LAN, MAN, WAN, Сүлжээ, Кабель, modem                                    Товч агуулга    Компьютерийн сүлжээ гэдэг нь олон ...
адилгүй байдаг бөгөөд нэг сүлжээнд 10-с дээш компьютер холбосон бол заримбайгууллага мянгаас илүү компьютер холбосон байх ...
1.2.3. Network буюу сүлжээ. Сүлжээгээр дамжигдах өгөгдлийн хамгийн оновчтой замыгсонгох, тэр замаараа өгөгдлийг дамжуулах ...
Лекцийн гол зорилго бол компьютерийн сүлжээний тухай ойлготыг Оюутанд өгөх. Эндээсдүгнэн хэлэхэд компьютерийн сүлжээний өн...
Server.Сүлжээний толгой компьютер буюу сервер. Энэ нь хэрэглэгчийн (Client) шаардлагындагуу үйлчилгээ үзүүлнэ. Жишээлбэл: ...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

сүлжээний хичээл

12,806

Published on

сүлжээний хичээл

  1. 1. LAN, MAN, WAN, Сүлжээ, Кабель, modem Товч агуулга Компьютерийн сүлжээ гэдэг нь олон тооны төхөөрөмжийг тусгай протокол, техникхэрэгслийн тусламжтайгаар хооронд нь холбон нэг төхөөрөмжөөс нөгөө рүү өгөгдөлдамжуулах, хүлээн авах, нэгдсэн нэг мэдээллийн бааз руу хандах боломжийг хэрэглэгчидолгодог. Өнөөдөр дэлхий дээрхи хамгийн том компьютерийн сүлжээ нь Интернэт юм.Интернэтийн сүлжээнд дэлхийн сая сая компьютер холбогдон ямар ч үед хүссэн мэдээллээавах боломжтой байдаг. Мөн тодорхой нэг хүрээнд нэг байгууллага өөрийн компьютерийндотоод сүлжээг үүсгээд байгууллага дотроо мэдээллээ солилцдог байх жишээтэй.“Компьютерийн техник” мэргэжлийг сонгон авсан оюутан танд мэргэжлийн удиртгалхичээлийн энэ лекцээр Компьютерийн сүлжээ тухай ойлголтыг өгөх болно. Компьютерийн сүлжээ Компьютерийн сүлжээ нь 1950-иад онд анх үүссэн.Компьютерийн сүлжээ: Нэгдмэл байдлаар хоорондоо холбогдсон компьютерүүд болонуялдаа холбоо бүхий төхөөрөмжүүдийн нийлмэл цогц юм. Ерөнхий тохиолдолд энгийн үгээр тайлбарлахад сүлжээ гэдэг нь хоёр буюутүүнээс дээш компьютер кабелиар холбогдож, сүлжээний картууд, протоколууд,программуудын тусламжтайгаар зайнаас хамаарахгүйгээр мэдээлэл солилцох, янзбүрийн төхөөрөмжүүдийг удирдах , нөөцийг хуваарилахыг хэлнэ . Сүлжээнийхэрэглэгдэх хүрээ нь янз бүр байдаг . Сүлжээгээр дуу, дүрс , текст , файл болонтөрөл бүрийн мэдээлэл дамжуулж болдог .Компьютерын сүлжээний төрлүүд.Тухайн сүлжээний зорилго болон хийх үйлдэлээр нь хэд хэдэн төрөл болгодог.Сүлжээний төрлүүд : - Data - Voice - Video - Multimedia - Internet - Intranet Компьютерын сүлжээний ангилал Сүлжээг ашиглагдах хүрээгээр нь хэд хэдэн категорт хуваадаг.Компьютерийн сүлжээг ерөнхий тохиолдолд дараах 3 ангилалд авч үзнэ: - LAN (Local Area Network) - MAN (Metropolian Area Network) - WAN (Wide area Network) LAN (Local Area Network). Газар зүйн хүрээгээр хязгаарлагдмал зөвхөн нэг болон хэдхэдэн барилга эсвэл барилга доторх аль нэг байгууллагын 2 ба түүнээс дээш тооныкомпьютерүүд, сүлжээний бусад төхөөрөмжүүдийг хооронд нь тусгай төхөөрөмж,кабелиар холбосноор дотоод сүлжээ буюу LAN үүсдэг. Дотоод сүлжээнд холбохкомпьютер, бусад төхөөрөмжүүдийн тоо нь тухайн байгууллагаас шалтгаалан харилцан
  2. 2. адилгүй байдаг бөгөөд нэг сүлжээнд 10-с дээш компьютер холбосон бол заримбайгууллага мянгаас илүү компьютер холбосон байх жишээтэй.Компьютерүүдийг дотоод сүлжээнд холбосноор нэг принтерийг дундаа ашиглах, серверкомпьютер дээрх сүлжээний программууд болон сервер дээр хадгалсан мэдээллийн сан,файлууд руу хэрэглэгчийн компьютерээс хандаж ажиллах, файлуудыг унших, хуулж авахзэрэг асар олон боломжтой. MAN (Metropolitan Area Network). MAN сүлжээ нь газар зүйн хамрах хүрээгээрээLAN сүлжээнээс харьцангуй том боловч WAN сүлжээтэй харьцуулахад жижиг юм.Ихэвчлэн хотын нэгдсэн нэг том сүлжээ байх бөгөөд аль нэг хот дахь хэд хэдэн дотоодсүлжээ нийлж MAN-г үүсгэдэг. MAN нь өндөр хурдын холболттой байх бөгөөд энэ ньихэвчлэн шилэн кабель ашигласан байдаг. WAN (Wide Area Network). WAN сүлжээ нь бусад төрлийн сүлжээнүүдээс хамраххүрээгээрээ хамгийн том нь бөгөөд хотууд, улс болон тив хооронд холбох боломжтой. Энэсүлжээнд холбогдсон компьютерүүд нь сүлжээнд хандахдаа телефон утас, leased line буюутүрээсийн шугам эсвэл хиймэл дагуулын бүхий тусгай тавган антенны аль нэгийг ньашигладаг. WAN сүлжээний нэг жишээ нь Интернэт юм.Сүлжээний бүтэцСүлжээг ихэвчлэн OSI долоон давхаргат загварчлалаар авч үздэг. 1978 онд олон улсынстандарчлалын байгууллагаас (OSI) нэгэн төрлийн бус төрөөрөмжүүдийг хэрхэн холбохыгхаруулсан сүлжээний багц загварыг боловсруулан гаргасан. (OSI – Open systeminterconnection). Энэ багц загварыг нь Reference Model гэдэг. Түвшин болгонд тодорхойүүрэг, төхөөрөмж, протокол харгалзана. Үүнд:1.2.7. Application буюу хэрэглээний программ хангамж. Энэ давхаргад сүлжээндхэрэглэгдэж байгаа программ хангамжууд ордог. Өөрөөр хэлбэл хэрэглэгчдэд зориулсансүлжээний үйлчилгээнүүдийг явуулна.1.2.6. The presentation буюу үзүүлэл. Энэ давхарга нь application буюу программхангамжаас мэдээлэл уншихад зориулагдсан давхарга. Мөн сүлжээн дэх төхөөрөмжүүдийнхооронд өгөгдөл солилцоход ашиглагдах форматыг тодорхойлно. Жишээ нь: энд принтер,сканнер гэх мэт төхөөрөмжүүд орно.1.2.5. Session буюу сеанс. Энэ нь 2 холбоотой Host (толгой компьютер)-ын хооронд холбоотогтоож, удирдан зохицуулах, мөн салгах үүргийг гүйцэтгэдэг. Мөн янз бүрийн төхөөрөмждэх хоёр программын хооронд сеанс гэж нэрлэгдэх холболтыг тогтоож ашиглах, таслахүүргийг гүйцэтгэдэг. Энэ давхарга нь the presentation буюу үзүүлэл давхаргын суурь ньболж өгдөг.1.2.4. Transport. Төхөөрөмжүүдийн хооронд тодорхой чанарын түдшинд өгөгдөлдамжуулалт хийх боломжоор хангаж өгдөг. Жишээ нь: Host-оос илгээж байгаа мэдээллийгсигментлэж хүлээн авах талд уг өгөгдлийг буцааж нэгтгэх үйлдлийг хийдэг. Хоёртөхөөрөмжийн хооронд холболт тогтоосон үед энэ төхөөрөмжөөс тодорхой үйлчилгээнийангийг сонгох ба энэ нь дамжуулалтын чанарыг хянаж буурсан тохиолдолд хэрэглэгчдэдмэдээлэх болно.7,6,5-р түдшнүүд нь хэрэглээтэй холбоотой түвшин учраас программ хангамж байдаг.Үлдсэн 4,3,2,1-р түвшнүүд нь өгөгддлийг дамжуулахтай холбоотой байдаг учраас техникхангамж байдаг.
  3. 3. 1.2.3. Network буюу сүлжээ. Сүлжээгээр дамжигдах өгөгдлийн хамгийн оновчтой замыгсонгох, тэр замаараа өгөгдлийг дамжуулах гол үүрэгтэй. Энэ давхарга нь дээд давхаргаболох программ хангамжийн түвшнээс мэдээллийг хүлээж аваад:- Дамжуулах ёстой мэдээллээ жижиг дохионуудад хуваана. Хүлээн авч байгаакомпьютерийн энэ давхаргад эдгээр хуваасан дохиог буцааж нэгтгэнэ.- Очих ёстой газрын хаягийг сүлжээний давхаргын хаяг буюу IP хаяг уруу хөрвүүлнэ.- Сүлжээгээр хэрхэн, ямар ямар замаар ямар ямар компьютеруудыг дайрч өнгөрөхийгэнэ хаяг дээр зааж өгч болно. Өөрөөр хэлбэл, дохионы явах замыг нь зааж өгнө.1.2.2. Data link буюу суваг. Энэ давхарга нь физик орчноор өгөгдлийг алдаагүй дамжуулна.Энэ давхарга нь сүлжээний давхаргаас дохиог хүлээн аваад:- Дохиог хэзээ цааш нь дамжуулахыг шийднэ.- Эхлэх хэсэг, дуусах хэсэг, хаягийн дохио гэсэн гурван форматтай болгоно.- Дохиог дамжуулах үеэр дамжуулах орчны зүгээс гарах янз бүрийн орчны нөлөөтэйалдааг шалгах, засах үүргийг гүйцэтгэнэ.1.2.1. Физик давхарга. Үүнд, дохиог дамжуулахад хэрэглэгдэж буй техник төхөөрөмж,дамжуулах шугам, мөн орчнууд ордог. Жишээ нь, модем, ёүлжээний карт, системийнхүчдэлийн түвшин, давтамж, дамжуулах зай, коннекторын параметрүүд байна.Сүлжээг байгуулахад хэрэглэгдэх төхөөрөмжүүд.Компьютерийн сүлжээг байгуулахад хэд хэдэн төхөөрөмжүүд хэрэглэгддэг ба тэдгээр ньтус тусдаа өөрийн гэсэн үүрэг зориулалттай байдаг.Үүнд:1.Сүлжээний карт.2.Кабель.3.Коннектор.4.Hub.5.Switch.6.Router.7.Repeater.8.Bridge.9.Modem. ДүгнэлтБид энэ удаагийн лекцээр компьютерийн сүлжээ тухай ойлголт авч, сүлжээ гэж юуболохыг авч үзлээ. Компьютер сүлжээ техник хэрэгсэлийг тусгай протокол ашиглаж,кабель утсаар холбон хоорондоо мэдээлэл солилцох боломжтой. Өнөөдөр дэлхий дээрхихамгийн том сүлжээ нь Internet юм. Internet нь хүн төрөлхтөний түүхэндээ олсонгайхамшигтай ололт амжилуудын нэг юм.Мөн түүнчлэн байгууллага өөрсдийнхөө ажилчдынхаа компьютерүүдийг дотоод сүлжээндхолбосноор нэг принтерийг дундаа ашиглах, сервер компьютер дээрх сүлжээнийпрограммууд болон сервер дээр хадгалсан мэдээллийн сан, файлууд руу хэрэглэгчийнкомпьютерээс хандаж ажиллах, файлуудыг унших, хуулж авах, үнэ өртөг ихтэйтөхөөрөмжүүдийг олон хэрэглэгчийн компьютерууд дундаа хэрэглэх зэрэг асар олонболомжтойгоос гадна эдийн засгийн хувьд ч ихээхэн хэмнэлттэй байдаг.
  4. 4. Лекцийн гол зорилго бол компьютерийн сүлжээний тухай ойлготыг Оюутанд өгөх. Эндээсдүгнэн хэлэхэд компьютерийн сүлжээний өнөөдөр бидний амьдралд амхам дутамхэрэглэгдэж байгаа мэргэжилийн ангийн оюутаны цааш гүнзгийрүүлэн суралцах бас нэгэнчиглэл юм.Hjnhnghngh Network- Сүлжээ. Хэд хэдэн компьютерийн системүүд хоорондоо холбогдож групп үүсгэнэ.LAN (Local Area Network), WAN (Wide-Area Network) зэрэг сүлжээний төрлүүд бий. Topology-Компьютерийн сүлжээний холболтын хэлбэр юм. Энэ нь bus, ring, star, loop гэх мэтангилагдана. Star-Од хэлбэрийн холболт. Төв нь групп, системүүдтэй шууд холбогдоно. Нэг системээс нөгөөсистем рүү мэдээлэл дамжуулахад заавал төвөөр дамждаг Ring-Цагариг хэлбэрийн холболт. Бүх төхөөрөмжүүдийг цагариг хэлбэрээр холбоно. Мэдээлэлнь бүх системээр дамжих бөгөөд тухайн системүүдэд очих мэдээлэл нь дараалан явагдана. Protocol-Протокол. Холболтын дүрэм буюу хэл. IP-Интернэт протокол гэсэн үгийн товчлол. Энэ нь сүлжээн дэх компьютерийн хаяг бөгөөдтухайн компьютерийг сүлжээнд холбох боломж олгоно. FTPFile Transfer Protocol гэсэн үгийн товчлол. Файл дамжуулах протокол. Энэ нь нэгкомпьютераас нөгөө компьютер рүү файлхэрхэн дамжуулахыг тодорхойлно. Client-Үйлчлүүлэгч буюу сүлжээнд холбогдсон хэрэглэгч.
  5. 5. Server.Сүлжээний толгой компьютер буюу сервер. Энэ нь хэрэглэгчийн (Client) шаардлагындагуу үйлчилгээ үзүүлнэ. Жишээлбэл: Таны телефон хэрэглэгч, харин телефоны компанисервер гэсэн үг. File server.Файл сервер. Файл удирдаж, хадгалахад зориулсан сервер. Print server.Принт сервер. Сүлжээний хэрэглэгчдийг хэвлэх төхөөрөмжөөр хангана. Databases server-Өгөгдлийн бааз хадгалах сервер. Bus-Мод хэлбэрийн холболт. Мэдээлэл зөвхөн нэг сувгаар дамжих бөгөөд систем бүр хүлээнавна. Communication server.Moдем болон дамжуулалтын тоног төхөөрөмжид хандах үйл ажиллагааг зохионбайгуулдаг сервер. Application server.Логик программд хандах тооцоолон бодох системийн хүрээнд хуваарилалт хийдэг сервер.SMTP server.Send Mail Transfer Protocol гэсэн үгийн товчлол. Энэ нь имэйл явуулах төв юм.POP server-Post Office Protocol гэсэн үгийн товчлол. Энэ нь тухайн имэйлийг хүлээн авах төв юм. User ID.Хэрэглэгчийн хувийн хаяг

×