1.Kayaçları Sınıflandıralım,GeçmiĢtenGelen Misafirler
   Yer küre’nin özellikleri farklı    katmanlardan oluĢtuğunu    önceki yıllarda öğrenmiĢtik.   Bu katmanlardan en dıĢta...
   Magmanın yeryüzünde ya da    yeryüzüne yakın bir yerde    soğuyup katılaĢmasıyla oluĢan    kayaçlara magmatik kayaç   ...
   Yer yüzeyi su ve rüzgar gibi dıĢ    Akarsular ve yer altı suları geçtiği    etkilerle                           yerler...
   Magmatik ve tortul kayaçların,yüksek sıcaklık,gerilme,kimyasal    aktivitesi olan sıvıların ve basıncın etkisiyle deği...
   Kayaçlar sürekli birbirlerine    dönüşürler.   Değiştiğini göremediğimiz    dağlar,tepeler,çukurlar,kum-    sallar,va...
   DEMĠR:Demir,demir             BAKIR:Bakır filizlerinin    filizlerinden elde            saflaĢtırılmasıyla elde    edi...
 ALTIN                              CĠVA Çok iyi bir iletken ve             Normal Ģartlarda sıvı hâlde  paslanmaya da...
   Billursu kayalarından çıkarılan mika plastiğe çok    benzeyen bir madendir.Ġyi elektrik yalıtkanıdır.Bu    sebeple ele...
   Jeolojik zamanlarda    yaĢamıĢ olan canlıların    tortul kayaçlar içinde    taĢlaĢmıĢ olarak bulunan    her çeĢit kalı...
 Fosilleşme   ile ilgili edindiğimiz bilgiler ışığında fosillerin oluşumu ile ilgili etkinlik yapmak için.tıklayınız.  Fo...
   1-Toprak:   Yer kabuğundaki kayaçların üzerini örten ince tabakaya toprak denir. Toprak, yerkabuğunu    oluĢturan kay...
a) Kumlu Toprak :Hafif ve su tutma özelliği olmayan topraklara kumlu toprak denir. Bu tür topraklar suyu kısa süredetabana...
b) Erozyonu Azaltan Faktörler :1-Ağaçlandırma yapılması2-Meraların aĢırı otlatılmaması.3-Ürünlerin nöbetleĢedikilmesi.4-Eğ...
   A. Yeraltı Suları:                 B. Yerüstü Suları:                                        Yağan yağmur ve kar sula...
   YER KABUĞUNUN DOĞAL ANITLARI    Yerkabuğunun oluĢum süreci    içinde akarsuların aĢındırma taĢıma ve biriktirmesi ile ...
   PERĠ BACALARI:    Yamaçlardaki nispeten sert ve yumuĢak olmayan    tabakalar altlarındaki yumuĢak kısımları sel suları...
1324Hiçbiri
Neden                                  yapamadığınıÜzgünüm yanlıĢ                        düşünüp                          ...
MermerGranitKireç taĢıBazaltHepsi
Üzgünüm, yanlıĢ yanıtverdiniz.Soruya tekrar dönmekiçin tıklayınız. Soruyu değerlendirecek olursak,*Kireç taĢının tortul ka...
Yalnız IYalnız III ve IIIIIIHepsi
 Tebrikler,Doğru yanıtladınız. Bir sonraki soruya geçebilirsiniz.
I.SĠNĠ DEĞERLENDĠRĠRSEK, Magmanınyeryüzünde ya da yeryüzüne yakın bir yerdesoğuyup katılaĢmasıyla oluĢan kayaçlaramagmatik...
23451
Üzgünüm,yanlıĢ cevapverdiniz.Mermer, Arduvaz, ġist veKuvartz’ın baĢkalaĢımkayacına örnek olduğunu;Granitin ise magmatikkay...
 Tebrikler,Doğru cevapladınız. Bir sonraki soruya geçebilirsiniz.             İŞTE BU!             Başardın
MikaDemirTalkKurĢunCiva
Üzgünüm, yanlıĢ yanıt verdiniz.Soruyu birlikte değerlendirecekolursak; Mika madeni yükseksıcaklıkta çalıĢan araçlarda, ele...
 Tebrikler,Doğru yanıtladınız. Bir sonraki soruya geçebilirsiniz.
Bazalt   Başkalaşım kayacıKalsit   Magmatik kayaçKömür    Magmatik kayaçGranit       MineralMermer   Magmatik kayaç
Yalnız I doğruYalnız II doğruHer ikisi de doğruHer ikisi de yanlıĢI.si doğru,II.si yanlıĢ
Sinirlenmeye                                   gerek yok.Tekrar                                       dene!!!Üzgünüm,yanlı...
 Tebrikler!Doğrucevapladınız.Bir sonraki soruya geçebilirsiniz.              Hadi           gülümse!!!
Abant Gölü    Yer altı suyu  Kaplıca     Yer altı suyuKaynak suyu   Yer üstü suyuDeniz suyu    Yer altı suyuMaden suyu    ...
 TEBRİKLER!!!Testi bitirdin,şimdi yapman gereken şey eksik olduğun yerler varsa tamamlamak.
Yer kabuğu nelerden oluşur?
Yer kabuğu nelerden oluşur?
Yer kabuğu nelerden oluşur?
Yer kabuğu nelerden oluşur?
Yer kabuğu nelerden oluşur?
Yer kabuğu nelerden oluşur?
Yer kabuğu nelerden oluşur?
Yer kabuğu nelerden oluşur?
Yer kabuğu nelerden oluşur?
Yer kabuğu nelerden oluşur?
Yer kabuğu nelerden oluşur?
Yer kabuğu nelerden oluşur?
Yer kabuğu nelerden oluşur?
Yer kabuğu nelerden oluşur?
Yer kabuğu nelerden oluşur?
Yer kabuğu nelerden oluşur?
Yer kabuğu nelerden oluşur?
Yer kabuğu nelerden oluşur?
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Yer kabuğu nelerden oluşur?

5,088

Published on

6. sınıf fen ve teknoloji dersi

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
5,088
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Yer kabuğu nelerden oluşur?

  1. 1. 1.Kayaçları Sınıflandıralım,GeçmiĢtenGelen Misafirler
  2. 2.  Yer küre’nin özellikleri farklı katmanlardan oluĢtuğunu önceki yıllarda öğrenmiĢtik. Bu katmanlardan en dıĢta olanı yer kabuğudur.Yer kabuğu,yer kürenin diğer katmanlarına göre oldukça incedir. Yer kabuğu kayaçlardan oluĢmuĢtur.Bir ya da birden fazla mineralin bir araya gelmesiyle oluĢan kütleye kayaç adı verilir.
  3. 3.  Magmanın yeryüzünde ya da yeryüzüne yakın bir yerde soğuyup katılaĢmasıyla oluĢan kayaçlara magmatik kayaç denir.Magmatik kayaçlar serttir ve kristalli yapıya sahiptir.Yapılarında fosillere rastlanmaz. Magma,yeryüzüne çıkamayıp taĢ kürenin tabakaları arasında kalırsa granit gibi iri kristalli ve büyük kütleli kayaçlar oluĢur Yeryüzüne çıkan magma ise bazalt,andezit,trakit,sünger taĢı gibi küçük kristalli kayaçları oluĢturur. Volkan camı(obsidyen),katran taĢı ve volkanik tüfler de örnek olarak verilebilir.
  4. 4.  Yer yüzeyi su ve rüzgar gibi dıĢ Akarsular ve yer altı suları geçtiği etkilerle yerlerdeki bir kısım maddeleri çözer.Bu aĢınıp,taĢınır.TaĢınan kayaçlar maddelerin çöküp suyun ,çukur alanlarda çökelerek buharlaĢmasıyla çökelti oluĢur.Bu tortular oluĢturur.Zamanla alt tabakanın üzerindeki ağırlıktan Ģekilde oluĢan kayaçlara kimyasal tortul dolayı basınç artar,alt tabaka kayaç adı verilir.Pamukkale travertenleri sıkıĢır ve katılaĢır.Bu Ģekilde kimyasal tortul kayaç türüne örnektir. tortul kayaçlar oluĢur. Tortul kayaçlar yumuĢaktır ve tortul kayaç tabakaları arasında fosiller bulunur. Kireç taĢı,kil,çakıl taĢı,kömür,kum taĢı,traverten,sarkıt ve dikitler tortul kayaçlardır. Tortul kayaçlar canlıların ve bunların artıklarının çökelmesiyle oluĢuyorsa bunlara organik tortul kayaç adı verilir. TaĢ kömürü,petrol,kalker ve tebeĢir organik tortul kayaçtır.
  5. 5.  Magmatik ve tortul kayaçların,yüksek sıcaklık,gerilme,kimyasal aktivitesi olan sıvıların ve basıncın etkisiyle değiĢime uğraması sonucunda baĢkalaĢım kayaçları oluĢur. Mermer,arduvaz,Ģist,kuvartz,gnays baĢkalaĢım kayaçlarına örnek verilebilir.
  6. 6.  Kayaçlar sürekli birbirlerine dönüşürler. Değiştiğini göremediğimiz dağlar,tepeler,çukurlar,kum- sallar,vadiler vs. sürekli değişim içindedirler. Bu değişim bir insan ömrünün göremeyeceği kadar uzun bir süredir.Magma tabakası kayaçların kaynağıdır. Kayaçlar sıcaklık,basınç,nem vs gibi etkilerle birbirlerine dönüşebilirler.
  7. 7.  DEMĠR:Demir,demir BAKIR:Bakır filizlerinin filizlerinden elde saflaĢtırılmasıyla elde edilir.Sanayi kuruluĢlarını edilir.Kolay iĢlenebilen çalıĢtıran makinelerin ve iletkenliği yüksek önemli bir kısmında çelik olan bir madendir. kullanılır.
  8. 8.  ALTIN  CĠVA Çok iyi bir iletken ve  Normal Ģartlarda sıvı hâlde paslanmaya dayanıklı bir bulunan nadir metallerdendir. metaldir.  Ġlaç ve boya sanayii,diĢçilik Kuyumculuk,altın kaplama ve ve termometre yapımı bu süsleme,elektrik-elektronik,diĢ alanlara örnek gösterilebilir. hekimliği gibi alanlarda kullanılmaktadır
  9. 9.  Billursu kayalarından çıkarılan mika plastiğe çok benzeyen bir madendir.Ġyi elektrik yalıtkanıdır.Bu sebeple elektrik devrelerinde,örneğin kondansatör yapımında kullanılır.Isıya karĢı çok dayanıklıdır.Yüksek sıcaklıkta çalıĢan araçlarda,örneğin fırınlarda kullanılır.
  10. 10.  Jeolojik zamanlarda yaĢamıĢ olan canlıların tortul kayaçlar içinde taĢlaĢmıĢ olarak bulunan her çeĢit kalıntı ve izine fosil adı verilir. Fosiller,günümüzde yaĢayan canlı türlerine ait olabileceği gibi nesli tükenmiĢ canlılara da ait olabilir.Fosiller bu canlılar hakkında bilgi edinmemizi sağlar.
  11. 11.  Fosilleşme ile ilgili edindiğimiz bilgiler ışığında fosillerin oluşumu ile ilgili etkinlik yapmak için.tıklayınız. Fosillerle ilgili bulmaca çözmek için tıklayınız. http://www.youtube.com/watch?v=ymgFLDecb DY&feature=player_embedded
  12. 12.  1-Toprak: Yer kabuğundaki kayaçların üzerini örten ince tabakaya toprak denir. Toprak, yerkabuğunu oluĢturan kayaçların aĢınması ile ortaya çıkan minerallerden ve canlı kalıntıları olan organik maddelerden oluĢur. 2-Torağın OluĢumu : Toprak, uzun yıllar süren bir değiĢim süreci sonucu oluĢmuĢtur. Toprağın oluĢabilmesi için öncelikle yeryüzündeki kayaçların çözülmesi yani kayaçların parçalanıp ufalanması yani küçük parçalara ayrıĢması gerekir. Toprak OluĢumuna Etki Eden Faktörler: Toprak oluĢumuna etki eden faktörler: Ġklim koĢulları, Ana kayanın özellikleri, Bitki örtüsü, Eğim koĢulları, OluĢum süresidir.Toprak ÇeĢitleri :Topraklar, yapılarına göre kumlu, humuslu, killi ve kireçli toprak olarak 4 gruptaincelenir.Toprak çeĢitlerinin belirlenmesini sağlayan çeĢitli özellikler vardır. Bunlar; Toprağın sık veya gevĢek yapıya sahip olması, Su geçirgenliği (suyu tutup tutmaması), Ağır veya hafif yapıda olması, Rengi ve kokusu, Taneli yapıda olup olmaması.
  13. 13. a) Kumlu Toprak :Hafif ve su tutma özelliği olmayan topraklara kumlu toprak denir. Bu tür topraklar suyu kısa süredetabana ulaĢtırırlar.Pamuk, karpuz gibi bitkilerin yetiĢtirilmesi için kullanılırlar.b) Humuslu Toprak :Bitki ve hayvan kalıntılarının çürümesiyle oluĢan, koyu renkli, yumuĢak ve su tutabilen verimlitoprağa humuslu toprak denir. Bu tür topraklar kavrulduğunda içinde canlı kalıntısı bulundurduğuiçin yanık kokusu verir.Tarım için en elveriĢli toprak çeĢididir.c) Killi Toprak :Ağır, su tutabilen, zor iĢlenen, kil bakımından zengin olan, asitlerden etkilenmeyen ve ısıyadayanıklı toprak çeĢidine killi toprak denir. Killi topraklar kavrulduklarında sertleĢirler.Killi topraklar, kiremit, tuğla, seramik ve çömlek yapımında kullanılırlar.d) Kireçli Toprak :Açık renkli, su tutmayan, gevĢek yapılı ve yapısında kireç bulunduran toprağa kireçli toprakdenir.Kireçli toprak tarıma elveriĢli değildir.Erozyon (Toprak Erozyonu) :Verimli toprak örtüsünün su ve rüzgârın etkisi ile aĢınıp taĢınmasıolayına erozyon denir.a) Erozyona Neden Olan Faktörler :1-Bitki örtüsünün olmaması.2-Meraların aĢırı otlatılması.3-Toprağın aĢırı iĢlenmesi.4-Arazinin engebeli ve eğimli oluĢu.5-Yamacın eğim ve uzunluğu.6-Toprağın eğime paralel sürülmesi.7-Yangınlar ve ani su taĢkınları.8-YağıĢların düzensiz olması.9-Toprak yapısı10-Dağınık ve düzensiz yerleĢme
  14. 14. b) Erozyonu Azaltan Faktörler :1-Ağaçlandırma yapılması2-Meraların aĢırı otlatılmaması.3-Ürünlerin nöbetleĢedikilmesi.4-Eğimli arazilerde, toprağıneğime dik sürülmesi.5-Eğimli arazilerde sekiler(taraçalar) yapılması.c) Erozyonun Zararları :1-Toprağın verimini düĢürür.2-ÇölleĢmeye sebep olur.3-Suları kirletir.4-Ürün kalitesini düĢürür.5-Toprak ve arazi kaybınaneden olur.6-Toprakların su depolamagücünü azaltır.7-Toprağın iĢlenmesinigüçleĢtirir.
  15. 15.  A. Yeraltı Suları:  B. Yerüstü Suları: Yağan yağmur ve kar sularının bir Yeryüzüne yağıĢ halinde inen kısmı yeraltına süzülürken bir kısmı sular geçirgen olmayan kaya da yeryüzünde kalarak yerüstü ya da kil katmanı gibi yerlerde sularını oluĢturur.Okyanuslar denizler göl birikerek yeraltı sularını ler ve akarsular yerüstü sularına oluĢturur.Yeraltı sularından örnektir.  Dört yanı karalarla kaplı olan su içme ve sulama alanında birikintilerine göl denir. yararlanılır.  Bir yatak içinde arazinin eğimine YağıĢ miktarı uyarak akan sular da akarsu olarak adlandırılır.En küçük akarsu YağıĢ türü deredir. Zeminin geçirimliliği  Akarsuyun önüne set çekilerek baraj yapılır.Setlerin Arazinin eğimi gerisinde biriken su Bitki örtüsü gibi etmenler kütlesine de baraj gölü denir. yeraltı sularının  Atatürk Keban Hirfanlı Karakaya en önemli barajlarımızdır. beslenmesinde rol oynar.
  16. 16.  YER KABUĞUNUN DOĞAL ANITLARI Yerkabuğunun oluĢum süreci içinde akarsuların aĢındırma taĢıma ve biriktirmesi ile meydana gelen peri bacaları,traverten,mağara,Ģelale,göl gibi yeryüzü oluĢumları, özel korumaya alınmıĢ ağaçlar Doğal Anıtlardır. - Doğal anıtlar çok uzun bir süreçte oluĢmaktadır. - Doğal anıtlar tüm insanlığa aittir. - Doğal anıtlar korunarak gelecek nesillere aktarılması gereken değerlerdir. TRAVERTEN: Yeryüzüne çıkan suların buharlaĢması ile suyun içinde bulunan kalkerli ve kireçli maddeler çöker travertenler oluĢur.Pamukkale Bursa ve Antalyada travertenler vardır. ÜLKEMĠZDE BULUNAN ÖNEMLĠ DOĞAL ANITLAR VE OLUġUM ġEKĠLLERĠNĠ ÖĞRENMEK ĠÇĠN TIKLAYINIZ
  17. 17.  PERĠ BACALARI: Yamaçlardaki nispeten sert ve yumuĢak olmayan tabakalar altlarındaki yumuĢak kısımları sel sularına karĢı korurlar.Böylece yamaçta sivri kuleleri bacaları andıran ve üzerinde Ģapka gibi koruyucu sert tabakadan oluĢmuĢ Ģekiller meydana gelir.Peri bacalarının oluĢumunda sel ve akarsular doğrudan rüzgar ise dolaylı olarak etkide bulunur.Ürgüp ve NevĢehir arasında geniĢ bir bölgede peri bacaları vardır. MAĞARALAR: Karstik bölgelerde tabana sızan sular zamanla çatlakları geniĢletir ve yeraltı boĢlukları oluĢur.Yeraltı sularının mağara tavanlarından damlaması ile kireç taĢı çökelir.Tavanda kireç taĢı çökelmesiyle sarkıt tabanda kireç taĢı birikmesi ile de dikitler oluĢur. Burdur Ġnsuyu Mağarası Antalya Karain Mağarası Alanya Dam lataĢ Mağarası Mersin Narlıkuyu Mağarası ve Ġstanbul Yarımburgaz Mağarası önemli mağaralarımızdır.
  18. 18. 1324Hiçbiri
  19. 19. Neden yapamadığınıÜzgünüm yanlıĢ düşünüp eksiklikleriniyanıtladınız.Soruya tekrar tamamlayarak ilerlemelisin!!dönmek için tıklayınız. Soruyu inceleyecekolursak;Fosiller bize,Ġçindebulundukları tortul kayaçlarınhangi zamana ait olduklarınıöğrenmemizi;Nesilleri tükenmiĢcanlılar hakkında bilgiedinmemizi;Bir bölgenin iklimkoĢulları hakkında bilgi sahibiolmamızı ve yer kabuğundakideğiĢimler konusunda bilgiedinmemizi sağlar.
  20. 20. MermerGranitKireç taĢıBazaltHepsi
  21. 21. Üzgünüm, yanlıĢ yanıtverdiniz.Soruya tekrar dönmekiçin tıklayınız. Soruyu değerlendirecek olursak,*Kireç taĢının tortul kayaçolduğu, Mermerin baĢkalaĢımkayacı olduğu, Granitin Volkanikkayaç olduğu yargıları doğrudur.*Bazalt ise tortul kayaçdeğil;Magmatik kayaç örneğidir.YanlıĢ olan kayaç örneğibazalttır.
  22. 22. Yalnız IYalnız III ve IIIIIIHepsi
  23. 23.  Tebrikler,Doğru yanıtladınız. Bir sonraki soruya geçebilirsiniz.
  24. 24. I.SĠNĠ DEĞERLENDĠRĠRSEK, Magmanınyeryüzünde ya da yeryüzüne yakın bir yerdesoğuyup katılaĢmasıyla oluĢan kayaçlaramagmatik kayaç denir.(I. yargı doğrudur.)II. sini değerlendirirsek; Magmatik veyaTortul kayaçların sıkıĢma, ısınma ve basınçetkisiyle değiĢime uğramasıyla baĢkalaĢımkayaçları oluĢur.(II. yargı yanlıĢtır.)III. sini değerlendirirsek, Yer yüzeyi su verüzgâr gibi dıĢ etkilerle aĢınıp, taĢınır.TaĢınan kayaçlar çukur alanlarda, çökelerektortular oluĢturur.Zaman geçtikçe alt tabakaüzerindeki ağırlık artar,böylece alt tabakasıkıĢır ve katılaĢır.Bu Ģekilde tortul kayaçlaroluĢur.Magmanın yeryüzünde ya dayeryüzüne yakın bir yerde soğuyupkatılaĢmasıyla ise magmatik kayaçlaroluĢur.(III. Yargı da doğrudur)Soruya tekrar dönmek için tıklayınız.
  25. 25. 23451
  26. 26. Üzgünüm,yanlıĢ cevapverdiniz.Mermer, Arduvaz, ġist veKuvartz’ın baĢkalaĢımkayacına örnek olduğunu;Granitin ise magmatikkayaç olduğunuunutmamalısın.Soruya tekrar dönmek içintıklayınız.
  27. 27.  Tebrikler,Doğru cevapladınız. Bir sonraki soruya geçebilirsiniz. İŞTE BU! Başardın
  28. 28. MikaDemirTalkKurĢunCiva
  29. 29. Üzgünüm, yanlıĢ yanıt verdiniz.Soruyu birlikte değerlendirecekolursak; Mika madeni yükseksıcaklıkta çalıĢan araçlarda, elektrikdevrelerinde; Demir madeni iseiĢlenmiĢ birçok ürünün hammaddesidir. KurĢun madeni, sesyalıtımında, X-ıĢını ekipmanlarındave nükleer santrallerde radyasyonkalkanı olarak iĢlev görür. Civamadeni ilaç ve boya sanayi, diĢçilikve termometre yapımında; Talkmadeni de makinelerde yağlamayapmak, pencere kapı seramikyapımında, pudra üretimindekullanılır.Tekrar soruya dönmek için seçiniz.
  30. 30.  Tebrikler,Doğru yanıtladınız. Bir sonraki soruya geçebilirsiniz.
  31. 31. Bazalt Başkalaşım kayacıKalsit Magmatik kayaçKömür Magmatik kayaçGranit MineralMermer Magmatik kayaç
  32. 32. Yalnız I doğruYalnız II doğruHer ikisi de doğruHer ikisi de yanlıĢI.si doğru,II.si yanlıĢ
  33. 33. Sinirlenmeye gerek yok.Tekrar dene!!!Üzgünüm,yanlıĢ yanıtverdiniz.Soruyu dikkatliceincelersek;Petrolün birmaden olduğu doğrudur.(I.Yargı doğru)Mermer isemagmatikKayaç değil;baĢkalaĢımkayacıdır.(II. Yargı yanlıĢtır.)Soruya tekrar dönmek içintıklayınız.
  34. 34.  Tebrikler!Doğrucevapladınız.Bir sonraki soruya geçebilirsiniz. Hadi gülümse!!!
  35. 35. Abant Gölü Yer altı suyu Kaplıca Yer altı suyuKaynak suyu Yer üstü suyuDeniz suyu Yer altı suyuMaden suyu Yer üstü suyu
  36. 36.  TEBRİKLER!!!Testi bitirdin,şimdi yapman gereken şey eksik olduğun yerler varsa tamamlamak.

×