ажлын байрны зохион байгуулалт
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Like this? Share it with your network

Share

ажлын байрны зохион байгуулалт

  • 2,044 views
Uploaded on

 

More in: Business
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
2,044
On Slideshare
2,044
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
63
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Ажлын байрны зохион байгуулалтажлын шинжилгээ ба ажлын дизайнП.Эрдэнэзул1
  • 2. агуулга2БАЙГУУЛЛАГЫН БҮТЭЦ, ЗОХИОН БАЙГУУЛАЛТ1АЖЛЫН ДИЗАЙН2АЖЛЫН ШИНЖИЛГЭЭ3АЖЛЫН БАЙРНЫ ТОДОРХОЙЛОЛТ4П.Эрдэнэзул
  • 3. 1. Öîãö áàéäàë (Complexity):- Õºäºëìºðèéí áîñîî õóâèàðëàëò- Õºäºëìºðèéí õýâòýý õóâèàðëàëò- Орон зайн хувиарлалт2. Ñòàíäàðò èëàë (Formalization):- Áàéãóóëëàãûí ä¿ðýì æóðàì- Àæëûí íîðì ñòàíäàðò3. Òºâëºðºë (Centralization):- Øèéäâýð ãàðãàëûí òºâëºðºë- Á¿ðýí ýðõèéí òàðõàëòП.Эрдэнэзул3БҮТЭЦ БА ЗОХИОН БАЙГУУЛАЛТ
  • 4. • Хөдөлмөрийн хэвтээ хуваарилалт – үүргийнтөрөлжилтөд үндэслэж хэлтэс албаднэгжүүд үүсэх суурь• Хөдөлмөрийн босоо хуваарилалт – эрхмэдлийн ялгаанд үндэслэж удирдлагынтүвшин тогтох суурьП.Эрдэнэзул4БҮТЭЦ БА ЗОХИОН БАЙГУУЛАЛТ
  • 5. Албантушаалтөвтэй хандлага– ажил буюу албантушаалдтохирсон хүнийгирж хайх• Хүн төвтэй хандлага – чадварлагхүнийг олоод түүнд таарсан ажлынбайр албан тушаал үүсгэхП.Эрдэнэзул5БҮТЭЦ БА ЗОХИОН БАЙГУУЛАЛТ
  • 6. МЕХАНИК БҮТЭЦ6Öîãö áàéäëûí õýì õýìæýý ºíäºð(Áèåý äààñàí õýëòýñ, íýãæñàëáàðòàé, Óäèðäëàãûí á¿õøàòëàëòàé, Ãàçàðç¿éí á¿ñíóòàãààð õýñýã ëýë õèéñýí)Ñòàíäàðò èëàë èõòýé (Ä¿ðýìæóðàì õàòóó ìºðäºãääºã, Àæëûííîðì ñòàíäàðòòàé)Òºâëºðñºí áàéãóóëëàãûíøèíæòýé (Удирдлагын бүхтүвшин шийдвэр гаргалтандоролцох боломжгүй, Á¿ðýí ýðõóäèðäëàãûí íýã ò¿âøèíäòºâëºðäºã)П.Эрдэнэзул
  • 7. ОРГАНИК БҮТЭЦ7Öîãö áàéäëûí õýì õýìæýý áàãàòàé.(Àæèë ¿¿ðãèéí íàðèéâ èëñàíõóâèàðëàëò áàéõã¿é, Óäèðäëàãûíÿëãààòàé øàòëàë áàéõã¿é)Ñòàíäàðò èëàë óÿí õàòàí(Ä¿ðýì æóðàì óÿí õàòàí øèíæàíàðòàé, Àæëûí íîðì ñòàíäàðò áèéáîëãîõ áîëîìæã¿é)Òºâëºðñºí áóñ áàéãóóëëàãà(Удирдлагын бүх түвшиншийдвэр гаргалтанд oролцäîã,á¿ëãèéí øèéäâýð ãàðãàëò íî¸ëíî,Á¿ðýí ýðõ æèãä òàðõàõ áîëîìæòîé)П.Эрдэнэзул
  • 8. Ажил, албан тушаал эсвэлажлын байрнөөцБүрэн эрхүүрэгП.Эрдэнэзул8
  • 9. • Нөөц – бие даан захиран зарцуулах, хэмжээ нь заагдсан,батлагдсан нөөц. Нөөцийн хүрээнд эрх мэдэл үүснэ.• Бүрэн эрх – байгууллагын дүрэм журам, стандарт нормэсвэл зааврын хүрээнд хязгаарлагдсан эрх мэдэл.• Үүрэг – ажлын гүйцэтгэлийг хангах амлалт, биелүүлэхээрзаагдсан түвшин• Дээрх гурвын харьцаа ижил байх ёстойП.Эрдэнэзул9
  • 10. АЖЛЫН ДИЗАЙН- ажлын бүтцийг тодорхойлох үйл явц юм.- ажил, албан тушаалын ерөнхий дүр зураг,бүтцийг тодорхойлдог ойлголт юм.- Нөгөө талаар ажлын дизайн нь байгууллагын үрашиг, ажиллагсадын ажлын ханамжийг өндөрболгохын тулд ажлын ачаалал, ажилбарынхэмжээг өөрчлөх арга замуудыг онцолно. Үүнийгажлын агуулгыг өөрчлөх аргаад гэнэ.10П.Эрдэнэзул
  • 11. Мэдээлэл цуглуулах арга зүй, ойлголтууд11• Хамгийн энгийн хөдөлгөөнүүд• Өртөг агуулна, үр дүн гарна• Зорилготойгоор хийгдэнэ• Хэд хэдэн үйлдлүүд нэг зорилгоор ажилбар болно• Бие биенээсээ хамааралтай ажилбарууд• Бие биенээсээ уламжлан гарах ажилбарууд нийлээд• Хариуцлага нэмэгдэж орно• Нэг ба түүнээс үүрэг даалгаварт нөөц бүрэн эрхийгноогдуулсан хэлбэр• Ажилбар ба хариуцлагаараа хоорондоо хамааралтайалбан тушаалууд• Ижил төрлийн албан тушаалуудын нэгдэл
  • 12. Ажлын дизайн үе шатууд• 1. Ажилбар тус бүрийн онцлогийг тодорхойлох: чухам ямарялгаатай ажилбаруудыг гүйцэтгэх вэ?• 2. Ажилбар тус бүрийг гүйцэтгэхэд хэрэглэгдэх аргуудынонцлог. яаж гүйцэтгэгдэх вэ?• 3. Албан тушаалыг бий болгох ажилбаруудын хослол .Албан тушаал болгохын тулд ажилбаруудыг хэрхэнбагцлах вэ?• Дээрх үе шатуудыг харах юм бол хоёр дахь үе шат ньажлыг гүйцэтгэх аргуудыг тодорхойлдог бол нэг багуравдугаар үе шатанд ажлын агуулгыг (job content)онцлон тодорхойлох зорилготойП.Эрдэнэзул12
  • 13. 131 үе шат 3 үе шат2 үе шатАжилбарбүрийггүйцэтгэх аргынтодорхойлолтАжилбаруудхослуулж биедаасан ажилүүрэг бий болгох.АжилбарбүрийнтодорхойлолтП.Эрдэнэзул
  • 14. Ажлын бүтцийг бий болгох146 ХААНА? (байршил)2 ЮУГ? (ажилбар)3 ЯАЖ? (арга барил)4 ЯАГААД? (зорилго)5 ХЭЗЭЭ? (гүйцэтгэх хугацаа)1 ХЭН? (чадвар)АжлынбүтэцП.Эрдэнэзул
  • 15. Ажлын дизайн хийхдээ дараах 4 хүчин зүйлсийн харилцанхамаарал хамгийн оновчтой байдлаар бий болгох хэрэгтэй.151. 2. 3. 4.Аль болох үрдүн, үрашигтай бол-гох арга замыгтодорхойлох(ажлын сэлгэлтба ажлынтөрөлжилт)Бий болсоналбантушаалуудадажлууд ньжигдхуваарилагдсан байхАжлынханамжинднөлөөлөх зантөлвийнхандлага.(ажлынөргөжилт,ажлынбаяжилт,ажлын бүрэнэрхийншилжүүлэлт)Хүний биеийнболон оюунычадамжинднийцсэнэргономикхандлагаП.Эрдэнэзул
  • 16. АЖЛЫН АГУУЛГА16Ажлын агуулга (Job content).Ажлын хүрээ (Job scope)Ажлын далайц (Job depth)Ажлын өргөжилт (Job enlargement)Ажлын баяжилт (Job enrichment)Ажлын төрөлжилт (Job specialization)Ажил сэлгэлт (Job rotation)Ажлын байр гэдэг нь ажил эсвэл ажилбарыг амжилттай гүйцэтгэхийн тулд нэг ажилтныхөдөлмөрийн үйл ажиллагаанд зайлшгүй шаардлагатай машин тоног, төхөөрөмж, багажхэрэгслээр иж бүрэн тоноглогдсон хөдөлмөрийн ба бусад үйлчилж байгаа норм дээрүндэслэгдэн тодорхойлогдсон хөдөлмөрийн хэрэглээний албан ёсны бүс юм.П.Эрдэнэзул
  • 17. Ажлын агуулгыг өөрчлөх аргууд/ажлын ханамжыг дээшлүүлэх /• Ажлын төрөлжилт (job specialization)• хүчин чармайлтын хэмжээг нэмэгдүүлэлгүйгээр гарцынхэмжээг нэмэгдүүлэх• Бага зэргийн ур чадвар шаардагда• татах, сонгох, сургах зэрэг үйл ажиллагааг хялбаршуулна• Нэг үйлдлийг олон дахин давтаснаар ур чадварыгнэмэгдэнэ• Ажилтан болгоноос гарч буй хүчин чармайлт бүрэн дүүрэнашиглагддаг.• Хөдөлмөрийн орлуулах боломж илүү тул нэгж цалинбагасна.• Эцсийн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний чанар сайжирна.• Ялгаатай олон үйлдэл нэгэн зэрэг гүйцэтгэнэ.П.Эрдэнэзул17
  • 18. Ажлын төрөлжилт хийх үндсэн нөхцөл• гүйцэтгэх ажлын хэмжээ хангалттай байх - ингэснээртөрөлжилт хийх ажилбарууд (tasks) хангалттай байхынзэрэгтцээ, нэгж хөдөлмөрт хангалттай ачаалал оногдохболно.• гүйцэтгэх ажлын хэмжээ, ажилчдын тоо, түүхий эдматериал, бүтээгдэхүүний загвар хийц, технологитогтвортой, онцгой өөрчлөлт БАЙНГА ордоггүй байххэрэгтэй.• ажилчдын ур чадвар нэгж хугацаанд хийж чадахбэлдэцийн тоо ойролцоо байх хэрэгтэй юмП.Эрдэнэзул18
  • 19. Ажлын хүрээ ба далайц• Ажлын хүрээ – өгөгдсөн ажилбаруудын тоо ба ялгаатайбайдал• Ажлын далайц – ажлаа бие даан зохион байгуулах чөлөөтбайдал, ажлын байранаас чөлөөтэй шилжих, бусадтайхарилцахП.Эрдэнэзул19
  • 20. Ажлын сэлгэлт• Ажлын сэлгэлт гэдэг нь тодорхой хугацаатайгаар нэгажлаас нөгөө ажилд шилжих гүйцэтгэх арга.• Нэг ажилтнаас хамаарах хамаарал багасна.• Өдөр тутамдаа ажлын ачааллыг жигдэлж болно.• Бие биенээ орлох нөхцөл бүрдэнэ• Бүх ажлын онцлогыг мэдэрнэ• Хамт олонч уур амьсгал бүрдэнэ• Бие биенээсээ суралцан мэдлэг хуваалцанаП.Эрдэнэзул20
  • 21. Ажлын өргөжилт ба баяжилт• Ажлын нөхцөл, хариуцлагын хэмжээг ньнэмэгдүүлэлгүйгээр гүйцэтгэх ажилбаруудын тоогнэмэгдүүлэх аргыг ажлын өргөжилт гэж тодорхойлдог.Өөрөөр хэлбэл ажлын хүрээг нэмэгдүүлнэ гэсэн үг. Ажлынөргөжилт хийсэн нөхцөлд гүйцэтгэх даалгаварын тоонэмэгдэх боловч даалгаварыг гүйцэтгэх хүнд хэцүү байдал,хариуцлага бодитойгоор нэмэгдэхгүй.• Ажлын хүрээ ба далайц аль алиныг нь нэмэгдүүлэхийгажлын баяжилт гэнэ. Ер нь дүгнэж хэлэхэд сайн урчадвартай боловсон хүчний хувьд ажлын өргөжилт,баяжилт хийх нь түүний хэрэгцээг олон талаар хангажболдог, түүнчлэн цомхотгол хийх нөхцөлд түгээмэлхэрэглэгддэг юмП.Эрдэнэзул21
  • 22. АЖЛЫН ШИНЖИЛГЭЭАжлын байрны шинжилгээ гэдэг нь тухайн ажлын байртай холбоотойбүх мэдээллийг цуглуулж, түүнийг судлан шинжлэх үйл явцыг хэлнэ.Ажлын байрны шинжилгээний үйл явцад:1. Ажлын байрны агуулга2. Ажлын байрны шаардлага3. Ажлын байрны хариуцлага4. Ажлын байрыг сонирхолтой болгох хүчин зүйлс5. Ажлын байрны шинж байдал6. Ажлын байрны тодорхойлолт22
  • 23. БаримтмэдээлэлцуглуулахАжлын байрнытодорхойлолтбэлтгэхАЖЛЫН БАЙРНЫ ШИНЖИЛГЭЭүндсэн 2 үе шаттай.23
  • 24. Ажиглалтын арга (Observation)Ярилцлагын арга – ажилтнаас эсвэл хянагчаасCанал асуулгын арга (Questionnaires)Хяналтын хуудас (Employee recording)Хосолмол арга (Combination of methods)АжлынШинжилгээнийаргаАЖЛЫН БАЙРНЫ ШИНЖИЛГЭЭЦаг хугацааны лог эсвэл ажлын лог
  • 25. АЖЛЫН БАЙРНЫ ШИНЖИЛГЭЭАжиглалтын арга (Observation)Ажил эрхлэгчийг ажлын талбар дээр байх үед нь ажиглаж, ямаражил хийдэг, яаж хийдэг, ямар хугацаа зарцуулдаг гэх мэтийнталаар судалж дүгнэлт гаргадаг арга юм.Энийг харьцангуй цөөн, чухал албан тушаалууд дээр ашиглаххэрэгтэй25
  • 26. • Ярилцлагын арга• Маш сайн бэлтгэсэн нөхцөлд тун үр дүнтэй арга болдог.• хэн хүний хувьд ярилцах нь тийм ч шинэ зүйл биш ньойлгомжтой. Голдуу ажлын байранд (ингэх нь ярилцлага өгч буйхүнд дарамтгүй байна) явагдах ярилцлагын явцад нэгбаталгаажуулан давтан асуух улам лавшруулан асуух боломжилүү юм.• Ярилцлага нь зохион байгуулагдсан, зохион байгуулагдаагүйхоёр хэлбэрийн байж болно. Асуултуудаа урьдчилан бэлдихсэн,ярилцлагаа төлөвлөчихсөн ярилцлага нь зохион байгуулагдсанболох бөгөөд ийм арга нь нэг хэмжүүр, шалгууртай байхболомжийг олгодог.• Хамгийн гол сул тал нь олон хүнээс ярилцлага авч, хүрээг өргөнбайлгах нь хэцүү, цаг зардал ихтэй болдог. Гэхдээ ярилцлага аваххүний тоог ихэсгэх боломжтой, ингэвэл яваж цаг хожихболомжтой юм.П.Эрдэнэзул26
  • 27. • Санал асуулгын арга• маш өргөн хүрээ хамрах тул илүү түгээмэл хэрэглэгддэг ньажиглагддаг.• Гурваас таван хуудас санал асуулгын хувьд асуултуудзохиох нь мэдэж хамгийн чухал хэцүү ажил юм.• Мэргэжлийн шаардлага хангахуйц санал асуулгыгмэргэжлийн шинжээчдээс бүрдсэн баг голдууболовсруулдаг.• Цаг хугацаа, зардалд хавчигдсөн нөхцөлд илүү тохирохарга боловч, мэдээллийг боловсруулах явцад зардалхугацаа шаардаж магадгүйП.Эрдэнэзул27
  • 28. Ямар арга хэрэглэх вэ?• Судлаж буй ажлаас шууд хамаарна• Тухайн ажлын гүйцэтгэж буй нөхцөл• Шинжилгээнд өртөх шинж чанар• Гүйцэтгэж буй хүний тоо• Нарийн түвэгтэй байдал• Ажлын гарц хэрхэн мэдрэгддэгП.Эрдэнэзул28
  • 29. Ажлын шижилгээний үр дүндП.Эрдэнэзул29АжилүүргийншинжилгээАжил үүргийнтодорхойлолт(албан тушаалямар байх талаарх тайлбар)- Албан тушаалын нэр-Байршил- Ажлын нөхцөл- Тоног төхөөрөмж- Багаж хэрэгсэл- Ажлын технологи- Албан тушаалын харилцааАжил үүргийнонцлого(тухайн албантушаалд шаардлагатай урчадвар, бусад үзүүлэлтүүд)- Боловсрол-Туршлага-Хүчин чармайлт-Хариуцлага-Шийдвэр гаргалт-Дүгнэх чадвар-Оюуны чадвар
  • 30. Ажлын шинжилгээний мэдээллийгхэрхэн ашиглах вэ?• Татах үйл ажиллагаа• Сонголтын үйл ажиллагаа• Сургалт• Гүйцэтгэлийн үнэлгээ• Суурь цалинП.Эрдэнэзул30
  • 31. Анхаарал тавьсандбаярлалааП.Эрдэнэзул31