επιρρηματικη κατηγορηματικη Metoxh

1,602 views
1,464 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,602
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
967
Actions
Shares
0
Downloads
12
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

επιρρηματικη κατηγορηματικη Metoxh

  1. 1. Η επιρρηματική μετοχήΗ επιρρηματική μετοχή είναι άναρθρη, λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός και εκφράζειτις επιρρηματικές σχέσεις του χρόνου, της αιτίας, του σκοπού, της υπόθεσης, της εναντίωσης, τηςπαραχώρησης ή του τρόπου. Έτσι, μια επιρρηματική μετοχή μπορεί να είναι, αντίστοιχα, χρονική,αιτιολογική, τελική, υποθετική, εναντιωματική, παραχωρητική, τροπική.1. Η χρονική μετοχήΗ χρονική μετοχή απαντά σε όλους τους χρόνους που έχουν μετοχή (εκτός του μέλλοντα), κατάκανόνα μάλιστα σε χρόνο αόριστο· δέχεται άρνηση οὐ ή μή. Συνοδεύεται συχνά από χρονικάεπιρρήματα, όπως ἅμα (συγχρόνως, αμέσως), ἐνταῦθα (τότε), ἔπειτα, εὐθύς, ἤδη, μεταξὺ κ.τ.ό. καιισοδυναμεί με δευτερεύουσα χρονική πρόταση.Π.χ. Ἀναχωρησάντων δ αὐτῶν οἱ Ἀθηναῖοι φυλακὰς κατεστήσαντο. (Αφού αυτοί αναχώρησαν, οιAθηναίοι εγκατέστησαν φρουρές.)Ἐπαιάνιζον ἅμα πλέοντες. (Τραγουδούσαν τον παιάνα, ενώ έπλεαν.2. Η αιτιολογική μετοχήΗ αιτιολογική μετοχή απαντά σε όλους τους χρόνους που έχουν μετοχή (σπανιότερα σε μέλλοντα)·δέχεται άρνηση οὐ, μεταφράζεται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους «γιατί», «διότι», «επειδή» +οριστική και είναι δυνατόν να συνοδεύεται για έμφαση από τους προσδιορισμούς διὰ τοῦτο, διὰταῦτα, ἐκ τούτου, οὕτως. Ισοδυναμεί με δευτερεύουσα αιτιολογική πρόταση και δηλώνει:α) Αντικειμενική-πραγματική αιτία· αποδίδεται στη μετάφραση με το «επειδή (πράγματι)»: π.χ.Καὶ διὰ τοῦτο ὀργισθεὶς Ἀπόλλων κτείνει Κύκλωπας. (Eπειδή γι αυτό πράγματι οργίστηκε οΑπόλλων,...)Ὁρῶν αὐτοὺς λυπουμένους ὑπεσχόμην γράψειν τὴν ἐπιστολήν. (Επειδή τους είδα να λυπούνται,υποσχέθηκα πως θα γράψω την επιστολή.Ἅτε οὖν νίκης ἐρῶντες μένοντες μάχεσθε. (Eπειδή λοιπόν επιθυμείτε πραγματικά τη νίκη, μείνετεκαι πολεμήστε.)β) Υποκειμενική αιτία· η μετοχή αυτή συνοδεύεται από το ὡς και μεταφράζεται με μία από τιςεκφράσεις «επειδή κατά τη γνώμη μου», «με την ιδέα ότι», «με την εντύπωση ότι», «επειδή έχωτη γνώμη ότι»:π.χ. Καὶ ὡς προθυμοτάτοις οὖσιν ὑμῖν χάριν εἴσεται Κῦρος. (Ο Κύρος θα σας χρωστάευγνωμοσύνη, επειδή έχει τη γνώμη ότι είστε προθυμότατοι.)3. Η τελική μετοχήΗ τελική μετοχή απαντά σε χρόνο μέλλοντα και δηλώνει σκοπό· δέχεται άρνηση μή, τίθεταισυνήθως με ρήματα κίνησης και μεταφράζεται με το «για να» + υποτακτική. Ισοδυναμεί μεδευτερεύουσα τελική πρόταση και, όταν συνοδεύεται από το ὡς, δηλώνει σκοπό υποκειμενικό:Π.χ. Kλέαρχος διέβη παρὰ τὸν Φαρνάβαζον μισθὸν ληψόμενος. (Ο Κλέαρχος πορευόταν δίπλα στοΦαρνάβαζο για να πάρει μισθό.)Πέμπουσιν Ἱερώνυμον τὸν Ἠλεῖον ἐροῦντα ταῦτα. (για να πει αυτά)Ὁ δὲ συλλαμβάνει Κῦρον ὡς ἀποκτενῶν. (… για να τον σκοτώσει)4. Η υποθετική μετοχήΗ υποθετική μετοχή απαντά σε όλους τους χρόνους που έχουν μετοχή (εκτός του μέλλοντα) καιδηλώνει την προϋπόθεση κάτω από την οποία μπορεί ή θα μπορούσε να συμβεί αυτό πουσημαίνει το ρήμα της πρότασης. Η υποθετική μετοχή δέχεται άρνηση μὴ και μεταφράζεται με τα
  2. 2. «αν», «εάν», «σε περίπτωση που» + υποτακτική. Ισοδυναμεί με δευτερεύουσα υποθετικήπρόταση:Π.χ. Νικήσαντες ἁπάντων τούτων ὑμεῖς κύριοι ἔσεσθε. (Αν νικήσετε, θα είστε κύριοι όλων αυτών.)➤ Η υποθετική μετοχή βρίσκεται συχνά σε πρόταση που περιέχει δυνητική έγκλιση ή δυνητικόαπαρέμφατο, οριστική μέλλοντα ή ρήμα που σημαίνει δυνατότητα, όπως (οὐκ) ἔστιν, ἔξεστι,ἔνεστι κ.τ.ό.:5. Η εναντιωματική μετοχήΗ εναντιωματική μετοχή απαντά σε όλους τους χρόνους που έχουν μετοχή (εκτός του μέλλοντα)και δηλώνει εναντίωση προς αυτό που σημαίνει το ρήμα της πρότασης· δέχεται άρνηση οὐ καιμεταφράζεται με τις εκφράσεις «αν και», «μολονότι», «ενώ», «παρόλο που» + οριστική· συχνάσυνοδεύεται για έμφαση από λέξεις όπως καί, καίπερ, καίτοι, πάνυ, καὶ ταῦτα, ενώ στην πρότασημπορεί να υπάρχουν ο αντιθετικός σύνδεσμος ὅμως ή τα επιρρήματα εἶτα, ἔπειτα, κᾆτα. Ηεναντιωματική μετοχή ισοδυναμεί με δευτερεύουσα εναντιωματική πρόταση:Π.χ. Κυρία γενομένη τοσούτων ἀγαθῶν οὐκ ἐφθόνησεν τοῖς ἄλλοις (Αν και έγινε κάτοχος...)Ἀγησίλαος δέ, καίπερ αἰσθανόμενος ταῦτα, ὅμως ἐπέμενε ταῖς σπονδαῖς.6. Η τροπική μετοχήΗ τροπική μετοχή απαντά συνήθως σε χρόνο ενεστώτα και δέχεται άρνηση οὐ· μεταφράζεται μενεοελληνική τροπική μετοχή, με τροπικό επίρρημα ή εμπρόθετο προσδιορισμό, με ρήμα + «και» ήμε τα «ενώ», «καθώς» + οριστική και «με το να» + υποτακτική· όταν έχει άρνηση, μεταφράζεται μετο «χωρίς να» + υποτακτική7:Π.χ. Ἀφίκοντο πρὸς ἡμᾶς τὴν ἐπιστολὴν φέροντες. (φέρνοντας)Εἰσὶ δέ τινες τῶν Χαλδαίων οἳ λῃζόμενοι ζῶσι. (ζουν ληστεύοντας/μεληστείες/ληστρικά/ληστεύουν και ζουν)Οἱ βάρβαροι ἀπῆλθον οὐδὲν ἀποκρινάμενοι. (χωρίς να δώσουν καμία απάντηση) Η κατηγορηματική μετοχήΗ κατηγορηματική μετοχή είναι πάντα άναρθρη, απαντά σε όλους τους χρόνους που έχουν μετοχήκαι αναφέρεται στο υποκείμενο ή στο αντικείμενο του ρήματος από το οποίο εξαρτάται. Δέχεταιάρνηση οὐ και μεταφράζεται συνήθως με τα «ότι», «πως», «που» + οριστική ή με το «να» +υποτακτική:Π.χ. Ῥᾳδίως ἐξελεγχθήσεται ψευδόμενος. (Εύκολα θα αποδειχτεί ότι ψεύδεται.)Ἐγὼ μὲν τοίνυν ἀπείρηκα τρέχων. (Λοιπόν εγώ κουράστηκα να τρέχω.)Η κατηγορηματική μετοχή λειτουργεί στον λόγο ως:α) Κατηγορούμενο στο υποκείμενο συνδετικού ρήματος: πχ. Ἦν γὰρ Περικλέους γνώμη πρότεροννενικηκυῖα.β) Κατηγορηματικός προσδιορισμός στο υποκείμενο ή στο αντικείμενο του ρήματος: π.χ. Οἱπολέμιοι ᾔσθοντο τὸ ὄρος ἐχόμενον.Με κατηγορηματική μετοχή συντάσσονται τα:α) εἰμί, γίγνομαι, ὑπάρχω·η μετοχή έχει θέση κατηγορουμένου, μεταφράζεται ως ρήμα, ενώ ημετάφραση του ρήματος παραλείπεται:
  3. 3. Προσεοικότες γίγνονται τοῖς γονεῦσιν οἱ παῖδες. (Τα παιδιά μοιάζουν στους γονείς.)Ἦν οὖν καὶ ἐν ἐκείνοις πολλὰ γιγνόμενα. (Γίνονταν λοιπόν πολλά και σ εκείνα τα χρόνια.)β) δῆλός εἰμι (είμαι φανερός), διαβιῶ / διαμένω (ζω κάπου μόνιμα), διάγω / διαγίγνομαι (περνώτον καιρό μου), οὐ διαλείπω (δε σταματώ), διατελῶ (είμαι συνεχώς), λανθάνω (μένωαπαρατήρητος), οἴχομαι (έχω φύγει), τυγχάνω (συμβαίνει να είμαι, είμαι), φαίνομαι / φανερόςεἰμι (είμαι φανερός), φθάνω (προφταίνω)· τα ρήματα αυτά μπορεί να αποδοθούν με τροπικόεπίρρημα και η κατηγορηματική μετοχή που εξαρτάται από αυτά με ρήμα: o δῆλός εἰμι (φανερά) o οἴχομαι (γρήγορα, αμέσως) o διαβιῶ / διαμένω / o τυγχάνω (τυχαία) διαγίγνομαι / o φαίνομαι / φανερός εἰμι διάγω / οὐ διαλείπω / (φανερά) διατελῶ (συνεχώς) o φθάνω (πρώτα, πρώτος) o λανθάνω (κρυφά)Δῆλος ἦν ἐπιθυμῶν προσελθεῖν. (Επιθυμούσε φανερά να έρθει.)Φανερὸς ἦν τοῖς νόμοις λατρεύων. (Φανερά υπηρετούσε τους νόμους.)Ἀλλ αὐτοὶ φθήσονται τοῦτο δράσαντες. (Αλλ αυτοί πρώτοι θα το κάνουν αυτό.)γ) Pήματα που σημαίνουν έναρξη, λήξη, καρτερία, ανοχή, κάματο, όπως ἄρχω, ἄρχομαι,ἀπαλλάττομαι, ἀπολείπω, ἐπιλείπω (αφήνω), λήγω, παύω, παύομαι, ὑπάρχω (αρχίζω πρώτος),ἀνέχομαι, ἀπαγορεύω, κάμνω (κουράζομαι), καρτερῶ, ὑπομένω κ.τ.ό.:π.χ. Ἄρξομαι διδάσκων ἐκ τῶν θείων.Παύσασθε περὶ τούτου κατηγοροῦντες ἀλλήλων.Ἀλλὰ μὴ κάμῃς φίλον ἄνδρα εὐεργετῶν. (μην κουραστείς να ευεργετείς)δ) Pήματα που σημαίνουν αίσθηση, γνώση, μάθηση, μνήμη και τα αντίθετά τους, όπως ἀγνοῶ,αἰσθάνομαι, ἀκούω4, γιγνώσκω, ἐπίσταμαι, εὑρίσκω, ὁρῶ, περιορῶ (αδιαφορώ, επιτρέπω),μανθάνω, ἐνθυμοῦμαι, μέμνημαι, ἐπιλανθάνομαι (ξεχνώ) κ.τ.ό.:Αἰσθάνομαί τινας παραβαίνοντας τοὺς νόμους.Μαζαῖος ἤκουσεν ἤδη προσάγοντα Ἀλέξανδρον.Μέμνημαι τοιαῦτα ἀκούσας σου.ε) Pήματα που σημαίνουν αγγελία, δείξη, έλεγχο, όπως (ἀν)αγγέλλω, ἐπιδείκνυμι, ἀποδείκνυμι,δηλῶ, ἀποφαίνω, ἐλέγχω (αποδεικνύω), παρέχω (παρουσιάζω), φαίνω, φαίνομαι κ.τ.ό.:Ἐπιδείξω Μειδίαν τουτονὶ μὴ μόνον εἰς ἐμὲ ἀλλὰ καὶ εἰς ὑμᾶς ὑβρικότα.Καὶ μὴν οὐδ ἀκαίρως φανησόμεθα μεμνημένοι περὶ τούτων.στ) Pήματα που σημαίνουν ψυχικό πάθος, όπως ἀγανακτῶ, αἰσχύνομαι, ἄχθομαι, ἥδομαι(ευχαριστιέμαι), χαίρω, λυποῦμαι, ὀργίζομαι, τέρπομαι, βαρέως φέρω κ.τ.ό.:Ἀγανακτῶ ὁρῶν τὴν συκοφαντίαν ἄμεινον τῆς φιλοσοφίας φερομένην.Καὶ ἐγὼ τοῖς καλῶς ἐρωτῶσι χαίρω ἀποκρινόμενος.ζ) εὖ/καλῶς/δίκαια/κακῶς ποιῶ, χαρίζομαι, ἀδικῶ, νικῶ, περιγίγνομαι (υπερτερώ), κρατῶ,ἡττῶμαι, λείπομαι (υστερώ) κ.τ.ό. Μεταφράζονται «με το να» + υποτακτική, «που» + οριστική ή«στο να» + υποτακτική:Ἀδικεῖτε πολέμου ἄρχοντες καὶ σπονδὰς λύοντες. (Αδικείτε με το να αρχίζετε πόλεμο και με το νακαταλύετε τις συνθήκες ειρήνης.)Εὖ γ ἐποίησας ἀναμνήσας με. (Καλά έκανες που μου το θύμισες.)Καὶ τούτου οὐχ ἡττησόμεθα εὖ ποιοῦντες. (Δε θα φανούμε κατώτεροι από αυτόν στο ναευεργετούμε.)
  4. 4. ΠINAKAΣ . H METOXH EΠIΘETIKH KATHΓOPHMATIKH EΠIPPHMATIKH (Έναρθρη – Άναρθρη) (Άναρθρη) (Συνημμένη ή απόλυτη) Συντάσσεται με τα ρήματα: 1. α) εἰμί, γίγνομαι, 1. Χρονική: ὑπάρχω, φαίνομαι, λαν- Ἅρπαλος ἔφυγε Φιλίππου θάνω, οἴχομαι, διατελῶ, ἔτι βασιλεύοντος. διαμένω, τυγχάνω κ.ά.: 2. Αιτιολογική: Δέκα ἔτη διετέλουν Ἀγόρατον ἀφεῖσαν ὡς εὐτυχοῦντες. εὐεργέτην ὄντα. 2. β) Έναρξης, λήξης, καρ- 3. Τελική: τερίας, ανοχής, καμά- Δερκυλίδας ἄρξωνΈναρθρη: του: ἀφίκετο.Ἐν δὲ τῷ χρόνῳ τούτῳ οἱ Ἀλλ οὐδ ἐκεῖ παύσομαι 4. Υποθετική:βουλόμενοι νεώτερα πράγ- γράφων. Ταῦτα ποιοῦντες τὰ δί-ματα ἐν τῇ πόλει γίγνεσθαι 3. γ) Αίσθησης, γνώσης, καια ψηφιεῖσθε.ἐπεβούλευον. μάθησης, άγνοιας, μνή- 5. Εναντιωματική: μης, λήθης: Ἀλέξανδρος καίπερ τε-Άναρθρη: Οἱ πολέμιοι ἤσθοντο τὸ τρωμένος τοὺς τραυμα-Oἱ Θηβαῖοι ἔπεμψαν εἰς ὄρος ἐχόμενον. τίας ἐπῆλθε.Ἀθήνας ἄγγελον 4. δ) Αγγελίας, δείξης, ε- 6. Παραχωρητική:ἐστεφανωμένον. λέγχου: Οὐδὲ ἀποθανεῖν οἱ τλή- Πειράσομαι τοῦτον μονες δύνανται καὶ μάλα ἐπιδεῖξαι ψευδόμενον. ἐρῶντες τούτου. 5. ε) Ψυχικού πάθους: 7. Τροπική: Οὐκ ᾐσχύνθη ἐκλιπὼν Φίλιππος ἀφίκετο ἔχων τὴν οἰκίαν. τοὺς μισθοφόρους 6. στ) Ευεργεσίας, νίκης και ἱππέας. τα αντίθετα: Ἀδικεῖτε πολέμου ἄρχοντες. Από το σχολικό βιβλίο Συντακτικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας

×