faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                                         faculteit gedrags- en...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                              faculteit gedrags- en           ...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                             faculteit gedrags- en            ...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                                    faculteit gedrags- en     ...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen              faculteit gedrags- en              pedagogische ...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                                 faculteit gedrags- en        ...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                                           faculteit gedrags- ...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                                         faculteit gedrags- en...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen            faculteit gedrags- en              pedagogische we...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                                faculteit gedrags- en         ...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                                     faculteit gedrags- en    ...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                               faculteit gedrags- en          ...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                             faculteit gedrags- en            ...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                              faculteit gedrags- en           ...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                              faculteit gedrags- en           ...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                                         faculteit gedrags- en...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                                    faculteit gedrags- en     ...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                             faculteit gedrags- en            ...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                               faculteit gedrags- en          ...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                              faculteit gedrags- en           ...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                              faculteit gedrags- en           ...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                              faculteit gedrags- en           ...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                              faculteit gedrags- en           ...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                              faculteit gedrags- en           ...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                              faculteit gedrags- en           ...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen                                         faculteit gedrags- en...
faculteit gedrags- en             pedagogische wetenschappen             faculteit gedrags- en              pedagogische w...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Leren veren

285

Published on

Presentation with Marieke van Roy to student association ODIOM at its ninth birthday (in Dutch) about learning to learn as teacher professionalisation. Rijksuniversiteit Groningen, Groningen (Netherlands) 9 May 2012.

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
285
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • Illocutie, metonymie en metafoor—Olson’s ‘World on paper’.
  • De orde van het boek: hiërarchische en betrouwbare, stabiel overdraagbare kennis, en de verhouding tussen schrijver en publiek, tekst en lezer—van der Weel, ‘Orde van het Boek’.
  • Denk- en leervaardigheden: leren beter leerbaar maken (+bevindingen)Kwaliteiten van leren: kunnen leerkrachten leren?
  • Denk- en leervaardigheden: leren beter leerbaar maken (+bevindingen)Kwaliteiten van leren: kunnen leerkrachten leren?
  • Denk- en leervaardigheden: leren beter leerbaar maken (+bevindingen)Kwaliteiten van leren: kunnen leerkrachten leren?
  • Denk- en leervaardigheden: leren beter leerbaar maken (+bevindingen)Kwaliteiten van leren: kunnen leerkrachten leren?
  • Denk- en leervaardigheden: leren beter leerbaar maken (+bevindingen)Kwaliteiten van leren: kunnen leerkrachten leren?
  • Denk- en leervaardigheden: leren beter leerbaar maken (+bevindingen)Kwaliteiten van leren: kunnen leerkrachten leren?
  • Leren veren

    1. 1. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |Leren leren, leren verenOver leerkracht en veerkrachtPresentatie aan Odiom-Dies, 9 mei 2012Ernst D. Thoutenhoofd & Marieke van Roy | Rijksuniversiteit Groningen
    2. 2. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |IntroductieDeze bijdrage in drie delen betrekt op de allereerste bevindingen uit het denk-en leervaardighedenproject dat pas vorig jaar mei is gestart.Het project probeert leerkrachten en leerlingen in onderling gesprek te brengenover leren, met als doel leren nog wat meer leerbaar te maken. Aan het projectnemen leerkrachten en leerlingen van zeer verschillende scholen deel,waaronder een school voor zeer moeilijk lerende kinderen, MBO scholen, eenplusgroep voor begaafde leerlingen, een academische Pabo en natuurlijk ikzelfen collega Marieke van Roy samen met studenten.Nu valt het op dat zelfs studenten en leerkrachten soms niet weten hoe zekunnen leren; laat staan wat daarvoor nodig is (bijvoorbeeld denken, overleggenof lezen).Dus wat is nu eigenlijk leerkracht? Daar ga ik in mijn verhaal een antwoord opproberen te vinden.
    3. 3. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |Deel 1 | leren wat normaal is‗Waarbij we eerst (n)iets leren; en daarna dat schrift enboeken sinds jaar en dag het model vormen voor het leren datwij doen.‘
    4. 4. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |Toen zonk normaal.Uit Yann Martel | Het leven van Pi—Hoe kunnen we deze zin lezen? Illustration | www.worth1000.com
    5. 5. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |Beeldspraak Bijvoorbeeld: ‗Toen zonk normaal‘ is een overnoeming in abstractum pro concreto—een metonymische beeldspraak waarbij een een abstract geheel (‗normaal‘) een concrete actie wordt toegekend (‗het zonk‘) in plaats van slechts het deel dat bij het geheel hoort (‗het schip‘ als onderdeel van alles dat normaal is). In beeldspraak wordt hiermee aangegeven dat niet alleen het schip zonk, maar met het schip alles wat normaal was.
    6. 6. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |Het schip zonk en meteen daarna was het een prachtige dag, datwas toch wat u zei?Ja.Klinkt niet meer dan wat rukwind.Het zonk het schip.Dat vragen wij ons af.Mijn hele familie kwam om.Dat spijt ons.Niet zoveel als het mij spijt.Dus wat gebeurde er, meneer Patel? Alles was normaal en toen…?Toen zonk normaal.Waarom?Dat weet ik niet. Dat zou u mij moeten vertellen. Jullie zijn deexperts. Doe uw wetenschap.Yann Martel | Het leven van Pi
    7. 7. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |Geletterdheid en letterlijkheidThe world on paper | David OlsonVolgens David Olson kon alleen door schrift onze taal niet alleen ‗in ons‘ maarook een vast object ‗buiten ons‘ worden, waarover we dan kunnen gaan denken.Principe 1: schrift brengt taal in het bewustzijn als object van reflectie.Principe 2: schrift representeert het object taal niet volledig.Principe 3: wat het schrift niet verwoordt is moeilijk of onmogelijk om expliciet te kennen.Principe 4: het blijkt uitzonderlijk lastig om buiten het schrift om taalanalytisch te denken.Principe 5: de reflexieve vermogens van taal en schrift zijn complementair.Principe 6: een voorname implicatie van geletterdheid is het zoeken naar wat verloren ging in schrijven.Principe 7: een bepaalde lezing van tekst geeft een analoge lezing aan de aard der dingen.Principe 8: wanneer de bewerkstelligende kracht van een tekst wordt erkend als uitdrukking van een eigenintentie, dan blijken de concepten nodig voor de lezing van die tekst precies diezelfde als nodig voor eentheorie van denken. :258–270
    8. 8. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |Onze boekige ordeAdriaan van der Weel voegt daaraan toe dat ook de structuur van het boek diepverweven is in bijvoorbeeld cognitie, denken, argumentatie, onderwijs enpolitiek: de vorm van het boek bepaalt de ―orde‖ van al wij denken te weten.Onze eeuwenlange gewenning aan de geheel eigen materialiteit van het boek heeft geleid tot hiërarchischgeorganiseerde, inzichtelijk gestandardiseerde en stabiel overdraagbare kennis met een conventioneleverhouding tussen schrijver en publiek, tekst en lezer; dit alles in tegenstelling tot de consequenties vandigitale materialiteit.The order of the book | Adriaan van der Weel
    9. 9. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |De mind ‘reading‘ machine Vgl. The Matrix. The Construct is a virtual workspace (or "loading program") created by the Resistance to run simulations or upload virtual objects when they hack into the Matrix. The Construct initially appears as a completely dimensionless, empty white area. Once a program is loaded, however, the Constructs operation is generally indistinguishable from that of the Matrix, and it follows the same basic rules of physics. It comes with a decoder included - unlike the Matrix itself, the activity in a simulation can be watched on the Operators monitors as though through a security camera. People do not need to dress in the Construct; their RSI is prepared or accessible before they enter the work area. Morpheus used the Construct to educate Neo on the truth about the Matrix, showing him what the Earth actually looked like in the present time. After that, Morpheus took Neo through a series of training simulations to assess and explore his combat abilities, as well as to teach him the powers of mind over "body" while within a virtual world. http://matrix.wikia.com/wiki/Construct
    10. 10. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |Deel 2 | leren veren‗Wat wij leren is dus vooral initiatie in de schriftige en boekigeorde van al wij denken te weten en hoe wij denken te doen?‘‗Ja. Nu volgt deel 2, waarin leerkrachten niet leren en ookstudenten zich weinig zelfstandig weten in leren; maarwaaruit toch zal blijken welke leerkracht blijkbaar nodig isvoor leren; en waar ook veerkracht een plek krijgt.‘
    11. 11. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |Leren leren | EU definitieLeercompetentie is het vermogen om een leerproces te beginnen en vol tehouden, het eigen leerproces te organiseren, onder andere door efficiënttijd- en informatiebeheer, zowel individueel als in groepen.De competentie omvat bewustzijn van het eigen leerproces en leerbehoeften, devaststelling van de beschikbare mogelijkheden en het vermogen om obstakels teoverwinnen teneinde met succes te leren. […]Motivatie en zelfvertrouwen zijn van essentieel belang voor iemand‘scompetentie.Europees Parlement, 2006 (2006/962/EG; paragraaf 5, annex)
    12. 12. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |Leren leren | 3 hypothesenHet lijkt er dus op dat competent leren volledig zelfgericht is; het verondersteltook dat de leerkracht zich steeds meer uit instructiegericht lesgeven terugtrekten over tijd de regie over leren teruggeeft aan de lerende zelf.Da‘s mooi, maar hoe kunnen we leren om zelf te leren? Drie hypothesenpasseren de revue…
    13. 13. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |H1 | een filosofie voor het lerenDaily Mail07 February 2008Denken als basis van lerenwww.sapere.org.uk
    14. 14. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |Nooit te klein voor filosofieBijvoorbeeld: stelling | Als je denkt dat je te klein bent om invloed te hebbendan heb je waarschijnlijk nog nooit de nacht doorgebracht met een mug in jeslaapkamer.Denk na, en bespreek…
    15. 15. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |Nooit te klein voor leren lerenVoorbeeld: filosofisch georienteerde doelstellingen voor geschiedenis (GB)Niveau 1 | Leerlingen vertellen episodes uit het verleden.Niveau 2 | Met eigen observaties beantwoorden ze vragen over het verleden.Niveau 3 | Leerlingen geven redenen voor het resultaat van veranderingen.Niveau 4 | Ze begrijpen dat het verleden verschillend wordt geïnterpreteerd.Niveau x | Opgelegde leerdoelen zijn niet langer wenselijk voor leren (H).
    16. 16. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |H2 | Zelforganiserend lerenHole in the wall experiments | Prof. Sugata MitraProf. Mitra experimenteerde met het leren van ongeschoolde kinderen door zeonbeperkt toegang te geven tot networked computers, zonder instructie.Self-organisation describes a system or process enabled entirely by internal conditions so that itsphenomena take place in relative autonomy: a central or external authority is absent. In light of the manyreferences to autonomy in learning to learn discourse, the question arises whether learning is perhaps to beseen as a self-organising process at heart. But if so, then only two options are logically available for theplace of teaching, which is typically considered as authoritative action in some form. Teaching must eitherbe considered an external imposition on learning, an intervening variable that acts on a process that wouldanyhow take place, if perhaps in a form deemed less desirable. Or alternatively, teaching must beconsidered an internal condition of learning as self-organising process, which implies that learning does notself-organise without it.Thoutenhoofd & van Roy (werkdocument)
    17. 17. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |H3 | Denk- en leervaardighedenOnze hypothese is dat leerkrachten lerenden misschien kunnen leren leren doordat samen met hen te doen: dus zelf (en samen met lerenden) expliciet ennadrukkelijk denken, doen en leren van leren, met het onderwijs alsleerpraktijk.Dat vergt wel dat leerkrachten zelf vaardig zijn in leren.Een RUG project over de pedagogiek van leren lerenwww.rug.nl/pedok/onderzoek/denken_lerenhttp://pamaok003.wordpress.com/
    18. 18. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |DoelstellingDoelstellingDe professionalisering van leerkrachten en onderwijsinnovatie via experimentendoor leerkrachten in de pedagogiek van leerkracht: het samendenken over leren en het samen doen van leren.2 voorbeeldenDriekoningen workshop aan een academische pabo (informeel)Assessment for Learning in de master onderwijskunde (masterthese)
    19. 19. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |Driekoningen workshop | jan 2012DoelstellingenDe deelnemers oefenen in deze workshop de eigen leerkracht.De deelnemers ervaren hoe denk- en leervaardigheden kunnen wordentoegepast om samen te leren.Opdracht (half uur)(1) presenteer in 5 minuten gezamenlijk leren op een onderwerp, zoalsDriekoningen en Technologie / Politiek / Cultuur; (2) evalueer het leren.ResultatenSlechts één van de 8 groepen (x5 deelnemers) liet leeropbrengst zien;Geen enkele van de 8 groepen kon de vorm van het leren benoemen of hetleerdoel evalueren.
    20. 20. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |Assessment for learning | dec 2011Doelstelling PAMAOK003 (Professionalisering van leerkrachten)Leren van professionele zorg voor leren.Een onderbouwd antwoord op de vraag, (hoe) kan leren worden onderwezen?OpdrachtStudenten ondernemen een geheel eigen leerweg naar eigen leerdoelen.Resultaten (masterthese Jorien Vugteveen 2012)Meer gebruik van zelfsturing (autonoom leren) door studenten.Minder gebruik van externe sturing, maar ook meer certificaatgerichtheid.Minder beroepsgericht studiemotief.Meer ongericht leren naast verhoogde samenwerking en vraag naar sturing.
    21. 21. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |Assessment for learning | dec 2011Opmerkingen van een student—Het was niet plezierig om te realiseren dat ik mijzelf doorlopend afvroeg hoe ikErnst, de docent, zou kunnen behagen. Wat ik deed, was dat genoeg voor hem?Wat ik wilde, zou hij het daar mee eens zijn?—Ik realiseerde me dat gedurende mijn vele schooljaren ik blijkbaar vooral hadgeleerd om leerkrachten te plezieren. Waarom is het zo moeilijk voor me om opmijn eigen ervaringen en kennis te vertrouwen?—Ik word ook zeer enthousiast in het ontdekken wat ik zelf denk nodig tehebben, in plaats van talloze werkstukken te schrijven over vaak niet-relevanteonderwerpen. Ik voel een golf van betrokkenheid en enthousiasme die lang wegwaren.
    22. 22. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |Competent lerenDe eerste resultaten in leren leren hebben overeenkomsten met vijfkernwaarden (de ‗5Rs‘) van een ‗lerende houding‘ die nodig is voor competentleren die elders zijn genoemd:1 ontvankelijk | Receptive2 vindingrijk |Resourceful 3 veerkrachtig | Resilient4 verantwoordelijk | Responsible5 nadenkend |Reflective
    23. 23. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |Deel 3 | leerkracht‗Aha. Er zijn dus minstens drie hypothesen over hoe wijkunnen leren om ons zelf die schriftige en boekigesociale orde van denken, weten en doen te verwerven;om te komen tot leerkracht.‘‗Klopt. Daarmee zijn we toe aan deel 3, waarin de delen1 (over geletterdheid) en 2 (over leren veren)uiteindelijk worden verenigd in die leerkracht; maarwaarbij er zeker nog te denken en doen overblijft.‘
    24. 24. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |Leerkracht: een eerste aanzet1. Jonge kinderen ervaren dat lezen wat er staat vaak niet hetzelfde is als wat wordt bedoeld. Dit in tegenstelling tot wat een volwassene van je vraagt!2. Kinderen ervaren dat zoals iets is bedoeld niet eindig is, maar open-eindig; en daarom onderhavig aan interpersoonlijk begrip (‗begrijpend‘ lezen).3. Jongeren ervaren dat hetzelfde geldt voor alle feiten; dat het geen pure waarheden zijn maar algemeen aanvaarde conclusies; en dat feiten verweven zijn met tijd en context.4. VWO-ers ervaren dat feiten relateren aan theorieën, dwz een patroon aan geloofwaardigheden; en dat theorieën per definitie een veronderstelling over de wereld zijn die differentiatie toelaten: sommige theorieën hebben meer grip op sociale orde dan andere theorieën.
    25. 25. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |Leerkracht: een eerste aanzet5. Bachelor studenten ervaren dat academische disciplines worden gekenschetst door algemeen gangbare epistemen (verklaring van vakkunde); en dat epistemen dienen als grensbepalende denkobjecten—anders denken wordt getolereerd totdat het de discipline in gevaar brengt of overstijgt.6. Master studenten ervaren praktisch en ethisch verantwoordelijkheid te nemen voor vakinhoudelijke verplichtingen, voor het uitdragen van op ‗feiten‘ gebaseerde kennis, de eigen [inter]disciplinaire overtuiging en de uitwerking van dit alles in de praktijk.
    26. 26. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |Laatste stellingen | eindeLeren is ten eerste een socialebezigheid, niet ten eerste eenindividueel cognitief proces.Vandaar dat hier een 4e hypothese overzelfsturend leren is vermeden.De meest sociaal nuttige vormvan leren in de moderne wereldis het leren van het proces vanleren, een doorlopende openheidvoor ervaringen en het bewustbij jezelf binnenhalen van hetveranderingsproces.Carl Rogers | Freedom to learn 1969:163
    27. 27. faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen faculteit gedrags- en pedagogische wetenschappen maatschappijwetenschappen en onderwijskunde maatschappijwetenschappen en onderwijskunde Datum 9.05.2012 |Dank voor jullie aandacht
    1. A particular slide catching your eye?

      Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

    ×