• Like
Presentation1
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Presentation1

  • 31,368 views
Uploaded on

 

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
No Downloads

Views

Total Views
31,368
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1

Actions

Shares
Downloads
1,229
Comments
16
Likes
17

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. BAHAGI NGPANANALITA
  • 2. PangngalanPanghalipPandiwaPang-uriPang-abayPantukoyPangatnigPang-ukolPang-angkopPandamdam
  • 3. PANGNGALAN
  • 4. Kahulugang Pansemantika : Ang pangngalan ay pasalitang simbolong ang tinutukoy ay tao, hayop, bagay, pook, pangyayari, atb.BalarilangTradisyunal: Ang pangngalan ay ngalan ng tao, hayop, bagay, pook, pangyayari, atb.
  • 5. MGA HALIMBAWA:1. MgaPangngalang Ngalan ng Tao Mando ama guro Bong anak manananggol2. Mga Pangngalang Ngalan ng Hayop Tagpi aso tandang Muning pusa katyaw
  • 6. 3. Mga Pangngalang Ngalan ng Bagay Mongol lapis pagkain Bagong Balari- aklat laruan lang Filipino4. Mga Pangngalang Ngalan ng Pook Pilipinas lungsod kaparangan Bundok ng Apo bundok Kamaynilaan
  • 7. 5. Mga Pangngalang Ngalan ng Katangian bait kabaitan pagkamabait tapang katapangan pagkamatapang6. Mga Pangngalang Ngalan ng Pangyayari Ikalawang Digmaang Pandaigdig kasalan pulong pag-aaway suntukan
  • 8.  Ang kayarian ay tumutukoy sa anyo ng salita at iba pang yunit ng wika. Ang anumang salitang maaaring isunod sa ang/si, ng/ni, sa/kay, at mga anyong maramihan ng mga ito, ay isang pangngalan o dili kaya ay isang salitang gumaganap ng tungkulin ng pangngalan.
  • 9. Halimbawa: Nakatapos sa pagdodoktor ang anak na matiyaga. Ang tagumpay ng anak ay tagumpay rin ng mga magulang. Hindi matatapatan ng salapi ang pagtingin ng magulang sa anak.
  • 10.  Anganyong maramihan ng ang/si ay ang mga/sina; ang maramihan ng ng/ni ay ng mga/nina; at ang maramihan ng sa/kay ay sa mga/kina.
  • 11. HALIMBAWA:ang mga anakng mga anaksa mga anaknina Mariakina Mariasina Maria
  • 12. MGAKLASIPIKASYON NG PANGNGALAN Mga Uring Pansemantika
  • 13. 1. Pangngalang Pantangi : ang pangngalan kung tumutukoy sa isang tanging tao, hayop, bagay, pook, o pangyayari.Halimbawa: Mga Pangngalang Partikular na Ngalan ng na Tao Miguel Bb. Luz de Guzman Carisa Dr. Villaroman
  • 14.  Mga Pangngalang Partikular na Ngalan ng ng Iba’t Ibang Uri ng Hayop Tagpi Spot Muning Brownie Mga Pangngalang Partikular na Ngalan ng Iba’t Ibang Bagay Bic Bagong Balarilang Filipino Mongol Magasing Panorama
  • 15.  Mga Pangngalang Partikular na Ngalan ng PookTalon ng Maria Cristina Ilog PasigBundok ng Makiling Baguio Mga Pangngalang Partikular na PangyayariPaligsahang Bb. Universe ng Taong 1975Unang Pambansang Kilusan sa Pagpaplano ng Pamilya
  • 16. 2. Pangngalang Pambalana : ang mga pangngalang tumutukoy sa pangkalahatang diwa.Halimbawa: Mga Pangngalang Pangkalahatang Ngalan ng Tao bata guro lalaki abogado
  • 17.  Mga Pangngalang Pangkalahatang Ngalan ng Hayop aso baka pusa insekto Mga Pangngalang Pangkalahatang Ngalan ng Bagay lapis radyo bahay relo
  • 18.  Mga Pangngalang Pangkalahatang Ngalan ng Pook ilog bulubundukin kapatagan lungsod Mga Pangngalang Pangkalahatang Ngalan ng Pangyayari sayawan kantahan gulo banggaan
  • 19. ISA PANG PAG-UURING PANSEMANTIKA NG PANGNGALAN
  • 20. 1.TAHAS : ANG PANGNGALANG HINDI TUMUTUKOY SA BAGAY NA MATERYAL.Halimbawa: tao puno pagkain hayop gamut kasangapan
  • 21. DALAWANG URI NG TAHASPalasak : ay tumutukoy sa pangkat ng iisang uri ng tao o bagay.Halimbawa: buwig hukbo tumpok kumpol lahi tangkalDi- Palasak : ay tumutukoy lamang sa ga bagay na isinasaalng-alang nang isa-isa.Halimbawa : saging sundalo kamatis bulaklak tao manok
  • 22. MGA URI NGPANGKAYARIAN
  • 23. 1. PANGNGALANG PAYAK : KUNG ITO AYISANG SALITANG UGAT LAMANG Halimbawa: asin balak bunga diwa
  • 24. 2. PANGNGALANG MAYLAPI O HINANGO :KUNG BINUBUO ITO NG SALITANG-UGAT ATPANLAPING MAKANGAAN. Halimbawa: kaklase pagbasa kabuhayan dinuguan
  • 25. 3. PANGNGALANG INUULIT : KUNG ANGKABUUAN NITO O BAHAGI NITO AY INUULIT.Dalawang Paraan ng Pag-uulit Pag-uulit na di-ganap o pag-uulit na parsyal ay yaong bahagi lamang ng salitang ugat ang inuulit.Halimbawa: bali-balita dala-dalawa sali-salita bali-baligtad
  • 26.  Pag-uulit na Ganap : pag-uulit sa buong pangngalan.Halimbawa: kuru-kuro buhay-buhay bayan-bayan sabi-sabi
  • 27. 2. PANGNGALANG TAMBALAN : BINUBUO NGDALAWANG MAGKAIBANG SALITANG PINAG-ISADalawang Uri ng Pagtatambal ng Pangngalan
  • 28. 1. Malatambalan o Tambalang Di- Ganap : yaong nananatili ang kahulugan ng pinagsasamang salita.Halimbawa: balikbayan dalagang-bukid (tao) alay-kapwa bahay-kalapati
  • 29. 2. Tambalang Ganap : yaong nagkakaroon ng bagong kahulugan ang mga pinagtatambal na salita.Halimbawa: kapitbahay hampaslupa bahaghari dalagambukid (isda)
  • 30. MGA KAKANYAHAN NG PANGNGALAN
  • 31. 1. KAUSAPAN O PANAUHAN NG PANGNGALAN :ANG NAGSASABI KUNG ANG PANGNGALAN AYTUMUTUKOY SA TAONG NAGSASALITA, TAONGKUMAKAUSAP, O TAONG PINAG-UUSAPAN. Halimbawa : Ako si Don Diego. Ikaw si Don Diego. Siya si Don Diego.
  • 32. 2. KAILANAN NG PANGNGALAN :NALALAMAN NATIN KUNG ANG PANGNGALANAY TUMUTUKOY SA ISA, DALAWA O HIGITPANG TAO, HAYOP, BAGAY, POOK, OPANGYAYARI. ITO AY MAAARING ISAHAN,DALAWAHAN, MARAMIHAN O LANSAKAN.Halimbawa: Isahan : kapatid Dalawahan : kambal Lansakan : kawan
  • 33. 3. KASARIAN NG PANGNGALAN :PANGNGALANG MAY SEKSO AT WALANGSEKSO. Pag-uuri ng Pangngalan Ayon sa Kasarian Mga Pangngalang may Kasarian Tiyak na Kasarian Panlalaki Pambabae Di-tiya na Kasarian Mga Pangngalang Walang Kasarian
  • 34. HALIMBAWA:Mga Pangngalang Tiyak na Panlalaki Mario kuya Ginoong Ramos tandang Don Jose ninongMga Pangngalang Tiyak na Pambabae Maria Ana ate Gng. Ramos dumalaga Donya Perez ninang
  • 35. Mga Pangngalang Di-Tiyak ang Kasarian estudyante kapatid guro manok manananggol kalabawMga Pangngalang Walang Kasarian Bibliya diwa Bulking Mayon aklat Maynila laro
  • 36. 4.KAUKULAN NG PANGNGALAN : ANGTAWAG SA KAKANYAHAN NG PANGNGALANGNAGPAPAKITA NG GAMIT NITO SAPANGUNGUSAP Dalawang Uri ng Kaukulan ng Pangngalan:
  • 37. 1. KAUKULANG PALAGYO : KUNG GINAGAMITITONG SIMUNO, PAMUNO SA SIMUNO,PANGNGALANG PATAWAG, KAGANAPANGPANSIMUNO, O PAMUNO SA KAGANAPANGPANSIMUNO. Halimbawa: • Simuno gamit ang pangngalan Si Rizal ay Dakilang Malayo • Pamuno sa Simuno ang gamit ng pangngalan Si Rizal, ang bayani, ay Dakilang Malayo.
  • 38. •Pangngalang patawag ang gamit ng pangngalanCarisa, alagaan mo si Choy.•Kaganapang pansimuno ang gamit ng pangngalanSi Mabini ay Dakilang Lumpo.•Pamuno sa kaganapang pansimuno ang gamit ng pangngalanAng dalagang iyon ay si Alice, ang pinsan ko.
  • 39. 2. KAUKULANG PALAYON : ANG PANGNGALANKUNG GINAGAMIT NA LAYON NG PANDIWA OLAYON NG PANG-UKOL O KUNG PAMUNO SAALINMAN SA DALAWA.Halimbawa:•Layon ng pandiwa ang gamit ng pangngalan.Ang masipag na ama ay nagsisinop ng kanilang bakuran
  • 40. • Layon ng pang-ukol ang gamit ng pangngalanIbigay mo kay Cesar ang para kay Cesar, at sa Diyos ang para sa Diyos.•Pamuno sa layon ng pandiwa ang gamit ng pangngalanAng mga Hapon ay umaangkat sa Pilipinas ng mangga, isang ipinagmamalaking bungang-kahoy natin.• Pamuno sa layon ng pang-ukol ang gamit ng pangngalanIgalang mo ang ukol sa relihyon, ang tagapag-ugnay natin sa ating Panginoon.
  • 41. PANGHALIP
  • 42. Pananaw na Pansemantika : ang panghalip ay salita o katagang panghalili sa ngalan.Pananaw na Istruktural : and panghalip ay maikilala dahil sa impleksyon o pagbabagong- anyo.
  • 43. Uri ng Panghalip1. MGA PANGHALIP NA PANAO : AYPANGHALILI SA NGALAN NG TAO.
  • 44. Panauhan Anyong ang Anyong ng Anyong sa (palagyo) (paukol) (paari)IsahanUna Ako Ko AkinIkalawa Ikaw, ka Mo IyoIkatlo Siya Niya kanyaDalawahanUna *(kata) *(nita) *(kanita) Kita, tayo Natin AtinIkalawa Kayo Ninyo InyoIkatlo Sila Nila KanilaMaramihanUna Kami Naming AminIkalawa Kayo Ninyo InyoIkatlo Sila Nila Kanila
  • 45. 2. MGA PANGHALIP NA PAMATLIG : HUMAHALILISA SA NGALAN NG TAO, BAGAY, ATB. NA ITINUTUROO INIHIHIMATON.I. Pronominal Anyong ang (Paturol) *ire (ibang anyo : yari) ito iyan (ibang anyo : yaan) iyon (ibang anyo : yaon)
  • 46. Anyong ng (Paari) *nire (ibang anyo : niyari) nito niyan noon (ibang anyo: niyon, niyaon)Anyong sa (Paukol) *dine dito diyan doon
  • 47. II. Panawag-pansin o Pahimaton 1. *(h) ere 2. (h) eto 3. (h) ayan 4. (h) ayunIII. Patulad *ganire ganito ganyan ganoon (ibang anyo: gayon)
  • 48. IV. Palunan *narini (ibang anyo : nandini) narito (ibang anyo : nandito) nariyan (ibang anyo : nandiyan) naroon (ibang anyo : nandoon)
  • 49. 3. PANGHALIP NA PANAKLAW : SUMASAKLAW SAKAISAHAN, DAMI, O KALAHATAN NG TINUTUKOY. Halimbawa: isa anuman magkanuman iba alinman kuwan balana sinuman lahat ilanman tanan kailanman madla saanman pawa gaanuman
  • 50. 4. PANGHALIP NA PANANONG : YAONG MGAPANGHALILI SA NGALAN NG TAO, BAGAY, ATB. NAGINAGAMIT SA PAGTATANONG. Halimbawa: Isahan Maramihan sino sinu-sino ano anu-ano alin alin-alin kanino kani-kanino ilan ilan-ilan
  • 51. PANDIWA
  • 52. Pansemantika : ang pandiwa ay salitang nagpapakilos o nagbibigay-buhay sa isang lipon ng mga salitaIstruktural : ang pandiwa ay nakikilala sa impleksyon nito sa iba’t ibang aspekto ayon sa uri ng kilos na isinasaad nito.
  • 53. Kayarian ng PandiwaAng pandiwa sa Filipino ay nabubuo sapamamagitan ng pagsasama ng isangsalitang-ugat at ng isa o higit pang panlapi.
  • 54. Kaganapan ng PandiwaAng tawag sa bahagi ng panaguri nabumubuo o nagbibigay ng ganap nakahulugan sa pandiwa at magagawangpaksa ng pangungusap kung babaguhinang pokus ng pandiwa.
  • 55. Pitong Uri ng Kaganapan ng Pandiwa kaganapang tagaganap kaganapang layon kaganapang tagatanggap kaganapang ganapan kaganapang kagamitan kaganapang sanhi kaganapang direksyunal
  • 56. MGA POKUS NG PANDIWA1. kaganapang tagaganap - panaguring nasa pokus sa tagaganap ang pandiwa + paksaHalimbawa : Kinain ng bata ang suman at manggang hinog. – Kumain ng suman at manggang hinog ang bata. (Ang bata ay kumain ng suman at manggang hinog.)
  • 57. 2. kaganapang layon - panaguring nasa pokus sa layon ng pandiwa + paksaHalimbawa : Kinain ng bata ang suman at manggang hinog. – Kumain ng suman at manggang hinog ang bata. (Ang suman at manggang hinog ay kinain ng bata.)
  • 58. 3. kaganapang tagatanggap – panaguring nasa pokus sa tagatanggap ang pandiwa + paksaHalimbawa: Bumili ako ng ilaw na kapis para sa pinsan kong nagbalikbayan. – Ibinili ko ng ilaw na kapis ang pinsan kong nagbalikbayan. (Ang pinsan kong nagbalikbayan ay ibinili ko ng ilaw na kapis.)
  • 59. 4. kaganapang ganapan - panaguring nasa pokus sa kaganapan ang pandiwa + paksaHalimbawa: Nagtanim ng gulay sa bakuran an gaming katulong. – Pinagtamnan ng gulay ng aming katulong ang bakuran. (Ang bakuran ay pinagtamnan ng gulay ng aming katulong.)
  • 60. 5. kaganapang kagamitan – panaguring nasa pokus sa kagamitan ang pandiwa + paksaHalimbawa: Pinunsan ko ang mga kasangkapan (sa pamamagitan) ng basahang malinis. – Ipinampunas ko ng mga kasangkapan ang basahang alinis. (Ang basahang malinis ay ipinampunas ko ng mga kasangkapan.)
  • 61. 6. kaganapang sanhi – panaguring nasa pokus sa sanhi ang pandiwa + paksaHalimbawa: Nagkasakit siya dahil sa labis na paghithit ng opyo. – Ipinagkasakit niya ang labis na paghithit ng opyo. (Ang labis na paghithit ng opyo ay ipinagkasakit niya.)
  • 62. 7. kaganapang direksyon - panaguring nasa pokus sa direksyon ang pandiwa + paksaHalimbawa: Ipinasyal ko sa Tagaytay ang mga panauhin kong kabilang sa Peace Corps. – Pinagpasyalan ko ng aking mga panauhing kabilang sa Peace Corps ang Tagaytay. (Ang Tagaytay ay pinagpasyalan ko ng aking mga panauhing kabilang sa Peace Corps.)
  • 63. MGA ASPEKTO NG PANDIWA Ang aspekto ay katangian ng pandiwa na nagsasaad kung naganap na o hindi pa nagaganap ang kilos at kung nasimulan na o natapos nang ganapin o ipinagpapatuloy pa ang pagganap.
  • 64. 1. ASPEKTONG PANGNAKARAAN OPERPEKTIBO : KILOS NA NASIMULAN NA ATNATAPOS NA.Halimbawa :Anyong Pawatas Aspektong Pangnakaraan magsaliksik nagsaliksik manghakot nanghakot maunawaan naunawaan umunlad umunlad alatan inalatan sabihan sinabihan matamaan natamaan
  • 65. 2. ASPEKTONG PERPEKTIBONG KATATAPOS :KILOS NA KAYAYARI O KATATAPOS LAMANGBAGO NAGSIMULA ANG PAGSASALITA.Halimbawa :Anyong Pawatas Aspektong Katatapos tumula katutula uminog kaiinog masulat kasusulat makalibot kalilibot makaamin kaaamin maglakbay kalalakbay
  • 66. 3. ASPEKTONG PANGKASALUKUYAN OIMPERPEKTIBO : KILOS NA NASIMULAN NANGUNIT DI PA NATATAPOS AT KASALUKUYANPANG IPINAGPAPATULOY.Halimbawa :Anyong Pawatas Aspektong Pangkasalukuyan magsaliksik nagsasaliksik manghakot nanghahakot umunlad umuunlad alatan inaalatan sabihan sinasabihan pagtawanan pinagtatawanan
  • 67. 4. ASPEKTONG PANGHINAHARAP OKONTEMPLATIBO : KILOS NA HINDI PANASISIMULAN. Halimbawa : Anyong Pawatas Aspektong Panghinaharap  magsaliksik magsasaliksik  maghakot maghahakot  umunlad uunlad  yumuko yuyuko  alatan aalatan  sabihan sasabihan  pagtawanan pagtatawanan
  • 68. PANG-URI
  • 69. GAMIT NG PANG-URI1. Panuring PangngalanMararangal na tao ang pinagpapala.Panuring PanghalipKayong masigasig ay tiyak na magtatagumpay.
  • 70. 2. Pang-uring Ginagamit Bilang PangngalanAng mapagtimpi ay malayo sa gulo.3. Pang-uring Kaganapang PansimunoMga madasalin ang mga Pilipino.
  • 71. KAYARIAN NG PANG-URI1. Payak : kung binubuo ng likas na salita lamang o salitang walang lapi.Halimbawa : Maiinit ang ulo ng taong gutom. Huwag kang makipagtalo sa sinumang galit.
  • 72. 2. Maylapi : kung binubuo ng salitang-ugat na may panlapi.Halimbawa : kalahi kayganda mataas makatao malahininga
  • 73. 3. Tambalan : kung binubuo ng dalawang salitang pinag-iisa.Halimbawa : Karaniwang Kahulugan taus-puso biglang-yaman bayad-utang hilis-kalamayPatalinghagang Kahulugan kalatog-pinggan ngising-buwaya bulang-gugo kapit-tuko
  • 74. KAILANAN NG PANG-URIMay tatlong kailanan ang mga pang-uri : isahan, dalawahan, at maramihan.Halimbawa: Kalahi ko siya. (Isahan) Magkalahi kaming dalawa.(Dalawahan) Magkakalahi tayong lahat. (Maramihan)
  • 75. KAANTASAN NG KASIDHIAN NG PANG-URI IBA’T IBANG ANTAS NG KASIDHIAN ANG PANG-URI:1.Lantay o Pangkaraniwan – karaniwang anyo ng pang-uri tulad ng mayaman, pang- araro, palabiro, atb.
  • 76. 2. Katamtamang Antas – naipapaita ito sa paggamit ng medyo, nang bahagya, nang kaunti atb., o sa pag-uulit ng salitang-ugat o dalawang unang pantig nito.Halimbawa : Medyo hilaw ang sinaing. Labis nang bahagya ang pagkain. Mapurol nang kaunti ang kutsilyong ito. Masarap-sarap na rin ang ulam na niluto ni Aling Maria.
  • 77. 3. Pinakamasidhi – naipapakita ito sa pamamagitan ng pag-uulit ng salita, paggamit ng mga panlaping napaka-, nag-, -an, pagka-, at kay- ; at sa paggamit ng salitang lubha, masyado, totoo, talaga, tunay, atb.Halimbawa : Mataas na mataas pala ang Bundok Apo. Napakalamig pala sa Lalawigang Bulubundukin. Talaga naming napakalinis ngayon ng Rizal Park.