ОРОН НУТГИЙН ХАРИУЦЛАГАТАЙ ЗАСАГЛАЛЫН ТӨЛӨӨХ   ИДЭВХИТЭЙ ТҮНШЛЭЛ БА ИРГЭДИЙН ОРОЛЦОО ТӨСӨЛ ХУУЛЬ ДҮРЭМ БОДИТ АМЬДРАЛД АЯНТ...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан            2      Энэхүү    судалгааны     ажлыг   “Мерс...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан                                                    3    ...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан        4   БҮЛЭГ 1.                                     ...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан         5      Бүлэг 2.             Төрийн байгууллагын ...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан         6      Төрийн байгууллагын ил тод, нээлттэй байд...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан             7   Төрийн албан хаагчдын санал асуулгын дүн...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан          82.3. Төсөв, санхүүгийн ил тод байдал        “М...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан             9 Худалдан авах ажиллагааны талаар          ...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан         10Бүлэг 3.                                  Суда...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан        11                                          , | У...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан         12                                              ...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан         13   4. Татварын хэлтэс   Судалгаанд хамрагдсан ...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан        14   5. Улсын бүртгэлийн хэлтэс   Мэдээллийн хэд ...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан        15                                          , | У...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан        16   6. Онцгой байдлын хэлтэс      Онцгой    байд...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан        17                                          , | У...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан        18   9. Мэргэжлийн хяналтын газар   Тус байгуулла...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан         1910. Улаангом сумын засаг даргын тамгын газар  ...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан        20    11. Биеийн тамир спортын газар    Үйл ажилл...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан        21   12. Гаалийн газарМэдээллийн самбаруудын мэдэ...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан         22    13. Шүүхийн шинжилгээний алба    Тус байгу...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан         23   15. Тээвэр авто замын газарТус байгууллагад...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан        24                                          , | У...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан         25   17. Стандартчилал хэмжил зүйн алба   Тус ба...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан        26   18. ХХААЖДҮ-ийн газар   Байгууллагын бүтэц, ...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан        27   19. ГХБХБ-ын газар   Төсөв санхүү, үйл ажилл...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан        28                                          , | У...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан        29   20. Эрүүл мэндийн газар   Мэдээллийн самбару...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан         30   22. Статистикийн хэлтэс   Үйл ажиллагааны т...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан        31сайшаалтай байх боловч энэ талаар иргэдэд мэдээ...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан                 32                      3.2. Иргэдээс ав...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан            33      Гэтэл иргэдийн дийлэнх олонхи орон ну...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан                                                34       ...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан                                               35        ...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан                                                   36    ...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан                                            37           ...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан         38                                      ДҮГНЭЛТ ...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан        39    Аймгийн албан ѐсны вэб сайт www.uvs.gov.mn...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан        40       Хавсралт 1                     “Төрийн б...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан         41Хавсралт 2               ЯРИЛЦЛАГÛÍ ÓÄÈÐÄÀÌÆ /...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан                                       42     12. Албан х...
“Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан             43Хавсралт 3                       АСУУЛГА (...
Tailan 04 15
Tailan 04 15
Tailan 04 15
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Tailan 04 15

1,481

Published on

0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
1,481
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
22
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "Tailan 04 15"

  1. 1. ОРОН НУТГИЙН ХАРИУЦЛАГАТАЙ ЗАСАГЛАЛЫН ТӨЛӨӨХ ИДЭВХИТЭЙ ТҮНШЛЭЛ БА ИРГЭДИЙН ОРОЛЦОО ТӨСӨЛ ХУУЛЬ ДҮРЭМ БОДИТ АМЬДРАЛД АЯНТӨРИЙН БАЙГУУЛЛАГЫН МЭДЭЭЛЛИЙН ИЛ ТОД БАЙДАЛ СУДАЛГААНЫ ТАЙЛАН Увс аймаг, Улаангом 2013 он 3-р сар
  2. 2. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 2 Энэхүү судалгааны ажлыг “Мерси Кор Монгол” ОУБ-ын “Орон НутгийнХариуцлагатай Засаглалын төлөөх Идэвхтэй Түншлэл ба Иргэдийн оролцоо” төслийн“Хууль дүрэм бодит амьдралд аян”-ы хүрээнд 2013 оны 03 дугаар сарын 07-аас 03 дугаарсарын 31-ний хооронд гүйцэтгэв. Тус судалгааны тайланд буй дүгнэлтүүд зөвхөн судалгааны багийн гишүүдийн байрсуурийг илэрхийлж буй болно. Судалгааны багийн бүрэлдэхүүн: Багийн ахлагч С.Оюунгэрэл Увс аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын Хууль зүйн хэлтсийн ахлах мэргэжилтэн Судлаач Х.Төртогтох, Мерси Кор Монгол ОУБ, аймгийн түншлэлийн зохицуулагч Н.Бат-Ерөөлт, Орон нутгийн зөвлөх, судлаач , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  3. 3. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 3 АГУУЛГАБүлэг 1. Удиртгал .......................................................................................................................4 1.1. Судалгааны зорилго, зорилтууд ........................................................................4 1.2. Судалгааны аргачлал..........................................................................................4 1.3. Судалгааны хамрах хүрээ, хугацаа....................................................................4Бүлэг 2. Төрийн байгууллагын ил тод байдлын төлөв байдал.............................................5 2.1. Үйл ажиллагааны ил тод байдал...........................................................................6 2.2. Хүний нөөцийн бодлогын ил тод байдал...............................................................6 2.3. Төсөв, санхүүгийн ил тод байдал...........................................................................8 2.4. Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил үйлчилгээ худалдан авах ажиллагааны ил тод байдал.....................................................8Бүлэг 3. Судалгааны дүн 3.1. Мэдээллийн самбарт хийсэн ажиглалт судалгааны дүн.................................10-31 3.2. Иргэдээс авсан анкетын асуулгын дүн..................................................................32  Судалгаанд оролцогчдын ерөнхий мэдээлэл.................................................32  Төрийн байгууллагын зүгээс иргэдийн мэдээлэл авах эрхийг хангасан байдал................................................................................................................33  Иргэдийн төрийн байгууллагаас хүссэн мэдээллээ авах түвшин.................34  Төрийн байгууллагаас мэдээлэл авахад иргэдэд учирдаг хүндрэлүүд........35  Иргэдийн төрийн байгууллагаар үйлчлүүлсэн давтамж................................36  Төрийн байгууллагын ил тод нээлттэй байдлын иргэдийн үнэлгээ..............37 Дүгнэлт , зөвлөмж...........................................................................................................38 Ном зүй............................................................................................................................39 ХавсралтуудХавсралт-1 “Тєрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал” судалгааны удирдамж..40Хавсралт-2 ЯРИЛЦЛАГÛÍ ÓÄÈÐÄÀÌÆ /Байгууллагын удирдлагууд/.............................41Хавсралт-3 АСУУЛГА (АНКЕТ) СУДАЛГАА /Тєрийн албан хаагч/.....................................43Хавсралт-4 Судалгааны асуулгын хуудас /Иргэд/...............................................................45 , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  4. 4. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 4 БҮЛЭГ 1. Удиртгал 1.1. Судалгааны зорилго Төрийн үйлчилгээг ил тод, шуурхай, хүртээмжтэй болгох чиглэлээр төрийнбайгууллагууд хэрхэн ажиллаж байгаа талаар бодит мэдээлэлтэй болох, уг мэдээлэлдээтулгуурлан “Мэдээллийн ил тод байдал ба мэдээлэл авах эрх”-ийн тухай хуулийнхэрэгжилтийг түвшинг үнэлэх, цаашид хэрэгжүүлэх шаардлагатай арга хэмжээний саналбүхий зөвлөмж боловсруулахад энэ судалгааны зорилго оршино. Судалгааны зорилтууд - Шалгуур үзүүлэлтийн дагуу төрийн байгууллагын ил тод нээлттэй байдлын төлөв байдлыг тодорхойлох - Төрийн байгууллагын вэб сайт /цахим хуудас/-ын орчны мэдээллийн ил тод, нээлттэй байдлыг үнэлэх - Төрийн байгууллагаас үзүүлэх үйлчилгээний /чанар/ түргэн шуурхай байдал, хүртээмжийн байдалд дүгнэлт хийх - Төрийн байгууллагын ил тод, нээлттэй байдал, үйлчилгээний хүртээмжийн байдлыг сайжруулахад чиглэсэн зөвлөмж, санал боловсруулах 1.2. Судалгааны аргачлал Ажиглалтын судалгаа: Төрийн байгууллагууд үйл ажиллагааны ил тод, нээлттэйбайдлыг хангах, иргэдэд үзүүлэх үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэх чиглэлээр хэрхэнажиллаж байгаа талаар байгууллагын өдөр тутмын үйл ажиллагаа болон мэдээллийнсамбрын мэдээлэлд ажиглалт судалгаа хийв. Бичиг баримтын шинжилгээ: “Мэдээллийн ил тод байдал ба мэдээлэл авах эрх”-ийнтухай хуулийн хэрэгжилт болон байгууллагын вэб сайтан дахь мэдээлэл, тараахматериалд дүн шинжилгээ хийв. Ярилцлагын судалгаа: Судалгаанд хамрагдсан байгууллагаас түүвэрлэн 12байгууллагын удирдах албан тушаалтантай төрийн байгууллагын ил тод нээлттэй байдлыгхэрхэн хангаж ажиллаж байгаа, хүндрэл бэрхшээл байгаа эсэх, цаашид ямар ажлуудыгхэрэгжүүлж ажиллах талаар тусгайлан боловсруулсан ярилцлагын удирдамжийн дагуутодруулж ярилцсан. Анкетын судалгаа: Төрийн албан хаагч, ажилтнуудаас төрийн байгууллагын ил тоднээлттэй байдлыг хэрхэн ойлгож, хэрэгжүүлж ажиллаж байгаа, байгууллагын гадагшчиглэсэн болон дотоод үйл ажиллагаа ил тод байж чадаж байгаа эсэх талаар иргэдээстөрийн байгууллагуудаас хүссэн мэдээллээ авч чадаж байна уу, хүндрэл бэрхшээл байнауу төрийн үйлчилгээ ил тод шуурхай байж чадаж байгаа эсэх талаар санал асуулгынхуудас бөглүүлж авсан. 1.3. Судалгааны хамрах хүрээ, хугацаа Судалгааны бодитой байдлыг илүүд чухалчилж, судалгааны хамрах хүрээ,оролцогчдыг тодорхойлсоны үндсэн дээр судалгааны аргыг сонгож оролцогчдыгтүүвэрлэсэн болно. Судалгаанд 23 төрийн байгууллага, 12 удирдах албан тушаалтан, 161 төрийн албанхаагч, 200 иргэнийг хамруулав. 2013 оны 03 дугаар сарын 07-ны өдрөөс 04 дүгаарын сарын 01-ний өдрийг хүртэлххугацаанд хийж гүйцэтгэв. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  5. 5. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 5 Бүлэг 2. Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдлын төлөв Ардчилсан төрийн үйл ажиллагааны гол зарчим нь ил тод байх явдал бөгөөд энзарчмыг төрийн байгууллага, албан тушаалтан мөрдлөг болгож ажилласанаар төр нь ардтүмэндээ үйлчлэх үндсэн үүргээ бүрэн утгаар нь биелүүлж улмаар хүний эрх, эрх чөлөөгхангагдах юм. Төрийн байгууллагын ил тод нээлттэй байдлын талаар Монгол Улсын Үндсэнхууль, Төрийн албаны тухай хууль, Авилгын эсрэг хууль, Төсвийн тухай хууль,Мэдээлэлийн ил тод байдал ба мэдээлэл авах эрхийн хуулинд тодорхой нарийвчланхуульчилсанаас гадна салбрын 30-аад хуулинд төрийн байгууллагын зарим үйлажиллагаанд ил тод байдлыг хангаж ажиллах талаар тусгажээ. Засгийн газрын 2009 оны 143-р тогтоол /Ил тод байдлын шалгуур үзүүлэлтийгбатлах тухай/ 2012 оны 17-р тогтоол /Төсөв, санхүүгийн ил тод байдлыг хангахад дагажмөрдөх журам/-ууд гарсан байх боловч хэрэгжилт нь төдийлөн хангалтгүй байгаа. Судалгаанд хамрагдсан 23 төрийн байгууллагаас түүвэрлэн дараах 12байгууллагын удирдах албан тушаалтантай тусгайлан боловсруулсан 13 асуулт бүхийярилцлагын удирдамжийн дагуу ярилцлагыг хийсэн. 1. ГХБХБГ 2. ХХААЖДҮГ 3. Хөдөлмөрийн хэлтэс 4. Улсын бүртгэлийн хэлтэс 5. Мэргэжлийн хяналтын газар 6. Эрүүл мэндийн газар 7. Нийгмийн даатгалын хэлтэс 8. Цагдаагийн газар 9. Боловсрол, соѐлын газар 10. Татварын хэлтэс 11. НХҮХ 12. Улаангом сумын ЗДТГ Ярилцлага болон 161 төрийн албан хаагчаас авсан санал асуулгын дүнд үндэслэншалгуур үзүүлэлтийн дагуу төрийн байгууллагуудын ил тод байдлын төлөв байдлыгтодорхойлбол: Байгууллагын удирдлагууд үйл ажиллагаагаа ил тод, нээлттэй байлгах ньтөрийн байгууллагын үүрэг гэдгийг бүгд ойлгож, хүлээн зөвшөөрч байгаа чхолбогдох хууль тогтоомжийн талаар мэдээлэл, мэдлэг дутуу байгаагаас заримасуудлыг бүрэн утгаар нь хэрэгжүүлж ажиллаж чадахгүй байна. Иймээс байгууллагаас иргэдэд үзүүлэх үйлчилгээ, байгууллагын төсөв санхүүгийнүйл ажиллагааны талаар мэдээлэлийг ил тод байлгах талаар илүү анхаарал хандуулж,хүний нөөцийн бодлого, худалдан авах ажиллагааны талаар мэдээллийг орхигдуулах, энэталаар мэдээллийг агуулга, хэлбрийн хувьд оновчтой байдлаар байршуулж, ил тодболгоогүй байна. Мөн мэдээллийг голчлон мэдээллийн самбарт байршуулах хэлбрээр түгээж байгаань хүртээмж хязгаарлагдмал, харин цахимаар мэдээлэл түгээх нь хангалтгүй байна.Судалгаанд оролцсон 23 байгууллагаас 3 байгууллага албан ѐсны вэб хаягтай байсан ньтун чамлалттай үзүүлэлт юм. Төрийн албан хаагчид нь үйл ажиллагааны ил тод нээлттэй байдалд багтахүзүүлэлтүүдийг ерөнхийдөө мэдэж байгаа хэдий ч худалдан авах ажиллагаа нээлттэй байхѐстой түүнд өөрөө оролцох боломжтой гэдгээ төдийлөн сайн мэдэхгүй байна. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  6. 6. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 6 Төрийн байгууллагын ил тод, нээлттэй байдлын талаар  Үйл ажиллагаа хууль дүрмийн дагуу явагдах  Үйлчилгээ чирэгдэлгүй тасалдалгүй байх  Үйл ажиллагаа, санхүү ил тод байх  Үйл ажиллагаа, санхүү, хүний нөөц ил тод байхыг ойлгоно гэж дийлэнхи олонхи нь хариулсан байна. Мөн ажлын байрны сонгон шалгаруулалтад даргын үзэмж, намын харьяалал ихнөлөөлж байгаа шударгаар хэрэгжихгүй байгаад сэтгэл дундуур байгаагаа илэрхийлжээ. Төрийн байгууллагын албан хаагчид өөрсдөө ил тод нээлтийн байдлын талаархойлголт сайнгүй байгаа нь энэ чиглэлийн сургалт, мэдээлэлийн ажил хэрэгтэйг харуулжбайна. 2.1. Үйл ажиллагааны ил тод, нээлттэй байдал “Мэдээлэлийн ил тод байдал ба мэдээлэл авах эрхийн тухай хуулийн 7-р зүйл.Байгууллагын үйл ажиллагааны ил тод байдлыг хангах чиглэлээр хэрэгжүүлэх арга хэмжээ Байгууллагууд эрхэм зорилго, бүтэц зохион байгуулалт, ажилтнуудын ажлын чигүүрэг, иргэдэд үзүүлэх үйлчилгээний чиглэлүүд, салбрын хууль тогтоомжийн талаармэдээллийг ил тод байлгаж, иргэдийн өргөдөл гомдол шийдвэрлэх талаар нээлттэй утасажиллуулах, тусгай өрөө тохижуулах зэрэг зохион байгуулалтын арга хэмжээг тодорхойтүвшинд хангаж ажиллаж байна. 2.2. Хүний нөөцийн бодлогын ил тод байдал “Мэдээлэлийн ил тод байдал ба мэдээлэл авах эрхийн тухай хуулийн 8 зүйл. Байгууллагын хүний нөөцийн бодлогын ил тод байдлыг хангах чиглэлээрхэрэгжүүлэх арга хэмжээ Хүний нөөцийн ил тод байдал нь гадагш буюу иргэдэд болон дотогш байгууллагынажилтнууд нээлттэй байх асуудлууд 2 хэсэгт хувааж авч үзэж болно. Иргэдийн хувьд тухайн байгууллагад дутагдалтай болон илүүдэлтэй орон тоо,хүний нөөцийн стратегитэй холбоотойгоор ирээдүйд бий болох ажлын байр, одоо сул оронтоо байгаа эсэх, энэ тухай зарлал, мэдээлэл илүү чухал бол ажилтан, албан хаагчдадбайгууллагын хүний нөөцийн стратегийг боловсруулах, хэрэгжүүлэх, үнэлэх, шинэчлэхажиллаганд оролцох, дотоод үйл ажиллагааны нээлттэй байдлын талаар үнэлгээөгөх,ажлын гүйцэтгэлээ үнэн зөв үнэлүүлэхэд оролцох энэ талаар мэдээлэл ил тод байхшаардлагатай. Харамсалтай нь байгууллагууд энэ талаар хүний нөөцийн стратегид тусгаагүй,зарим байгууллага нь байгууллагын хөгжлийн стратеги хөтөлбөрт нэг дэд хэсэг байдлаартусгасны өөр зүйлгүй, хэрэгжүүлэх талаар зохион байгуулсан ажилгүй, нэмэлт өөрчлөлторуулсан зүйл байхгүй байна. Байгууллагын ажилтан ажиллагсад нь энэ талаар мэдээлэл муутай, байгууллагынхүний нөөцийн бодлогын баримт бичиг байдаг эсэхийг мэдэхгүй, хөдөлмөрийн дотооджурам, хамтын гэрээний зохицуулалт хангалтгүй гэж дүгнэж байна. Ажлын байрны сул орон тоог нийтэд мэдээлэхийн хувьд төрийн захиргааны албанхаагчийн хувьд төрийн албаны салбар зөвлөлд ажлын байрны захиалгаа хүргүүлэн нийтэдмэдээлэгдэж байгаа бол төрийн үйлчилгээний ажилтны хувьд зарлан мэдээлэл хийгдэхгүйбайна. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  7. 7. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 7 Төрийн албан хаагчдын санал асуулгын дүнгээс танилцуулбал:1. Байгууллагын үйл ажиллагаа, 2. Байгууллагын дотоод баримт бичгүүд дотоод зохион байгуулалт, хүний нөөцийн шаардлагатай зүйлүүдийг бүрэн зохицуулж нээлттэй байдалд сэтгэл ханамжтай чадаж байгаа эсэх байдаг эсэх Мэдэх гүй Зарим Үгүй 18% талаар 6% 24% Үгүй Тийм 14% 62% Тийм 76% 3.Ажилтан сонгон шалгаруулж авах 4. Ажил дүгнэх үйл ажиллагаа шударга шалгуур үзүүлэлт байдаг эсэх явагддаг ууМэдэх Мэдэхгүй гүй 18% 16% Үгүй Үгүй 11% 12% Тийм Тийм 73% 70% 5. Удирдлагын зүгээс үзүүлэх дэмжлэг хэр зэрэг байдаг вэ? Маш сайн ойлгож сайн дэмждэг 5,3% 9,3% Маш сайн ойлгодог ч дэмжлэг 12,6% 49,0% хангалтгүй Хангалттай ойлголт байхгүй ч дэмжихийг хичээдэг 23,8% Хангалттай ойлголт байхгүй дэмжлэг ч хангалтгүй Хэлж мэдэхгүй байна , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  8. 8. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 82.3. Төсөв, санхүүгийн ил тод байдал “Мэдээлэлийн ил тод байдал ба мэдээлэл авах эрхийн тухай хуулийн 9 зүйл.Төрийн байгууллагын төсөв, санхүүгийн ил тод байдлыг хангах чиглэлээр хэрэгжүүлэх аргахэмжээ Байгууллагууд төсөв, санхүүгийн ил тод байдлыг илүүд чухалчилж үзэх хандлагаажиглагдаж байгаа боловч мэдээллийг ямар хугацаанд хэрхэн гаргаж байгаа байдалд учирдутагдалтай байна. Төсвийг орлого, зарлагын ангилалаар, нэр төрлөөр багцлан мэдээлсэн тоонхэлбэрийн үзүүлэлт нь иргэдэд ойлгомж муутай байгаа бөгөөд нийт төсөв, зардлын лимиттухайн сар, улирал, жилд зарцуулсан байдал, хэмнэсэн, хэтэрсэн байдал, төсвийг хуулийнхүрээнд үр ашигтай зарцуулсан эсэх талаар мэдээллийг авах боломжгүй байна. Төсвийн ил тод байдал нь төсвийг төлөвлөх, боловсруулахад байгууллагын албанхаагчдын оролцоог хангахаас эхлэн хэрэгжих ѐстой. Энэ талаар төрийн албан хаагчдаастодруулахад:1.Байгууллагын төсөв боловсруулахад 2. Байгууллагын санхүүгийн оролцдог эсэх тайланг мэдээллэдэг үү Тийм 18% Заримдаа 20% Үгүй Тийм 22% 58% Үгүй 83% 2.4. Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил үйлчилгээ худалданавах ажиллагааны ил тод байдал “Мэдээлэлийн ил тод байдал ба мэдээлэл авах эрхийн тухай хуулийн 10 зүйл.Байгууллагын төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил үйлчилгээхудалдан авах ажиллагааны ил тод байдлыг хангах чиглэлээр хэрэгжүүлэх арга хэмжээ Төрийн байгууллагууд худалдан авах ажиллагааны ил тод байдлыг нээлттэй зартавих, байгууллага, аж ахуйн нэгжид урилга хүргүүлэх байдлаар ойлгож байгаа бөгөөдүнэлгээний хорооны гишүүдийг ямар зарчмаар сонгон томилж байгаа, худалдан авахбараа, ажил үйлчилгээний гүйцэтгэгчийг сонгон шалгаруулах явц, шалгарсан гүйцэтгэгчийнталаар мэдээллийг нээлттэй байлгах ажил тэр бүр хийгдэхгүй байна. Мөн түүнчлэн байгууллагуудад худалдан авах ажиллагааны сургалтанд хамрагдсанхүн 1-2, зарим байгууллагад огт байхгүй байна. Байгууллагын удирдлагын зүгээс худалданавах ажиллагааны чиглэлээр холбогдох байгууллагаас зохион байгуулсан сургалтандажилтнаа хамруулах талаар санаачлага гаргадаггүй, хойрго ханддаг байна. Иймээс байгууллага бүр 2-оос багагүй ажилтнаа худалдан авах ажиллагаанычиглэлээр мэргэшүүлж, улмаар үнэлгээний хороонд тогтмол оруулж ажиллуулж байх ньзүйтэй. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  9. 9. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 9 Худалдан авах ажиллагааны талаар Худалдан авах ажиллаганд оролцож сургалтанд хамрагдсан эсэх байсан эсэх Тийм 11% Тийм 17% Үгүй Үгүй 83% 89% .Худалдан авах ажиллагаа ил тод шударга явагддаг уу? Тийм 33% Мэдэхгүй 57% Үгүй 10% , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  10. 10. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 10Бүлэг 3. Судалгааны дүн 3.1 Байгууллагуудын мэдээллийн самбарт хийсэн ажиглалтын судалгааны дүн Ажиглалтын судалгааг хийхдээ “Мэдээллийн ил тод байдал ба мэдээлэл авахэрхийн тухай хууль”, Монгол Улсын Засгийн газрын 2012 оны 17 дугаар тогтоол “Төсөв,санхүүгийн ил тод байдлыг хангахад дагаж мөрдөх журам”-д тулгуурласан бөгөөд тэдгээрттодорхой цаглабараас гадна олон нийтэд хүргэх арга хэлбэр, зарим зохион байгуулалт,хариуцах эзэн зэргийг тодорхойлсон учраас шалгуур болгон ашиглах боломжтой гэж үзсэн. Судалгааг нэр бүхий 23 төрийн байгууллага дээр очиж үйлчлүүлэгчдийн харахболомжтой цэгүүдэд байгаа мэдээллийн самбарууд нь журамд заасны дагуу байршсанэсэх, самбарт байршуулсан мэдээллийн чанар, агуулгыг фото зургаар баримтжуулан хийжгүйцэтгэв. Ингэхдээ хүмүүсийн харах боломжтой цэгүүдийг голлон анхаарсан бөгөөд альнэг албан тушаалтны өрөөн дахь мэдээллийн самбарыг авч үзээгүй болно. “Төсөв, санхүүгийн ил тод байдлыг хангахад дагаж мөрдөх журам”-ын Тав“Мэдээллийг олон нийтэд хүргэх” гэсэн хэсэгт төсвийн байгууллага нь цахим хуудас болонмэдээллийн бусад хэрэгсэл ашиглаж байгаагаас үл хамааран мэдээллийн самбарыгзаавал ажиллуулах ба мэдээллийн самбарын өргөн болон урт нь 1.5 метрээс багагүйхэмжээтэй байна. Мэдээллийн самбар нь байгууллагын гол хаалганы хажууд эсхүлхаалганы урдаас харсан хананд байрлаж, мэдээллийг шинэчлэх боломжтой байдлаархийгдсэн байна. гэж заасан байна. Мөн “Мэдээллийн ил тод байдал ба мэдээлэл авахэрхийн тухай” хуулинд мэдээллийн самбарт тавигдах мэдээллийн агуулга, байршуулахшаардлагатай мэдээллийн талаар тусгажээ. Гэтэл стандартын хэмжээнд хүрсэн, заасан газраа байршсан самбар тун цөөнбайлаа. Төрийн байгууллагууд нь үйл ажиллагаа явуулж байгаа байр, түүний орчин зохионбайгуулалтаас хамааран мэдээллийн самбаруудаа янз бүрийн хэлбэр хэмжээтэйгээр хийжөөр өөр газар байрлуулсан байсан ба түүний мэдээллүүд нь харилцан адилгүй байсан. Харин Татварын хэлтэс, Нийгмийн даатгалын хэлтэс, Мэргэжлийн хяналтын газар,Хөдөлмөрийн хэлтэс, Улаангом сумын ЗДТГ гэх мэт байгууллага бусаддаа үлгэр дууриалболохуйцаар мэдээллийн ил тод байдлыг хангасан байсныг онцолж байна.Судалгааг байгууллага тус бүрээр харуулвал: 1. Нийгмийн халамжийн үйлчилгээний хэлтэс Байгууллагын эрхэм зорилгоо үүдний хэсэгтээ томоор бичиж байршуулан мэдээллийнсамбаруудаа төрөлжүүлсэн байсан ч самбарын мэдээллүүд нь хуучирсан шинэчлээгүй,төсвийн самбар нь бүр хоосон байлаа. Харин халамжийн сангийн төсвийн мэдээллүүд нь 2013 оных байсан. Санал гомдолхүлээн авах утас, хайрцаг ажиллуулж байгаа нь сайн байсан боловч утас нь дуудлагандаахайхрамжгүй хандаж байсан. Мэдээллийн ил тод нээлттэй байдлын мэдээлэл хангалтгүйгэж дүгнэж болохоор байсан. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  11. 11. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 11 , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  12. 12. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 12 2. БОАЖ-ын газар Үүдний хүлээлгийн хэсэгтээ ил тод байдлын нэг самбартай байсан бөгөөд төсвийн төлөвлөгөө гүйцэтгэлийн 2-р сарын мэдээллээ байршуулсан нь авууштай байсан. Гэвч бусад мэдээлэл нь тун хангалтгүй байлаа. Мөн самбарын хэмжээ нь хэт жижиг байсныг дурьдах нь зүйтэй. 3. Нийгмийн даатгалын хэлтэс Тус байгууллагын мэдээллийн самбарууд,түүний агуулга нь боломжийн сайн байсныгонцолж байна. Төсвийн болоод бусад үйл ажиллагаанымэдээллүүдээ шинэчлэн байршуулжхэрэглэгчдэд үйлчлэх заал гаргасан нь үр дүнтэйбайсан. Харин санал гомдол хүлээн авах утас,хайрцаг байгаагүй нь анхаарууштай байлаа. Мөнмэдээлэл сурталчилгааны дэлгэц нь ажиллахгүйбайсан. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  13. 13. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 13 4. Татварын хэлтэс Судалгаанд хамрагдсан төрийн байгууллагуудаас хамгийн сайн байсан нь татварынхэлтэс байлаа. Тэд хэрэглэгчдэд үйлчлэх нэг цэгийн төв нээж үйл ажиллагаа, төсөвсанхүүгийн мэдээлэл зэргээ самбар тус бүрт төрөлжүүлэн байршуулсан байсан. Мөн саналгомдол авах хайрцаг байршуулан, ажилчдынхаа мэдээллийг байршуулсан байсан. Тэдэндхангалттай үнэлгээ өгч болохоор байлаа. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  14. 14. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 14 5. Улсын бүртгэлийн хэлтэс Мэдээллийн хэд хэдэн төрлийнсамбартай байсан бөгөөд үйлажиллагаа, хүний нөөцийн мэдээлэлсайн байсан боловч төсвийн мэдээлэлогт байсангүй. Олон төрлийн лавлагаамэдээллийн үнэ хөлсөө бичсэн ч түүнийорлогын хэмжээг ил тод байршуулаагүйбайсан. Авууштай нэг зүйл нь иргэдийнсанал гомдол хүлээн авах өрөө, утасажиллуулж байлаа. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  15. 15. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 15 , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  16. 16. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 16 6. Онцгой байдлын хэлтэс Онцгой байдлын хэлтсийн үйлчилгээний хүлээлгийн хэсэгт эрхэм зорилго, үйлчилгээний талаар нэлээд мэдээлэл, санал хүсэлтийн хайрцаг байсан ч төсөв санхүүгийн болон бусад мэдээллүүд байсангүй. 7. Цагдаагийн газар Тус байгууллагын үйлчилгээний хүлээлгийн хэсэгт эрхэм зорилго, үйл ажиллагааны мэдээллийн гэсэн ерөнхий самбар байрласан байна. Бусад мэдээллүүд нь чиглэл чиглэлийн албан хаагчдын өрөөнд байрласан байсан ба нийт иргэдэд ил тод байлгах тал дээр анхаарах хэрэгтэй байсан. 8. Хөдөлмөрийн хэлтэс Шинээр байгуулагдсан байгууллагын хувьд мэдээллийн болон ил тод байдлынсамбарын бүтэц, хэлбэр шинэлэг, мэдээллийн агуулга, багтаамж сайтай байлаа.Шаардлагатай мэдээллийг байршуулж чаджээ. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  17. 17. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 17 , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  18. 18. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 18 9. Мэргэжлийн хяналтын газар Тус байгууллага хүний нөөц, үйл ажиллагаа, төсвийн мэдээллээ үүдний хэсэг сайнбайршуулсан байсан. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  19. 19. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 1910. Улаангом сумын засаг даргын тамгын газар Мэдээллийн самбарт байрших ѐстой мэдээллүүд ерөнхийдөө байршсан байсанбөгөөд иргэдийн санал гомдол хүлээн авах танхим, утас ажиллуулсан нь сайн байсан. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  20. 20. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 20 11. Биеийн тамир спортын газар Үйл ажиллагаа, уралдаан тэмцээний мэдээ хуваарь байсан ч санхүүгийн мэдээллүүдогт байсангүй. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  21. 21. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 21 12. Гаалийн газарМэдээллийн самбаруудын мэдээлэл нь хүнийй нөөц, жилийн зорилт, үйл ажиллагаа гэхмэт дундаж түвшинд байсан ч төсвийн мэдээлэл огт байсангүй. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  22. 22. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 22 13. Шүүхийн шинжилгээний алба Тус байгууллагад мэдээлэл нь ерөнхий шинжтэй байсан бөгөөд энэ 2-оос өөр самбарогт байсангүй. 14. ШШГ алба Мэдээлэл нь их бүрхэг, хуучны байсан бөгөөд төсвийн мэдээлэл огт байхгүй байсан. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  23. 23. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 23 15. Тээвэр авто замын газарТус байгууллагад санал хүсэлтийн хайрцагнаас өөр зүйл байсангүй. 16. Хүүхэд гэр бүл хөгжлийн хэлтэс Тус байгууллагатай холбоотой үйл ажиллагаа төсөв санхүүгийн мэдээллүүд боломжийн сайн байсан. Үйл ажиллагааны зарим мэдээллүүд нь хуучирсан байсан. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  24. 24. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 24 , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  25. 25. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 25 17. Стандартчилал хэмжил зүйн алба Тус байгууллага нь мэдээллүүдээ сайн байршуулсан ч ажлын байрны орчноосхамааран эмх цэгц муутай ойлгоход төвөгтэй байдалтай байсан. Боломжийн сайн гэжүнэлж болох ч төсөв санхүүгийн мэдээлэл нь тусдаа өрөөнд байсан нь асуудалтай байлаа. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  26. 26. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 26 18. ХХААЖДҮ-ийн газар Байгууллагын бүтэц, бүрэлдэхүүн, албаны танилцуулгаас бусад мэдээлэл хангалтгүйбайлаа. Үүдний хэсэгт ганц эрхэм зорилго, дээд давхарт нь хуучирсан танилцуулгамэдээллүүд л байлаа. Төсвийн талаар ямар ч мэдээлэл байсангүй. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  27. 27. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 27 19. ГХБХБ-ын газар Төсөв санхүү, үйл ажиллагаа, хүний нөөцийн мэдээллүүд нь боломжийн сайн байсан чнүүдлийн шинжтэй, зориулалтын бус байранд байгаа нь иргэдэд хүндрэл учруулж байлаа. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  28. 28. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 28 , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  29. 29. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 29 20. Эрүүл мэндийн газар Мэдээллийн самбарууддаа мэдээллүүдээ сайн байршуулсан байсан бөгөөд худалданавах ажиллагааны мэдээ материалаа ил тод тавьсан нь хамгийн авууштай зүйл байлаа.Мөн үйлчилгээний хүлээлгийн хэсэгт иргэдэд үйлчлэх ажилтан томилж суулган иргэдийнсанал хүсэлтийг тэмдэглэн авч хариу арга хэмжээ авч байгаа нь тун сайн байсан. 21. Боловсрол соёлын газар Тус байгууллагын үйл ажиллагааны ил тод байдал нь самбартаа боломжийн сайн байршсан байсан боловч иргэлийн санал, өргөдөл гомдол хүлээж авах хайрцаг, утас байхгүй байсан. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  30. 30. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 30 22. Статистикийн хэлтэс Үйл ажиллагааны талаар мэдээллийг хангалттай байршуулсан боловч хүний нөөц,төсвийн ил тод байдал хангалтгүй, мэдээллийн самбар нь хэлтсийн даргын өрөөнд байгаань иргэдэд мэдээлэл хүргэх, ойртуулах талаар анхаарах шаардлагатай байна. Хариниргэд, байгууллагад хүссэн мэдээллийг цахим хаягаар хүргэх үйлчилгээг нэвтрүүлсэн нь , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  31. 31. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 31сайшаалтай байх боловч энэ талаар иргэдэд мэдээлэх, сурталчлах ажил нь хийгдэхгүйбайгаагаас хүртээмж муу байна. 23. Худалдан авах ажиллагааны алба 2013 онд шинээр байгуулагдсан, тохижилт хангалтгүй, аймгийн ЗДТГ-ын мэдээллийнсамбарт нээлттэй тендерийн зарыг байршуулж байна. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  32. 32. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 32 3.2. Иргэдээс авсан анкетын асуулгын дүн Төрийн байгууллагын үйл ажиллагааны ил тод нээлттэй байдлын түвшингүнэлэхийн тулд иргэд төрийн байгууллагаас хүссэн мэдээллээ авч чадаж байгаа эсэх,мэдээллийг авах сувгууд, төрийн үйлчилгээний чанар хүртээмжийг тодорхойлох зорилгоор200 иргэнээс санал асуулгын судалгаа авсан. Санал асуулгаар иргэд мэдээлэл авах эрхэээдэлж чадаж байгаа эсэхийг тандахаас гадна төрийн байгууллагын ил тод нээлттэйбайдал, үйлчилгээний шуурхай байдлыг хэмжихийн тулд иргэдийн хамгийн их үйлчлүүлдэг8 байгууллагыг сонгон үнэлгээ хийлгэсэн болно. Санал асуулгын дүнг нэгтгэн харуулвал: Нэг. Судалгаанд оролцогчдын ерөнхий мэдээлэл Судалгаанд насан хүрэгчид оролцсон ба судалгаанд оролцогчдын 63 хувьхөдөлмөрийн насны, 76 хувь нь бүрэн дунд боловсролоос дээш боловсролтой, 58 хувь ньхувиараа болон хувийн хэвшилд хөдөлмөр эрхэлдэг идэвхтэй иргэн байсан нь төрийнбайгууллагын ил тод нээлттэй байдлыг бодитоор үнэлэх бүрэн боломжтой гэж үзлээ. Бага Боловсрол Бүрэн бус 5% дунд 19% Дээд 24% Бүрэн дунд 37% Тусгай дунд 15% Төрийн Ажил эрхлэлт байгуулла Судалгаанд оролцогчдын га орлого Хувийн 9% хэвшил 39,1% Ажилгүй 22% 28,3% 24% 17,4% 6,5% 8,7% Малчин Хувиараа тариаланч 19% 17% Тэтгэвэрт 9% Хоёр. Төрийн байгууллагын зүгээс иргэдийн мэдээлэл авах эрхийг хангасанбайдал Иргэд төрийн байгууллагаас үйлчилгээ авахын тулд хамгийн түрүүнд мэдээллээрхангагдсан байх нь чухал. Ийм учраас иргэдийн мэдээлэл авах нөхцлийг бүрдүүлэх замаарүйл ажиллагаа ил тод нээлттэй болгох, иргэний хүссэн мэдээлэлд тулгуурлан үйлчилгээгтүргэн шуурхай хүргэх нь төрийн байгууллагуудын үүрэг байна. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  33. 33. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 33 Гэтэл иргэдийн дийлэнх олонхи орон нутгийн телевээс мэдээлэл авдаг гэжхариулсан нь нэг талаас төрийн байгууллагууд үйл ажиллагаагаа мэдээллийн хэрэгслээрсурталчилж ажиллаж байгаа сайшаалтай тал харагдаж байгаа боловч энэ нь ихэвчлэнбайнгын өдөр тутмын үйл ажиллагаатай холбоотой бус зохион байгуулалттайгаартодорхой цаг хугацааны хувьд хэрэгжүүлж байгаа арга хэмжээний талаар мэдээлэл байдагба иргэн өдөр тутам байгууллагын ажилтнаас, мэдээллийн самбараас холбогдохмэдээллийг бүрэн авч чаддаггүй гэсэн дүгнэлт хийж болохоор байгаа юм. Иргэд төрийн байгууллагын талаарх мэдээллээ ихэвчлэн / 68% / телевизээс авдаггэсэн байна. Харин бусад үзүүлэлтүүд нь жигд байна. Төрийн байгууллагууд нь ороннутгийн телевизээр үйл ажиллагаагаа илүү хүргэх нь оновчтой хэлбэр болохоор байна. Мэдээллийн Мэдээлэл авах суваг Сонин Хувь хүнээс самбараас нь тараах материал 6% 9% 8% Ажилтнаас нь 9% Телевизээс 68% , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  34. 34. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 34 Иргэдийн төрийн байгууллагаас хүссэн мэдээллээ авах түвшин Улаангом Нийгмийн сумын Нийгмийн Улсын Мэргэжлийн халамж Татварын засаг Хөдөлмөрийн Цагдаагийн даатгалын бүртгэлийн хяналтын Нэгтгэл үйлчилгээний хэлтэс даргын хэлтэс газар хэлтэс хэлтэс газар хэлтэс тамгын газар Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо ХувьОгт 52 28,3% 40 21,7% 29 16,1% 52 28,9% 40 22,2% 92 52,3% 72 40,0% 64 35,6% 441 30,5%чаддаггүйБараг 64 34,8% 64 34,8% 57 31,7% 68 37,8% 64 35,6% 68 38,6% 52 28,9% 63 35,0% 500 34,6%үгүйЗаримдаа 54 29,3% 56 30,4% 36 20,0% 55 30,6% 66 36,7% 15 8,5% 48 26,7% 37 20,6% 367 25,4%Ихэнхдээ 10 5,4% 8 4,3% 34 18,9% 5 2,8% 10 5,6% 1 0,6% 8 4,4% 16 8,9% 92 6,4%Байнга 4 2,2% 16 8,7% 24 13,3% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 44 3,0% Нийт 184 1 184 1 180 1 180 1 180 1 176 1 180 1 180 1 1444 1 Нийт иргэдийн 65 хувь нь төрийн байгууллагаас хүссэн мэдээллээ авч чаддаггүй гэж хариулсан байна. Харин дөнгөж 9,4хувь нь ихэвчлэн авч чаддагаа илэрхийлжээ. Эндээс иргэд хүссэн хэмжээндээ мэдээллээ авч чадахгүй байгааг харуулж байна.Хөдөлмөрийн хэлтэсээс хүссэн мэдээллээ огт авч чаддаггүй гэж 52,3 хувь нь хариулсан нь нэг талаас шинэ тутам байгуулагдсаннөгөө талаас мэдээлэл муу байгааг илэрхийлж байна. Харин Татварын хэлтэс, Нийгмийн даатгалын хэлтсээс бусдаас илүүмэдээлэл авч чаддагаа илэрхийлжээ. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  35. 35. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 35 Төрийн байгууллагаас мэдээлэл авахад иргэдэд учирдаг хүндрэлүүд Улаангом Нийгмийн сумын Нийгмийн Улсын Мэргэжлий халамж Татварын засаг Хөдөлмөри Цагдаагий даатгалын бүртгэлийн н хяналтын Нэгтгэл үйлчилгээн хэлтэс даргын йн хэлтэс н газар хэлтэс хэлтэс газар ий хэлтэс тамгын газар Хувь Тоо Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо ХувьМэдээлэл 13,6 13,6 13,3 17,1 10,3 11,3өгдөггүй 12 6,7% 24 12 6,7% 24 24 16 9,3% 28 16 156 % % % % % %Шат 28,9 20,5 33,3 27,3 31,1 16,3 17,1 15,4 24,0дамжлага 52 36 60 48 56 28 28 24 332 % % % % % % % % %ихЯаж 33,3 45,5 46,7 38,6 40,0 65,1 36,6 33,3 42,5авахаа 60 80 84 68 72 112 60 52 588 % % % % % % % % %мэдэхгүйАжилтнуу 15,6 13,6 13,3 22,0 10,7д нь 28 24 12 6,7% 12 6,8% 24 0,0% 36 12 7,7% 148 % % % % %мэддэггүйАжилтнуу 15,6 13,6 33,3 11,6д нь хүнд 28 12 6,8% 12 6,7% 24 4 2,2% 16 9,3% 12 7,3% 52 160 % % % %сурталтай Нийт 138 180 1 176 1 180 1 176 1 180 1 172 1 164 1 156 1 1 4 Иргэдийн хүссэн мэдээллээ авч чадахгүй байгаа гол шалтгаан нь яаж авахаа мэдэхгүйд /42,5% / байгаа нь харагдаж байна.Харин шат дамжлага тодорхой хэмжээгээр их байгааг мөн илтгэж байна. Мэдээлэл өгдөггүй гэж МХГ-ыг илүү хариулсан болажилтнууд нь хүнд сурталтай / 33,3% / гэж цагдаагийн газрыг сонгожээ. Мөн Хөдөлмөрийн хэлтсээс мэдээлэл яаж авахаа мэдэхгүй байгаагаа / 65,1% /илэрхийлсэн бол ажилтнууд нь мэддэггүй /22,2% / гэж МХГ-ыг илүү хариулжээ. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  36. 36. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 36 Иргэдийн төрийн байгууллагаар үйлчлүүлсэн давтамж Улаангом Нийгмийн сумын Мэргэжли Нийгмийн Улсын халамж Татварын засаг Хөдөлмөр йн Цагдаагий даатгалын бүртгэлийн Нэгтгэл үйлчилгээн хэлтэс даргын ийн хэлтэс хяналтын н газар хэлтэс хэлтэс ий хэлтэс тамгын газар газар То Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо Хувь о Хувь Тоо Хувь Тоо Хувь1 Жил 64 35,6 36 20,0 66 37,9 40 23,8 36 20,5 0,0% 10 59,5 56 31,8 398 31,2 % % % % % 0 % % %Xагас жил 48 26,7 56 31,1 38 21,8 36 21,4 48 27,3 4 7,4% 36 21,4 24 13,6 290 22,7 % % % % % % % %3 сар 28 15,6 40 22,2 29 16,7 44 26,2 48 27,3 4 7,4% 28 16,7 56 31,8 277 21,7 % % % % % % % %1 сар 16 8,9% 20 11,1 25 14,4 24 14,3 16 9,1% 30 55,6 4 2,4% 16 9,1% 151 11,8 % % % % %2 долоо 20 11,1 16 8,9% 14 8,0% 16 9,5% 12 6,8% 16 29,6 0,0% 14 8,0% 108 8,5%хоног % %1 долоо 4 2,2% 12 6,7% 2 1,1% 8 4,8% 16 9,1% 0,0% 0,0% 10 5,7% 52 4,1%хоног Нийт 180 1 180 1 174 1 168 1 176 1 54 1 16 1 176 1 127 1 8 6 Төрийн байгууллагаар үйлчлүүлсэн давтамж харьцангуй бага гарч ирсэн байна. Иргэдийн 75 хувь нь 3 сар ба түүнээс өмнөүйчлүүлжээ. Иргэдийн хамгийн их давтамжтай үйлчлүүлдэг байгууллагад НХҮХэлтэс ,Улсын бүртгэлийн хэлтэс , Хөдөлмөрийн хэлтэс орж байна. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  37. 37. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 37 Төрийн байгууллагын ил тод нээлттэй байдлын иргэдийн үнэлгээ Улаангом Нийгмийн сумын Нийгмийн Улсын Мэргэжлийн халамж Татварын засаг Хөдөлмөрийн Цагдаагийн даатгалын бүртгэлийн хяналтын Нэгтгэл үйлчилгээний хэлтэс даргын хэлтэс газар хэлтэс хэлтэс газар хэлтэс тамгын газар Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо Хувь Тоо ХувьМуу 96 54,5% 56 31,1% 48 28,6% 72 42,9% 64 36,4% 100 58,1% 76 44,2% 80 46,5% 592 42,8%Дунд 68 38,6% 88 48,9% 68 40,5% 84 50,0% 72 40,9% 56 32,6% 72 41,9% 68 39,5% 576 41,6%Сайн 12 6,8% 36 20,0% 52 31,0% 12 7,1% 40 22,7% 16 9,3% 24 14,0% 24 14,0% 216 15,6%Нийт 176 1 180 1 168 1 168 1 176 1 172 1 172 1 172 1 1384 1 Төрийн байгууллагуудын үйл ажиллагааны нээлттэй байдал муу гэж 42,8 хувь нь дунд гэж 41,6 хувь нь хариулсан болсайн гэж 15,6 хувь нь хариулжээ. Байгууллагуудаас НХҮ-ний хэлтэс, Цагдаагийн газар, Хөдөлмөрийн хэлтсийг муу гэж сонгосон бол Татварын хэлтэс ,Ниймгмийн даатгал, Улаангом сумын ЗДТГ-ыг сайнаар илүү сонгожээ. , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  38. 38. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 38 ДҮГНЭЛТ Иргэдийн мэдээлэл авах эрхийг хангах, ил тод, нээлттэй байх явдал нь төрийнүүрэг болох талаар сүүлийн жилүүдэд их ярьж, бичих болсон төдийгүй энэ чиглэлээрнилээгүй хууль тогтоомжид тусгасан байх хэдий ч хэрэгжилтийн үр дүн хангалттайтүвшинд хүрээгүй байна. Мэдээллийг ил тод болгоно гэдэг бол нэг удаагийн явдал биш, байнгын үйл явц.Иргэн төрийн байгууллагаас өөрт хэрэгтэй мэдээллийг хүссэн цагтаа авах, мэдээллийнолон сувгийг ашиглан мэдээлэл авах нөхцлийг бүрдүүлж, улмаар мэдээлэлээ байнгашинэчилж байх нь чухал юм. Судалгааны дүнг нэгтгэвэл дараах нийтлэг дутагдал, зөрчил байна. 1. Байгууллагын удирдлагууд үйл ажиллагаагаа ил тод, нээлттэй байлгах нь төрийн байгууллагын үүрэг гэдгийг бүгд ойлгож, хүлээн зөвшөөрч байгаа ч холбогдох хууль тогтоомжийн талаар мэдээлэл, мэдлэг дутуу байгаагаас зарим асуудлыг бүрэн утгаар нь хэрэгжүүлж ажиллаж чадахгүй байна. 2. Байгууллагуудын хүний нөөцийн бодлогын ил тод байдал хангалтгүй байна. Ажлын байрны сул орон тоог нийтэд мэдээлэхийн хувьд төрийн захиргааны албан хаагчийн хувьд төрийн албаны салбар зөвлөлд ажлын байрны захиалгаа хүргүүлэн нийтэд мэдээлэгдэж байгаа бол төрийн үйлчилгээний ажилтны хувьд зарлан мэдээлэл хийгдэхгүй байна 3. Төсөв санхүүгийн ил тод байдлын хувьд төсвийг орлого, зарлагын ангилалаар, нэр төрлөөр багцлан мэдээлсэн тоон хэлбэрийн үзүүлэлт нь иргэдэд ойлгомж муутай байгаа бөгөөд нийт төсөв, зардлын төсөвлөлт тухайн сар, улирал, жилд зарцуулсан байдал, хэмнэсэн, хэтэрсэн байдал, төсвийг хуулийн хүрээнд үр ашигтай зарцуулсан эсэх талаар мэдээллийг авах боломжгүй байна 4. Худалдана авах ажиллагааны ил тод байдлын хувьд байгууллагын ажилчид албан хаагчид худалдан авах ажиллагааны талаарх эрхүйн мэдлэг дутмаг, худалдан авах ажиллагааны үйл ажиллагаанд оролцдоггүй, удирдлагын зүгээс мэдээллээр хангадаггүй байна. 5. Мэдээлэлүүд нь агуулга, хэлбэрийн хувьд ойлгомжтой бус, ашиглах боломжгүй. 6. Мэдээллийг түгээх суваг хангалтгүй, хүртээмжгүй байна. 7. Иргэдийн 65 хувь нь төрийн байгууллагын мэдээлэл авч чаддагүй бөгөөд үүний шалтгаан нь мэдээлэл авах аргаа мэдэхгүй байгаатай холбоотой байна. Энэ нь төрийн байгууллагууд мэдээлэл түгээх сувгийг олошруулах шаардлагатайг харуулж байна. Иймд төрийн байгууллагуудад “Мэдээлэлийн ил тод байдал, мэдээлэл авах эрхийнтухай хууль”-ийн хэрэгжилт “хангалттай бус “ байна гэсэн ерөнхий дүгнэлт хийж болохоорбайх ба хуулийн хэрэгжилтийг хангуулахын тулд дараах санал, зөвлөмжийг дэвшүүлжбайна. Санал, Зөвлөмж  Байгууллага дотооддоо “Мэдээллийн ил тод байдал ба мэдээлэл авах эрхийн тухай хууль”, болон холбогдох хууль тогтоомжийн сургалтыг зохион байгуулах  Мэдээллийн самбарын хэмжээ, байршуулах газрыг стандартад нийцүүлж, мэдээллийн агуулгад анхаарч, өөрчлөлт шинэчлэлтийг тогтмол хийж байх , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  39. 39. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 39 Аймгийн албан ѐсны вэб сайт www.uvs.gov.mn –д төрийн байгууллагууд, орон нутгийн захиргааны байгууллагуудыг холбох, мэдээллийг байршуулж нэгдсэн сайт үүсгэх, байгууллагууд өөрийн вэб сайттай болох Иргэдэд мэдээлэл хүргэх сувгийг олшруулах Хүний нөөцийн бодлогын стратегийг боловруулах, хэрэгжилтийг хянах, үнэлэх механизмыг бүрдүүлэх Байгууллагын дотоод үйл ажиллагааны нээлттэй байдлыг хангах, шийдвэр гаргах түвшинд ажилтан, ажиллагсдын оролцоог нэмэгдүүлэх Төрийн үйлчилгээний албан хаагчийн сул ажлын байрны зарыг нийтэд мэдээлж байх Төсөв, санхүүгийн үйл ажиллагааны талаар мэдээллийг иргэдэд ойлгомжтой байдлаар байршуулах Албан хаагчдын ѐс зүй, харилцааны соѐлыг дээшлүүлэх арга хэмжээ авах Ашигласан материал1. Монгол Улсын Үндсэн хууль , Улаанбаатар,1992.2. Мэдээллийн ил тод байдал ба мэдээлэл авах эрхийн тухай тухай хууль3. Төсвийн тухай хууль4. Төрийн албаны тухай хууль5. Авилгын эсрэг хууль6. Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хууль7. Монгол Улсын Засгийн газрын 2009 оны 143 /Ил тод байдлын шалгуур үзүүлэлт батлах тухай/ тогтоол8. Монгол Улсын Засгийн газрын 2012 оны 18 /Төсвийн ил тод байдлын журам батлах тухай/ тогтоол , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  40. 40. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 40 Хавсралт 1 “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал” судалгааны удирдамж 2. Судалгааны зорилго Төрийн үйлчилгээг ил тод, шуурхай, хүртээмжтэй болгох чиглэлээр төрийн байгууллагууд хэрхэн ажиллаж байгаа талаар бодит мэдээлэлтэй болох, уг мэдээлэлдээ тулгуурлан “Мэдээлэлийн ил тод байдал ба мэдээлэл авах эрхий тухай хууль”, Монгол Улсын Засгийн газрын “Ил тод байдлыг илтгэх шалгуур үзүүлэлт батлах тухай” 2009 оны 143 дугаар тогтоолын хэрэгжилтийг түвшинг үнэлэх, төрийн үйлчилгээний чанарыг сайжруулахад чиглэсэн цаашид авах шаардлагатай арга хэмжээний санал бүхий ерөнхий зөвлөмж боловсруулахад судалгааны зорилго оршино. 3. Судалгааны зорилтууд - Ил тод байдлын шалгуур үзүүлэлтүүдийн дагуу төрийн байгууллагуудадын ил тод нээлттэй байдлын төлөв байдлыг тодорхойлох - Төрийн байгууллагуудын вэб сайт /цахим хуудас/-ын орчны мэдээллийн ил тод, нээлттэй байдлыг үнэлэх - Төрийн байгууллагаас үзүүлэх үйлчилгээний /чанар/ түргэн шуурхай байдал, хүртээмжийн байдалд дүгнэлт хийх - Төрийн байгууллагын ил тод, нээлттэй, хүртээмжтийн байдлыг сайжруулахад чиглэсэн зөвлөмж, санал боловсруулах 4. Судалгааны арга зүй Ñóäàëãààны ажлыг гүйцэтгэхдээ: Баримт бичгийн судалгааны аргыг ашиглан Засгийн газрын 2009 оны 143 дугаартогтоол /Ил тод байдлын шалгуур үзүүлэлт батлах тухай/ -ын агуулгын 4 хүрээндшинжилгээ хийнэ. Төрийн байгууллагын ил тод нээлттэй байдлын талаар тодруулан судлахдааажиглалтын арга болон тусгайлан боловсруулсан ярилцлагын удирдамжийн дагуу тухайнтөрийн байгууллагын удирдлагатай ярилцах, мэргэжилтэнгүүдээс анкетын судалгаа авах,иргэдээс асуулга авах, ярилцах аргыг ашиглана. 5. Судалгааны хамрах хүрээ, хугацаа Аймгийн Засаг даргын дэргэдэх 22 агентлаг, Улаангом сумын ЗДТГ, удирдах албантушаалтан, ажилтнууд, иргэд хамрагдана. 2013 оны 03 дугаар сарын 07-ны өдрөөс 04 дүгээр сарын 01-ний өдөр , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  41. 41. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 41Хавсралт 2 ЯРИЛЦЛАГÛÍ ÓÄÈÐÄÀÌÆ /Байгууллагын удирдлагууд/ Ñóäàëãààíû çîðèëãî: Тєрийн байгууллагын ил тод, нээлттэй байдлыг хангахталаар авч хэрэгжђђлж байгаа арга хэмжээ, Монгол Улсын Засгийн газрын “Ил тодбайдлыг илтгэх шалгуур ђзђђлэлт батлах тухай” 2009 оны 143 дугаар тогтоол хэрэгжижбайгаа эсэх, хэрэгжђђлэхэд тулгамдаж байгаа ÿìàð асуудлууд áàéãààã тодðóóëàõçîðèëãîòîé. Ñóäàëãààã õèéæ áàéãàà áàéãóóëëàãûí òàëààðõ ìýäýýëýë: Мэрси Кор ОУБ-аас хэрэгжђђлж байгаа “Îðîí íóòãèéí õàðèóöëàãàòàé çàñàãëàëûнтєлєєх èäýâõòýé ò¿íøëýë ба иргэдийн оролцоо” òºñëèéí õ¿ðýýíä сонгогдсон судалгааныбаг òºðèéí áàéãóóëëàãóóäûí èë òîä, íýýëòòýé, øóóðõàé, õàðèóöëàãàòàé áàéäëыгтодорхойлох, Çàñãèéí ãàçðûí 2009 îíû /Èë òîä áàéäëûã èëòãýõ øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò áàòëàõòóõàé/ 143 äóãààð òîãòîîëûí õýðýãæèëòèéã ђнэлэх зорилгоор энэхђђ судалгааг хийж байна. Ñóäàëãààíä îðîëöîã÷îîñ ÿàãààä ýíý òàëààð ìýäýýëýë àâ÷ áàéãàà øàëòãààíáóþó õàìòðàí àæèëëàõ øààðäëàãà: Òºðèéí байгууллагыг óäèðäàí çîõèîí áàéãóóëæ àæèëëàæ áàéãàà óäèðäàõ àæèëòíûõóâüä òàíòàé ÿðèëöàõûã õ¿ñ÷ áàéíà. Òàíàé áàéãóóëëàãûí ил тод, нээлттэй байдал,ђйлчилгээний чанар ,хђртээмжийгсайжруулах талаар авч хэрэгжђђлж байгаа арга хэмжээ, туршлагыг судлах, ололттойболон хђндрэлтэй тал, íèéòëýã ãàð÷ áàéãàà òóëãàìäñàí àñóóäëûã òîäðóóëàõ, õýëýëöýõ,ÿðèëöëàãûí ¿ð ä¿íä òóëãóóðëàí öààøèä õýðõýõ òàëààð ñàíàà, çºâëºìæ¿¿äèéãáîëîâñðóóëàõ þì. Зааварчилгаа: Ярилцëагыг  Òºðèéí áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãààíû èë òîä, íýýëòòýé байдал  Х¿íèé íººöèéí áîäëîãын èë òîä áàéäàë  Òºñºâ, ñàíõ¿¿ãèéí èë òîä áàéäàë  Òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èéí õºðºí㺺ð áàðàà, àæèë ¿éë÷èëãýý õóäàëäàí àâàõ àæèëëàãààíû èë òîä áàéäàë  Дђгнэлт єгєх асуултгэсэн бђлэг асуултуудын хђрээнд àñóóëò òóñ á¿ðò õàðèóëò àâàõ õýëáðýýð явуулна. Ярилцлагын асуултууд: 1. Байгууллагын ђйл ажиллагааны ил тод, нээлттэй байдал гэдгийг та хэрхэн ойлгож байна вэ 2. Ил тод нээлттэй байдлыг хангахын тулд ямар ђйл ажиллагаа хэрэгжђђлж ажиллаж байна вэ 3. Засгийн газрын 2009 оны 143 дугаар /Ил тод байдлыг илтгэх шалгуур ђзђђлэлт батлах тухай/ тогтоолын хэрэгжилтийн хангуулах талаар ямар арга хэмжээ зохион байгуулж ажиллаж байна вэ 4. Мэдээллийн самбарт ямар тєрлийн мэдээлэл, танилцуулгыг байрлуулдаг вэ,хэр хугацаанд шинэчилдэг вэ 5. Цахим хаягтай эсэх, хаягтай болон хэрхэн ажиллуулж байна вэ 6. Иргэдийг санал, єргєдлийг хђлээн авах, шийдвэрлэх талаар ямар арга хэмжээ авч ажиллаж байна вэ /шийдвэрлэлт, авсан арга хэмжээ/ 7. Танай байгууллагын дотоод ђйл ажиллагааг зохицуулсан ямар бичиг баримтууд байдаг вэ, хэрхэн 8. Хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлтэй хэрхэн хамтарч ажилладаг вэ 9. Тараах материалаар дамжуулан иргэдэд мэдээлэл хүргэдэг үү 10. Танай байгууллагад хүний нөөцийн стратеги хөтөлбөр бий юу, байдаг бол хэрэгжилтийг хангахад ажилтнууд ямар байдлаар оролцдог вэ 11. Ажлын байранд сул орон тоо гарсан тохиолдолд хэрхэн мэдээлдэг вэ , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  42. 42. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 42 12. Албан хаагчдын ажлын гүйцэтгэлийг дүгнэх журам байгаа юу, үнэлгээний талаар маргаан гардаг уу 13. Танай байгууллагаас үзүүлэх үйлчилгээнд хөлс болон төлбөр, хураамж авч үзүүлдэг үйлчилгээ бий юу. /Хэрэв байдаг бол авах хэлбэр/ 14. Байгууллагад бараа ажил, үйлчилгээ худалдан авах ажиллагааны ил тод, нээлттэй байдлыг хэрхэн хангаж ажиллаж байна вэ, энэ чиглэлээр мэргэшсэн ажилтан байна уу 15. Үнэлгээний хорооны гишүүдийг ямар зарчмаар сонгодог вэЯрилцлаганд оролцогчийн танилцуулгаТаны мэргэжил: ...............................................................................................Таны боловсролын зэрэг ................................................................................Таны нас...........................................................................................................Танай байгууллагын нэр ................................................................................Таны албан тушаал ........................................................................................ , | Увс аймаг, Улаангом 2013
  43. 43. “Төрийн байгууллагын мэдээллийн ил тод байдал “ судалгааны тайлан 43Хавсралт 3 АСУУЛГА (АНКЕТ) СУДАЛГАА /Тєрийн албан хаагч/ Судалгааны зорилго: Мэрси Кор ОУБ-аас хэрэгжђђлж байгаа “Îðîí íóòãèéí õàðèóöëàãàòàéçàñàãëàëûн тєлєєх èäýâõòýé ò¿íøëýë ба иргэдийн оролцоо” òºñëèéí õ¿ðýýíä òºðèéíáàéãóóëëàãóóäûí èë òîä, íýýëòòýé, øóóðõàé, õàðèóöëàãàòàé áàéäëыг тодорхойлох, Çàñãèéí ãàçðûí2009 îíû /Èë òîä áàéäëûã èëòãýõ øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò áàòëàõ òóõàé/ 143 äóãààð òîãòîîëûíõýðýãæèëòèéã ђнэлэх зорилгоор энэхђђ судалгааг хийж байна. Зааварчилгаа: Та асуултуудад сонгосон хариултаа эсвэл єєрийн санаа бодлоо бичихмаягаар хариулна уу. Нэг. Òºðèéí áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãààíû èë òîä, íýýëòòýé áàéäàëòàé холбоотой асуултууд: 1. Áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãàà èë òîä, íýýëòòýé áàéíà ãýäãèéã та юу гэж ойлгож байна вэ ?___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ 2. Áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãààòàé õîëáîîòîé ÿìàð ç¿éëñ èë òîä áàéõ ¸ñòîé вэ? |òîî÷èæ áè÷íý ¿¿|___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ Хоѐр. Х¿íèé íººöèéí áîäëîãын èë òîä áàéäàëòàé холбоотой асуултууд: 3. Òанай áàéãóóëëàãàä õ¿íèé íººöèéí áîäëîãûí áàðèìò áè÷èã áàéäàã óó? Áàéäàã áîë íýðèéã íü áè÷íý ¿¿ ---------------------------------------------------------------------- 4. Та áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãàà, äîòîîä çîõèîí áàéãóóëàëò, õ¿íèé íººöèéí íýýëòòýé áàéäàëä ñýòãýë õàíàìæòàé áàéäàã óó. Õýðýâ òà ¯Ã¯É ãýæ õàðèóëñàí áîë ÷óõàì þóíä ñýòãýë õàíàìæã¿é áàéãàà òàëààð ñàíàëàà òîäîðõîé áè÷íý ¿¿. a. òèéì b. ¿ã¿é c. çàðèì òàëààð ______________________________________________________________________________ _______________________________________________________________ 5. Òàíàé áàéãóóëëàãûí äîòîîä баримт бичгђђд шаардлагатай зђйлђђдийг бђрэн зохицуулж чадаж байна уу?(Та хариултынхаа тайлбарыг заавàë áè÷ýýрэй.) a. Тийм b. ёгђй c. Мэдэхгђй Хэрэв та ёГёЙ гэж хариулсан бол ямар зђйлђђдийг зохицуулж чадахгђй байгаа талаар саналаа тодорхой бичнэ ђђ? ______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ ________________________________ 6. Òàíàé áàéãóóëëàãàä àæèëòàí ñîíãîí øàëãàðóóëæ àâàõàä õàðãàëçàõ øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò áàéäàã óó? , | Увс аймаг, Улаангом 2013

×