Loading…

Flash Player 9 (or above) is needed to view presentations.
We have detected that you do not have it on your computer. To install it, go here.

Like this presentation? Why not share!

TüRkiyede Akarsu şEkilleri

on

  • 11,281 views

 

Statistics

Views

Total Views
11,281
Views on SlideShare
9,701
Embed Views
1,580

Actions

Likes
2
Downloads
102
Comments
2

7 Embeds 1,580

http://www.ingilizcecin.net 1199
http://www.dilgilizce.com 131
http://www.kpss10.com 131
http://www.kpssdershanesi.net 85
http://www.slideshare.net 25
http://www.kpss2012.com 8
http://webcache.googleusercontent.com 1
More...

Accessibility

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel

12 of 2

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
  • çok güzel
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
  • Teşekkürler
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    TüRkiyede Akarsu şEkilleri TüRkiyede Akarsu şEkilleri Presentation Transcript

    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ Yağışlarla yeryüzüne inen, kar ve buzulların erimesiyle açığa çıkan ve kaynaklar yoluyla yeryüzüne ulaşan suların bir oluk içerisinde akışa geçmesiyle akarsular oluşur.
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ
      • Türkiye Akarsularının Genel Özellikleri;
      • Eğimleri fazla
      • -akış hızı çok
      • -aşındırıcı etkisi çok
      • -enerji potansiyelleri yüksek
      • -ulaşıma elverişli değiller
      • Rejimleri düzensiz
      • Boyları kısa
      • Denge profiline ulaşmamışlar
      • Enerji üretiminde, sulama ve içme suyu amaçlı kullanılır
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ (2001 KMS) Akarsularımız en az hangi amaca hizmet etmektedir? a)Enerji elde etme b)Su depolama c)Tarım alanlarını sulama d)Kültür balıkçılığı yapma e)Kullanma suyu elde etme
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ (2003 KPSS) Türkiye’deki akarsulardan en çok I. Sulama II. Elektrik enerjisi elde etme III.Ulaşım IV.Su sporları yapma Amaçlarından hangileri için yararlanılmaktadır? a)I ve II b)I ve III c)II ve III d)II ve IV e)III ve IV
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ (2003 KPSS) Geçtikleri yerlerin endüstri ve kentleşme durumları göz önüne alındığında, aşağıdaki akarsulardan hangisinin diğerlerine göre daha az kirlenmesi beklenir? a)Meriç b)Sakarya c)Gediz d)Aras e)Büyük Menderes
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ (2004 KPSS) Aşağıdaki akarsuların hangisinin geçtiği yerleri endüstrileşme ve kentleşme durumları göz önüne alındığında, daha az kirlenmesi beklenir? a)Gediz b)Zap c) Büyük Menderes d)Ergene e)Porsuk
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ Akarsu drenaj ağı Ağız Çığır Açık havza Kapalı havza
    • TÜRKİYE AÇIK HAVZA AKARSULARIMIZ
    • TÜRKİYE KAPALI HAVZALARI
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ (1999 DMS Önlisans) Denize ulaşan akarsuların havzalarına açık havza, denize ulaşmayanlarınkine ise kapalı havza denir. Aşağıdakilerden hangisinde, açık havzalı ve kapalı havzalı iki akarsu doğru olarak verilmiştir? Açık havza Kapalı havza a)Aras Susurluk b)Sakarya Aras c)Çoruh Sakarya d)Sakarya Susurluk e)Aras Çoruh
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ
      • Akarsuyun akış hızı;
      • Akarsuyun, herhangi bir kesitinde birim zamanda aldığı yola denir. Hızı etkileyen faktörler;
            • Eğim
            • Su miktarı
            • Yatağın genişliği
            • Akarsuyun taşıdığı yük miktarı
            • Bitki örtüsü
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ
      • Akarsuyun debisi;
      • Akarsuyun, herhangi bir kesiminden 1 saniyede geçen su miktarıdır. Debiyi etkileyen faktörler;
            • Yağış miktarı
            • Akarsuyun beslenme havzasının genişliği
            • Akarsu yatağının geçirimliliği
            • Sıcaklık
            • Akış hızı
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ (1999 DMS Lisans Düzeyi) Türkiye’nin büyük hidroelektrik santrallerinin üzerinde bulunduğu akarsular kaynaklarını aşağıdaki coğrafi bölgelerin hangisinden almaktadır? a)Güneydoğu Anadolu b)Doğu Anadolu c)Karadeniz d)Akdeniz e)Ege
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ (1999 DMS Lisans Düzeyi) Yamaçların dik olduğu dağlık alanlarda akarsuların aşındırma gücü arttığı için bu alanlardaki akarsu vadileri derindir. Buna göre, aşağıdaki bölümlerin hangisinde akarsu vadilerinin daha derin olması beklenir? a)Güney Marmara b)Konya c)Ege d)Doğu Karadeniz e)Ergene
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ (2000 DMS Öğretmenlik) Taşıdığı su miktarları ve vadisindeki yer şekilleri göz önüne alındığında, aşağıdaki akarsuların hangisinden sağlanan hidroelektrik enerjinin en fazla olması beklenir? a)Susurluk b)Yeşilırmak c)Fırat d)Dalaman e)Gediz
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ
      • Akarsu rejimi
      • Yağış rejimi(en fazla etkiye sahip)
      • Yağış biçimi
      • Sıcaklık şartları
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ 1.Düzenli rejimli akarsular 2.Düzensiz rejimli akarsular 3.Karma rejimli akarsular(genelde büyük akarsular) -Yağmur sularıyla beslenen akarsular(Akdeniz ve Ege bölgesi akarsuları) -Kar ve buz sularıyla beslenen akarsular (D. Karadeniz ve D.Anadolu bölgesi akarsuları) -Kaynak sularıyla beslenen akarsular(Manavgat, Düden suyu ve Köprü çayı) -Sel rejimli akarsular (İç Anadolu bölgesi akarsuları) -Gölden çıkan akarsular
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ
      • -Gölden çıkan akarsular
      • Çarşamba suyu-Beyşehir gölü
      • Kovada çayı-Eğridir gölü
      • Kocaçay-Manyas gölü
      • Kemalpaşa-Orhaneli-Ulubat gölü
      • Karasu-Erzurum ovası yakınlarındaki göl ve bataklık
      • Arpaçay-Çıldır gölü
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ (1999 DMS Lisans Düzeyi) Doğu Anadolu Bölgesinden doğan ve buradan beslenen akarsuların taşıdığı su miktarı kış mevsiminde en azdır. Böyle bir durumu ortaya çıkaran başlıca etken aşağıdakilerden hangisidir? a)Yer altı su seviyesinin yüzeye yakınlığı b)Yağış rejimi c)Yağış çeşidi d)Akarsu havzalarının genişliği e)Akarsuya karışan kol sayısı
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ (2002 KPSS) Türkiye’de akarsuların genellikle en fazla suyu ilkbaharda taşımalarının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir? a)Barajlardaki fazla suların boşaltılması b)Tabansuyu seviyesinin yükselmesi c)Buharlaşmanın azalması d)Akarsuların taşıdığı madde miktarının artması e)Kar erimeleri ile yağışların birleşmesi
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ (1999 DMS Lisans Düzeyi) Doğu Karadeniz bölümündeki akarsuların rejimleri dikkatle incelendiğinde; -Yağışın en çok düştüğü mevsim sonbahar ayları iken -akarsu akımının arttığı dönem ilkbahar aylarıdır. Buna göre, akım miktarının yağış miktarına paralellik göstermemesi aşağıdaki özelliklerden hangisiyle açıklanabilir? a)Yüksek dağların bulunması b)Nem oranının yüksek olması c)Bitki örtüsünün gür olması d)Toprak yapısının çeşitli olması e)Baraj sayısının az olması
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ
      • Türkiye’yi en çok şekillendiren dış kuvvet akarsulardır.
      • Akarsular araziyi iki biçimde şekillendirebilirler;
      • Aşındırma (Erozyon)
      • Biriktirme (Akümülasyon)
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ
      • Akarsuların Aşındırma Faaliyetleri
      • Aşındırmayı ;
        • Akış hızı,
        • Su miktarı,
        • Yatak eğimi,
        • Taşınan materyalin miktarı,
        • Akarsu yatağını oluşturan kayaçların direnci,
        • Akarsu yatağı çevresindeki bitki örtüsü, gibi etmenler etkiler.
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ
      • Üç tür aşındırma*;
      • Hidrolik (suyun yatak kenarlarına çarpması)
      • Mekanik * (suyun içindeki çakıl, kum gibi materyalin kenarlara çarpması)
      • Kimyasal (suyun taş ve tabakaları eritmesi)
      • Genç akarsu aşındırır; yaşlı akarsu biriktirir.
      • Akarsular yukarı çığırlarında daha çok aşındırırlar;
      • orta çığırlarında taşırlar; aşağı çığırlarında da biriktirirler.
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ
      • Akarsu Aşınım Şekilleri
      • I. Vadiler
      • Sürekli iniş gösteren, akarsuyun yatağı ile birlikte içine yerleştiği, uzun oluklara vadi denir. Vadiler;
        • Akarsuyun çığrına,
        • Yer şekillerine,
        • Kayaların direncine,
        • Akarsuyun aşındırma gücüne, bağlı olarak farklı şekiller alırlar.
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ
      • Başlıca Vadi Şekilleri
      • Boğaz (Yarma) vadi
      • Bu vadiler, genellikle sıradağları enine kesen dik yamaçlı derin vadilerdir.
      Canik dağlarını yaran Yeşilırmak vadisi, Küre dağlarını geçen Kızılırmak vadisi, Samanlı dağlarından geçen Sakarya nehrinin oluşturduğu Geyve boğazı,
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ 2. Kanyon vadi Bu vadiler, tortul tabakaların yatay olarak uzandıkları arazilerde ya da karstik bölgelerde oluşan vadilerdir. Taşeli platosunu yararak geçen Göksu nehrinin içinde aktığı vadi, Türkiye’de kanyon vadiye en güzel örnektir.
    • Amerika’daki Colorado ırmağının oluşturduğu “Big Grand” kanyonu
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ 3. Çentik vadi Aşınmaya karşı direnci fazla olan arazilerde, derine aşındırma ile meydana gelen ve profili “V” şeklinde olan vadilerdir. Çentik vadiler, daha çok akarsuyun yukarı çığırında bulunur. Bu tür vadilerde derine aşındırmanın devam etmesiyle boğaz vadiler oluşur.
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ 4. Geniş tabanlı vadi Akarsu yatağında eğimin azaldığı yerlerde derine aşındırmadan çok yana doğru aşındırmanın fazla olduğu yerlerde oluşur. Vadi tabanında eğim azaldığı için aynı zamanda biriktirme alanları oluşur.
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ II.Dev Kazanı * Akarsu yatağında suların basamaklardan düşerek aktıkları yerde oluşturdukları çukurluktur.
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ III.Menderes (Büklüm) Akarsu yatağındaki eğimin azalması, akarsuyun salınımlar yaparak akmasına neden olur. Vadi yamacına çarpan sular vadi yamacını aşındırarak vadinin tabanını genişletir ve büklümler yaparak akmaya başlar.
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ IV. Plato Çeşitli yükseklikteki düzlüklerin akarsu vadileriyle parçalanması sonucu oluşur. V. Peneplen (Yontukdüz) Akarsu aşınımındaki son safhadır. Akarsu aşındırmasıyla vadiler genişler, yamaçlar yatıklaşır ve arazinin yükseltisi alçalır. Sonuç olarak deniz seviyesine yakın, geriye doğru hafifçe yükselen, dalgalı, geniş düzlükler oluşur. Bu düzlüklere peneplen denir. Peneplenler, diğer aşınım şekillerine göre daha uzun sürede, milyonlarca yıl içerisinde oluşurlar.
    • VI.Peribacası Bitki örtüsünden yoksun arazilerdeki kil, kum ve tüflerin iri blok halindeki kayalarla karışık olarak bulunduğu arazilerde oluşur. Özellikle seyelanlar, gevşek maddeleri kolaylıkla aşındırır, ancak direçli iri bloklar altlarındaki kısımları aşınmaya karşı korurlar. Zamanla bu alanlar külaha benzer.
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ VII.Kırgıbayır (Badlands Kurak iklim bölgelerinde, şiddetli erozyona bağlı olarak oluşur. Eğimli ve bitki örtüsünden yoksun araziler, yüzeysel akışlarla sürekli aşınarak, yüzlerce hatta binlerce vadi ve sırtlarla parçalanmıştır. Bu arazilere kötü görünüşleri nedeniyle “badlands” adı da verilmiştir.
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ Akarsu Birikim Şekilleri I. Birikinti Konisi Dağ yamaçlarından inen suların, eğimin azaldığı dağ eteklerinde taşıdıkları materyalleri biriktirmesiyle oluşur. Birikinti konileri genişleyerek “birikinti yelpazesi” haline gelirler. Bursa, Erzincan, Kayseri (Yeşilhisar), Isparta (Senirkent), Konya (Akşehir), Afyon (Çay) gibi şehirler birikinti konisi ve yelpazesi üzerinde kurulmuştur….
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ II. Dağ eteği ovası Birikinti yelpazelerinin genişleyerek birleşmesiyle ortaya çıkan, dalgalı düzlüklerdir.(Bursa ovası, Dörtyol- İskenderun arasındaki kıyı ovası…) III. Dağ içi ovası Eğimin azaldığı alanlarda, dağ eteği ovalarının genişleyerek birbirlerine bağlanmasıyla oluşurlar.(Erzurum ve Erzincan ovaları…
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ Dağ eteği ovaları, tarım alanlarının sınırlı olduğu yerlerde tarım ve hayvancılık faaliyetlerinin yoğunlaştığı yerlerdir.
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ IV. Taban seviyesi ovası Deniz seviyesine yaklaşan akarsuların eğimleri, hızları ve taşıma güçleri azalır. Akarsu, bu bölümde yana aşındırma ile genişleyen vadi tabanına, taşıdığı malzemeleri biriktirmesiyle taban seviyesi ovaları oluşur. (Adapazarı ovası, Çukurova, Batı Anadolu’daki çöküntü alanlarında yer alan ovalar…..
    • TÜRKİYE’DE AKARSU ŞEKİLLERİ Taban seviyesi ovaları, deltaların gerisinde kara üzerindeki biriktirmelerle oluşmuşlardır.
    • Ovalar……. Delta ovaları…. Büyük Menderes deltası, antik Efes ve Milet şehirlerinin kara içinde kalmasına neden olmuştur. Uydu görüntüsüyle delta örneği
    • Gediz deltası, Gediz nehrinin ağız kısmında oluşmuştur. Gediz nehrinin taşıdığı alüvyonların Gediz deltasını genişletmesi bir dönem İzmir körfezini kapama tehlikesi göstermiştir. Ancak 1876 yılında Gediz nehrinin ağız kısmı Foça kıyılarına doğru kaydırılarak İzmir körfezi kurtarılmıştır.