduera-adarren arabera. Es-tablezimenduak guztira. Euskal AE. 2008. Guztira Barruko I+D Kanpoko I+D Makineria Bestelako Prestakuntza Merkatarutzea Diseinua eta (mila ) ezagutzak prestakuntzak (%) (%) (%) (%) (%) (%) 2.782.007 45,4 13,7 29,8 2,2 2,0 4,1 2,8 Guztira Industria 1.168.983 36,9 17,0 36,1 2,6 1,1 4,0 2,3 5. Elikagaien industria 78.077 9,0 1,7 26,6 22,7 0,6 36,7 2,8 6. Ehungintza eta jantzigintza 4.384 15,1 3,2 45,7 0,0 0,5 3,0 32,6 8. Zuraren industria 18.452 12,1 2,3 79,4 0,0 0,2 5,7 0,3 9. Papera, edizioa eta arte grafikoak 49.765 8,2 5,7 78,0 0,4 2,2 0,0 5,6 11. Industria kimikoa 45.015 60,9 32,3 4,0 0,1 0,4 1,7 0,6 12. Kautxua eta plastikoa 31.991 51,9 24,0 18,6 0,9 0,6 0,6 3,3 13. Industria ez metalikoa 21.505 48,8 11,2 34,5 1,3 1,5 1,5 1,2 14. Metalurgia eta gai metalikoak 261.220 28,7 22,7 41,9 0,2 1,8 1,1 3,6 15. Makineria 126.306 65,5 17,2 7,5 0,0 1,9 4,6 3,3 16. Material elektrikoa 139.553 66,7 22,5 6,6 0,1 1,1 1,7 1,3 17. Garraiorako materiala 319.755 27,3 10,2 61,2 0,1 0,4 0,7 0,1 18. Manufakturatako bestelako industriak 21.437 40,6 4,5 30,1 0,4 1,9 8,9 13,5 Beste industria batzuk (A31=3+4+7+10+19) 51.523 30,5 46,0 0,5 21,1 0,0 1,9 0,0Iturria: Eustat, Berrikuntza Teknologikoko Inkesta, BTI.Mila eurotan eta gastuaren gaineko ehunekoarekin. 28
  • 30. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009Beste alde batetik, 7.2. taulan 2008. urtean berrikuntzako jardueretarako egin den gastuaren bilakaera erakusten daEuskal AEko industriako jarduera-adar bakoitzerako (7.3. taulan Espainiarako eredu bera) eta, betiere, 10 langile edogehiagoko establezimenduetarako, hauek direlako berrikuntzan gastu handiena egiten dutenak. Aipatutako bi tauletanjasotzen den informazioa aztertuta datu batzuk nabarmendu daitezke. Hasteko, industria osoak egindako gastua Eus-kal AEn Espainian baino pixka bat handiagoa da, balio erlatibotan, guztirakoaren % 49koa izan baita (Espainian %40koa). Jarduera mota bakoitzaren garrantziari begiratuz gero, bi kasuetan barruko B+G da gehien nabarmentzen denelementua (Euskal AEn jarduera mota honetan industriak egindako berrikuntzako gastuaren % 37,7 eta Estatuan %44,1), jarraian dago makinak erostea (Euskal AEn % 36,3 eta Estatuan % 25,4). Bi eremuetan kanpoko B+G dago hi-rugarren tokian. Gainerako jarduerek hondar tokia dute.7.2. taula. Gastua berrikuntza teknologikorako jardueretan banatzea, jarduera-adarren arabera. 10langile edo gehiagoko establezimenduak guztira. Euskal AE. 2008. Guztira Bestelako Diseinua eta Barruko I+D Kanpoko I+D Makineria Prestakuntza Merkatarutzea (mila ) ezagutzak prestakuntzak Guztira 2.193.876 51,8 14,2 24,6 2,4 1,0 3,5 2,5 Industria 1.078.174 37,7 18,1 36,3 2,8 0,8 2,1 2,2 5. Elikagaien industria 56.165 12,6 2,4 36,9 31,5 0,8 11,9 3,9 6. Ehungintza eta jantzigintza 2.688 24,6 5,2 11,5 0,0 0,8 4,9 53,1 8. Zuraren industria 3.726 59,9 5,3 26,2 0,0 1,0 6,1 1,5 9. Papera, edizioa eta arte grafikoak 45.880 8,8 6,2 84,1 0,5 0,4 0,0 0,0 11. Industria kimikoa 44.398 61,6 31,7 4,0 0,0 0,4 1,7 0,6 12. Kautxua eta plastikoa 28.522 46,1 26,9 20,9 1,0 0,7 0,7 3,7 13. Industria ez metalikoa 15.122 69,4 16,0 6,8 1,9 2,1 2,1 1,7 14. Metalurgia eta gai metalikoak 243.892 24,9 24,4 44,7 0,2 1,0 1,0 3,8 15. Makineria 119.998 67,0 18,1 5,9 0,0 2,0 3,7 3,3 16. Material elektrikoa 131.110 67,7 22,0 6,3 0,1 0,9 1,7 1,4 17. Garraiorako materiala 319.060 27,2 10,2 61,3 0,1 0,4 0,7 0,1 18. Manufakturatako bestelako industriak 16.104 53,2 3,6 12,3 0,5 2,5 11,0 16,9 Beste industria batzuk (A31=3+4+7+10+19) 51.509 30,5 46,0 0,5 21,1 0,0 1,9 0,0Iturria: Eustat, Berrikuntza Teknologikoko Inkesta, BTI.Mila eurotan eta gastuaren gaineko ehunekoarekin. 29
  • 31. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 20097.3. taula. Gastua berrikuntza teknologikorako jardueretan banatzea, jarduera-adarren arabera. 10langile edo gehiagoko establezimenduak. Espainia. 2008 Guztira Bestelako Diseinua eta Barruko I+D Kanpoko I+D Makineria Prestakuntza Merkatarutzea (mila ) ezagutzak prestakuntzak (%) (%) (%) (%) (%) (%)Enpresak guztira 19.918.946 39,4 13,8 31,1 5,0 1,0 6,1 3,6Industria guztira 8.014.113 44,1 14,0 25,4 7,4 0,4 5,2 3,52. Erauzteko industriak eta petrolioarenak 181.728 45,9 7,4 26,5 7,7 0,3 10,8 1,43.Elikagaiak, edariak eta tabakoa 859.917 26,3 9,0 42,4 5,9 0,4 9,8 6,2 64,2 9,4 16,4 0,3 0,3 4,9 4,54. Ehungintza, jantzigintza, larrua eta oinetakoak 180.726 16,1 4,6 72,1 1,0 0,3 3,9 2,05. Zura, papera eta arte grafikoak 361.416 6. Kimika 570.724 48,4 14,8 24,4 4,0 0,6 3,4 4,57. Farmazia 1.069.179 60,3 25,8 5,0 0,3 0,5 6,5 1,78. Kautxua eta plastikoa 244.275 48,5 11,6 32,4 0,2 0,6 4,3 2,39. Zenbati produktu mineral ez metaliko 279.262 33,1 7,3 39,9 3,1 0,5 14,5 1,610. Metalurgia 193.160 40,0 13,1 39,1 2,6 0,2 2,5 2,511. Manufaktura metalikoak 406.200 42,1 11,4 39,2 0,7 0,6 3,1 2,812. Produktu informatikoak, elektronikoak eta optikoak 355.486 73,8 6,8 7,6 5,7 0,5 4,4 1,213. Material eta ekipo elektrikoa 342.621 67,6 13,6 11,3 0,2 0,5 4,7 2,014. Beste makineria eta ekipoa 352.444 64,0 13,5 10,4 0,3 0,7 5,3 5,915. Motordun ibilgailuak 1.368.547 21,5 7,4 30,0 33,4 0,3 2,3 5,116. Beste garraio- materiala 769.033 54,7 26,0 11,5 0,1 0,2 4,1 3,517. Altzariak 69.096 36,9 8,3 36,4 0,3 1,0 9,8 7,318. Beste fabrikazio jarduerak 86.274 72,7 11,0 8,8 0,1 0,3 4,3 2,7 19. Makinaria eta ekipo konponketa eta instalazioa 49.716 52,7 7,6 33,7 0,3 0,6 3,0 2,120. Energia eta ura 225.236 41,5 28,4 25,4 0,8 0,2 2,5 1,321. Saneamendua, baliabideen kudeaketa 49.074 54,1 28,2 11,5 0,0 0,4 3,2 2,6eta kutsadura kentzeaIturria: INE, Enpresen berrikuntza teknologikoari buruzko Inkesta.Aldagai horiek jarduera adarraren arabera aztertuz gero, Euskal AEn berrikuntza teknologikoaren aldeko apustu bere-zia egin dutenen adarretan ehuneko parte hartze handiagoa dute Garraio-materialek (% 29,6) eta Metalurgia eta gai me-talikoek (% 22,6) eta distantziara dago Material elektrikoak (% 12,2). Estatuan pisurik handieneko sektoreak Motordunibilgailuak (% 17,1), Farmazeutikoa (% 13,3) eta Elikagaiak, edariak eta tabakoa (% 10,7) dira.Barruko B+Gren aldeko apustua egiten duten sektoreak oso desberdinak dira Euskal AE eta Estatua konparatuz gero.Euskal AEko hiru sektore nagusiak hauek dira: Industria ez metalikoa, Material elektrikoa eta Makineria aldiz, EstatuanFabrikazioko beste jarduerak, Material eta ekipo elektrikoa eta Ehungintza, jantzigintza, larrua eta oinetakoak dira.Beste alde batetik, aurretik emandako informazioa osatuz, Euskal AEko industriako adar ezberdinek garatzen duten be-rrikuntza teknologiko mota aztertuz gero establezimenduen tamaina kontuan hartuta, aurreko informazioa osatu ahalizango dugu. Horrela, hasiera batean berrikuntzan egindako ia gastu osoa 10 langile edo gehiagoko establezimendue-tan egin da eta horregatik jaso da 7.4. taulan establezimendu mota horri buruzko informazioa bakarrik. Eskura dugun 30
  • 32. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009informazioaren arabera, Euskal AEko industri establezimenduen % 42ak egin du 2006 eta 2008 urteen bitartean berri-kuntza teknologikoren bat. Taula horretan erakusten da, gainera, industri establezimenduak ekoizpen jarduerakoak bainoberritzaileagoak direla (% 42 lehenengoak eta % 34 bigarrenak); azken finean, balio erlatiboetan, produktuan egindakoberrikuntzak batezbestekotik gora daude (% 22ko berrikuntzak dira eta batezbestekoa % 15ekoa). Prozesuan egindakoberrikuntzak (establezimenduen % 31) produktuan egindakoak (establezimenduen % 22) baino ugariagoak izan dira.7.4. taula. 10 langile edo gehiagoko establezimenduak, jarduera-adarraren eta berrikuntza tekno-logiko motaren arabera. Euskal AE. 2006-2008.(%) Berrikuntza teknologiko mota Establezimendu Huts egin- berritzaileak (1) Guztira Produktuan Prozesuan Abian dakoa Guztira 34,4 15,4 28,0 14,0 3,0 31,5 Industria 41,6 22,2 31,0 23,9 6,0 37,0 5. Elikagaien industria 52,4 25,8 50,4 20,9 14,4 51,4 6. Ehungintza eta jantzigintza 48,1 21,9 36,2 14,2 2,6 44,2 8. Zuraren industria 33,6 26,2 28,6 16,9 . 33,6 9. Papera, edizioa eta arte grafikoak 23,2 4,2 17,3 6,1 2,1 20,5 11. Industria kimikoa 75,5 50,9 52,8 57,4 25,2 67,3 12. Kautxua eta plastikoa 58,9 32,5 39,9 31,4 5,2 47,2 13. Industria ez metalikoa 47,6 15,9 20,2 23,3 5,9 28,6 14. Metalurgia eta gai metalikoak 34,7 12,7 31,1 16,4 2,5 32,8 15. Makineria 46,1 40,0 22,6 38,4 9,5 40,3 16. Material elektrikoa 47,7 34,3 29,8 37,1 5,5 39,8 17. Garraiorako materiala 45,1 21,9 37,5 37,0 6,9 40,3 18. Manufakturatako bestelako industriak 39,9 25,7 28,2 19,6 7,9 35,0 Beste industria batzuk (A31=3+4+7+10+19) 35,2 9,6 15,1 22,2 13,2 19,7(1): Ez dira sartzen soilik berrikuntza abian duten edo berrikuntzak huts egin dien establezimenduak.Iturria: EUSTAT. Berrikuntza Teknologikoko Inkesta, BTI.Jarduera-adarren arabera, Industria kimikoa, kautxua eta plastikoa eta Elikagaien industria adarrak dira berritzaileenak,horien establezimendu erdiak baino gehiagok egin dutelako berrikuntzaren bat azterlanaren xede izan den aldian zehar.Zentzu honetan, Industria kimikoa da adarrik dinamikoena, bere establezimenduen % 75,5ekin. 31
  • 33. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 20097.5. grafikoa. Manufaktura-industriako I+Gko barne-gastuaren bilakaera, maila teknologikoaren ara-bera. Euskal AE 2000-2008. 240.000 210.000 180.000 150.000 120.000 Mila 90.000 60.000 30.000 0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Goi mailako teknologia duten manufakturak - Maila ertain-altuko manufakturak - Maila ertain-baxuko manufakturak Maila baxuko manufakturakIturria: EUSTAT. I+Gari buruzko inkesta.Kapitulu honetan azaldu beharreko alderdi garrantzitsuenetako bat da, sektorearen maila teknologikoaren arabera, be-rritzeko ahaleginik handiena zeinetan ematen den egiaztatu behar dela. Oro har, garapen teknologikoari esker produktueta prozesu berriak sortzeko aukera ematen duen ezagutza maila lortzen bada, teknologia da konplexutasun maila al-tuena duena eta, ondorioz, horrek behar du berritu eta ikertzeko gero eta ahalegin handiagoa. 7.5. taulan barne-gas-tuaren aldi baterako bilakaera laburtzen da, Euskal AEn azken urteetan izan diren industriako sektoreen mailateknologikoaren arabera (ELGE -2001ek ezarritako irizpidea). Bertan ikusten denez, teknologia ertain-altuko sektoreakdira 2008an gai hauetarako finantza baliabideen % 48 pilatzen dutenak, baina 2008ko hazkunderik handiena teknolo-gia ertain-baxuan eman da. Azpimarragarria da goi teknologiako sektoreen geldiunea ere. 32
  • 34. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009 8. ENPRESAK ETA INFORMAZIOAREN GIZARTEAAtal honetan labur aztertzen da “informazioaren eta komunikazioaren teknologiak” izenekoak zein mailatan ezarri direnEuskal AEko industri enpresetan; azken atalean, gainera, IKT industriek Euskal AEn duten garrantziari buruzko azter-keta konparatua egingo dugu. Hasteko, 8.1. taulan, informazio eta komunikazio teknologiak dituzten establezimenduenehunekoak erakusten dira teknologia nagusi horietako bakoitzerako. Taulan ikusten den bezala, ekipamendu mota ho-riek maila ona dute euskal industrian.8.1. grafikoa. Establezimenduak informazioaren teknologien ekipamenduen arabera. Euskal AE. 2008 20 40 60 80 100 % Ekonomia guztira Industria guztira 5. Elikagaien industria 6. Ehungintza eta jantzigintza 8. Zuraren industria 9. Papera, edizioa eta arte grafikoak 11. Industria kimikoa 12. Kautxua eta plastikoa 13. Industria ez-metalikoa 14. Metalurgia eta gai metalikoak 15. Makineria 16. Material elektrikoa 17. Garraio-materiala 18. Manufakturatako bestelako industriak Beste industria batzuk (A31=3+4+7+10+19) Ordenagailu pertsonala Posta elektronikoa Internet Sakelako telefonoa Web guneaIturria: EUSTAT. Informazioaren Gizarteari buruzko Inkesta. – IGI Enpresak. 33
  • 35. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009Establezimendu industrialen % 81ek ordenagailua du, eta adar batzuetan establezimenduen % 90ek, hala nola, Pa-pera, edizioa eta arte grafikoak, Industria kimikoa eta Garraio-materiala adarretakoek. Eskuko telefonoa tasa hauen gai-netik dago, establezimenduen % 84,8an baitago.Gero eta enpresa gehiago dira web orri baten bidez Interneten agertzeak duen garrantziaz ohartzen direnak. Azken ur-tean sarean dauden industri enpresak guztiaren % 36,1 dira, eta sektore kimikoa nabarmentzen da adar guztien artean,establezimenduen % 70ek web gunea baitu.Gure azterketan dauden eta oinarrizko mailako konektibitatearekin lotuta dauden gainerako teknologiek (Internet etaposta elektronikoa) aurrekoen antzeko erabilera maila dute. Izan ere, industriako establezimenduen % 74,5ek Interne-terako konexioa dauka eta % 73,1ek posta elektronikoa.8.2. grafikoa. Internetera sarbidea duten establezimenduak, sartzeko bidearen eta jarduera ada-rraren arabera. Euskal AE 2008. 0 5 10 15 20 25 30 35 Ekonomia guztira Industria guztira 5. Elikagaien industria 6. Ehungintza eta jantzigintza 8. Zuraren industria 9. Papera, edizioa eta arte grafikoak 11. Industria kimikoa 12. Kautxua eta plastikoa 13. Industria ez-metalikoa14. Metalurgia eta gai metalikoak 15. Makineria 16. Material elektrikoa 17. Garraio-materiala 18. Manufakturatako bestelako industriak Beste industria batzuk (A31=3+4+7+10+19) Modema RDSI Kablea (zuntz optikoa) Konexio mugikorra Beste konexio finkoakIturria: EUSTAT. Informazioaren Gizarteari buruzko Inkesta. – IGI Enpresak. 34
  • 36. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009Internetera sarbidea duten euskal enpresak urtetik urtera gehitzen ari dira. Halaber, Interneteko konexioetan ADSL danagusi, eta ehunekoa goraka doa egun konexioa duten enpresen % 87,5ek ADSL linea baitaukate. Adar guztiek ADSLbidez sartzeko % 80-90 arteko balioak dituzte, Industria kimikoan establezimenduen % 95,7k dute eta % 80az azpitikbalio bakarra dago, Elikagaien industria (% 76,4).Bestelako bideen ehunekoak askoz txikiagoak dira. Hona datuak: kablea % 9,7k darabilte, konexio mugikorra (eskukotelefonoa, PDA, USB modema, GSM, GPRS, etab.) % 12,6k, modema % 21ek, RDSI linea % 9,1ek eta bestelako ko-nexio finkoren bat industriako enpresen % 1,8k.Internetek eskaintzen duen aukeretako bat (guztien artean) merkataritza elektronikoa egin ahal izatearena da. Eskuraditugun datuen arabera, jarduera mota hau gora doa Euskal AEn bai negozioen zifrei dagokienez bai parte hartzen dutenenpresa kopuruari dagokionez, baina establezimenduen % 15ek baino ez du 2008an erosi edo saldu internetez, eta in-dustrian balio hau % 17,6koa izan da. Bestalde, establezimenduen tamainak eragin handia dauka jarduera horren azkenehunekoan, 10 langile edo gehiagoko establezimenduek hartzen baitute merkataritza elektroniko gehiena.8.3. grafikoa. Merkataritza elektronikoa duten 10 langile edo gehiagoko establezimenduak, jarduera-adarraren eta merkataritza motaren arabera (%). Euskal AE, 2008. 0 5 10 15 20 25 30 35 40 % Ekonomia guztira Total Industria 5. Elikagaien industria 6. Ehungintza eta jantzigintza 8. Zuraren industria 9. Papera, edizioa eta grafikoak 11. Industria kimikoa12. Kautxua eta plastikoa13. Industria ez metalikoa 14. Metalurgia eta gai metalikoak 15. Makineria 16. Material elektrikoa 17. Garraio-materiala 18. Beste manufakturak Beste industria batzuk (A31=3+4+7+10+19) Merkataritza elektronikoa Erosketak Internet Salmentak InternetIturria: EUSTAT. Informazioaren Gizarteari buruzko Inkesta. – IGI Enpresak.2008. urtean, merkataritza elektronikoa egiten duten mota horretako establezimenduak industriako sektore osoaren %23,8 dira eta batezbesteko horren gainetik nabarmentzen dira Papera, edizioa eta arte grafikoak eta Industria kimikoa% 36 eta % 34,9rekin, hurrenez hurren.Erosketa elektronikoak egiten dituztenei dagokienez, sektore berdinak dira emaitzarik onenak dituztenak % 30,9rekin eta% 28,2rekin hurrenez hurren. Salmentei dagokienez, bere produktuak eskaintzen dituzten establezimenduak askoz gut- 35
  • 37. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009xiago dira: industriako establezimenduen % 10 inguru. Alderatuz gero, internetez erosketak egiten dituen enpresa in-dustrial gehiago dago, saltzen dutenak baino. 10 langile edo gehiagoko industri enpresen % 10ek internetez saltzen dueta % 20,9 dira erosten dutenak.IKTen industria“IKTen industria” izenekoan sartzen diren jarduera ekonomikoak manufakturen eta zerbitzuen esparruetakoak dira, etadenak daude zuzenean lotuta informazioaren eta komunikazioaren teknologiekin. IKTen industriaren benetako tamai-naren eta horrek Euskal AEn izan duen bilakaeraren gaineko lehen hurbilketa bat egin da eta beheragoko 8.4. taulanerakusten da.8.4. taula. IKT industriaren makromagnitudeak. IKT industriaren ehunekoa, IKT jarduera guztiekin al-deratuta (industria gehi zerbitzuak). EUSKAL AE 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Landunak 31,3 30,0 29,2 29,4 29,0 28,7 27,4 Balio erantsi gordina 19,6 18,6 17,6 16,6 17,6 17,2 17,2 Gastua B+Gn 78,0 45,1 51,5 42,6 44,3 41,5 43,2Iturria: EUSTATEnpleguaren ikuspegitik, industria IKT jarduera guztien ehuneko garrantzitsua da, baina pixkanaka behera egiten ari da2008an % 27,4ra iritsi arte. Gainera, Euskal AEko balio erantsiaren % 17,2 izan dira 2008an industriako adarrak, 2007anbezala. Adar hauek IKT industrien B+G gastuaren pisu garrantzitsua pilatzen duten, ia % 45.Horrek argi uzten du Euskal AEn industriako jarduerek IKT jardueretan duten garrantzia, nahiz eta datuek pisu erlatiboakapurka behera doala ere adierazten duten. 36
  • 38. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009 9. ENPRESEN DINAMISMOA2008an Euskal AEko industria sektoreak 14.463 enpresa zituen, hau da, erkidegoan instalatutako enpresen % 7,8.Azken urtean enpresen kopuruak % 1,6 egin du behera, baina beherakada nabarmenagoa da, 2000-2008 aldia kontuanhartuz gero, % 4,5ekoa.Beheko 9.1. taulan ikusten den bezala, manufaktura-industriari lotutako jarduerak dira ia enpresa guztietan garatzen di-renak eta, gainera, horien % 98ak Erkidegoan du egoitza.9.1. taula. Euskal AEn dagoen enpresa kopuruaren bilakaera. 250 15.400 15.200 200 15.000 14.800 150 14.600 14.400 100 14.200 14.000 50 13.800 13.600 0 13.400 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Ateratze - industria Energia Elektrikoaren, gasaren eta uraren ekoizpena eta banaketa (0 - 250 eskala) (0 - 250 eskala) Manufaktura - industria Guztira (EAEn eta Espainiako gainerako) (13.400-15.400 eskala) (13.400-15.400 eskala)Iturria: EUSTAT, Jarduera Ekonomikoen Direktorioa.9.2 taulan industriako establezimenduak lurralde historikoaren eta eskualdearen arabera nola banatuta dauden ageri da,baita azken urteko eboluzioa eta 2000. urtearekikoa ere. Lurraldeka ikusten denez, 2008an Bizkaiko establezimenduakguztizkoaren % 44 dira, Gipuzkoakoak % 39 eta Arabakoak % 17. Eskualdeei dagokienez, probintzietako hiriburuakdauden hiru eskualdeak dira establezimenduen ehuneko altuenekoak: Arabako Lautadan % 9,2 daude, Bilbo Handian% 28,9 eta Donostian % 14,3. 37
  • 39. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009Azken urteko eboluzioari dagokionez, erkidegoko establezimenduek % 1,5 egin dute behera hiru lurralde historikoetaneta beherakadarik handienak Gorbeialdean (-% 4,5), Deba Beherean (-% 3,9) eta Plentzia-Mungian (-% 3,2) izan dira.Alde positiboan, Arabako Haranetako establezimenduek gora egin dute (% 6, nahiz eta guztizkoaren gainean dutenpisua % 0,5 besterik ez izan), Markina-Ondarroakoek ere bai (% 4,3) eta urrunago geratzen da Goierri, % 2,2ko haz-kundearekin.2000-2008 aldian lurraldearen araberako emaitzak oso desberdinak izan dira; Arabako establezimenduak % 4,9 igodira, Bizkaian eta Gipuzkoan, ordea, -% 7,7 eta -% 7,1 jaitsi dira, hurrenez hurren, eta Euskal AErako tasa -% 5,6koaizan da. Eskualdeei dagokienez, aldi honetan hazkunderik handienak hauetan eta ordena honetan izan dira: ArabakoHaranak (% 24), Gorbeialdea (% 19,1) eta Plentzia-Mungia (% 13,1), baina hiru horiek establezimendu guztien % 3,8baino ez dira. Aldiz, beherakadarik handienak beste eskualde hauetan izan dira: Deba Beherean (-% 18), Bilbo Handian(-% 11,9) eta Enkarterrian (-% 10).9.2. taula. Industriako establezimenduen eboluzioa, lurraldearen eta eskualdearen arabera. osoaren % D 08/07 D 08/00 % sobre el total C.A. de Euskadi -1,5 -5,6 100 Araba -1,5 4,9 17 Arabako Ibarrak 6,0 24,6 0,5 Arabako Lautada -1,2 6,1 9,2 Arabako Mendialdea 0,0 0,0 0,2 Errioxa Arabarra -2,9 -2,8 4,0 Gorbeia Inguruak -4,5 19,1 1,1 Kantauri Arabarra 2,1 5,7 1,6 Bizkaia -1,7 -7,7 44 Arratia Nerbioi -0,9 6,7 1,5 Bilbo Handia -1,7 -11,9 28,9 Durangaldea -2,4 0,5 7,4 Enkartazioak -1,4 -10,0 1,4 Gernika-Bermeo -1,3 -5,6 1,6 Markina-Ondarroa 4,3 3,3 1,4 Plentzia-Mungia -3,2 13,1 2,2 Gipuzkoa -1,3 -7,1 39 Bidasoa Beherea -1,6 -4,6 3,3 Deba Beherea -3,9 -18,0 4,6 Deba Garaia -0,2 -3,1 3,9 Donostialdea -3,1 -9,6 14,3 Goierri 2,2 -1,4 3,7 Tolosaldea 1,6 -7,7 3,8 Urola-Kostaldea 1,4 4,4 5,3Iturria: EUSTAT, Jarduera Ekonomikoen Direktorioa.(*) urteko tasa metatuaEnpresen dinamika enpresen neurriaren ikuspegitik aztertuz gero, 9.3 taulako informazioak adierazten du Euskal AEkoenpresen batezbesteko neurria 14,9 langilekoa dela. Industri enpresen % 85,5ek 20 langile baino gutxiago dituzte etaenpleguaren ia % 24 dira. Bestalde, enpresen % 0,7ak 250 langile baino gehiago ditu eta enpleguaren % 26,4 baino ge-hiago dira. 38
  • 40. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 20099.3. taula. Enpleguaren eta establezimenduen banaketa, industriako jarduera-adarraren eta langilekopuruaren arabera. Euskal AE, 2008. Banaketa % Establezimenduak % Enplegua % Batez besteko tamaina Enplegua Establezimenduak < 20 20-250 >250 < 20 20-250 >250 Industria guztira 100,0 100,0 14,9 85,5 13,8 0,7 23,7 49,9 26,4 4. Mineral metalikoak eta ez metalikoak 0,3 0,3 13,1 84,4 15,6 0,0 62,9 37,1 0,0 5. Elikagaien industria 6,1 10,9 8,3 91,4 8,3 0,3 42,0 44,7 13,2 6. Ehungintza eta jantzigintza 1,1 4,4 3,6 97,4 2,6 0,0 71,3 28,7 0,0 7. Larruaren eta oinetakoen industria 0,1 0,2 4,4 93,1 6,9 0,0 54,3 45,7 0,0 8. Zuraren industria 2,1 5,9 5,4 95,3 4,7 0,0 60,8 39,2 0,0 9. Papera, edizioa eta arte grafikoak 5,4 10,8 7,4 93,0 6,9 0,1 41,9 53,3 4,7 10. Petrolioaren birfinketa 0,5 0,0 543,0 0,0 50,0 50,0 0,0 3,6 96,4 11. Industria kimikoa 2,4 1,5 23,7 68,5 31,5 0,0 18,3 81,7 0,0 12. Kautxua eta plastikoa 7,9 3,6 32,7 76,2 22,1 1,7 12,3 34,6 53,0 13. Industria ez metalikoa 2,9 2,9 14,7 83,8 15,2 0,9 27,0 44,5 28,4 14. Metalurgia eta gai metalikoak 34,9 31,4 16,5 82,2 16,9 0,9 24,4 51,8 23,8 15. Makineria 13,6 9,0 22,5 75,4 23,4 1,2 16,5 57,7 25,8 16. Material elektrikoa 8,3 6,3 19,7 79,8 18,7 1,5 14,7 55,8 29,6 17. Garraiorako materiala 8,9 2,3 57,8 67,4 28,8 3,8 5,7 41,3 53,0 18. Bestelako manufakturak 3,9 8,9 6,4 93,5 6,5 0,0 44,1 55,9 0,0 19. Energia elektrikoa, gasa eta ura 1,7 1,6 15,9 88,1 10,2 1,7 12,7 36,9 50,4Iturria: EUSTAT, Jarduera Ekonomikoen Direktorioa.Goiko 9.3. taulan ikusten den bezala, sektore batetik bestera asko aldatzen da enpleguaren tamaina-tarteen araberakosailkapena. Euskal AEko industri sektorean 2008an Metalurgia eta gai metalikoak adarrak du euskal industriako en-plegu eta establezimenduen ehuneko handiena: lehenengoaren % 34,9 eta bigarrenaren % 31,4. Sektore honetako en-pleguaren % 57,7 20 eta 250 langilerekiko establezimenduetan dago. Establezimenduek batez beste 15 enplegu dituzte(14,9), eta batezbesteko hori soilik gainditzen du (nabarmen gainera) Petrolioaren birfinketa adarrak (543 enplegu).Urrunago geratzen dira, aitzitik, Garraio-materiala (57,8), Kautxua eta plastikoa (32,7), Industria kimikoa (23,7) eta Ma-kineria (22,5) adarrak. 6 sektore daude 250 langile baino gehiagoko establezimendurik gabeak eta soilik Petrolioaren bir-finketa, Kautxua eta plastikoa, Garraio-materiala eta Energia elektrikoa, gasa eta ura adarretan da nagusi estratu hau.Estratu txikiko establezimenduak, 20 langile baino gutxiagokoak, 4 sektoretan dira nagusi kontzentratzen duten enple-guaren arabera: Mineral metalikoak eta ez-metalikoak, Ehungintza eta jantzigintza, Larruaren eta oinetakoen industriaeta Zuraren industria. 39
  • 41. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 2009 10. INDUSTRIA ESKUALDEEN ARABERAPanoramika honen azkeneko kapitulu honetan euskal industria eskualdeen arabera nola banatuta dagoen aztertuko da.2008rako azterketatik ondorioztatzen denez, Arabak eta Bizkaiak hiriburuan oso kontzentratuta dute industria, aldiz, Gi-puzkoan barreiatuago dago eta lurraldean modu orekatuagoan banatuta.Hiru hiriburuetako eskualdeak (Bilbo Handia, Arabako Lautada eta Donostia) dira, gainera, industrian landun gehien du-tenak eta ekonomiako sektore honi balio erantsi handiena ematen diotenak. Aldiz, beste hiru dira industrian enplegugutxien dutenak eta industriako balio erantsian pisurik txikiena dutenak: Arabako Mendialdea, Enkarterria eta ArabakoHaranak.10.1. grafikoa. Industriako landunak eskualdeen arabera Arabako Mendialdea Enkarterri Arabako Haranak Gorbeialdea Markina-Ondarroa Arabako Errioxa Gernika-Bermeo Arratia-Nervioi Bidasoa Beherea Plentzia-Mungia Kantauri Arabarra Tolosa Deba Barrena Urola Kosta Goierri Deba Garaia Durangaldea Donostialdea Araba Lautada Bilbo Handia 0 5.000 10.000 15.000 20.000 25.000 30.000 35.000 40.000 45.000 50.000 55.000 60.000Iturria: EUSTAT, Industri Estatistika.Eskualdearen araberako langileen datuei dagokienez, Euskal AEn 2008an industrian lana egindako 250.292 laguneta-tik % 47 Arabako Lautadan, Bilbo Handian eta Donostialdean pilatzen dira.Hiru eskualde handi horietatik Bilbo Handian eta Donostialdean enplegu okupatuak % 2,0 eta % 1,8 egin du behera, hu-rrenez hurren. Soilik Arabako Lautadan gehitu da, pixka bat, okupazio maila (% 0,3). 40
  • 42. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 20092008. urtean, eskualdeko joera orokorra enplegu kopuruaren galera izan da, aurreko urtearen aldean betiere. Eskualdegutxi aldendu da joera orokor horretatik; besteak beste Araban, Arabako Haranak (enpleguaren % 5eko hazkundeare-kin) eta arestian aipatutako Arabako Lautada. Bizkaian, Enkarterrik bakarrik mantendu du enplegu maila (% 0,2), bainakontuan izan behar da eskualde horrek izan zuela Bizkaian industriako enplegu gutxien. Gipuzkoan, soilik Goierrin etaTolosaldean igo da enplegu kopurua aurreko urtearen aldean: % 1,0 eta % 0,4, hurrenez hurren.10.2. taula. Landunen eboluzioa eskualdearen arabera, Euskal AE 2007-2008 2007 2008 D 08/07 Euskal AE 255.294 250.292 -2,0 Araba 49.707 49.453 -0,5 Arabako Haranak 1.980 2.079 5,0 Arabako Lautada 31.708 31.792 0,3 Arabako Mendialdea 421 418 -0,7 Arabako Errioxa 4.349 4.100 -5,7 Gorbeialdea 3.658 3.559 -2,7 Kantauri Arabarra 7.591 7.505 -1,1 Bizkaia 106.378 103.989 -2,2 Arratia-Nervioi 5.239 4.849 -7,4 Bilbo Handia 61.032 59.791 -2,0 Durangaldea 23.216 22.953 -1,1 Enkarterri 2.048 2.052 0,2 Gernika-Bermeo 4.517 4.305 -4,7 Markina-Ondarroa 4.257 4.016 -5,7 Plentzia-Mungia 6.069 6.023 -0,8 Gipuzkoa 99.209 96.850 -2,4 Bidasoa Beherea 5.906 5.740 -2,8 Deba Barrena 10.888 10.407 -4,4 Deba Garaia 19.553 18.643 -4,7 Donostialdea 26.511 26.026 -1,8 Goierri 14.553 14.705 1,0 Tolosa 8.660 8.697 0,4 Urola Kosta 13.138 12.632 -3,9Iturria: EUSTAT, Industri Estatistika. 41
  • 43. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 200910.3 Grafikoa. Industriako landunak eskualdeen arabera, 2008. Plentzia- Bidasoa Mungia Markina-Ondarroa Beherea Gernika- Bilbo Bermeo Deba Donostialdea barrenaUrola Kosta Durangaldea Encarterri Arratia- Tolosa Kantauri Nervioi arabarra Deba Garaia Goierri Gorbeialdea Arabako Lautada Arabako haranak 418 - 2 079 (3) Arabako Mendialdea 3 559 - 4 305 (4) 4 849 - 7 505 (4) Arabako Errioxa 8 697 - 14 705 (4) 18 643 - 59 791 (5)Araban eta Bizkaian hiriburua dagoen eskualdean pilatzen da industria eta Arabaren kasuan lurraldeko balio erantsiosoaren % 60,8 da. Bizkaian pilaketa are handiagoa da, Bilbo Handiko eskualdean bildu baita lurraldeko balio erantsiosoaren % 62,6. Pilaketa hau areagotu egiten da Bilbo Handiari Durangaldea erantsiz gero, bien artean % 82,2 pilat-zen baitute. Gauza bera gertatzen da Araban, Lautadari Kantauri Arabarra gehituz gero lurraldeko industriaren % 77,9baino gehiago baitira.Baina Gipuzkoan, industriaren banaketa bestelakoa izan da. Donostia-San Sebastián eskualdean lurraldeko balioerantsi osoaren % 30,5 izan da, baina Goierrin eta Deba Garaian Gipuzkoako industriaren % 17,6 eta % 17,1 daude,hurrenez hurren.Eskualde horien garrantzia kontuan hartuta, Araban eta Bizkaian aurreko urtearekiko balio erantsiaren hazkundetasek hiriburuen bilakaeraren eragina dute.Araban, Arabako Lautadaren hazkundea % 2,9 izan da, lurralde osoak izan duen bera. Lurraldeko urte arteko hazkun-derik handiena Arabako Mendialdeari dagokio, % 22,6rekin, baina ia ez du baliorik. Arabako Haranak eta KantauriArabarrak izan dute, ondoren, hazkunderik handiena: % 7,7 eta % 4,4, hurrenez hurren. Lurraldeko industriaren por-taerarik txarrena Arabako Errioxan eman da; hemen, balio erantsiak % 1 egin du behera. 42
  • 44. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 200910.4 taula. Balio Erantsi Gordina faktore kostuetan-BEGfkaren bilakaera eskualdeen arabera,2007-2008. 2007 2008 D 08/07 Euskal AE 17.615.267 17.997.138 2,2 Araba 3.594.157 3.696.723 2,9 Arabako Haranak 142.378 153.354 7,7 Arabako Lautada 2.184.633 2.248.621 2,9 Arabako Mendialdea 19.077 23.383 22,6 Arabako Errioxa 382.435 378.430 -1,0 Gorbeialdea 259.903 260.487 0,2 Kantauri Arabarra 605.730 632.449 4,4 Bizkaia 7.281.370 7.546.849 3,6 Arratia-Nervioi 311.577 297.816 -4,4 Bilbo Handia 4.538.472 4.721.396 4,0 Durangaldea 1.454.613 1.479.129 1,7 Enkarterri 140.240 150.699 7,5 Gernika-Bermeo 243.563 250.589 2,9 Markina-Ondarroa 248.099 261.217 5,3 Plentzia-Mungia 344.806 386.004 11,9 Gipuzkoa 6.739.740 6.753.566 0,2 Bidasoa Beherea 304.669 324.012 6,3 Deba Barrena 587.361 591.800 0,8 Deba Garaia 1.273.822 1.156.899 -9,2 Donostialdea 1.951.588 2.059.400 5,5 Goierri 1.238.304 1.186.869 -4,2 Tolosa 550.062 597.671 8,7 Urola Kosta 833.934 836.915 0,4Iturria: EUSTAT, Industri Estatistika.Bizkaian balio erantsiaren batez besteko hazkundea % 3,6 izan da. Plentzia-Mungia (% 11,9), Enkarterri (% 7,5), Mar-kina-Ondarroa (% 5,3) eta Bilbo Handia (% 4) eskualdeek hazkunde hori gainditu dute. Beste aldean, balio erantsianhazkunde tasa txikienak izan dituzte Arratia-Nerbioi (-% 4,4) eta Durangaldea eskualdeek, nahiz eta azken honek %1,7ko hazkunde positiboa izan. 43
  • 45. EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICA Euskal Industriaren Panoramika 200910.5 grafikoa. Industriako BEGfk eskualdeen arabera, 2008. Plentzia- Bidasoa Mungia Beherea Gernika- Markina-Ondarroa Bermeo Bilbo Donostialdea Deba Beherea Enkarterri Duranguesado Urola Kosta Tolosa Arratia- Kantauri Nervioi Arabarrak Deba Garaia Goierri Gorbeialdea Arabako Lautada Arabako Haranak 23 383 - 153 354 (3) Arabako Mendialdea 250 589 - 297 816 (4) 324 012 - 591 800 (4) Arabako Errioxa 597 671 - 1 156 899 (4) 1 186 869 - 4 721 396 (5)Iturria: EUSTAT, Industri Estatistika.10.6 taula. Balio Erantsi Gordina faktore kostuetan-BEGfk eskualdeen arabera, 2007-2008. Arabako Mendialdea Enkarterri Arabako Haranak Gernika-Bermeo Gorbeialdea Markina-Ondarroa Arratia-Nervioi Bidasoa Beherea Errioxa Arabarra Plentzia-Mungia Deba Beherea Tolosa Kantauri Arabarra Urola Kosta Deba Garaia Goierri Durangaldea Donostialdea Arabako Lautada Bilbo Handia 0 500.000 1.000.000 1.500.000 2.000.000 2.500.000 3.000.000 3.500.000 4.000.000 4.500.000 5.000.000Iturria: EUSTAT, Urteko Industri Estatistika.Gipuzkoako batez besteko hazkundea izan da hiru lurraldeetatik eskasena: % 0,2ko tasa. Bilakaera onenak ondoko es-kualdeetan eman dira: Tolosaldea (% 8,7ko hazkundea), Bidasoa Beherea (% 6,3) eta Donostia-San Sebastián (% 5,5).2008. urtean portaera txarrenak izan dituzten eskualdeak, aldiz, Deba Garaia (% 9,2ko beherapena) eta Goierri (balioerantsiak % 4,2 egin zuen behera) izan dira. 44
  • 46. Erakunde Autonomiaduna Organismo Autónomo del u EUSKAL ESTATISTIKA ERAKUNDEA INSTITUTO VASCO DE ESTADÍSTICAwww.eustat.es