Universeel ontwerpenVolgens de NTID ‘Class-Act’ web-pagina (www.rit.edu/ntid/classact)vertaling: Ernst D. Thoutenhoofd | 2...
recente uitgave (Johnson & Fox 2003) verwijst naar deze overstap in termen van “drempels weghalen inde klas”.Universeel On...
5.   Tolerant voor fouten door gebruikers    6.   Minimale fysieke inzet door gebruikers    7.   Volume en ruimte voor toe...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Universeel ontwerpen

423

Published on

Vertaling van NTID "Class Act" website informatie over principes van Universal Design toegepast in onderwijs ten bate van toegankelijk studeren. Vertaling door Ernst D. Thoutenhoofd ten behoeve van het Doof studeren netwerk, 29 januari 2011.

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
423
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "Universeel ontwerpen"

  1. 1. Universeel ontwerpenVolgens de NTID ‘Class-Act’ web-pagina (www.rit.edu/ntid/classact)vertaling: Ernst D. Thoutenhoofd | 28 januari 2011Wat is universeel ontwerpen?Toegankelijkheid voor iedereen is het doel van Universeel Ontwerpen.Dit onderliggende principe maakt de toepassing van ‘toegankelijkheid’ relevant voor onder andere hetontwerpen van gebouwen, openbare ruimtes, klaslokalen, curriculum en websites. Hoewel het bekend isdat specifieke aanpassingen de participatie van vele mensen helpt verbeteren, blijken ze uiteindelijkaltijd goed voor iedereen.Een definitie van Universeel Ontwerpen zoals dat van toepassing is op het onderwijs gaat als volgt:Universeel Ontwerpen is een aanpak voor het ontwerpen van didactiek, materialen, en leerinhoud (inhet kort: onderwijs) zodat zij onderwijsdeelname door mensen via alle mogelijke leerstijlen mogelijkmaken, en niet alleen meer gelijkwaardige toegang geven tot al bestaande informatie. UniverseelOntwerpen staat de lerende toe om controle uit te oefenen over de methode van leren, terwijl deleerkracht voornamelijk toezicht houdt op het leerproces en het aanbod van leermiddelen.Hoewel dit ontwerp de lerende toestaat onafhankelijk te zijn, is de leerkracht verantwoordelijk voor hetdelen van kennis en het begeleiden van het leerproces. Hierbij moet worden opgemerkt dat UniverseelOntwerpen geen leeruitdagingen verwijdert; het verwijdert uitsluitend barrières tot deelname aan hetleerproces. Eenvoudig gesteld, Universeel Ontwerpen is gewoon goed lesgeven.1Hoe kunnen principes van Universeel Ontwerpen worden toegepast?Vele leersystemen zijn al ontworpen met inachtneming van deze principes. Voor illustratie doeleindenrichten we ons hier op instructie. In dit geval is instructie gebaseerd op principes van UniverseelInstructie Ontwerpen ofwel UIO.2Om tegemoet te komen aan principes van Universeel Ontwerpen, moet instructie: • toegankelijk en eerlijk zijn • flexibel in aanbod en deelname • eenvoudig en betrouwbaar • duidelijk gepresenteerd worden met makkelijk te verkrijgen informatie • een ondersteunende leeromgeving bieden • onnodige fysieke inzet minimaliseren • voor een studieruimte zorgen waarin lerenden, lesgeven en materialen kunnen samenkomen.Drempels weghalen in de klasUniverseel Ontwerpen is ontstaan uit het ontwerpen van schoolgebouwen. Maar onderwijskundigenzagen al snel in dat dezelfde principes die werden gebruikt door architecten net zo goed konden wordeningezet voor het ontwerpen van het curriculum en de bijbehorende pedagogiek (Waksler 1996). Een1 Bron: Ohio State University, The Partnership Grant, improving the quality of educaiton for studentswith disabilities.2 Bron: University of Guelph, Teacher Support Services.
  2. 2. recente uitgave (Johnson & Fox 2003) verwijst naar deze overstap in termen van “drempels weghalen inde klas”.Universeel Ontwerpen voor onderwijs betrekt daarom op institutionele praktijken, de layout vanschoolgemeenschappen, HBO’s en universiteiten, en alle andere structuren die het leren, hoe dan ook enwaar dan ook, mogelijk maken. Degenen die baat hebben bij Universeel Ontwerpen zijn onder andere: • lerenden met ondersteuningsbehoeftes • lerenden met Nederlands als tweede taal • de gehele populatie van lerenden, die allemaal baat hebben bij toepassing van Universeel Ontwerpen.We zien dat Universeel Ontwerpen zich met name richt op het maximaliseren van toegankelijkheid vooridereen, niet alleen studenten met behoefte aan ondersteuning. Middels Universeel Ontwerpen wordenaanpassingen structureel ingebed in het curriculum, niet zomaar later toegevoegd wanneer behoefteszichtbaar worden. Dat wil zeggen dat het vooraf plannen van toegankelijkheid voor alle lerenden hetcentrale vertrekpunt is van Universeel Ontwerpen.Omdat ideeën in relatie tot Universeel Ontwerpen in doorgaande ontwikkeling zijn, is een aantalaanverwante termen ontstaan die hieraan direct zijn ontleed, waaronder ‘Universeel InstructieOntwerpen’, Universeel Ontwerpen voor Leren’ en ‘Universeel Ontwerpen voor Onderwijs’. Al dezetermen hebben meer overeenkomsten dan verschillen met elkaar gemeen.Hoe heeft Universeel Ontwerpen zich ontwikkeld?In 1995 bracht het Center for Universal Design van North Carolina State University architecten,ontwerpers, ingenieurs en andere experts bijeen om zeven centrale principes of concepten voorUniverseel Ontwerpen te formuleren (Bowe 2000). Deze zeven principes—het voorbeeld boven betreftook zeven principes!—zijn sindsdien toegepast in het ontwerpen van gebouwen, openbare ruimtes enandere structuren waar toegankelijkheid een punt van aandacht is, waaronder ook juist met name hetonderwijs.Historich bezien werd het concept van Universeel Ontwerpen echter het eerst geformuleerd in de jaren’70 door architecten die antwoord zochten bij een steeds vaker gehoorde noodzaak om aandacht voorfunctiebeperkte personen mee te nemen in het ontwerpen van gebouwen en andere publieke ruimtes.Zulke gebouwen bleken uiteindelijk zonder uitzondering te beantwoorden aan een klein aantalprincipes, waarmee daarom de kwaliteit van het ontwerp al bij voorbaat kon worden vastgesteld.Zodoende werden nieuwe gebouwen via aandacht voor rolstoelen ontworpen met bredere gangen, liftenen deuren. Toiletten, wasbakken en stoepen werden ook ontworpen conform standaarden voortoegankelijkheid.Een interesante zij-ontwikkeling werd al snel zichtbaar. Kort nadat deze principes algemeen werdeningezet voor architectuur bleek dat niet alleen sommige mensen, maar iedereen wel baat had bij deverbeterde ontwerpen. Zo werden verlaagde stoepranden niet alleen door rolstoelers gebruikt maar ookdoor moeders met kinderwagens, fietsers, skateboarders, oudere mensen, en vele anderen.De term Universeel Ontwerpen omvat daarom principes die structuren—materieel of anderszijds—meertoegankelijk maken voor iedereen. Nog beter, de zeven principes anticiperen op verschillende vormenvan toegankelijkheid, zodat latere dure aanpassingen en ingrepen vaak overbodig zijn. Aanpassingenzijn al aanwezig voordat een persoon, beperkt of niet, er behoefte aan heeft. ‘Voorpassen’ en niet‘aanpassen’ is het doel van de zeven principes.De originele zeven principesDe zeven principes, algemeen gesteld (zie ook ‘Universal Design’ op wikipedia), zijn 1. Gelijkwaardigheid voor gebruikers 2. Flexibel voor gebruikers 3. Eenvoudig en intuitief voor gebruikers 4. Voor de hand liggend informatief voor gebruikers
  3. 3. 5. Tolerant voor fouten door gebruikers 6. Minimale fysieke inzet door gebruikers 7. Volume en ruimte voor toegankelijkheid en gebruikBronnenBowe, F. G. (2000). Universal design in education: teaching non-traditional students. Westport, CT: Bergen & Garvey.Johnson, J. M. & Fox, J. A. (2003). Creating curb cuts in the classroom. In Higbee, J. L., (Ed.), Curriculum transformation and disability: Implementing universal design in higher education (pp.7-17). Minneapolis, MN: General College, University of Minnesota, Center for Research onDevelopmental Education and Urban Literacy.Waksler, R. (1996). Teaching strategies for a barrier free classroom. Journal on Excellence in College Teaching, 7(2), 99-111.

×