Your SlideShare is downloading. ×
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
6
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
1,090
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
9
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Этүгэн дээд сургууль Лекц №6 Цацрагийн экологи Бэлтгэсэн: Б. Балдан-Осор Улаанбаатар 2011 он
  • 2. Оршил
    • Аливаа амьд организмд байгалийн цацраг ямар нэгэн хэмжээгээр байнга нөлөөлж байсан байна. (1950 аад он хүртэл)
      • Энэ үед хортой нөлөө бага байсан.
    • Орчин үед хүний бий болгосон зохиомол цацрагийн нөлөөний үр дагавар нь олон улсын сэтгэлийг түгшээж байна.
    • Ялангуяа иончлогч цацрагийн их тун нь эс эдэд хүнд гэмтэл үүсгэж удам дамжсан өвчлөлүүдийг бий болгодог.
  • 3. Үргэлжлэл
    • Иончлогч цацраг нь өнө эртнээс байгаль дээр байсан бөгөөд маш бага тун хэмжээтэй байсан байна.
    • Орчин үед техник технологийн үсрэнгүй хөгжил нь иончлогч цацрагийг их хэмжээтэйгээр үйлдвэрлэж байна. Тухайлбал атомын цахилгаан станцууд л гэхэд 2000 оны байдлаар дэлхий дээрх нийт эрчим хүчний 20% ийг хангаж байсан.
    • Атомын цахилгаан станцын аюулгүй байдлыг хангавал байгаль орчинд хоргүй сайн технологи бөгөөд аюулгүй байдал алдагдвал маш өндөр хор уршиг үзүүлдэг.
  • 4. Цацрагийн хүчин зүйл
    • Эсрэг тэмдэгтэй цахилгаан цэнэгийг үүсгэж байгаа цацрагийг иончлогч цацраг гэнэ.
    • Иончлогч цацрагийг үүсгэн нэг атомын цөм нөгөөд хувирахыг цацраг идэвх гэнэ.
    • Иончлогч цацраг буюу цацраг идэвхт туяа нь амьд бие махбодийн доторх химийн холбоог задлан биологийн олон өөрчлөлтүүдийг бий болгодог.
  • 5. Цацрагийн фон
    • Тодорхойолт: Цацрагийн фон гэдэг нь сансарын ба дэлхийн гаралтай байгалийн эх үүсвэр болон хүний үйл ажиллагааны үр дүнд амь мандалд цацагдсан радионуклидүүдээс үүсэж байгаа иончлогч цацраг юм.
    • Эмчилгээ оношилгооны зориулалттай цацрагууд энд хамаардаггүй.
    • Цацрагийн фоныг 3 ангилж үздэг байна.
      • Байгалийн цацрагийн фон
      • Техникээр өөрчлөгдсөн байгалийн цацрагийн фон
      • Зохиомол цацрагийн фон
  • 6. Байгалийн цацрагийн фон
    • Цацрагийн фон гэдэг нь сансарын ба дэлхийн гаралтай байгалийн эх үүсвэрээс амьд организмд нөлөө үзүүлж буй иончлогч цацраг юм.
    • Цацрагийн фон нь амьд организмд нөлөөлөх байдлаараа гадаад болон дотоод гэж ангилдаг.
      • Амьд бие организмын гадна оршиж гаднаас үйлчилдэг
      • Ус, агаар хоол хүнсний хамт организмд нэвтрэн дотроос үйлчилдэг.
  • 7. Техникээр өөрчлөгдсөн байгалийн цацрагийн фон
    • Хүний үйл ажиллагааны үр дүнд тодорхой хэмжээний өөрчлөлт үүсгэдэг байгалийн эх үүсвэрээр үүсгэгдсэн иончлогч цацраг юм.
    • Тухайлбал
      • Эрдэс бордоог бэлтгэх юмуу ашиглах (фосфорын бордоо)
      • Ашигт малтмал олборлох ... гэх мэт
  • 8. Зохиомол цацрагийн фон
    • Амь мандалд сарнисан зохиомол радионуклидээс үүссэн цацраг юм. Үүнийг атомын цахилгаан станц, цөмийн бөмбөг дэлбэрэх үед үүсгэдэг байна.
    • Гэвч эдгээр бий болсон иончлогч цацраг нь байгалийн цацрагийн фоныг 3-5% - оор ихэсгэдэг байна.
  • 9. Иончлогч цацрагийн эх үүсвэрүүд
    • Атомын цахилгаан станцын үйл ажиллагаа
    • Атомын цахилгаан станц
    • Рентген радио изотопын эмчилгээ оношилгоо
    • Гэр ахуйн тоног төхөөрөмж (телевизор, электрон бараанууд гэх мэт)
    • Цөмийн бөмбөгийн дэлбэрэлт (туршилт хийх, дайн хийх)
    • Сансрын туяа
    • Нарны гэрэл
  • 10. Атомын цахилгаан станц
    • 1954 оноос атомын цахилгаан станцыг ашиглаж эхлэн улам боловсронгуй болгосоор байна.
    № Он Цөмийн реакторын тоо 1 1984 345 2 1986 316 3 1988 433 4 1990 470
  • 11. Атомын цахилгаан станц
    • Аваар осолгүй ажиллах ёстой бөгөөд иончлогч цацраг байгаль орчинд цацагдахаас урьдчилан сэргийлэх ёстой бөгөөд радионуклид нь аюулгүй байдлын хэм хэмжээнээс хэтрэх ёсгүй.
    • Атомын цахилгаан станц нь хөрсийг цацраг идэвхт бодисоор бохирдуулах нь харьцангуй бага байдаг.
    • Агаарт хаягдаж байгаа бодисуудын ихэнх нь ксенон, криптон, аргон байдалтайгаар цацагддаг.
    • Аюулгүй байдал алдагдвал агаарт цацагдаж байгаа иончлогч цацраг нь зарим тохиолдолд 1000 км зайд байгаа хүн амд нөлөөлдөг.
  • 12. Атомын цахилгаан станц
    • Цөмийн реактортой ойр амьдардаг хүмүүс илүү их цацрагийн тун биедээ шингээж авдаг байна.
    • Хүн зөвшөөрөгдөх тун хэмжээнээс илүү их тунг биедээ шингээж авбал олон төрлийн өвчин тусч эхэлдэг байна.
    • Атомын цахилгаан станцаас ялгарч байгаа иончлогч цацраг нь байгалийн цацрагийн фонын 3% иас илүү гардаггүй байна.
  • 13. Атомын цахилгаан станц
  • 14. Атомын цахилгаан станцын дэлбэрэлт
    • 1986 онд Чернобылийн цахилгаан станц дэлбэрч маш их хэмжээний хор уршиг учруулж байсан байна.
    • ОХУ-ын 17 муж цацраг идэвхт бодисоор бохирдсон бөгөөд хөрш зэргэлдээх улс орнуудын нутаг дэвсгэрийг хамарсан.
    • Дэлхий дээр 14 улс, оронд 150 гаруй осол гарч байсан байна.
  • 15. Атомын цахилгаан станцын хог хаягдал
    • Атомын цахилгаан станцын хамгийн том асуудал нь олон янзын цацраг идэвхтэй хаягдал юм.
    • Олон улс орнууд үүнийг бүрэн шийдэж чадахгүй байна.
    • Шийдэж байгаа арга замууд
      • Далай тэнгисийн гүнд хаяж байна.
      • Ядуу буурай улс орнуудад мөнгө төлж газарт булуулах
      • Гүн нүхэнд 500 жилийн баталгаатай хаалт хийж түүн дотроо битүүмжлэх ... гэх мэт
  • 16. Хог хаягдал хуримтлагдаж байгаа нь
  • 17.  
  • 18. Гарах арга зам
    • Огторгуйд хаях:
      • Энэ нь хөрөнгө мөнгөний хувьд асар их зардалтай тул одоогоор яригдаж байгаа, шийдэгдээгүй
      • Сарыг цацраг идэвхт хаягдлын хогийн цэг болгох. Үүнд бас хөрөнгө мөнгөний асуудал тулгарч байна.
        • Дэлхий дээр эдгээр хог хаягдалын асуудал маш их хурцаар тавигдаж байгаа бөгөөд дэлхийн хэмжээний бас нэгэн тулгамдсан асуудал болоод байна.
  • 19.
    • Цацраг идэвхт материал, хог хаягдал дээр байх шошго.
  • 20. Иончлогч цацрагийг анагаах ухаанд хэрэглэх нь
    • Орчин үед оношлогоо болон эмчилгээнд маш өргөн хэрэглэж байна.
    • Гэвч тунг (дооз) тохируулж хэрэглэхгүй бол анагаах, эмчлэхээсээ илүү хор уршиг учруулж болно.
    • Цацрагийн их тун нь амьд биеийн молекул, биохимийн холбоог өөрчлөн задалж улмаар олон төрлийн өвчин эмгэг үүсгэдэг.
      • Хортой, хоргүй хавдарууд, удамшлын өвчин гэх мэт зэргийг үүсгэдэг байна.
  • 21. Рентген оношлогоо
    • Оношлогоо, эмчилгээнд тодорхой хугацаатайгаар хэрэглэнэ.
    • Тухайн хугацаанаас хэтэрвэл цацрагийн тун ихдэж хортой үйлчлэл үзүүлдэг байна.
  • 22. Рентген оношлогоо
  • 23. Цацрагийн шарлага
  • 24. Иончлогч цацрагийн биологийн үйлчлэл
    • Иончлогч цацраг нь Биологийн маш өндөр идэвхтэй.
    • Гэхдээ шарлагын тунгаас бүх зүйл хамаарна.
    • Тунг шингээж авахдаа амьтны аймаг болон ургамлын аймаг, бичил биетэн зэрэг нь ялгаатай байдаг.
    • Мөн иончлогч цацрагийн биологийн үйлчлэл нь эд, эрхтэн бүрд харилцан адилгүй нөлөө үзүүлдэг.
  • 25. Иончлогч цацрагийн биологийн үйлчлэл
    • Иончлогч цацраг нь бие махбодийн биохимийн процесст нөлөөлж гажуудуулдаг.
    • Цусанд шилжин биеийг бүхлээр нь хордуулж дархлааны системийг устгадаг байна.
    • Иончлогч цацрагаар үүсгэгдсэн өвчлөлүүд
      • Туяаны өвчин, арьсны үрэвсэл, цацрагаар үүсгэгдсэн нүдний цөцгий бүдгэрэх, үргүйдэлт, ургийн гаж хөгжлүүд...
      • Хортой болон хоргүй хавдарууд удамшлын өвчнүүд ордог байна.
  • 26. Цөмийн зэвсэг
    • Анх 1945 онд АНУ Япон орны Хирошима, Нагасака хотууд дээр цөмийн бөмбөг хаяж туршсан байдаг.
    • Үүнээс хойш АНУ. ОХУ. Англи. Хятад. Франц зэрэг улс орон нэлээд олон туршилтын дэлбэрэлтийг агаарт болон газар доор хийсэн байна.
    • Агаарт болон газар доор их хэмжээний цацраг цацагдсан гэж үздэг бөгөөд эдгээр цацагдсан радионуклид нэг сараас 100 жил хүртэл оршдог байна.
  • 27. Цөмийн зэвсэг 1945 он Little boy
  • 28. Дэлбэрч байх үе
  • 29.  
  • 30. Дэлбэрсэний дараа нь
  • 31. Амьд үлдсэн хүн эмнэлэгт
  • 32. Төрөлхийн удмын гажиг, согог той хүүхэд
  • 33. Цөмийн дэлбэрэлт явагдахад юу болох вэ?
    • Маш их хэмжээний агаарын даралт бий болж улмаар газраас байшин барилга, хүн амьтан, ургамлыг газрын хөрснөөс арчдаг.
    • Маш өндөр тунгийн иончлогч цацраг 100км радиуст тархана.
    • Маш их дулааныг үүсгэдэг.
    • Цацраг идэвхт тунадас үүсдэг.
    • Хүчиллэг шинж чанартай хар бараан үүлүүд бий болж улмаар хүчлийн бороо орно.
    • Амьд үлдсэн амьд биетүүд хүчлийн бороонд түлэгдэх, их халуунаас болж ам цанган уудаг байна.
  • 34. Эрүүл чийрэг монгол хархүү
  • 35. Анхаарал тавьсан явдалд баярлалаа

×