Ferran Suay - Hitzaldiko aurkezpena euskaraz

Slide 1: Pertsonarteko hizkuntza erabileraren gaineko esku hartze psikologikoa Ferran Suay i Lerma Societat Valenciana de Psicologia Universitat de València

Slide 2: ►Hizkuntza bat bizi ahal da gramatika batu barik, lege aitorpen barik eta presentzia publiko barik. Baina ezin da bizi hiztun barik. Edo behin eta berriz beharrik izan barik gaztelaniara igarotzen direlako hizkuntza hori erabiltzen ez duten hiztunekin. Joan Tudela (AVUI, 06/06/06)

Slide 3: Hizkuntza hautua A hizkunt. B hizkunt. errefortzua zigorrak errefortzua zigorrak Erantzun Erantzun Positib. Negatib. Zuzena Positib. Negatib. Zuzena kostua kostua 3

Slide 4: Probabilitatea = f (Erref/Zig) ERREFORTZUAK ZIGORRAK ► Helburuak lortzea ► Endredoak sortzeko denbora galtzeke arriskua ► Arreta lortzea ► Denbora eta energia kostua ► Onartua izatea ► Azalpenak eskatzea ► Anonimatuari eustea ► Konnotazio politikoa ► Ulertuko zaituztela jakitea ► Tratu txarra jasotzeko arriskua 4

Slide 5: Euskal hiztunen hizkuntza-jokaerak ASERTIBITATEA LEIALTASUN AHULA Leialtasuna minimoa HIZKUNTZA SUMISIOA UKO EGITEA 5 SUMISIOA

Slide 6: Hizkuntza sumisioa ►Solaskidearen hizkuntzara (dominatzailera) sistematikoki aldatzea Beti euskaldunak ez da kortesia Sistematikoki ez da aukera librea

Slide 7: Nork praktikatzen du hizkuntza sumisioa? ► Honelako euskaldunek Edozein klase sozial eta kultur mailatakoek Edozein joera politiko edo ideologietakoek “Hizkuntza kontzientzia” maila guztietakoek Nornahirekin (lehen hizkuntza gaztelania dutenekin, beste hizkuntza batzuetako hiztunekin, beste euskaldun batzuekin....) ETB-2 eredua

Slide 8: Euskararen inguruko berezitasunak ► Distantzia linguistikoa: Zailtasunaren mitoa Ulertezintasun osoaren mitoa eta agur eta folklorekeria instituzionala ► Kaixo ► Guraso eta seme-alaben artean, baina ez gurasoen artean ► Euskaldunen artean gaztelaniara aldatzea Elebakarren aurrean Gaiak? Erdarakadak / euskañola 8

Slide 9: Nola ikasi dugu jokabide hori? Pertsonen oinarrizko ikaskuntza mekanismoak: Errefortzua / Zigorra/ Babesgabetasuna/ Modelatzea

Slide 10: Zigorra ⇒Saihestea • Zuzena: abertsiozko estimulo kontingentea • Erantzun kostua: eskuragarri den errefortzu baten deuseztatze kontingentea Errefortzua ⇒Errepikatzea • Positiboa: estimulo atsegingarri kontingentea • Negatiboa: zigor baten deuseztatze kontingentea

Slide 11: Gaztelania indartzea ► Errefortzu positiboa Historian Gaur egun ► Errefortzu negatiboa Anonimatoari eustea Hizkuntza “neutroa” Komunikatzeko zailtasunak saihestea

Slide 12: Euskara zigortzea ► Historian ► ''Nunca fue la nuestra, lengua de imposición, sino de encuentro; a nadie se le obligó nunca a hablar en castellano: fueron los pueblos más diversos quienes hicieron suyo por voluntad libérrima, el idioma de Cervantes'' Juan Carlos I (2001)

Slide 13: Gaur egungo zigorrak •Legeak •Komunikatzeko zailtasunak •Konnotazio politikoa •Gatazka nekea •Deserosotasuna= erantzun kostua edukazio itxia txarrekoa intolerantea baserritarra erradikala intsolidarioa .... antigualekoa

Slide 14: Babesgabetasun ikasia Learned helplessness Overmier i Seligman (1967) 14

Slide 15: Babesgabetasun ikasiaren eragina animalietan Deskarga saihesten ikasten duten animalien %a NORMALA BABESGABEA 15 Weiss et al., 1975

Slide 16: Pertsonetako eraginak Motibazioa jaistea (Cowling, 2006) • Autoestima txikia (Weems i Silverman, 2006) • Gaitasun txikiagoa kontrola antzemateko • (Maldonado, 2002), eta arazoak konpontzeko (Gonzalez, Goeppinger i Lorig, 1990) Memoria gorabeherak (Kim, Song i Kosten, 2006) • Depresioa • (Sloman, Farvolden, Gilbert i Price, 2006) Sumisioa, mendekotasuna • (Kao, Nagata i Peterson, 1997) 16

Slide 17: Behaketa bidezko ikasketa 17

Slide 18: Imitazioa

Slide 19: Hizkuntza jokabide sumisoa modelatzea

Slide 20: HIZKUNTZA KONTZIENTZIA ETA BABESGABETASUNA A N GAZTELANIAZ EGITEA SU PRESIO TA SOZIALA Ordezkatzea bultzatuO S O ER Kontzientzia txarra ES D HIZKUNTZA INTERAKZIOKO EGOERA KATALANEZ EGITEA A N Estresantea da SU TA Aurkariak sortzen ditu SO Gaia aldarazten du (hizkuntza) RO SE Konnotazio politikoa E D sortzen du nekea Gatazka

Slide 21: Gutxitutako hizkuntza bateko hiztunen babesgabetasuna Ez dago jokabide ezik ► Ez dago hizkuntza hautu neutrorik: ► euskaldundu edo erdaldundu egiten dugu Ez dago gustuko hauturik (zigor bikoitza) 21

Slide 22: Errefortzua eta zigorra pertsonetan Errefortzuak eta zigorrak: baldintzatu ► gabeak eta baldintzatuak ► Garun garatu baten pisu espezifikoa: Faktore kognitiboak kontingentzien eraginaren modulatzaile gisa 22

Slide 23: Hizkuntza sumisioa saihestu edo murriztu ahal da?

Slide 24: Zer falta dugu normaltasuna lortzeko? Planteamendu tradizionala HIZKUNTZA FIDELTASUNA Kontzientzia Hizkuntza dimisioa

Slide 25: Planteamendu honen arazoak • Gizarte arazo bat dagoela jakitea • Nik egiten dudana 1. Kontzientzia = garrantzitsua dela jakitea • Neure gaitasunak ezagutzea 2. Hizkuntza kontzientzia izateak ez du esan nahi sumisioa nola saihestu dakienik 25

Slide 26: Gure planteamendua (osagarria) KATALANAREN ERABILERA • Zer pentsatu ERAGINKORRA • Zer esan eta egin • Nola sentitu Kontzientzia HIZKUNTZA FIDELTASUNA (katalanez egin nahi izatea)

Slide 27: Aukerak eragitea: ►Estimuluan Modelatzea aldatzea ► Hizkuntza hautuari lotutako ► kontingentziak aldatzea eragitea: ►Erantzunean Zigorraren eragina murriztea ► Errefortzuen eragina handitzea ► 27

Slide 28: Jokabidea aztertzeko mailak ZER PENTSATU? PENTSAMENTUAK ZER ESAN? ZER EGIN? NOLA SENTITU? KOMUNIKAZIOA 28 EMOZIOAK

Slide 29: Estimuluan eragitea: Modelatzea aldatzea ► Botere publikoak ► Hedabideak ► Idoloak ► Presentziazko ereduak: Gurasoak Beste senide batzuk Irakasleak Idolo lokalak 29

Slide 30: Estimuluan eragitea: Kontingentziak aldatzea ► Botere publikoak Legeak Ohiturak (ereduak) ► Masa kritikoa 30

Slide 31: Erantzunean eragitea: Zigorraren eragina murriztea ► Gizarte sarea: bakardade sentimentua hautsi ► Prozesamendu kognitiboa: Baliabide kognitiboak: autozentratzea, helburuak finkatzea... Komunikazio baliabideak: interakzioa kontrolatzea, deserosotasuna murriztea Baliabide fisiologikoak: aurre hartzea, emozio negatiboen kontrola 31

Slide 32: Erantzunean eragitea: Errefortzuen eragina handitzea ► Gizarte sartea: Helburu berberen inguruan elkartzea... ► Balorazio kognitiboa: Lortutako helburuak baloratzea 32

Slide 33: HIZKUNTZA ASERTIBITATEA Egiten jakin HIZKUNTZA FIDELTASUNA Egin nahi Hizkuntza dimisioa

Slide 34: Gure ekarpena Taller d'Espai Lingüístic Personal (TELP) 34

Slide 35: Helburuak ► Norbanakoaren maila: Katalanez egiteari lotutako deserosotasuna murriztea. Hizkuntza jokabide asertiboari esker gusturago egotea. Baliabide gehiago sortzea. •Gizarte maila: hizkuntza jokabideko eredu berriak finkatzea eragin espantsiboa. 35

Slide 36: Puntu garrantzitsuak ► Populazio helburua: katalanez egiteko gogoa duten hiztunak (hizkuntza kontzientziadunak). ► Beste maila batzuetan hizkuntzaren alde jardun beharra ez du zalantzan jartzen. ► Hizkuntza asertibitatea lortzeko progresibotasuna. 36

Slide 37: 50 edizio Lehena: Alboraig (País Valencià), 2003ko azaroan ► Azkena: Universitat de València, 2007ko irailean ► Egokitzapenak Funtzionarioentzat: jendaurreko arretarako hizkuntza ohituren tailerra (6 ordu). Euskaraz: 3 edizio Euskal Herrian + formatzaileen formazioko ikastaro bat (EMUN). Unibertsitate hedapenerako ikastaroa (40 ordu) Hizkuntza Aholkularitzako Masterra (UV, 2 kreditu) 37

Slide 38: Azken laburpena

Slide 39: Ez dugu hau esan nahi izan... ► ... hizkuntza diskriminazioaren konponbide bakarra denik norbanakoen jokabidea aldatzea. ► …norbanakoen jokabide batzuk aldatzeak konponduko duenik euskal kulturaren egoera anormalizatua. ► ... azterketaren maila psikologikoa besteak baino garrantzitsuagoa edo emankorragoa denik.

Slide 40: Hauxe esan dugu... ► ... maila psikologikoan ere lan egin behar dela pertsonen jokabideak aldatzen. ► ...banakako aukerek ezinbesteko gizarte aldaketak eragiten laguntzen dutela. ► ...pertsona baten jokabideak beste askorenean eragin dezakeela (eragin espantsiboa). ► ...denok ikas dezakegula hobeto bizi izaten hizkuntza harremanak, eta horrek katalanaren gizarte presentzia handitu egingo duela.

Slide 41: Eskerrik asko zuen arretagatik Galderak, oharrak eta kritikak ongi etorri