Kodeks postępowania karnego oraz ustawa o świadku koronnym - ebook
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Kodeks postępowania karnego oraz ustawa o świadku koronnym - ebook

on

  • 1,099 views

 

Statistics

Views

Total Views
1,099
Views on SlideShare
1,099
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
4
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Kodeks postępowania karnego oraz ustawa o świadku koronnym - ebook Kodeks postępowania karnego oraz ustawa o świadku koronnym - ebook Document Transcript

    • Niniejsza darmowa publikacja zawiera jedynie fragment pełnej wersji całej publikacji.Aby przeczytać ten tytuł w pełnej wersji kliknij tutaj.Niniejsza publikacja może być kopiowana, oraz dowolnierozprowadzana tylko i wyłącznie w formie dostarczonej przezNetPress Digital Sp. z o.o., operatora sklepu na którym możnanabyć niniejszy tytuł w pełnej wersji. Zabronione sąjakiekolwiek zmiany w zawartości publikacji bez pisemnej zgodyNetPress oraz wydawcy niniejszej publikacji. Zabrania się jejod-sprzedaży, zgodnie z regulaminem serwisu.Pełna wersja niniejszej publikacji jest do nabycia w sklepieinternetowym e-booksweb.pl - Audiobooki, ksiązki audio,e-booki .
    • KODEKS K O M E N TA R ZPOSTĘPOWANIA KARNEGO ORAZ USTAWA O ŚWIADKU KORONNYM
    • Tomasz Grzegorczyk K O M E N TA R Z KODEKSPOSTĘPOWANIA KARNEGO ORAZ USTAWA O ŚWIADKU KORONNYM 5. wydanie Stan prawny: 1 kwietnia 2008 r. Warszawa 2008
    • SPIS TREŚCIWykaz skrótów ............................................................................................................... 35 Akty prawne .............................................................................................................. 35 Periodyki ................................................................................................................... 36 Inne .......................................................................................................................... 37 Skróty cytowanej literatury ....................................................................................... 39Przedmowa do wydania piątego ................................................................................... 43Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego ........................... 45DZIAŁ I. Przepisy wstępne ........................................................................................... 45 Art. 1 [Zakres obowiązywania kodeksu]........................................................... 45 Art. 2 [Cele postępowania karnego. Zasada prawdy] ....................................... 51 Art. 3 [Udział czynnika społecznego] ............................................................... 56 Art. 4 [Zasada obiektywizmu] ........................................................................... 56 Art. 5 [Domniemanie niewinności. Zasada in dubio pro reo] ........................... 57 Art. 6 [Prawo do obrony] .................................................................................. 62 Art. 7 [Zasada swobodnej oceny dowodów] ..................................................... 68 Art. 8 [Zasada samodzielności jurysdykcyjnej sądu] ........................................ 73 Art. 9 [Działanie z urzędu. Wnioski o dokonanie czynności] ........................... 76 Art. 10 [Zasada legalizmu] .................................................................................. 78 Art. 11 [Umorzenie absorpcyjne] ........................................................................ 79 Art. 12 [Ściganie na wniosek. Cofanie wniosku] ................................................ 83 Art. 13 [Zezwolenie władzy na ściganie] ............................................................ 92 Art. 14 [Zasada skargowości. Skutki odstąpienia od oskarżenia] ....................... 95 Art. 15 [Obowiązki i uprawnienia Policji i innych organów. Obowiązki instytucji państwowych, samorządowych i społecznych]..................... 101 Art. 16 [Zasada informacji prawnej] ................................................................. 104 Art. 17 [Przesłanki procesowe negatywne] ....................................................... 108 Art. 18 [Czyn jako wykroczenie lub przewinienie dyscyplinarne] ................... 122 Art. 19 [Sygnalizacja uchybień. Żądanie wyjaśnień] ........................................ 123 Art. 20 [Naruszenie obowiązków procesowych przez obrońcę lub pełnomocnika oraz oskarżyciela publicznego lub prowadzącego postępowanie przygotowawcze] ........................................................... 125 5
    • Spis treści Art. 21 [Zawiadomienie o wszczęciu i ukończeniu postępowania przeciw określonym osobom] ............................................................................. 128 Art. 22 [Zawieszenie postępowania wskutek długotrwałej przeszkody uniemożliwiającej jego prowadzenie]................................................... 130 Art. 23 [Zawiadomienie sądu rodzinnego] ........................................................ 135 Art. 23a [Mediacja] ............................................................................................. 135DZIAŁ II. Sąd .............................................................................................................. 140Rozdział 1. Właściwość i skład sądu ............................................................................. 140 Art. 24 [Właściwość rzeczowa sądów rejonowych] ......................................... 140 Art. 25 [Właściwość rzeczowa sądów okręgowych]......................................... 143 Art. 26 [Właściwość funkcjonalna sądów apelacyjnych] ................................. 148 Art. 27 [Właściwość funkcjonalna Sądu Najwyższego] ................................... 149 Art. 28 [Skład sądu na rozprawie głównej] ....................................................... 150 Art. 29 [Skład sądu na rozprawie apelacyjnej i kasacyjnej].............................. 155 Art. 30 [Skład sądu na posiedzeniu].................................................................. 156 Art. 31 [Właściwość miejscowa] ...................................................................... 159 Art. 32 [Kryteria pomocnicze ustalenia sądu właściwego miejscowo]............. 162 Art. 33 [Łączność podmiotowa spraw] ............................................................. 162 Art. 34 [Łączność przedmiotowa spraw] .......................................................... 163 Art. 35 [Badanie właściwości z urzędu. Postępowanie w razie stwierdzenia własnej niewłaściwości]........................................................................ 166 Art. 36 [Przekazanie sprawy z uwagi na miejsce zamieszkania większości uczestników] ......................................................................................... 169 Art. 37 [Przekazanie sprawy z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości] ..... 170 Art. 38 [Spór o właściwość] .............................................................................. 172 Art. 39 [Przekazanie sprawy między sądem wojskowym a sądem powszechnym] ...................................................................................... 172Rozdział 2. Wyłączenie sędziego ................................................................................... 173 Art. 40 [Wyłączenie z mocy prawa – iudex inhabilis] ...................................... 173 Art. 41 [Wyłączenie na wniosek – iudex suspectus] ......................................... 182 Art. 42 [Tryb wyłączenia sędziego] .................................................................. 184 Art. 43 [Przekazanie sprawy z powodu niemożliwości dalszego rozpoznania] .......................................................................................... 186 Art. 44 [Wyłączenie ławnika]............................................................................ 187DZIAŁ III. Strony, obrońcy, pełnomocnicy, przedstawiciel społeczny ................... 188Rozdział 3. Oskarżyciel publiczny ................................................................................ 190 Art. 45 [Prokurator jako oskarżyciel publiczny. Inne organy uprawnione] ...... 190 Art. 46 [Obowiązkowy udział prokuratora w rozprawie] ................................. 195 Art. 47 [Wyłączenie prokuratora]...................................................................... 196 Art. 48 [Tryb wyłączenia. Skutki wyłączenia w odniesieniu do czynności uprzednio dokonanych] ......................................................................... 197Rozdział 4. Pokrzywdzony ............................................................................................ 199 Art. 49 [Pojęcie pokrzywdzonego].................................................................... 1996
    • Spis treści Art. 49a [Wniosek o zobowiązanie sprawcy do naprawienia szkody]................ 204 Art. 50 [Wyłączenie niektórych uprawnień] ..................................................... 208 Art. 51 [Zastępstwo procesowe]........................................................................ 209 Art. 52 [Skutki śmierci pokrzywdzonego] .........................................................211Rozdział 5. Oskarżyciel posiłkowy................................................................................ 213 Art. 53 [Instytucja oskarżyciela posiłkowego – podmiot uprawniony do działania] .......................................................................................... 215 Art. 54 [Oskarżyciel posiłkowy uboczny]......................................................... 216 Art. 55 [Oskarżyciel posiłkowy subsydiarny. Subsydiarny akt oskarżenia] ..... 217 Art. 56 [Ograniczenie liczby oskarżycieli posiłkowych] .................................. 220 Art. 57 [Odstąpienie od oskarżenia – skutki] .................................................... 222 Art. 58 [Skutki śmierci oskarżyciela posiłkowego] .......................................... 222Rozdział 6. Oskarżyciel prywatny ................................................................................. 223 Art. 59 [Instytucja oskarżyciela prywatnego – podmiot uprawniony do działania] .......................................................................................... 224 Art. 60 [Ingerencja prokuratora w sprawy prywatnoskargowe]........................ 226 Art. 61 [Skutki śmierci oskarżyciela prywatnego] ............................................ 228Rozdział 7. Powód cywilny ........................................................................................... 229 Art. 62 [Wytoczenie powództwa cywilnego przez pokrzywdzonego – termin, cel] ......................................................................................... 230 Art. 63 [Wytoczenie powództwa cywilnego przez spadkobierców pokrzywdzonego. Wstąpienie w prawa zmarłego powoda cywilnego] ............................................................................... 232 Art. 64 [Wytoczenie powództwa cywilnego lub popieranie go przez prokuratora] ............................................................................ 232 Art. 65 [Przyjęcie albo odmowa przyjęcia powództwa cywilnego. Pozostawienie bez rozpoznania] ........................................................... 233 Art. 66 [Zakres dowodzenia powoda] ............................................................... 237 Art. 67 [Droga postępowania cywilnego – wniosek o przekazanie pozwu] ..... 237 Art. 68 [Przekazanie powództwa do sądu cywilnego z powodu zawieszenia postępowania] ....................................................................................... 238 Art. 69 [Zgłoszenie powództwa w postępowaniu przygotowawczym. Zabezpieczenie roszczeń] ..................................................................... 238 Art. 70 [Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.c.] ........................................ 239Rozdział 8. Oskarżony ................................................................................................... 240 Art. 71 [Podejrzany a oskarżony] ...................................................................... 241 Art. 72 [Prawo do tłumacza. Udział tłumacza w czynnościach procesowych] ........................................................................................ 243 Art. 73 [Prawa tymczasowo aresztowanego – porozumiewanie się z obrońcą].............................................................................................. 245 Art. 74 [Prawa i obowiązki oskarżonego] ......................................................... 246 Art. 75 [Obowiązek stawiennictwa. Skutki nieusprawiedliwionego niestawiennictwa] ................................................................................. 250 Art. 76 [Zakres działania przedstawiciela ustawowego] ................................... 251 7
    • Spis treści Art. 77 [Dopuszczalna liczba obrońców] .......................................................... 252 Art. 78 [Obrońca z urzędu dla niezamożnego].................................................. 253 Art. 79 [Obligatoryjna obrona. Obowiązkowy udział obrońcy] ....................... 256 Art. 80 [Obrona obligatoryjna przed sądem okręgowym w pierwszej instancji] ........................................................................... 260 Art. 81 [Wyznaczanie obrońcy z urzędu. Zmiana obrońcy z urzędu] ............... 263Rozdział 9. Obrońcy i pełnomocnicy............................................................................. 265 Art. 82 [Adwokat jako obrońca] ....................................................................... 266 Art. 83 [Ustanowienie obrońcy – podmiot, forma. Pełnomocnictwo tymczasowe] ......................................................................................... 269 Art. 84 [Zakres działania obrońcy. Obowiązek działania] ................................ 270 Art. 85 [Obrona kilku oskarżonych – przesłanki dopuszczalności. Stwierdzenie sprzeczności interesów] .................................................. 274 Art. 86 [Obowiązek działania wyłącznie na korzyść oskarżonego. Samodzielność działania oskarżonego i obrońcy] ................................ 276 Art. 87 [Pełnomocnik strony lub innej osoby. Odmowa dopuszczenia pełnomocnika do udziału] ..................................................................... 278 Art. 88 [Prawa i obowiązki pełnomocnika. Radca prawny jako pełnomocnik] ................................................................................ 279 Art. 89 [Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.c.] ........................................ 282Rozdział 10. Przedstawiciel społeczny .......................................................................... 282 Art. 90 [Pojęcie i tryb dopuszczenia przedstawiciela społecznego] ................. 283 Art. 91 [Uprawnienia przedstawiciela społecznego]......................................... 284DZIAŁ IV. Czynności procesowe ................................................................................ 286Rozdział 11. Orzeczenia, zarządzenia i polecenia ......................................................... 288 Art. 92 [Podstawa orzeczenia]........................................................................... 288 Art. 93 [Zasady wydawania postanowień i zarządzeń. Polecenia] ................... 289 Art. 94 [Treść postanowienia] ........................................................................... 292 Art. 95 [Orzekanie sądu – rozprawa a posiedzenie].......................................... 294 Art. 96 [Udział stron i innych osób w posiedzeniach] ...................................... 295 Art. 97 [Sądowe czynności sprawdzające] ........................................................ 299 Art. 98 [Uzasadnianie postanowień] ................................................................. 300 Art. 99 [Uzasadnianie wyroków i zarządzeń] ................................................... 301 Art. 100 [Ogłoszenie i doręczenie orzeczenia] ................................................... 302 Art. 101–104 (uchylone) ......................................................................................... 305 Art. 105 [Sprostowanie oczywistych omyłek. Organ właściwy] ........................ 306 Art. 106 [Ogłoszenia i doręczenia orzeczeń w postępowaniu przygotowawczym] ............................................................................... 307 Art. 107 [Nadanie klauzuli wykonalności. Orzeczenie co do roszczeń majątkowych] ........................................................................................ 307Rozdział 12. Narada i głosowanie ................................................................................. 308 Art. 108 [Tajność narady i głosowania. Osoby obecne]...................................... 309 Art. 109 [Kierownicza rola przewodniczącego].................................................. 310 Art. 110 [Sposób odbywania narady i głosowania] ............................................ 3108
    • Spis treści Art. 111 [Zasada większości głosów. Tzw. sztuczna większość] .........................311 Art. 112 [Wstrzymanie się od dalszego głosowania] ...........................................311 Art. 113 [Podpisanie orzeczenia] ........................................................................ 312 Art. 114 [Zdanie odrębne] ................................................................................... 312 Art. 115 [Podpisanie uzasadnienia orzeczenia]................................................... 313Rozdział 13. Porządek czynności procesowych ............................................................ 314 Art. 116 [Forma składania wniosków lub oświadczeń] ...................................... 315 Art. 117 [Udział w czynnościach procesowych – zawiadomienie, skutki niestawiennictwa] ................................................................................. 315 Art. 117a [Konsekwencje niestawiennictwa obrońców lub pełnomocników przy wielości tych podmiotów jako reprezentantów danej strony]....... 319 Art. 118 [Ocena znaczenia czynności procesowej. Zasada: falsa demonstratio non nocet] ....................................................................... 320 Art. 119 [Wymogi formalne pisma procesowego] .............................................. 321 Art. 120 [Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych pisma. Skutki uzupełnienia i nieuzupełnienia braków w terminie] ............................. 321 Art. 121 [Brak podpisu – odmowa lub niemożność złożenia] ............................ 324Rozdział 14. Terminy ..................................................................................................... 324 Art. 122 [Terminy zawite. Bezskuteczność czynności procesowej] ................... 326 Art. 123 [Liczenie terminu] ................................................................................. 327 Art. 124 [Zachowanie terminu – nadanie pisma] ................................................ 328 Art. 125 [Wniesienie pisma do niewłaściwego organu]...................................... 329 Art. 126 [Przywrócenie terminu. Wniosek o przywrócenie – tzw. quasi-sprzeciw]........................................................................... 330 Art. 127 [Względna niesuspensywność wniosku. Wstrzymanie wykonania orzeczenia] ............................................................................................ 333Rozdział 15. Doręczenia ................................................................................................ 334 Art. 128 [Zasada doręczania odpisów oraz niejawności doręczanych pism] ...... 334 Art. 129 [Treść wezwania lub zawiadomienia. Pouczenia] ................................ 334 Art. 130 [Doręczenie za pokwitowaniem odbioru] ............................................. 335 Art. 131 [Organy i instytucje dokonujące doręczeń. Sposoby doręczeń] ........... 335 Art. 132 [Doręczenia – osobiście adresatowi, osobie bliskiej, organowi, za pośrednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej] ....................... 336 Art. 133 [Doręczenie przez pozostawienie pisma w urzędzie lub na Policji. Awizo. Doręczenie w miejscu zatrudnienia]......................................... 336 Art. 134 [Doręczenie żołnierzom lub funkcjonariuszom, więźniom. Doręczenie dla osoby prawnej, obrońcy lub pełnomocnika] ................ 337 Art. 135 [Zawiadamianie prokuratora]................................................................ 337 Art. 136 [Odmowa przyjęcia pisma, odmowa lub niemożność pokwitowania. Wzmianka. Zwrot pisma nieprzyjętego] ............................................... 339 Art. 137 [Wezwania i zawiadomienia w wypadkach niecierpiących zwłoki] .................................................................................................. 340 Art. 138 [Adresat dla doręczeń] .......................................................................... 340 Art. 139 [Skutki niezawiadomienia przez stronę o zmianie miejsca zamieszkania] ........................................................................................ 341 9
    • Spis treści Art. 140 [Doręczenia obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym] .......................................................................................... 343 Art. 141 [Rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad i trybu doręczania pism sądowych] .................................................................. 344 Art. 142 [Skuteczność doręczenia z uchybieniem przepisów] ............................ 344Rozdział 16. Protokoły................................................................................................... 345 Art. 143 [Zakres czynności protokołowanych] ................................................... 345 Art. 144 [Osoby spisujące protokół – aplikant, protokolant, osoba przybrana w charakterze protokolanta] ................................................. 348 Art. 145 [Stenogram z czynności procesowej. Ograniczenie protokołu] ............ 349 Art. 146 [Wyłączenie protokolanta i stenografa] ................................................ 350 Art. 147 [Zapis dźwięku lub obrazu. Obowiązek uprzedzenia. Ograniczenie protokołu] .............................................................................................. 352 Art. 148 [Treść protokołu]................................................................................... 355 Art. 149 [Podpisywanie protokołu z rozprawy i posiedzenia. Podpisywanie stenogramu. Niemożność podpisania przez przewodniczącego] .......... 356 Art. 150 [Podpisywanie protokołów z innych czynności. Zarzuty co do treści protokołu] .......................................................................... 356 Art. 151 [Skreślenia, poprawki, uzupełnienia w protokole]................................ 359 Art. 152 [Sprostowanie protokołu z rozprawy lub posiedzenia – legitymacja czynna] .................................................................................................. 360 Art. 153 [Zarządzenie sprostowania protokołu. Wzmianka. Pozostawienie wniosku o sprostowanie bez rozpoznania]............................................ 360 Art. 154 [Oczywiste omyłki pisarskie lub rachunkowe – sprostowanie] ............ 360 Art. 155 [Zawiadomienie o sprostowaniu lub o jego odmowie] ......................... 360Rozdział 17. Przeglądanie akt i sporządzanie odpisów ................................................. 362 Art. 156 [Podmioty mające dostęp do akt sprawy. Sporządzanie odpisów. Kopie dokumentów].............................................................................. 362 Art. 157 [Odpisy orzeczeń dla oskarżonego. Niemożność odmowy zgody na sporządzenie odpisu protokołu lub dokumentu].................... 366 Art. 158 [Uprawnienie prokuratora do przeglądania akt sprawy] ....................... 366 Art. 159 [Zażalenie na odmowę udostępnienia akt] ............................................ 367Rozdział 18. Odtworzenie zaginionych lub zniszczonych akt....................................... 368 Art. 160 [Postępowanie renowacyjne – sąd właściwy] ....................................... 368 Art. 161 [Odtworzenie częściowe] ...................................................................... 368 Art. 162 [Obowiązek złożenia wniosków przez strony] ..................................... 369 Art. 163 [Obowiązek przedstawienia dokumentów] ........................................... 370 Art. 164 [Postępowanie renowacyjne – przebieg]............................................... 370 Art. 165 [Postanowienie w sprawie odtworzenia akt]......................................... 371 Art. 166 [Powtórzenie czynności procesowych] ................................................. 371DZIAŁ V. Dowody........................................................................................................ 373Rozdział 19. Przepisy ogólne ......................................................................................... 376 Art. 167 [Inicjatywa dowodowa] ........................................................................ 37710
    • Spis treści Art. 168 [Fakty niewymagające dowodu – fakty notoryjne albo urzędowo znane sądowi]........................................................................................ 379 Art. 169 [Treść wniosku dowodowego] .............................................................. 380 Art. 170 [Oddalenie wniosku dowodowego – przesłanki, skutki, tryb] .............. 381 Art. 171 [Tryb przesłuchiwania. Zakazy dowodowe dotyczące przesłuchania i skutki ich naruszenia] .................................................. 385 Art. 172 [Konfrontacja] ....................................................................................... 391 Art. 173 [Okazanie osoby lub rzeczy] ................................................................. 392 Art. 174 [Niedopuszczalność zastąpienia dowodu z wyjaśnień lub z zeznań] ......................................................................................... 395Rozdział 20. Wyjaśnienia oskarżonego ......................................................................... 396 Art. 175 [Prawo oskarżonego do składania wyjaśnień oraz do odmowy ich złożenia lub udzielenia odpowiedzi na pytanie] ............................. 397 Art. 176 [Wyjaśnienia na piśmie. Załącznik do protokołu] ................................ 399Rozdział 21. Świadkowie............................................................................................... 401 Art. 177 [Obowiązek stawiennictwa i złożenia zeznań. Przesłuchanie na odległość lub w miejscu pobytu]...................................................... 404 Art. 178 [Zakaz przesłuchiwania (zakaz dowodowy)]........................................ 405 Art. 179 [Tajemnica państwowa – zakres odmowy zeznań, zwolnienie z obowiązku zachowania] ..................................................................... 407 Art. 180 [Tajemnica służbowa i zawodowa – zakres odmowy zeznań, zwolnienie z obowiązku zachowania]................................................... 408 Art. 181 [Przesłuchanie z wyłączeniem jawności].............................................. 413 Art. 182 [Prawo do odmowy zeznań].................................................................. 414 Art. 183 [Prawo uchylenia się od odpowiedzi na pytanie. Prawo żądania przesłuchania z wyłączeniem jawności] ............................................... 417 Art. 184 [Świadek anonimowy (incognito). Procedura ustanawiania i przesłuchiwania. Cofanie utajnienia] .................................................. 419 Art. 185 [Zwolnienie od złożenia zeznań lub odpowiedzi na pytania] ............... 429 Art. 185a [Ograniczenia w przesłuchaniu małoletniego świadka, pokrzywdzonego przestępstwem seksualnym lub przeciwko rodzinie] ........................................................................ 430 Art.185b [Dopuszczalność ograniczeń w przesłuchaniu małoletniego świadka przestępstw seksualnych lub popełnionych z użyciem przemocy bądź groźby bezprawnej] ..................................................... 433 Art. 186 [Termin do skorzystania z prawa do odmowy zeznań lub zwolnienia od zeznawania. Konsekwencje skorzystania z tych uprawnień] .................................................................................. 434 Art. 187 [Przyrzeczenie promisoryjne świadka. Organ uprawniony do odebrania przyrzeczenia] ................................................................. 437 Art. 188 [Rota przyrzeczenia świadka] ............................................................... 438 Art. 189 [Zakaz odbierania przyrzeczenia] ......................................................... 438 Art. 190 [Pouczenie o odpowiedzialności karnej]............................................... 438 Art. 191 [Tryb przesłuchania] ............................................................................. 440 11
    • Spis treści Art. 192 [Oględziny i badania pokrzywdzonego. Przesłuchanie z udziałem biegłego lekarza lub psychologa].......................................................... 441 Art. 192a [Badania poligraficzne, dowody naukowe] .......................................... 444Rozdział 22. Biegli, tłumacze, specjaliści ..................................................................... 447 Art. 193 [Dowód z opinii biegłego. Przesłanki powołania] ................................ 448 Art. 194 [Treść postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego]........ 451 Art. 195 [Biegły sądowy i biegły ad hoc] ........................................................... 452 Art. 196 [Niemożność bycia biegłym. Wyłączenie biegłego] ............................. 452 Art. 197 [Rota przyrzeczenia biegłego] .............................................................. 455 Art. 198 [Udostępnianie akt biegłemu. Możliwość obecności organu przy badaniach. Zmiany co do zakresu ekspertyzy] ............................. 456 Art. 199 [Zakaz dowodowy – oświadczenia oskarżonego wobec biegłego lub lekarza] ............................................................................. 457 Art. 199a [Zgoda osoby badanej na przeprowadzenie badań poligraficznych].......................................................................... 459 Art. 200 [Forma i treść opinii] ............................................................................ 461 Art. 201 [Uzupełnienie opinii lub powołanie nowych biegłych] ........................ 464 Art. 202 [Opinia psychiatryczna] ........................................................................ 468 Art. 203 [Obserwacja w zakładzie leczniczym] .................................................. 473 Art. 204 [Przesłuchanie z udziałem tłumacza. Tłumaczenie pism] .................... 476 Art. 205 [Specjaliści]........................................................................................... 477 Art. 206 [Odpowiednie stosowanie przepisów o biegłych] ................................ 478Rozdział 23. Oględziny. Otwarcie zwłok. Eksperyment procesowy ............................. 478 Art. 207 [Rodzaje oględzin – oględziny miejsca, osoby, rzeczy] ....................... 479 Art. 208 [Oględziny lub badania ciała] ............................................................... 479 Art. 209 [Oględziny i otwarcie zwłok]................................................................ 480 Art. 210 [Ekshumacja] ........................................................................................ 481 Art. 211 [Eksperyment procesowy] .................................................................... 482 Art. 212 [Czynności dowodowe towarzyszące oględzinom, eksperymentowi] ................................................................................... 483Rozdział 24. Wywiad środowiskowy i badanie osoby oskarżonego ............................. 483 Art. 213 [Zakres ustaleń osobopoznawczych] .................................................... 483 Art. 214 [Wywiad środowiskowy – okoliczności uzasadniające. Organ i sposób przeprowadzenia] ......................................................... 485 Art. 215 [Badanie oskarżonego przez biegłych psychologów] ........................... 488 Art. 216 [Przesłuchanie przeprowadzających wywiad w charakterze świadków] ............................................................................................. 489Rozdział 25. Zatrzymanie rzeczy. Przeszukanie ............................................................ 490 Art. 217 [Wydanie określonych rzeczy – przesłanki. Odebranie w razie odmowy wydania] .................................................................... 490 Art. 218 [Wydanie korespondencji, przesyłki, przekazanie wykazu połączeń – przesłanki]........................................................................... 492 Art. 218a [Zabezpieczenie danych informatycznych] .......................................... 49612
    • Spis treści Art. 218b [Rozporządzenie w sprawie aspektów technicznych przekazywania informacji].................................................................... 498 Art. 219 [Przeszukanie pomieszczeń, osoby, odzieży – cel przeszukania] ......... 498 Art. 220 [Przeprowadzenie przeszukania – organ, podstawa przeszukania] ...... 500 Art. 221 [Przeszukanie w porze nocnej] ............................................................. 501 Art. 222 [Przeszukanie pomieszczeń instytucji państwowej lub samorządowej lub pomieszczenia wojskowego] ............................ 501 Art. 223 [Przeszukanie osoby, odzieży] .............................................................. 501 Art. 224 [Tryb przeprowadzenia przeszukania] .................................................. 501 Art. 225 [Ochrona tajemnicy państwowej, służbowej, zawodowej. Sposób przekazania] ............................................................................. 503 Art. 226 [Zakazy i ograniczenia wykorzystania dokumentów zawierających tajemnicę] ...................................................................... 503 Art. 227 [Dyrektywa umiaru w przeszukaniu lub zatrzymaniu rzeczy].............. 506 Art. 228 [Zabezpieczenie przedmiotów wydanych lub zabezpieczonych w czasie przeszukania] .......................................................................... 506 Art. 229 [Treść protokołu zatrzymania rzeczy lub przeszukania] ....................... 507 Art. 230 [Zwrot rzeczy] ....................................................................................... 508 Art. 231 [Złożenie rzeczy zatrzymanej do depozytu sądowego] ........................ 508 Art. 232 [Sprzedaż przedmiotów narażonych na zniszczenie. Złożenie uzyskanej kwoty do depozytu sądowego].............................. 508 Art. 232a [Przechowywanie lub zniszczenie przedmiotów i substancji niebezpiecznych]................................................................................... 509 Art. 233 [Przechowywanie środków płatniczych lub wartości dewizowych]..... 509 Art. 234 [Bezskuteczność rozporządzenia przedmiotem odebranym] ................ 509 Art. 235 [Organy właściwe – kompetencje] ........................................................ 512 Art. 236 [Zażalenie na przeszukanie i zatrzymanie rzeczy]................................ 512 Art. 236a [Stosowanie przepisów o przeszukaniu i zatrzymaniu do dysponentów i użytkowników urządzeń lub systemów informatycznych] .................................................................................. 514Rozdział 26. Kontrola i utrwalanie rozmów .................................................................. 516 Art. 237 [Kontrola rozmów – dopuszczalność zarządzenia, organ uprawniony, zakres przedmiotowy i podmiotowy kontroli] ................. 516 Art. 238 [Czas trwania kontroli] ......................................................................... 523 Art. 239 [Odroczenie ogłoszenia postanowienia o kontroli]............................... 524 Art. 240 [Zażalenie na postanowienie w sprawie kontroli i utrwalania rozmów] ................................................................................................ 524 Art. 241 [Kontrola i utrwalanie innych rozmów i przekazów informacji – odpowiednie stosowanie przepisów] ................................................. 526 Art. 242 [Rozporządzenie w sprawie sposobów przeprowadzania kontroli i utrwalania rozmów] ............................................................................ 527DZIAŁ VI. Środki przymusu ...................................................................................... 529Rozdział 27. Zatrzymanie .............................................................................................. 530 Art. 243 [Ujęcie osoby i przekazanie Policji] ..................................................... 533 13
    • Spis treści Art. 244 [Zatrzymanie osoby podejrzanej. Obowiązki informacyjne. Protokół z zatrzymania] ........................................................................ 534 Art. 245 [Kontakt z adwokatem] ......................................................................... 538 Art. 246 [Zażalenie w sprawie zatrzymania. Zbieg zażaleń] .............................. 539 Art. 247 [Zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie osoby podejrzanej. Zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie żołnierza] ........................ 543 Art. 248 [Zwolnienie zatrzymanego] .................................................................. 545Rozdział 28. Środki zapobiegawcze .............................................................................. 548 Art. 249 [Cel i podstawa ogólna stosowania środków zapobiegawczych. Okres i procedura stosowania] .............................................................. 550 Art. 250 [Podstawa tymczasowego aresztowania. Organy stosujące] ................ 554 Art. 251 [Treść postanowienia o zastosowaniu środka zapobiegawczego. Uzasadnienie] ........................................................................................ 555 Art. 252 [Zażalenie na postanowienia w przedmiocie środka zapobiegawczego. Niezwłoczne rozpoznanie] ..................................... 558 Art. 253 [Uchylenie lub zmiana środka – przesłanki, zawiadomienie]............... 562 Art. 254 [Wnioski pozwanego o uchylenie lub zmianę środka. Rozstrzyganie w przedmiocie wniosku, zażalenie] .............................. 564 Art. 255 [Wpływ zawieszenia postępowania na możność orzekania co do środków] ...................................................................................... 570 Art. 256 [Nadzór nad stosowaniem środków zapobiegawczych] ....................... 570 Art. 257 [Tymczasowe aresztowanie jako środek zapobiegawczy ultima ratio. Poręczenie majątkowe] .................................................... 571 Art. 258 [Podstawy szczególne stosowania tymczasowego aresztowania i innych środków zapobiegawczych] .................................................... 572 Art. 259 [Odstąpienie od tymczasowego aresztowania] ..................................... 576 Art. 260 [Umieszczenie w zakładzie leczniczym] .............................................. 576 Art. 261 [Obowiązek sądu zawiadomienia o tymczasowym aresztowaniu] ....... 579 Art. 262 [Inne obowiązki sądu – zawiadomienie i zabezpieczenie mienia aresztowanego] ..................................................................................... 579 Art. 263 [Czas trwania tymczasowego aresztowania. Przedłużenie i maksymalny czas trwania] .................................................................. 580 Art. 264 [Niezwłoczne zwolnienie tymczasowo aresztowanego] ....................... 589 Art. 265 [Zaliczenie okresu zatrzymania] ........................................................... 590 Art. 266 [Poręczenie majątkowe] ........................................................................ 590 Art. 267 [Osoba składająca poręczenie – zawiadamianie o wezwaniu oskarżonego do stawiennictwa] ............................................................ 590 Art. 268 [Przepadek przedmiotów poręczenia, ściągnięcie wartości poręczenia] ............................................................................................ 592 Art. 269 [Przekazanie, przelew na rzecz Skarbu Państwa. Pierwszeństwo zaspokojenia pokrzywdzonego. Zwrot poręczenia. Cofnięcie poręczenia] ........................................................................... 592 Art. 270 [Orzekanie o przepadku, ściągnięciu sumy – kompetentny organ] ...... 593 Art. 271 [Poręczenie społeczne].......................................................................... 595 Art. 272 [Poręczenie osoby godnej zaufania] ..................................................... 595 Art. 273 [Obowiązki poręczyciela] ..................................................................... 59614
    • Spis treści Art. 274 [Niestawiennictwo, utrudnianie postępowania przez oskarżonego – zawiadomienie poręczyciela] ............................................................. 596 Art. 275 [Dozór Policji, przełożonego wojskowego] .......................................... 597 Art. 276 [Zawieszenie w czynnościach służbowych lub wykonywaniu zawodu. Nakaz powstrzymania się od określonej działalności] ........... 599 Art. 277 [Zakaz opuszczania kraju, zatrzymanie dokumentu] ............................ 600Rozdział 29. Poszukiwanie oskarżonego i list gończy .................................................. 602 Art. 278 [Zarządzenie poszukiwań oskarżonego (sensu largo) lub osoby podejrzanej]........................................................................................... 603 Art. 279 [List gończy – przesłanki wydania. Postanowienie] ............................. 603 Art. 280 [Treść listu gończego. Sposób rozpowszechniania].............................. 604Rozdział 30. List żelazny ............................................................................................... 606 Art. 281 [List żelazny – przesłanki wydania, sąd właściwy] .............................. 606 Art. 282 [Obowiązki oskarżonego. Gwarancje dla oskarżonego] ....................... 607 Art. 283 [Poręczenie majątkowe] ........................................................................ 608 Art. 284 [Zażalenie na odwołanie listu żelaznego i orzeczenie przepadku poręczenia] ............................................................................................ 610Rozdział 31. Kary porządkowe .......................................................................................611 Art. 285 [Kara pieniężna za nieusprawiedliwione niestawiennictwo] ................ 612 Art. 286 [Usprawiedliwienie. Uchylenie kary] ................................................... 614 Art. 287 [Kara pieniężna – inne przypadki niespełnienia obowiązków. Areszt] ................................................................................................... 614 Art. 288 [Odpowiedzialność dyscyplinarna żołnierza] ....................................... 617 Art. 289 [Obciążenie dodatkowymi kosztami procesu] ...................................... 618 Art. 290 [Organ kompetentny do wydania postanowienia. Zażalenie. Suspensywność] .................................................................................... 619Rozdział 32. Zabezpieczenie majątkowe ....................................................................... 620 Art. 291 [Zabezpieczenie majątkowe – podstawy orzeczenia] ........................... 620 Art. 292 [Sposób dokonania zabezpieczenia] ..................................................... 621 Art. 293 [Organ kompetentny do wydania postanowienia. Zażalenie] ............... 621 Art. 294 [Upadek i pozostanie w mocy zabezpieczenia] .................................... 624 Art. 295 [Tymczasowe zajęcie mienia ruchomego] ............................................ 625 Art. 296 (uchylony) ............................................................................................. 625DZIAŁ VII. Postępowanie przygotowawcze ............................................................. 627Rozdział 33. Przepisy ogólne ......................................................................................... 630 Art. 297 [Cele postępowania przygotowawczego].............................................. 630 Art. 298 [Organy prowadzące] ............................................................................ 634 Art. 299 [Strony, osoby niebędące stronami, prokurator] ................................... 635 Art. 300 [Pierwsze przesłuchanie – obowiązek pouczenia podejrzanego] ......... 636 Art. 301 [Przesłuchanie z udziałem obrońcy] ..................................................... 638 Art. 302 [Zażalenie stron lub osób niebędących stronami] ................................. 639Rozdział 34. Wszczęcie śledztwa .................................................................................. 641 Art. 303 [Postanowienie o wszczęciu śledztwa – przesłanki wydania, treść]..... 642 15
    • Spis treści Art. 304 [Obowiązek zawiadomienia o przestępstwie] ....................................... 644 Art. 304a [Wspólny protokół z przyjęcia zawiadomienia i przesłuchania zawiadamiającego] ................................................................................ 647 Art. 305 [Reakcja na zawiadomienie – postanowienia w przedmiocie wszczęcia; powiadomienie zawiadamiającego] .................................... 647 Art. 306 [Zażalenie na odmowę wszczęcia lub umorzenie śledztwa. Zażalenie zawiadamiającego] ............................................................... 650 Art. 307 [Postępowanie sprawdzające] ............................................................... 652 Art. 308 [Dochodzenie w niezbędnym zakresie – kompetencje organów] ......... 654Rozdział 35. Przebieg śledztwa ..................................................................................... 658 Art. 309 [Zakres przedmiotowy śledztwa] .......................................................... 659 Art. 310 [Termin ukończenia śledztwa, możliwość przedłużenia] ..................... 662 Art. 311 [Prokurator jako organ prowadzący. Możliwość powierzenia prowadzenia śledztwa Policji] .............................................................. 663 Art. 312 [Rozszerzenie uprawnień Policji na inne organy]................................. 666 Art. 313 [Postanowienie o przedstawieniu zarzutów, przesłuchanie podejrzanego. Uzasadnienie] ................................................................ 668 Art. 314 [Postanowienie o zmianie postanowienia – rozszerzenie lub zmiana zarzutów] ............................................................................ 671 Art. 315 [Wnioski o dokonanie czynności śledztwa] .......................................... 673 Art. 316 [Udział stron w niepowtarzalnych czynnościach śledztwa. Sądowe przesłuchanie świadka]............................................................ 675 Art. 317 [Udział stron w powtarzalnych czynnościach śledztwa] ...................... 677 Art. 318 [Uprawnienia stron w razie powołania biegłego] ................................. 679 Art. 319–320 (uchylone) ......................................................................................... 680Rozdział 36. Zamknięcie śledztwa ................................................................................ 680 Art. 321 [Końcowe zapoznanie podejrzanego i obrońcy z materiałami postępowania. Zamknięcie śledztwa] ................................................... 680 Art. 322 [Umorzenie śledztwa. Treść postanowienia] ........................................ 683 Art. 323 [Postanowienie w przedmiocie dowodów rzeczowych] ....................... 686 Art. 324 [Niepoczytalność podejrzanego – wniosek o umorzenie postępowania i zastosowanie środków zabezpieczających] ................. 689 Art. 325 [Postanowienie o zawieszeniu śledztwa – zatwierdzenie] .................... 691Rozdział 36a. Dochodzenie ........................................................................................... 691 Art. 325a [Organy prowadzące dochodzenie. Odpowiednie stosowanie przepisów o śledztwie] .......................................................................... 692 Art. 325b [Sprawy, w których prowadzone jest dochodzenie].............................. 693 Art. 325c [Wyłączenie określonych spraw spod dochodzenia] ............................ 696 Art. 325d [Rozporządzenie w sprawie określenia organów uprawnionych do prowadzenia dochodzenia, wnoszenia aktu oskarżenia, działania w pierwszej instancji] ............................................................ 699 Art. 325e [Postanowienia w sprawie dochodzenia – organ wydający, zatwierdzanie. Zażalenie na tzw. umorzenie rejestrowe] ...................... 701 Art. 325f [Tzw. umorzenie rejestrowe. Dalsze czynności Policji, podejmowanie umorzonego rejestrowo dochodzenia].......................... 70416
    • Spis treści Art. 325g [Fakultatywność wydawania niektórych postanowień. Przesłuchanie osoby podejrzanej w charakterze podejrzanego] ........... 708 Art. 325h [Dochodzenie skrócone] ....................................................................... 709 Art. 325i [Termin ukończenia. Zakres uprawnień organu prowadzącego] .......... 710Rozdział 37. Nadzór prokuratora nad postępowaniem przygotowawczym................... 712 Art. 326 [Organ sprawujący nadzór. Zakres nadzoru, obowiązki organu. Postępowanie służbowe] ....................................................................... 713 Art. 327 [Podjęcie lub wznowienie umorzonego postępowania przygotowawczego] .............................................................................. 715 Art. 328 [Uprawnienia Prokuratora Generalnego] .............................................. 720Rozdział 38. Czynności sądowe w postępowaniu przygotowawczym .......................... 721 Art. 329 [Właściwość i skład sądu] ..................................................................... 722 Art. 330 [Sądowe uchylenie postanowienia o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania przygotowawczego. Uprawnienia pokrzywdzonego w razie ponownej odmowy wszczęcia lub ponownego umorzenia. Przekazywanie akt sprawy sądowi przy oskarżeniu subsydiarnym] ............................................................ 724Rozdział 39. Akt oskarżenia .......................................................................................... 727 Art. 331 [Termin i sposób wniesienia aktu oskarżenia] ...................................... 728 Art. 332 [Wymogi formalne i treść aktu oskarżenia] .......................................... 729 Art. 333 [Dodatkowe wymogi aktu oskarżenia. Wniosek o zobowiązanie osoby trzeciej do zwrotu korzyści majątkowej z cudzego przestępstwa]......................................................................................... 731 Art. 334 [Przesłanie akt postępowania przygotowawczego i odpisów aktu oskarżenia. Zawiadomienie o przesłaniu] ............................................. 733 Art. 335 [Wniosek o skazanie bez rozprawy – przesłanki uzasadniające].......... 735 Art. 336 [Wniosek o warunkowe umorzenie postępowania] .............................. 739DZIAŁ VIII. Postępowanie przed sądem pierwszej instancji.................................. 743Rozdział 40. Wstępna kontrola oskarżenia .................................................................... 743 Art. 337 [Kontrola warunków formalnych. Zwrot aktu w celu usunięcia braków. Zażalenie] ................................................................................ 744 Art. 338 [Doręczenie odpisu aktu oskarżonemu. Odpowiedź na akt oskarżenia] ............................................................................................ 746 Art. 339 [Skierowanie sprawy na posiedzenie – przesłanki. Udział w posiedzeniu] ...................................................................................... 747 Art. 340 [Umorzenie postępowania. Orzeczenie przepadku, konsekwencje dla dochodzenia innych roszczeń] ........................................................ 754 Art. 341 [Podmioty uprawnione do udziału w posiedzeniu w kwestii warunkowego umorzenia postępowania. Przesłanki uwzględnienia wniosku o warunkowe umorzenie] ....................................................... 755 Art. 342 [Wyrok warunkowo umarzający postępowanie na posiedzeniu, jego doręczanie. Zażalenie na rozstrzygnięcie w przedmiocie dowodów rzeczowych] ......................................................................... 758 17
    • Spis treści Art. 343 [Rozpoznawanie wniosku o skazanie bez rozprawy. Możliwości sądu w zakresie orzeczenia o karze. Udział stron w posiedzeniu]........ 760 Art. 344 [Rozstrzygnięcie w przedmiocie środka zapobiegawczego] ................ 765 Art. 345 [Zwrot spraw prokuratorowi do uzupełnienia postępowania przygotowawczego] .............................................................................. 766 Art. 346 [Akt oskarżenia po uzupełnieniu postępowania] .................................. 766 Art. 347 [Niezwiązanie sądu oceną w dalszym postępowaniu] .......................... 769Rozdział 41. Przygotowanie do rozprawy głównej ....................................................... 770 Art. 348 [Termin wyznaczenia i przeprowadzenia rozprawy] ............................ 770 Art. 349 [Skierowanie sprawy na posiedzenie] ................................................... 770 Art. 350 [Zarządzenie o rozprawie głównej]....................................................... 771 Art. 351 [Wyznaczenie składu sędziowskiego]................................................... 771 Art. 352 [Dopuszczenie dowodów i zarządzenie ich sprowadzenia na rozprawę].......................................................................................... 774 Art. 353 [Okres pomiędzy doręczeniem zawiadomienia a terminem rozprawy – tzw. dni pocztowe. Skutki niezachowania terminu – obligatoryjne odroczenie] .................................................................. 775 Art. 354 [Postępowanie w przypadku wniosku o umorzenie postępowania i zastosowanie środków zabezpieczających wobec sprawcy niepoczytalnego] ................................................................................... 776Rozdział 42. Jawność rozprawy głównej ....................................................................... 778 Art. 355 [Zasada jawności rozprawy] ................................................................. 779 Art. 356 [Osoby biorące udział w rozprawie] ..................................................... 779 Art. 357 [Zezwolenie na obecność środków masowego przekazu] .................... 780 Art. 358 [Utrwalenie przebiegu rozprawy przez stronę] ..................................... 780 Art. 359 [Rozprawa niejawna] ............................................................................ 782 Art. 360 [Wyłączenie jawności rozprawy] .......................................................... 782 Art. 361 [Osoby obecne na rozprawie niejawnej] ............................................... 784 Art. 362 [Pouczenie o obowiązku zachowania tajemnicy] ................................. 784 Art. 363 [Chwila wyłączenia jawności rozprawy – wniosek o wyłączenie] ....... 785 Art. 364 [Jawność ogłoszenia wyroku. Możliwość utajnienia podawania ustnie powodów wyroku] ...................................................................... 785Rozdział 43. Przepisy ogólne o rozprawie głównej ....................................................... 786 Art. 365 [Zasada ustności] .................................................................................. 786 Art. 366 [Kierowanie rozprawą] ......................................................................... 787 Art. 367 [Prawo do wypowiedzi. Zasady: audiatur et altera pars oraz favor defensis] ............................................................................... 787 Art. 368 [Rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku dowodowego strony] ......... 788 Art. 369 [Kolejność przeprowadzenia dowodów]............................................... 789 Art. 370 [Tryb i kolejność przesłuchania] ........................................................... 789 Art. 371 [Przesłuchanie świadka]........................................................................ 791 Art. 372 [Policja sesyjna przewodniczącego] ..................................................... 792 Art. 373 [Odwołanie do składu orzekającego; wyjątki] ...................................... 792 Art. 374 [Obowiązkowa obecność oskarżonego, gwarancje obecności] ............ 793 Art. 375 [Wydalenie oskarżonego]...................................................................... 79418
    • Spis treści Art. 376 [Możliwość prowadzenia rozprawy pod nieobecność oskarżonego, który opuścił salę rozpraw bez zezwolenia albo nie stawił się na rozprawę przerwaną lub odroczoną] ................................................ 795 Art. 377 [Możliwość prowadzenia rozprawy lub posiedzenia pod nieobecność oskarżonego, który wprawił się w stan niezdolności do udziału w nich lub uniemożliwia doprowadzenie go na rozprawę albo oświadcza, że nie weźmie w niej udziału]........... 797 Art. 378 [Wypowiedzenie stosunku obrończego. Nowy obrońca]...................... 802 Art. 379 [Powaga sądu] ....................................................................................... 807 Art. 380 [Niepoczytalny sprawca – odpowiednie stosowanie przepisów o oskarżonym] ....................................................................................... 807Rozdział 44. Rozpoczęcie rozprawy głównej ................................................................ 808 Art. 381 [Wywołanie sprawy. Czynności wstępne] ............................................ 809 Art. 382 [Skutki nieusprawiedliwionego niestawiennictwa oskarżonego] ......... 809 Art. 383 [Skutki nieusprawiedliwionego niestawiennictwa powoda cywilnego] ............................................................................... 809 Art. 384 [Obecność uczestników na sali rozpraw, opuszczenie sali przez świadków, przesłuchanie pokrzywdzonego i podmiotu z art. 416] .......811Rozdział 45. Przewód sądowy ....................................................................................... 813 Art. 385 [Odczytanie aktu oskarżenia lub przedstawienie podstaw oskarżenia] ............................................................................................ 814 Art. 386 [Przesłuchanie oskarżonego. Pouczenia] .............................................. 814 Art. 387 [Skazanie bez postępowania dowodowego. (Dobrowolne poddanie się karze)] .............................................................................. 816 Art. 388 [Ograniczenie postępowania dowodowego] ......................................... 823 Art. 389 [Odczytanie protokołów wyjaśnień oskarżonego] ................................ 824 Art. 390 [Prawo oskarżonego do udziału w czynnościach dowodowych. Czasowe usunięcie oskarżonego z sali rozpraw] .................................. 828 Art. 391 [Odczytanie protokołów zeznań świadka] ............................................ 829 Art. 392 [Dodatkowe możliwości odczytywania protokołów przesłuchania oskarżonego i świadków] ...................................................................... 834 Art. 393 [Dopuszczalność odczytywania innych protokołów i dokumentów] ... 836 Art. 393a [Dozwolone odczytywanie lub odtwarzanie stenogramu, zapisów obrazu lub dźwięku]................................................................ 840 Art. 394 [Dopuszczalność uznania dokumentu lub protokołu za ujawniony bez odczytywania] .......................................................... 841 Art. 395 [Sprowadzenie i udostępnienie dowodów rzeczowych] ....................... 842 Art. 396 [Dopuszczalność przeprowadzania dowodów w drodze pomocy prawnej lub przez sędziego wyznaczonego] ......................................... 842 Art. 397 [Braki w postępowaniu przygotowawczym. Uzupełnienie] ................. 845 Art. 398 [Rozszerzenie oskarżenia. Nowy lub dodatkowy akt oskarżenia] ........ 848 Art. 399 [Zmiana kwalifikacji prawnej czynu. Przerwanie rozprawy] ............... 849 Art. 400 [Uznanie czynu za wykroczenie. Rozpoznania wg właściwych przepisów] ............................................................................................. 852 19
    • Spis treści Art. 401 [Odroczenie rozprawy i prowadzenie jej po odroczeniu lub po podjęciu zawieszonego postępowania] ...................................... 853 Art. 402 [Rozprawa po przerwie] ........................................................................ 853 Art. 403 [Orzeczenia w czasie przerwy] ............................................................. 854 Art. 404 [Odroczenie i podjęcie odroczonej rozprawy] ...................................... 856 Art. 405 [Zamknięcie przewodu sądowego] ....................................................... 858Rozdział 46. Głosy stron ................................................................................................ 859 Art. 406 [Kolejność wypowiedzi po zamknięciu rozprawy]............................... 859 Art. 407 (uchylony) ............................................................................................. 859Rozdział 47. Wyrokowanie ............................................................................................ 861 Art. 408 [Narada sądu] ........................................................................................ 862 Art. 409 [Możliwość wznowienia przewodu, udzielenie dodatkowego głosu stronom] ...................................................................................... 862 Art. 410 [Podstawa wyroku] ............................................................................... 863 Art. 411 [Odroczenie wydania wyroku] .............................................................. 863 Art. 412 [Sporządzenie wyroku na piśmie] ......................................................... 864 Art. 413 [Składniki i treść wyroku] ..................................................................... 865 Art. 414 [Wyrok umarzający i warunkowo umarzający postępowanie. Wyrok uniewinniający] ......................................................................... 868 Art. 415 [Rozstrzygnięcie w przedmiocie powództwa cywilnego. Zasądzenie odszkodowania z urzędu] ................................................... 871 Art. 416 [Podmiot zobowiązany do zwrotu korzyści majątkowej. Przesłuchanie w charakterze świadka].................................................. 875 Art. 417 [Zaliczenie tymczasowego aresztowania na poczet kary] .................... 877 Art. 418 [Publiczne ogłoszenie wyroku. Zdanie odrębne] .................................. 879 Art. 418a [Udostępnienie treści wyroku w przypadku wyrokowania poza rozprawą] ...................................................................................... 879 Art. 419 [Skutki niestawiennictwa stron, obrońców i pełnomocników na ogłoszenie wyroku. Doręczanie wyroku oskarżonemu pozbawionemu wolności] ..................................................................... 879 Art. 420 [Postanowienia uzupełniające wyrok] .................................................. 882 Art. 421 [Dochodzenie roszczeń w drodze postępowania cywilnego wobec mienia objętego przepadkiem]................................................... 884 Art. 422 [Wniosek o sporządzenie i o doręczenie uzasadnienia – termin złożenia wniosku] ................................................................... 884 Art. 423 [Termin sporządzenia uzasadnienia. Zakres uzasadnienia. Doręczenie] ........................................................................................... 888 Art. 424 [Treść uzasadnienia].............................................................................. 890DZIAŁ IX. Postępowanie odwoławcze....................................................................... 893Rozdział 48. Przepisy ogólne ......................................................................................... 894 Art. 425 [Środek odwoławczy – legitymacja czynna, zakres zaskarżenia, gravamen, kierunek środka] .................................................................. 895 Art. 426 [Zasada dwuinstancyjności postępowania. Instancja pozioma]............ 90120
    • Spis treści Art. 427 [Treść środka odwoławczego – wniosek odwoławczy i zarzuty, tzw. nowości] ........................................................................................ 902 Art. 428 [Forma wniesienia, sąd właściwy. Odpowiedź na środek] ................... 905 Art. 429 [Kontrola międzyinstancyjna. Zarządzenie o odmowie przyjęcia środka. Zażalenie] ................................................................. 907 Art. 430 [Pozostawienie środka bez rozpoznania. Zażalenie]............................. 907 Art. 431 [Cofnięcie środka odwoławczego – dopuszczalność, zgoda oskarżonego] .............................................................................. 910 Art. 432 [Pozostawienie cofniętego środka bez rozpoznania] ............................ 910 Art. 433 [Granice rozpoznania środka – zarzuty odwoławcze i zakres zaskarżenia] ............................................................................. 912 Art. 434 [Zakaz reformationis in peius w instancji odwoławczej] ..................... 915 Art. 435 [Wyjście poza granice podmiotowe środka – rozpoznanie wobec współoskarżonych nieskarżących] ........................................................ 921 Art. 436 [Ograniczenie rozpoznania środka odwoławczego] ............................. 923 Art. 437 [Rodzaje orzeczeń sądu odwoławczego – orzeczenie reformatoryjne, kasatoryjne, umorzenie postępowania, przekazanie do ponownego rozpoznania] ............................................. 924 Art. 438 [Względne przyczyny odwoławcze] ..................................................... 930 Art. 439 [Bezwzględne przyczyny odwoławcze] ................................................ 935 Art. 439a [Trwałość orzeczenia w sprawie o wykroczenie] ................................. 951 Art. 440 [Rażąca niesprawiedliwość jako przesłanka uchylenia lub zmiany orzeczenia] ............................................................................................ 951 Art. 441 [Pytanie prawne. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego. Wiążąca uchwała. Przejęcie sprawy] .................................................... 953 Art. 442 [Postępowanie ponowne. Zakres badania sprawy i orzekania]............. 957 Art. 443 [Zakaz reformationis in peius po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania] ................................................................. 958Rozdział 49. Apelacja .................................................................................................... 960 Art. 444 [Apelacja – legitymacja czynna, orzeczenia zaskarżalne apelacją] ...... 960 Art. 445 [Termin wniesienia] .............................................................................. 961 Art. 446 [Przymus adwokacki]............................................................................ 963 Art. 447 [Zakres apelacji. Rozszerzenie kontroli sądu odwoławczego] ............. 964 Art. 448 [Przyjęcie apelacji. Zawiadomienie o przyjęciu, przekazanie akt] ....... 967 Art. 449 [Rozpoznanie sprawy – rozprawa a posiedzenie] ................................. 968 Art. 449a. [Zwrot sprawy do sądu pierwszej instancji w celu sporządzenia uzasadnienia]......................................................................................... 968 Art. 450 [Udział stron i ich przedstawicieli oraz prokuratora w rozprawie apelacyjnej. Skutki niestwiennictwa].................................................... 968 Art. 451 [Udział w rozprawie apelacyjnej oskarżonego pozbawionego wolności] ............................................................................................... 968 Art. 452 [Postępowanie dowodowe w instancji odwoławczej]........................... 973 Art. 453 [Przebieg rozprawy odwoławczej] ........................................................ 977 Art. 454 [Reguły ne peius] .................................................................................. 978 Art. 455 [Poprawienie kwalifikacji prawnej] ...................................................... 981 Art. 456 [Wyroki sądu odwoławczego]............................................................... 983 21
    • Spis treści Art. 457 [Uzasadnianie wyroku – terminy sporządzenia i treść uzasadnienia. Uzasadnianie wyroku w razie uznania apelacji za oczywiście bezzasadną] .................................................................... 983 Art. 458 [Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji] ............................................................................... 984Rozdział 50. Zażalenie ................................................................................................... 987 Art. 459 [Zakres przedmiotowy zażalenia. Legitymacja czynna] ....................... 987 Art. 460 [Termin wniesienia] .............................................................................. 991 Art. 461 [Odpisy zażalenia. Zawiadomienie o wniesieniu] ................................ 992 Art. 462 [Względna niesuspensywność] ............................................................. 993 Art. 463 [Względna dewolutywność].................................................................. 993 Art. 464 [Udział stron i ich przedstawicieli w posiedzeniu zażaleniowym] ....... 996 Art. 465 [Zażalenie na postanowienia prokuratora lub organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze. Organ rozpoznający] ......................... 999 Art. 466 [Zażalenie na zarządzenie. Organ rozpoznający] ............................... 1003 Art. 467 [Zażalenia na czynności lub zaniechanie czynności. Treść rozstrzygnięcia] ................................................................................... 1004DZIAŁ X. Postępowania szczególne......................................................................... 1007Rozdział 51. Postępowanie uproszczone ..................................................................... 1008 Art. 468 [Stosowanie przepisów o postępowaniu zwyczajnym]....................... 1008 Art. 469 [Zakres przedmiotowy trybu uproszczonego]..................................... 1009 Art. 470–474 (uchylone) ...................................................................................... 1013 Art. 474a [Posiedzenie w kwestii wniosku o dobrowolne poddanie się karze] ............................................................................................. 1013 Art. 475 [Doręczenie odpisu aktu oskarżenia] .................................................. 1014 Art. 476 [Skład sądu] ........................................................................................ 1015 Art. 477 [Skutki niestawiennictwa] ................................................................... 1016 Art. 478 [Odczytanie aktu oskarżenia przez protokolanta] ............................... 1016 Art. 479 [Nieusprawiedliwione niestawiennictwo oskarżonego. Wyrok zaoczny] .................................................................................. 1016 Art. 480 [Niestawiennictwo usprawiedliwione]................................................ 1016 Art. 481 [Środek zabezpieczający orzeczony wyrokiem zaocznym] ................ 1018 Art. 482 [Doręczenie wyroku zaocznego. Sprzeciw – termin wniesienia, rozpoznanie] ........................................................................................ 1018 Art. 483 [Przejście na tryb zwyczajny – przesłanki uzasadniające].................. 1021 Art. 484 [Przerwa w rozprawie – maksymalna długość. Przejście na tryb zwyczajny] .......................................................................................... 1023Rozdział 52. Postępowanie w sprawach z oskarżenia prywatnego ............................. 1024 Art. 485 [Stosowanie przepisów o postępowaniu uproszczonym].................... 1024 Art. 486 (uchylony) ........................................................................................... 1025 Art. 487 [Prywatny akt oskarżenia]................................................................... 1025 Art. 488 [Skarga złożona Policji jako surogat aktu oskarżenia. Obowiązki Policji] .............................................................................. 1025 Art. 489 [Posiedzenie pojednawcze albo mediacyjne]...................................... 102922
    • Spis treści Art. 490 [Przebieg posiedzenia pojednawczego. Wezwanie do pojednania. Treść protokołu] .................................................................................. 1029 Art. 491 [Skutki niestawiennictwa stron] .......................................................... 1029 Art. 492 [Umorzenie postępowania w razie pojednania się stron].................... 1031 Art. 493 [Zakres pojednania] ............................................................................ 1031 Art. 494 [Ugoda. Prawny charakter ugody] ...................................................... 1031 Art. 495 [Skierowanie sprawy na rozprawę główną. Rozpoznanie] ................. 1032 Art. 496 [Odstąpienie od oskarżenia. Umorzenie postępowania. Skutki niestawiennictwa strony skarżącej]..................................................... 1033 Art. 497 [Oskarżenie wzajemne. Łączne rozpoznanie spraw] .......................... 1034 Art. 498 [Objęcie oskarżenia przez prokuratora i jego konsekwencje] ............ 1036 Art. 499 [Odpowiednie stosowanie przepisów] ................................................ 1037Rozdział 53. Postępowanie nakazowe ......................................................................... 1037 Art. 500 [Sprawy rozpoznawane w postępowaniu nakazowym. Stosowanie przepisów o postępowaniu uproszczonym. Dopuszczalność wydania wyroku nakazowego. Skład sądu] ............. 1038 Art. 501 [Niedopuszczalność wydania wyroku nakazowego] .......................... 1040 Art. 502 [Ograniczenie kar orzekanych wyrokiem nakazowym]...................... 1040 Art. 503 [Rozstrzygnięcie w przedmiocie powództwa cywilnego] .................. 1040 Art. 504 [Składniki i treść wyroku nakazowego] .............................................. 1042 Art. 505 [Doręczenie odpisu wyroku nakazowego] .......................................... 1042 Art. 506 [Sprzeciw od wyroku nakazowego – termin wniesienia, skutki, cofnięcie sprzeciwu]................................................................ 1043 Art. 507 [Prawomocność wyroku nakazowego] ............................................... 1044Rozdział 54. Postępowanie w sprawach o wykroczenia (skreślony) ........................... 1046Rozdział 54a. Postępowanie przyspieszone ................................................................. 1047 Art. 517a [Odpowiednie stosowanie przepisów] ................................................ 1049 Art. 517b [Warunki stosowania postępowania przyspieszonego. Tryb postępowania] ..................................................................................... 1051 Art. 517c [Przerwa w rozprawie. Zmiana trybu postępowania. Przekazanie sprawy prokuratorowi sprzed rozprawy lub z rozprawy ze względów dowodowych. Stosowanie środków zapobiegawczych] ............................................................................... 1068 Art. 517d [Przekazanie sprawy prokuratorowi z uwagi na wysokość możliwej kary] .................................................................................... 1075 Art. 517e [Wyłączenie stosowania przepisów] ................................................... 1076 Art. 517f [Skrócenie terminów do występowania o uzasadnienie wyroku i składania apelacji] ............................................................... 1076 Art. 517g [Terminy na sporządzanie uzasadnienia i rozpoznawanie sprawy w drugiej instancji] ............................................................................. 1076 Art. 517h [Przekazanie sprawy prokuratorowi z postępowania odwoławczego] ................................................................................... 1078 Art. 517i [Prawa do korzystania z pomocy obrońcy. Obrona niezbędna] .......... 1079 Art. 517j [Szczegółowe warunki korzystania z pomocy obrońcy]..................... 1080 23
    • Spis treściDZIAŁ XI. Nadzwyczajne środki zaskarżenia ........................................................ 1083Rozdział 55. Kasacja .................................................................................................... 1085 Art. 518 [Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu odwoławczym] .................................................................................... 1086 Art. 519 [Orzeczenia wzruszalne kasacją. Zakres zaskarżenia, gravamen, kierunek środka].................................................................................. 1087 Art. 520 [Legitymacja czynna].......................................................................... 1087 Art. 521 [Kasacja nadzwyczajna]...................................................................... 1091 Art. 522 [Zasada jednorazowości zaskarżenia kasacją] .................................... 1094 Art. 523 [Podstawy kasacji] .............................................................................. 1094 Art. 524 [Termin wniesienia] .............................................................................1100 Art. 525 [Tryb wniesienia kasacji – pośrednictwo sądu odwoławczego lub bezpośrednio] .................................................................................1103 Art. 526 [Wymogi szczególne kasacji. Przymus adwokacko-radcowski]..........1103 Art. 527 [Dowód uiszczenia opłaty sądowej. Podmioty nieuiszczające opłaty] ..................................................................................................1107 Art. 528 [Wyłączenie zaskarżalności niektórych postanowień].........................1109 Art. 529 [Kasacja na korzyść oskarżonego] .......................................................1110 Art. 530 [Przyjęcie i odmowa przyjęcia kasacji. Zażalenie na odmowę przyjęcia. Odpowiedź prokuratora na kasację strony] .........................1112 Art. 531 [Pozostawienie bez rozpoznania, zwrot akt w celu uzupełnienia wymogów formalnych kasacji] ............................................................1115 Art. 532 [Względna niesuspensywność. Zastosowanie środków zapobiegawczych] ................................................................................1116 Art. 533 [Kasacja na niekorzyść. Zastosowanie środka zapobiegawczego] ......1118 Art. 534 [Skład Sądu Najwyższego] ..................................................................1119 Art. 535 [Fora rozpoznawania kasacji. Oczywiście bezzasadna i oczywiście zasadna kasacja. Reguły uzasadniania oddalenia kasacji jako oczywiście bezzasadnej] ..............................................................1120 Art. 536 [Granice rozpoznania] ..........................................................................1127 Art. 537 [Orzeczenia Sądu Najwyższego – orzeczenie kasatoryjne, reformatoryjne, umorzenie postępowania, zwrot do ponownego rozpoznania] .........................................................................................1129 Art. 538 [Skutki uchylenia wyroku dla wykonalności kary]..............................1133 Art. 539 [Niedopuszczalność superkasacji] .......................................................1134Rozdział 56. Wznowienie postępowania ......................................................................1135 Art. 540 [Podstawy wznowienia postępowania – propter crimina, noviter producta, decreta, normy prawa międzynarodowego] ........................1136 Art. 540a [Podstawy wznowienia na niekorzyść oskarżonego] ...........................1144 Art. 541 [Wznowienie z uwagi na przestępstwo w związku z postępowaniem – szczegółowe wymogi] ..........................................1145 Art. 542 [Wniosek o wznowienie – podmioty uprawnione do złożenia. Wznowienie z urzędu] .........................................................................1146 Art. 543 [Wznowienie ograniczone do roszczeń majątkowych – droga procesu cywilnego] .................................................................115024
    • Spis treści Art. 544 [Orzekanie w przedmiocie wznowienia – właściwość sądu, posiedzenie] .........................................................................................1151 Art. 545 [Odpowiednie stosowanie niektórych przepisów o postępowaniu odwoławczym i kasacyjnym. Przymus adwokacko-radcowski] ..........1152 Art. 546 [Sprawdzenie okoliczności faktycznych].............................................1157 Art. 547 [Zaskarżalność postanowienia o oddalenie wniosku. Orzeczenia o wznowieniu. Uniewinnienie i umorzenie w instancji wznowieniowej] ...................................................................................1158 Art. 548 [Obrona z urzędu po wznowieniu procesu] .........................................1160DZIAŁ XII. Postępowanie po uprawomocnieniu się orzeczenia ............................1162Rozdział 57. Podjęcie postępowania warunkowo umorzonego ....................................1162 Art. 549 [Podmiot legitymowany do złożenia wniosku o podjęcie postępowania warunkowo umorzonego] .............................................1162 Art. 550 [Sąd właściwy, tryb orzekania. Powiadomienie poręczyciela] ............1163 Art. 551 [Skutki podjęcia postępowania – ponowne rozpoznanie sprawy] .......1164Rozdział 58. Odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie .....................................................................................................1165 Art. 552 [Prawo do odszkodowania i zadośćuczynienia – powstanie prawa]....1166 Art. 553 [Skutki złożenia fałszywych zeznań, wyjaśnień, zawiadomień] .........1173 Art. 554 [Zgłoszenie żądania – sąd właściwy] ...................................................1174 Art. 555 [Przedawnienie roszczeń] ....................................................................1177 Art. 556 [Skutki śmierci oskarżonego – przejście prawa do odszkodowania. Pełnomocnik] .......................................................................................1179 Art. 557 [Roszczenie zwrotne (regresowe) Skarbu Państwa] ............................1181 Art. 558 [Stosowanie przepisów k.p.c.] .............................................................1182 Art. 559 [Roszczenia cudzoziemców – warunek wzajemności] ........................1182Rozdział 59. Ułaskawienie............................................................................................1183 Art. 560 [Prośba o ułaskawienie – podmiot legitymowany do wniesienia. Cofnięcie] .............................................................................................1185 Art. 561 [Przedstawienie prośby – sąd właściwy, termin rozpoznania] .............1187 Art. 562 [Skład sądu] .........................................................................................1187 Art. 563 [Rozpoznanie prośby – okoliczności oceniane przez sąd] ...................1188 Art. 564 [Tok postępowania w przedmiocie prośby o łaskę] .............................1189 Art. 565 [Przekazanie prośby Prezydentowi. Postępowanie z prośbą złożoną wprost do Prezydenta] ............................................................1189 Art. 566 [Ponowna prośba] ................................................................................1189 Art. 567 [Postępowanie ułaskawieniowe z urzędu] ...........................................1192 Art. 568 [Wstrzymanie wykonania kary do czasu zakończenia postępowania o ułaskawienie] .............................................................1193Rozdział 60. Wyrok łączny ...........................................................................................1194 Art. 569 [Właściwość funkcjonalna sądu] .........................................................1194 Art. 570 [Inicjatywa wydania wyroku łącznego] ...............................................1199 Art. 571 [Opinie i informacje o skazanym]........................................................1199 Art. 572 [Umorzenie postępowania] ................................................................. 1200 25
    • Spis treści Art. 573 [Obligatoryjność rozprawy, udział w niej skazanego pozbawionego wolności] .................................................................... 1200 Art. 574 [Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu w pierwszej instancji] ......................................................................... 1200 Art. 575 [Nowy wyrok łączny. Utrata mocy przez wyrok wcześniejszy] ......... 1203 Art. 576 [Skutki prawomocności wyroku łącznego] ......................................... 1204 Art. 577 [Oznaczenie początku odbywania kary orzeczonej wyrokiem łącznym] .............................................................................................. 1205DZIAŁ XIII. Postępowanie w sprawach karnych ze stosunków międzynarodowych............................................................................................. 1206Rozdział 61. Immunitety osób należących do przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych państw obcych ................................. 1207 Art. 578 [Immunitet dyplomatyczny – pełny] ................................................... 1208 Art. 579 [Immunitet konsularny – w zakresie czynności związanych z wykonywaniem funkcji]................................................................... 1208 Art. 580 [Zrzeczenie się immunitetu przez państwo wysyłające lub organizację międzynarodową] ...................................................... 1208 Art. 581 [Składanie zeznań jako świadek, występowanie w charakterze biegłego lub tłumacza. Zgoda osób zwolnionych].............................. 1210 Art. 582 [Zakres zwolnienia ze składania zeznań jako świadek, występowanie w charakterze biegłego lub tłumacza osób objętych immunitetem konsularnym] ................................................. 1210 Art. 583 [Przeszukanie pomieszczeń dyplomatycznych] ...................................1211 Art. 584 [Wyłączenie stosowania przepisów wobec obywateli lub mieszkańców RP] ..........................................................................1211Rozdział 62. Pomoc prawna i doręczenia w sprawach karnych .................................. 1212 Art. 585 [Pomoc prawna – zakres czynności procesowych] ............................. 1212 Art. 586 [Doręczenie pisma, przesłuchanie obywatela polskiego za granicą] ........................................................................................... 1214 Art. 587 [Dopuszczalność odczytania protokołów sporządzonych za granicą] ........................................................................................... 1215 Art. 588 [Udzielanie pomocy przez sądy i prokuratorów polskich] ................. 1216 Art. 589 [Quasi-list żelazny] ............................................................................. 1217 Art. 589a [Umieszczenie w zakładzie karnym lub areszcie cudzoziemca pozbawionego wolności wydanego czasowo do czynności procesowych w Polsce] ....................................................................... 1219 Art. 589b [Wspólne zespoły śledcze] .................................................................. 1220 Art. 589c [Zespół polski – przesłanki powołania, kierowanie pracą, skład, działanie] ............................................................................................. 1222 Art. 589d [Delegacja prokuratora lub funkcjonariusza polskiego do zespołu zagranicznego] .................................................................................... 1225 Art. 589e [Wykorzystanie informacji uzyskanych dzięki pracy w zespole] ....... 1225 Art. 589f [Odpowiedzialność odszkodowawcza państwa za szkodę wyrządzoną przez członka zespołu].................................................... 122726
    • Spis treściRozdział 62a. Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie postanowienia o zatrzymaniu dowodów lub mającego na celu zabezpieczenie mienia .......................................................................................... 1229 Art. 589g [Wnioski o wykonanie w innym kraju UE postanowień o zatrzymaniu dowodów lub zajęciu mienia na zabezpieczenie; procedura postępowania] .................................................................... 1229 Art. 589h [Zwrot dowodów wydanych państwu wykonania postanowienia] ..... 1233 Art. 589i [Zawiadamianie o uchyleniu postanowień o zatrzymaniu dowodów lub o zabezpieczeniu mienia] ............................................. 1233 Art. 589j [Zażalenie na postanowienie o zatrzymaniu dowodów lub zabezpieczeniu mienia] ................................................................. 1234 Art. 589k [Odpowiedzialność odszkodowawcza państwa wykonania postanowienia o zatrzymaniu dowodów lub zabezpieczeniu mienia] ................................................................................................ 1235Rozdział 62b. Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia o zatrzymaniu dowodów lub mającego na celu zabezpieczenie mienia ............................................................................. 1236 Art. 589l [Wykonanie orzeczenia o zatrzymaniu dowodów lub zabezpieczeniu mienia] ................................................................. 1237 Art. 589m [Podstawy odmowy wykonania orzeczenia o zatrzymaniu dowodów lub zabezpieczeniu mienia] ................................................ 1239 Art. 589n [Wydanie postanowienia w przedmiocie wykonania orzeczenia o zatrzymaniu dowodów lub zabezpieczenia mienia]......................... 1242 Art. 589o [Podstawy wstrzymania wykonania postanowienia w przedmiocie wykonania orzeczenia o zatrzymaniu dowodów lub zabezpieczenia mienia] ................................................................. 1245 Art. 589p [Powiadomienie o treści postanowienia w przedmiocie wykonania orzeczenia]........................................................................ 1246 Art. 589r [Zasady wykonywania orzeczenia o zatrzymaniu dowodów lub zabezpieczeniu mienia] ................................................................. 1247 Art. 589s [Okres, na który następuje zatrzymanie dowodów lub zabezpieczenie mienia] ................................................................. 1247 Art. 589t [Wniosek o wydanie zatrzymanych dowodów albo o wykonanie orzeczenia o przepadku]...................................................................... 1248 Art. 589u [Odpowiedzialność odszkodowawcza państwa wykonania orzeczenia o zatrzymaniu dowodów lub zabezpieczeniu mienia] ...... 1250Rozdział 63. Przejęcie i przekazanie ścigania karnego ............................................... 1251 Art. 590 [Wniosek o przekazanie ścigania karnego lub przejęcie takiego wniosku] ................................................................................. 1251 Art. 591 [Wniosek o przejęcie ścigania karnego] ............................................. 1253 Art. 592 [Konsultacje przy zbiegu ścigania danej osoby w Polsce i za granicą. Przejęcie ścigania przez organy państwa obcego] .......... 1254Rozdział 64. Wystąpienie o wydanie lub przewóz osób ściganych lub skazanych przebywających za granicą oraz o wydanie przedmiotów ................................... 1255 27
    • Spis treści Art. 593 [Wnioski sądów i prokuratorów o wydanie osoby przez państwo obce] ............................................................................ 1256 Art. 594 [Załącznik do wniosku o wydanie – odpis postanowienia o tymczasowym aresztowaniu lub wyroku] ........................................ 1256 Art. 595 [Wniosek o dokonanie tymczasowego aresztowania lub zatrzymania przez organ państwa obcego] ................................... 1256 Art. 596 [Ograniczony zakres ścigania osoby wydanej] ................................... 1258 Art. 597 [Zwrot przedmiotów i dowodów rzeczowych państwu obcemu] ....... 1258 Art. 598 [Bieg terminu tymczasowego aresztowania wobec osoby wydanej] .............................................................................................. 1260 Art. 599 [Skutki nieopuszczenia terytorium RP lub powrotu na nie przez osobę wydaną przez państwo] ................................................... 1261 Art. 600 [Przekazanie odpisu wyroku organowi państwa obcego] ................... 1261 Art. 601 [Zwrot przedmiotów i dowodów rzeczowych państwu obcemu] ....... 1262Rozdział 65. Wydanie oraz przewóz osób ściganych albo skazanych lub wydanie przedmiotów na wniosek państw obcych .............................................. 1262 Art. 602 [Tok czynności po otrzymaniu wniosku o ekstradycję] ...................... 1263 Art. 603 [Postanowienie w przedmiocie wniosku państwa obcego – sąd właściwy, przebieg posiedzenia] ............................................... 1263 Art. 603a [Ekstradycja uproszczona] .................................................................. 1267 Art. 604 [Bezwzględna i względna niedopuszczalność wydania (ekstradycji)] ....................................................................................... 1269 Art. 605 [Areszt ekstradycyjny] ........................................................................ 1272 Art. 606 [Zezwolenie na przewóz osoby ściganej przez terytorium RP] .......... 1275 Art. 607 [Wniosek państwa obcego o wydanie przedmiotów – organ właściwy, rozstrzyganie] ........................................................ 1275Rozdział 65a. Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o przekazanie osoby ściganej na podstawie europejskiego nakazu aresztowania ............................................................................................. 1276 Art. 607a [Europejski nakaz aresztowania – przesłanki wydania] ..................... 1277 Art. 607b [Przypadki niedopuszczalności wydania europejskiego nakazu aresztowania] ...................................................................................... 1278 Art. 607c [Treść nakazu] ..................................................................................... 1279 Art. 607d [Przekazanie nakazu do państwa wykonania nakazu] ........................ 1280 Art. 607e [Ograniczony zakres ścigania osoby przekazanej i wykonania wobec niej kar i środków. Wyłączenie ograniczeń w ściganiu] .......................................................................................... 1281 Art. 607f [Zaliczenie okresu pozbawienia wolności w państwie wykonania nakazu na poczet kary] ..................................................... 1284 Art. 607g [Przesłanie odpisu orzeczenia, zawiadomienie o wykonaniu kary do państwa wykonania nakazu] .................................................. 1285 Art. 607h [Wykonanie nakazu o zajęcie i przekazanie przedmiotów] ................ 1286 Art. 607i [Dalsze przekazanie osoby ściganej bez zgody państwa wykonania – przesłanki] ..................................................................... 128728
    • Spis treści Art. 607j [Warunkowe przekazanie osoby ściganej przez państwo wykonania nakazu] ............................................................................. 1288Rozdział 65b. Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o przekazanie osoby ściganej na podstawie europejskiego nakazu aresztowania ......................................................................................................... 1289 Art. 607k [Przekazanie osoby ściganej nakazem europejskim – cel przekazania, tryb postępowania] ................................................ 1289 Art. 607l [Orzekanie w przedmiocie przekazania] ............................................. 1291 Art. 607m [Termin wydania postanowienia] ........................................................ 1293 Art. 607n [Termin przekazania osoby ściganej] .................................................. 1294 Art. 607o [Odroczenie wykonania postanowienia o przekazaniu osoby ściganej].................................................................................... 1295 Art. 607p [Odmowa wykonania nakazu europejskiego – przesłanki bezwzględne] .................................................................. 1295 Art. 607r [Możliwość odmowy wykonania nakazu europejskiego – przesłanki względne] ....................................................................... 1298 Art. 607s [Nakaz niepodlegający wykonaniu – przesłanki. Orzeczenie o wykonaniu kary w Polsce w razie odmowy przekazania] ............... 1300 Art. 607t [Warunkowe przekazanie obywatela polskiego i azylanta] ................ 1302 Art. 607u [Wydanie osoby, wobec której wydany został wyrok zaoczny] ......... 1304 Art. 607w [Wykonanie nakazu w przypadku braku penalizacji czynu według prawa polskiego] .................................................................... 1304 Art. 607x [Łączne rozpoznanie dwu lub więcej nakazów odnośnie do tej samej osoby] ............................................................................. 1306 Art. 607y [Zbieg nakazu europejskiego oraz wniosku o wydanie państwu obcemu] ................................................................................ 1308 Art. 607z [Wezwanie organu państwa wydania nakazu o uzupełnienie informacji]........................................................................................... 1309 Art. 607za [Rozpoznawanie wniosków o zgodę na przedmiotowe poszerzenie wykonanego przekazania lub na przekazanie dalsze] ..... 1310 Art. 607zb [Zezwolenie na przewóz osoby ściganej nakazem przez terytorium RP] ........................................................................... 1312 Art. 607zc [Powiadomienie organu obcego o przekazaniu nakazu do rozpoznania innemu właściwemu organowi krajowemu] .............. 1313Rozdział 66. Przejęcie i przekazanie orzeczeń do wykonania ..................................... 1314 Art. 608 [Wniosek o przejęcie w celu wykonania kary lub środka skazanego lub osoby, wobec której orzeczony został środek pozwalający na pozbawienie wolności] ................................................................... 1315 Art. 609 [Wydanie postanowienia w przedmiocie przyjęcia orzeczenia do wykonania w RP] ........................................................................... 1317 Art. 610 [Przejęcie przez państwo obce skazanego w Polsce cudzoziemca w celu wykonania kary lub środka] .................................................... 1318 Art. 611 [Właściwość sądu] .............................................................................. 1320 Art. 611a [Rozpoznanie sprawy dopuszczalności przejęcia lub przekazania orzeczenia do wykonania]................................................................... 1321 29
    • Spis treści Art. 611b [Niedopuszczalność przejęcia orzeczenia do wykonania lub przekazania do wykonania]........................................................... 1322 Art. 611c [Postępowanie po przejęciu do wykonania – określenie kwalifikacji prawnej czynu, kary i środka] ......................................... 1324 Art. 611d [Wniosek o dokonanie zabezpieczenia majątkowego przez organ innego państwa]............................................................... 1326 Art. 611e [Skazany opuszczający terytorium RP – odpowiednie stosowanie przepisów] ........................................................................................... 1327 Art. 611f [Wykonywanie orzeczeń o karach pieniężnych – odpowiednie stosowanie przepisów] ........................................................................ 1327Rozdział 66a. Współpraca z Międzynarodowym Trybunałem Karnym ...................... 1328 Art. 611g [Wniosek o współpracę z Trybunałem] .............................................. 1332 Art. 611h [Postępowanie w sprawie wniosku o przekazanie osoby Trybunałowi] ....................................................................................... 1334 Art. 611i [Przekazanie wniosku o zezwolenie na przewóz osoby do Trybunału] ...................................................................................... 1337 Art. 611j [Tymczasowe aresztowanie na wniosek Trybunału] ........................... 1338 Art. 611k [Dodatkowe informacje w przypadku wniosku Trybunału o zgodę na ściganie, ukaranie, pozbawienie wolności] ...................... 1340 Art. 611l [Zgoda na przekazanie osoby Trybunałowi] ....................................... 1340 Art. 611m [Wstrzymanie się od rozstrzygania w przedmiocie wniosku Trybunału i przekazanie sprawy do Ministra Sprawiedliwości] ......... 1342 Art. 611n [Negatywne przesłanki udzielenia pomocy prawnej Trybunałowi].... 1342 Art. 611o [Postępowanie w przypadku wniosku Trybunału o udostępnienie dokumentu lub informacji istotnych dla bezpieczeństwa RP] ............ 1342 Art. 611p [Postępowanie w przypadku wniosku Trybunału o udostępnienie dokumentu lub informacji niejawnych] .............................................. 1343 Art. 611r [Obecność przy wykonywaniu wniosku o współpracę]...................... 1345 Art. 611s [Organ dokonujący ustaleń z Trybunałem] ......................................... 1346Rozdział 67. Przepisy końcowe ................................................................................... 1347 Art. 612 [Obowiązek powiadomienia przedstawicielstwa dyplomatycznego lub urzędu konsularnego o zatrzymaniu lub tymczasowym aresztowaniu obywatela danego państwa obcego].............................. 1347 Art. 613 [Porozumiewanie się sądów i prokuratorów z organami obcego państwa].................................................................................. 1347 Art. 614 [Zwrot poniesionych wydatków] ........................................................ 1348 Art. 615 [Pierwszeństwo umowy międzynarodowej. Zasada wzajemności. Zasady postępowania w stosunkach między trybunałami międzynarodowymi i organami] ......................................................... 1349DZIAŁ XIV. Koszty procesu ..................................................................................... 1352Rozdział 68. Przepisy ogólne ....................................................................................... 1352 Art. 616 [Koszt procesu. Koszty sądowe] ......................................................... 1352 Art. 617 [Opłaty – przepisy szczegółowe] ........................................................ 1352 Art. 618 [Wydatki Skarbu Państwa] .................................................................. 135230
    • Spis treści Art. 619 [Tymczasowe ponoszenie wydatków i niektórych kosztów przez Skarb Państwa] .......................................................................... 1357 Art. 620 [Wydatki ponoszone przez stronę] ...................................................... 1357 Art. 621 [Obowiązek złożenia dowodu wpłaty zryczałtowanej równowartości wydatków] .................................................................. 1358 Art. 622 [Zwrot wydatków na rzecz oskarżyciela prywatnego] ....................... 1358Rozdział 69. Zwolnienie od kosztów sądowych .......................................................... 1360 Art. 623 [Zwolnienie od wyłożenia kosztów – przesłanki]............................... 1360 Art. 624 [Zwolnienie od zapłaty kosztów sądowych – przesłanki, podmioty zwolnione] .......................................................................... 1361 Art. 625 [Niepobieranie kosztów sądowych od żołnierza] ............................... 1362Rozdział 70. Zasądzenie kosztów procesu................................................................... 1363 Art. 626 [Orzeczenie w przedmiocie kosztów. Zażalenie] ................................ 1363 Art. 626a [Zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów w postępowaniu przygotowawczym] .................................................. 1365 Art. 627 [Zasądzenie kosztów od skazanego z oskarżenia publicznego].......... 1366 Art. 628 [Zasądzenie kosztów od skazanego z oskarżenia prywatnego] .......... 1367 Art. 629 [Zasądzenie kosztów przy warunkowym umorzeniu] ........................ 1367 Art. 630 [Częściowe zasądzenie kosztów od skazanego z oskarżenia publicznego] ........................................................................................ 1368 Art. 631 [Częściowe zasądzenie kosztów od skazanego z oskarżenia prywatnego] ........................................................................................ 1368 Art. 632 [Obciążanie kosztami w razie uniewinnienia lub umorzenia postępowania] ..................................................................................... 1369 Art. 632a [Szczególne przypadki obciążania kosztami przy umorzeniu procesu oskarżonego i Skarbu Państwa] ............................................. 1370 Art. 633 [Podział kosztów na zasadzie słuszności] ........................................... 1373 Art. 634 [Zasady zasądzania kosztów postępowania odwoławczego] .............. 1373 Art. 635 [Zasądzanie kosztów w razie zmiany w drugiej instancji wyroku skazującego lub warunkowo umarzającego na niekorzyść oskarżonego] ....................................................................................... 1374 Art. 636 [Zasądzenie kosztów w razie nieuwzględnienia środka odwoławczego] ................................................................................... 1374 Art. 637 [Zasądzenie kosztów w razie pozostawienia środka bez rozpoznania lub jego cofnięcia] .......................................................... 1374 Art. 638 [Wydatki sądu związane z wniesieniem kasacji przez Prokuratora Generalnego lub RPO] ........................................................................ 1376 Art. 639 [Zasady zasądzania kosztów w razie wznowienia postępowania] ...... 1376 Art. 640 [Zasady zasądzania kosztów w przypadku skargi oskarżyciela posiłkowego] ....................................................................................... 1376 Art. 641 [Przedawnienie ściągnięcia kosztów procesu] .................................... 1377Rozdział 71. Koszty procesu związane z powództwem cywilnym i zasądzeniem odszkodowania z urzędu ...................................................................................... 1377 Art. 642 [Stosowanie przepisów k.p.c. w kwestii kosztów wynikłych z powództwa cywilnego. Wpis] .......................................................... 1377 31
    • Spis treści Art. 643 [Zasądzenie kosztów w razie uwzględnienia powództwa] ................. 1378 Art. 644 [Zasądzenie kosztów w razie oddalenia powództwa cywilnego lub cofnięcia apelacji. Zaliczenie do kosztów procesu cywilnego] .... 1379 Art. 645 [Zasądzenie kosztów sądowych w razie zasądzenia odszkodowania pieniężnego z urzędu] ............................................... 1379DZIAŁ XV. Postępowanie karne w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych ............................................................................................. 1380Rozdział 72. Przepisy ogólne ....................................................................................... 1381 Art. 646 [Wyłączenie stosowania niektórych przepisów] ................................. 1381 Art. 647 [Kategorie spraw podległych orzecznictwu sądów wojskowych] ...... 1382 Art. 648 [Pozostałe sprawy podległe orzecznictwu sądów wojskowych]......... 1382 Art. 649 [Właściwość sądu wojskowego z łączności podmiotowej] ................ 1386 Art. 650 [Właściwość sądu wojskowego z łączności podmiotowo- -przedmiotowej. Dopuszczalność przekazania sprawy sądowi powszechnemu]................................................................................... 1387 Art. 651 [Właściwość miejscowa sądu wojskowego] ....................................... 1389 Art. 652 [Rodzaje sądów wojskowych] ............................................................ 1390 Art. 653 [Wojskowy sąd garnizonowy – właściwość rzeczowa i funkcjonalna] .................................................................................... 1390 Art. 654 [Wojskowy sąd okręgowy – właściwość rzeczowa i funkcjonalna] ... 1390 Art. 655 [Sąd Najwyższy – Izba Wojskowa; właściwość funkcjonalna] .......... 1391 Art. 656 [Właściwość miejscowa i rzeczowa z łączności spraw] ..................... 1394 Art. 657 [Uprawnienia Naczelnego Prokuratora Wojskowego oraz wojskowego prokuratora okręgowego. Prokurator wojskowy] .......... 1394 Art. 658 [Odmowa wszczęcia postępowania w sprawach o czyny ścigane na wniosek dowódcy wojskowego w razie zastosowania środka dyscypliny wojskowej. Wyłączenie możliwości cofania wniosku] .... 1396 Art. 659 [Zakres uprawnień dowódcy w sprawach o czyny ścigane na jego wniosek] .............................................................................................. 1396 Art. 660 [Ingerencja prokuratora wojskowego w sprawy ścigane na wniosek dowódcy] ......................................................................... 1396 Art. 661 [Ściganie czynów prywatnoskargowych popełnionych przez osoby podlegające sądom wojskowym] ........................................................ 1400 Art. 662 [Dane o oskarżonym żołnierzu. Uprawnienia wojskowego kuratora społecznego] ....................................................................................... 1401Rozdział 73. Środki przymusu i postępowanie przygotowawcze ................................ 1402 Art. 663 [Uprawnienia i obowiązki Żandarmerii Wojskowej] .......................... 1402 Art. 664 [Zatrzymanie osoby podejrzanej – organy uprawnione]..................... 1403 Art. 665 [Zawiadomienie o zatrzymaniu żołnierza, pracownika wojska]......... 1403 Art. 666 [Dodatkowa podstawa stosowania środków zapobiegawczych wobec żołnierza] ................................................................................. 1405 Art. 667 [Cel postępowania przygotowawczego] ............................................. 1406 Art. 668 [Śledztwo – sprawy uzasadniające prowadzenie] ............................... 140632
    • Spis treściRozdział 74. Postępowanie przed sądem ..................................................................... 1407 Art. 669 [Skład sądu wojskowego] ................................................................... 1407 Art. 670 [Udział asesora prokuratury wojskowej] ............................................ 1408 Art. 671 [Obowiązkowy udział obrońcy] .......................................................... 1408 Art. 671a (uchylony) .......................................................................................... 1409 Art. 672 [Uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji z urzędu] ................. 1409 Art. 672a [Kasacja – legitymacja czynna] .......................................................... 1410 Art. 673 [Skład sądu orzekającego w kwestii wznowienia postępowania]........1411Rozdział 75. (skreślony) ................................................................................................1411Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania karnego.......................................................................... 1413 Art. 1 [Wejście w życie kodeksu] .................................................................. 1413 Art. 2 [Derogacja generalna] ......................................................................... 1414 Art. 3 [Uchylenie Kodeksu postępowania karnego z 1969 r. Pozostawienie w mocy niektórych przepisów] ................................... 1414 Art. 4 [Odwołania do uchylonych przepisów – stosowanie odpowiednich przepisów nowej ustawy] .................................................................... 1414 Art. 5 [Przepisy wykonawcze] ...................................................................... 1415 Art. 6 [Sprawy wszczęte przed zmianą przepisów – stosowanie nowej ustawy] ................................................................................................ 1415 Art. 7 [Reguła petryfikacji przy zmianie właściwości rzeczowej sądu] ....... 1415 Art. 8 [Reguły stosowania nowych przepisów w zakresie toku (kinetyki) postępowania] ..................................................................................... 1415 Art. 9 [Skuteczność czynności procesowych] ............................................... 1417 Art. 10 [Zasada stosowania nowej ustawy] ..................................................... 1418 Art. 11 [Delegacja do fakultatywnego wydania rozporządzenia – właściwość rzeczowa sądów]........................................................... 1418 Art. 11a [Groźba przedawnienia karalności czynu jako dodatkowa podstawa do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu] .................. 1419 Art. 12 [Odrębności w statyce i kinetyce postępowania przed sądami wojskowymi w okresie przejściowym] ............................................... 1419 Art. 12a [Nadzwyczajny środek zaskarżenia dla spraw zakończonych pod rządem kodeksu z 1969 r. w postępowaniu wobec nieobecnych] ....................................................................................... 1423 Art. 13 (skreślony) ........................................................................................... 1424 Art. 14 [Wejście w życie przepisów wprowadzających] ................................. 1424Ustawa z dnia 25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym ........................................ 1429 Art. 1 [Zakres stosowania ustawy] ................................................................ 1429 Art. 2 [Osoba świadka koronnego] ............................................................... 1433 Art. 3 [Warunki dopuszczenia dowodu z zeznań świadka koronnego] ......... 1434 Art. 4 [Wyłączenia podmiotowe stosowania ustawy] ................................... 1434 Art. 5 [Postanowienia w przedmiocie dopuszczenia dowodu]...................... 1438 Art. 5a [Prokuratorska odmowa wystąpienia o dopuszczenie dowodu] ......... 1443 33
    • Spis treści Art. 6 [Postępowanie w razie odmowy wystąpienia lub odmowy dopuszczenia dowodu] ........................................................................ 1443 Art. 7 [Zawieszenie postępowania wobec świadka koronnego] ................... 1444 Art. 8 [Wyłączenie stosowania niektórych przepisów k.p.k. wobec świadka koronnego] ............................................................................ 1446 Art. 9 [Wyłączenie karalności świadka koronnego]...................................... 1447 Art. 10 [Utrata niekaralności. Podejmowanie postępowania wobec świadka koronnego] ............................................................................ 1447 Art. 11 [Wznawianie postępowania wobec świadka koronnego] ................... 1448 Art. 12 [Nadzwyczajne złagodzenie kary wobec świadka koronnego]........... 1448 Art. 13 [Wyłączenie jawności rozprawy z udziałem świadka koronnego] ..... 1454 Art. 14 [Postacie ochrony i pomocy dla świadka koronnego] ........................ 1455 Art. 15 [Ochrona i pomoc za granicą] ............................................................. 1456 Art. 16 [Zobowiązania osób chronionych] ...................................................... 1456 Art. 17 [Postanowienia w przedmiocie ochrony i pomocy] ............................ 1456 Art. 18 [Organ wykonujący ochronę i pomoc]................................................ 1460 Art. 18a [Tworzenie i wprowadzanie do systemów informacyjnych nowych danych; wyłączenie karalności ich tworzenia i wprowadzania] ......... 1460 Art. 18b [Cofanie oraz zakończenie ochrony lub pomocy]............................... 1460 Art. 19 [Doręczenia przesyłek dla osób objętych ochroną] ............................ 1461 Art. 20 [Pełnomocnik dla osoby chronionej] .................................................. 1461 Art. 21 [Zwrot świadczeń i dokumentów przez świadka koronnego]............. 1464 Art. 22 [Delegacja ustawowa odnośnie do określenia szczegółowych warunków udzielania, wykonywania, cofania i zakończenia ochrony i pomocy] .............................................................................. 1466 Art. 23 [Tajemnica państwowa] ...................................................................... 1469 Art. 24 [Odpowiednie stosowanie w sprawach wojskowych] ........................ 1470 Art. 25 [Odesłanie do przepisów k.p.k.] ......................................................... 1471 Art. 26 (uchylony) ........................................................................................... 1471 Art. 27 [Data wejścia w życie ustawy] ............................................................ 1471Skorowidz ................................................................................................................... 147334
    • WYKAZ SKRÓTÓW Akty prawned.k.k. – dawny kodeks karnyd.k.k.w. – dawny kodeks karny wykonawczyd.k.p.k. – dawny kodeks postępowania karnegoEKE – Europejska Konwencja o Ekstradycji z 1957 r.EKPC – Europejska Konwencja Praw Człowieka z 1950 r.k.c. – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.)k.k. – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.)k.k.s. – ustawa z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (tekst. jedn. Dz U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765 z późn. zm.)k.k.w. – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 z późn. zm.)k.p.c. – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.)k.p.k. – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.)k.p.w. – ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. Nr 106, poz. 1148 z późn. zm.)k.r.o. – ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opie- kuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.)k.w. – ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 109, poz. 756)MPPO – Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych ONZ z 1966 r.przep.wprow. k.p.k. – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Przepisy wprowadzają- ce Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 556 z późn. zm.)reg. prok. – Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jedno- stek organizacyjnych prokuratury – rozporządzenie Ministra 35
    • Wykaz skrótów Sprawiedliwości z dnia 27 sierpnia 2007 r. (Dz. U. Nr 169, poz. 1189)reg. sąd. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych – rozporzą- dzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 249)u.k.s. – ustawa karna skarbowa z dnia 26 października 1971 r. (tekst jedn. Dz. U. z 1984 r. Nr 22, poz. 103 z późn. zm.)u. o a. – ustawa z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 z późn. zm.)u. o p. – ustawa z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 7, poz. 39)u.p.n. – ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w spra- wach nieletnich (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 11, poz. 109 z późn. zm.)u.r.p. – ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.)u.s.a. – ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów ad- ministracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.)u.s.p. – ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów po- wszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.)u.s.w. – ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju są- dów wojskowych (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 226, poz. 1676) PeriodykiActa UWr. – Acta Universitatis WratislaviensisAnn. UMCS – Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, LublinAUL – Acta Universitatis Lodziensis, Folia Iuridica, ŁódźBiul. IWSN – Biuletyn Izby Wojskowej Sądu NajwyższegoBiul. SN – Biuletyn Sądu NajwyższegoBiul. Prok. Gen. – Biuletyn Prokuratury GeneralnejInf. Praw. – Informacja PrawniczaGaz. Praw. – Gazeta PrawniczaGSiP – Gazeta Sądowa i PenitencjarnaGSP – Gdańskie Studia PrawniczeKw. Pr. Publ. – Kwartalnik Prawa PublicznegoKZS – Krakowskie Zeszyty SądoweMon.Prawn. – Monitor PrawniczyM.P. – Monitor PolskiNP – Nowe PrawoOSA – Orzecznictwo Sądów ApelacyjnychOSN – Orzecznictwo Sądu Najwyższego36
    • Wykaz skrótówOSNSD – Orzecznictwo Sądu Najwyższego w sprawach dyscyplinar- nychOSNKW – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Karna i WojskowaOSNMS – Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Wydawnictwo Minister- stwa SprawiedliwościOSNPG – Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Wydawnictwo Prokuratury GeneralnejOSNPiPr. – Orzecznictwo Sądu Najwyższego, dodatek do pisma „Pro- kuratura i Prawo”OSP – Orzecznictwo Sądów PolskichOSPiKA – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji ArbitrażowychOTK – Orzecznictwo Trybunału KonstytucyjnegoPal. – PalestraPiP – Państwo i PrawoPPK – Problemy Prawa Karnego, Wydawnictwo Uniwersytetu Ślą- skiegoProbl. Krym. – Problemy KryminalistykiProbl. Praworz. – Problemy PraworządnościPiPr. – Prokuratura i PrawoPrzegl. Orzecz. – Przegląd Orzecznictwa SNPrzegl. PK – Przegląd Prawa Karnego Towarzystwa Naukowego Prawa Karnego, WarszawaPrzegl. Pol. – Przegląd PolicyjnyPrz. Sejm. – Przegląd SejmowyPS – Przegląd SądowyRPEiS – Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i SocjologicznyRz.ZN – Zeszyty Naukowe Uniwersytetu RzeszowskiegoSKKiP – Studia Kryminologiczne, Kryminalistyczne i PenitencjarneSP – Studia Prawnicze Instytutu Nauk Prawnych PAN, WarszawaSPE – Studia Prawno–Ekonomiczne, ŁódźWPP – Wojskowy Przegląd PrawniczyZb. Orz. SN – Zbiór Orzeczeń Sądu NajwyższegoZNASW – Zeszyty Naukowe Akademii Spraw WewnętrznychZNIBPS – Zeszyty Naukowe Instytutu Badania Prawa SądowegoZNUJ – Zeszyty Naukowe Uniwersytetu JagiellońskiegoZNUMCS – Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Marii Curie-SkłodowskiejZNUMK – Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Mikołaja KopernikaZNUŁ – Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego InneABW – Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznegoarg. – argumentaprob. – aprobujący(o) 37
    • Wykaz skrótówAW – Agencja WywiaduCBA – Centralne Biuro AntykorupcyjneDz. U. – Dziennik UstawDz. Urz. – Dziennik UrzędowyENA – europejski nakaz aresztowaniaESS – Europejska Sieć SądowaETPC – Europejski Trybunał Praw Człowieka w StrasburguETS – Europejski Trybunał Sprawiedliwości w Luksemburgujw. – jak wyżejkrytycz. – krytycznieMON – Minister Obrony NarodowejMS – Minister SprawiedliwościMTK – Międzynarodowy Trybunał KarnyNIK – Najwyższa Izba KontroliNPW – Naczelny Prokurator WojskowyPG – Prokurator Generalnypost. – postanowieniepor. – porównajproj. – projektprzep. wprow. – przepisy wprowadzającereg. – regulaminrozporz. – rozporządzenieRPO – Rzecznik Praw ObywatelskichSA – Sąd ApelacyjnySJS – System Informacyjny SchengenSKW – Służba Kontrwywiadu WojskowegoSN – Sąd NajwyższySWW – Służba Wywiadu WojskowegoTK – Trybunał KonstytucyjnyTS – Trybunał Stanuuch. – uchwałauch. 7 s. – uchwała składu siedmiu sędziówUOP – Urząd Ochrony PaństwaUE – Unia Europejskaust. – ustępuw. – uwagaw. – wyrokzd. – zdaniezob. – zobaczŻW – Żandarmeria Wojskowa38
    • Wykaz skrótów Skróty cytowanej literaturyAktualne problemy – Aktualne problemy prawa i procesu karnego. Księga ofiaro- wana Prof. Janowi Grajewskiemu, GSP 2003, t. XIAktualne problemy II – Aktualne problemy prawa karnego, kryminologii i peniten- cjarystyki. Księga ofiarowana prof. Stefanowi Lelentalowi, Łódź 2004Artymiak i inni, Proces karny I; Proces karny II – G. Artymiak, M. Klejnowska, C. Kłak, A. Masłowska, Z. Sobolewski, P. Rogalski, Proces karny. Część ogólna (I); tenże, Proces karny. Część szcze- gólna (II), Warszawa 2007Bafia i inni, Kodeks – J. Bafia, J. Bednarzak, M. Flemming, S. Kaliowski, H. Kem- pisty, M. Siewierski, Kodeks postępowania karnego. Komen- tarz, Warszawa 1974Boratyńska i inni, Komentarz – K. Boratyńska, A. Górski, A. Sakowicz, A. Ważny – Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. II, War- szawa 2007Bratoszewski i inni, Komentarz – J. Bratoszewski, L. Gardocki, Z. Gostyński, S. Przy- jemski, R. Stefański, S. Zabłocki – Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. I i II, Warszawa 1998 oraz wyd. II, t. I, Warszawa 2003, t. II–III, Warszawa 2004 (ze wskaza- niem daty przy wyd. z 1998 r.)Bulsiewicz i inni, Przebieg... – A. Bulsiewicz, M. Jeż-Ludwichowska, D. Kala, D. Osow- ska, A. Lach, Przebieg procesu karnego, Toruń 2003Cieślak, Polska procedura... – M. Cieślak, Polska procedura karna, Warszawa 1984Daszkiewicz, Zagadnienia (I lub II) – W. Daszkiewicz, Prawo karne procesowe. Za- gadnienia ogólne, t. I, Poznań 1999; t. II, Poznań 2002Europejskie standardy – Europejskie standardy ochrony praw człowieka a ustawodaw- stwo polskie, pr. zbior pod red. E. Dyni i C. Kłaka, Rzeszów 2005Gaberle, Dowody – A. Gaberle, Dowody w sądowym procesie karnym, Kraków 2007Gardocki, Prawo karne – L. Gardocki, Prawo karne, Warszawa 2007Górniok i inni, Kodeks karny – O. Górniok, S. Hoc, M. Kalitowski, S. Przyjemski, Z. Sienkiewicz, J. Szumki, L. Tyszkiewicz, A. Wąsek, Ko- deks karny. Komentarz, t. I i II, Gdańsk 2005Grajewski, Prawo procesowe – J. Grajewski, K. Papke-Olszauskas, S. Steinborn, K.Woźniewski, Prawo karne procesowe. Część ogólna, War- szawa 2007Grajewski, Przebieg – J. Grajewski, Przebieg procesu karnego, Warszawa 2004Grajewski, Paprzycki, Komentarz – J. Grajewski, L. Paprzycki, Kodeks postępowania karnego z komentarzem, Sopot 2001Grajewski, Paprzycki, Płachta, Komentarz – J. Grajewski, L. Paprzycki, M. Płachta, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. I i II, Zaka- mycze 2003 39
    • Wykaz skrótówGrajewski, Paprzycki, Steinborn, Komentarz – J. Grajewski, L. Paprzycki, S. Stein- born, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Zakamycze 2006Grajewski, Rogoziński, Steinborn, Kodeks (I, II) – J. Grajewski, P. Rogoziński, S. Stein- born, Kodeks postępowania karnego. Objaśnienia dla stu- dentów, t. I i II, Zakamycze 2005Grzegorczyk, Tylman, Polskie postępowanie – T. Grzegorczyk, J. Tylman, Polskie postępowanie karne, wyd. 6, Warszawa 2007 (ze wskazaniem daty przy wcześniejszych wydaniach)Grzegorczyk, Komentarz do k.p.w. – T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2005Grzegorczyk, Komentarz do k.k.s. – T. Grzegorczyk, Kodeks karny skarbowy. Komen- tarz, wyd. III, Warszawa 2006Grzegorczyk, Strony – T. Grzegorczyk, Strony, ich procesowi przedstawiciele i inni uczestnicy postępowania karnego, Warszawa 1998Grzegorczyk, Czynności – T. Grzegorczyk, Czynności procesowe w postępowaniu karnym, Warszawa 1998Grzegorczyk, Dowody – T. Grzegorczyk, Dowody w procesie karnym, Warszawa 1998Grzeszczyk, Komentarz – W. Grzeszczyk, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2007Hofmański, Sadzik, Zgryzek, Kodeks – P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks postępowania karnego, Komentarz, t. I–III, wyd. III, War- szawa 2007, t. IV, Warszawa 2008 (ze wskazaniem daty przy wcześniejszych wydaniach)Hofmański, Zabłocki, Metodyka – P. Hofmański, S. Zabłocki, Elementy metodyki pracy sędziego w sprawach karnych, Zakamycze 2006Kmiecik, Prawo dowodowe – R. Kmiecik, Prawo dowodowe. Zarys wykładu, Zaka- mycze 2005Kmiecik, Skrętowicz, Proces – R. Kmiecik, E. Skrętowicz, Proces karny. Część ogólna, Warszawa 2006Kompensacyjna funkcja – Kompensacyjna funkcja prawa karnego. Księga poświęcona pamięci prof. Z. Gostyńskiego, Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych 2002, nr 2Marszał, Proces – K. Marszał, Proces karny, Katowice 1997Marszał, Stachowiak, Zgryzek, Proces – K. Marszał, S. Stachowiak, K. Zgryzek, Proces karny, Katowice 2005Murzynowski, Istota i zasady – A. Murzynowski, Istota i zasady procesu karnego, Warszawa 1994Nowak, Stachowiak, Dynamika postępowania – T. Nowak, S. Stachowiak, Prawo karne procesowe. Dynamika postępowania, Poznań 2000Nauki penalne – Nauki penalne wobec problemów współczesnej przestępczo- ści. Księga jubileuszowa z okazji 70 rocznicy urodzin prof. Andrzeja Gaberle, Kraków 200740
    • Wykaz skrótówNowa kodyfikacja – Nowa kodyfikacja karna. Krótkie komentarze, Wyd. MS, Warszawa 1997–2001Nowa kodyfikacja prawa karnego – Nowa kodyfikacja prawa karnego, pr. zbior. pod red. L. Boguni, t. I–XV, Wrocław 1997–2004Nowe prawo karne procesowe – Nowe prawo karne procesowe. Zagadnienia wybrane. Księga pamiątkowa ku czci prof. W. Daszkiewicza, Poznań 1999Nowe uregulowania prawne – Nowe uregulowania prawne w kodeksie postępowa- nia karnego z 1997 r., pr. zbior. pod red. P. Kruszyńskiego, Warszawa 1999Poszanowanie godności – Poszanowanie godności ofiar przestępstw, pr. zbior. pod red. T. Cieleckiego, Legionowo 2002Problemy kodyfikacji – Problemy kodyfikacji prawa karnego. Księga ku czci prof. Mariana Cieślaka, Kraków 1993Problemy prawa sądowego – Problemy stosowania prawa sądowego. Księga ofiaro- wana prof. E. Skrętowiczowi, Lublin 2007Problemy znowelizowanej procedury – Problemy znowelizowanej procedury karnej. Materiały konferencji naukowej, Rzeszów 2003, pr. zbior. pod red. G. Artymiak, C. Kłaka, Z. Sobolewskiego, Zaka- mycze 2004Przestępczość zorganizowana – Przestępczość zorganizowana, świadek koronny, ter- roryzm w ujęciu praktycznym, pr. zbior. pod red. E. Pływa- czewskiego, Zakamycze 2005Stefański, Kodeks – R. Stefański, Kodeks postępowania karnego z orzecznictwem i piśmiennictwem (za lata 1998–2003), Toruń 2004Śliwiński, Proces – S. Śliwiński, Proces karny. Zasady ogólne, Warszawa 1948Środki zaskarżenia – Środki zaskarżenia w procesie karnym. Księga pamiątkowa ku czci prof. Z. Dody, Zakamycze 2000Uzasadnienie k.p.k. – Nowe kodeksy karne z 1997 r. z uzasadnieniami, Warszawa 1997Waltoś, Proces karny – S. Waltoś, Proces karny. Zarys systemu, wyd. VI, Warszawa 2005Węzłowe zagadnienia – Nowy Kodeks postępowania karnego. Zagadnienia węzłowe, Kraków 1998Współczesne problemy – Współczesne problemy procesu karnego i wymiaru spra- wiedliwości. Księga ku czci Profesora Kazimierza Marszała, Katowice 2003Współczesne problemy II – Współczesne problemy procesu karnego i jego efektywno- ści. Księga pamiątkowa prof. Andrzeja Bulsiewicza, Toruń 2004Współczesny proces – Współczesny polski proces karny. Księga ofiarowana Profe- sorowi Tadeuszowi Nowakowi, Poznań 2002Zasady procesu karnego – Zasady procesu karnego wobec wyzwań współczesności. Księga pamiątkowa ku czci prof. S. Waltosia, Kraków 2000 41
    • Wykaz skrótówA. Zoll, Kodeks karny – G. Bogdan, Z. Ćwiąkalski, P. Kardas, J. Majewski, J. Raglew- ski, M. Szewczyk, W. Wróbel, A. Zoll, Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz, pod red. A. Zolla, Zakamycze 200442
    • PRZEDMOWA DO WYDANIA PIĄTEGO Obecne, piąte już wydanie Komentarza obejmuje analizę przepisów kodeksupostępowania karnego z 1997 r. uwzględniającą ustawy nowelizujące i orzeczeniaTK wydane do dnia 1 kwietnia 2008 r. W wydaniu tym zmodyfikowano i doprecy-zowano interpretację niektórych przepisów. W porównaniu z wydaniem poprzednim,które ukazało się na wiosnę 2005 r., obecne wydanie uwzględnia więc dalsze zmianywprowadzane do kodeksu w latach 2005–2007 (łącznie 23-krotne). Zaprezentowanotu zatem uwagi m.in. do zmian wprowadzonych: ustawą z dnia 16 listopada 2006 r.o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 226, poz.1648), przywracającą od 12 marca 2007 r. tryb przyspieszony; ustawą z dnia 12 stycz-nia 2007 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 20, poz.116), mocą której od 16 lutego 2007 r. zmodyfikowano m.in. zasady uzasadniania od-dalenia kasacji jako oczywiście bezzasadnej i przedłużania tymczasowego aresztowa-nia; ustawą z dnia 7 marca 2007 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego(Dz. U. Nr 80, poz. 539), zmieniającą art. 632 kodeksu; ustawą z dnia 15 marca 2007 r.o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy – Kodeks postępowaniakarnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 766), wprowadzającą oddnia 28 lipca 2007 r. jako zasadę orzekanie jednoosobowe w pierwszej instancji; usta-wą z dnia 29 marca 2007 r. o zmianie ustawy o prokuraturze, ustawy – Kodeks postę-powania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 64, poz. 432), zmieniającąod dnia 11 lipca 2007 r. m.in. model postępowania przygotowawczego; ustawą z dnia13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589), zmienia-jącą art. 49 k.p.k.; ustawą z dnia 9 maja 2007 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępo-wania karnego i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 99, poz. 664); m.in. zaostrzającąznacznie kary porządkowe w sprawach karnych oraz ustawą z dnia 15 czerwca 2007 r.o lekarzu sądowym (Dz. U. Nr 123, poz. 849), zmieniającą – od 1 lutego 2008 r. – poraz kolejny – art. 117 i art. 618 kodeksu, a także ustawą z dnia 18 grudnia 2007 r.(Dz. U. Nr 247, poz. 1823) zmieniającą przepisy wprowadzające kodeks. W Komentarzu uwzględniono również akty wykonawcze do kodeksu wydanelub zmienione w latach 2005–2007, a także orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnegoi Sądu Najwyższego z tego okresu i nowszą literaturę przedmiotu. Przed poszczegól-nymi rozdziałami zamieszczono wybraną literaturę, a niektóre bardziej szczegółowepublikacje wskazano w tezach komentarza lub na końcu uwag do poszczególnych ar-tykułów kodeksu. 43
    • Przedmowa do wydania piątego Autor żywi nadzieję, że obecne wydanie Komentarza okaże się przydatne zarów-no praktyce, jak i doktrynie w stopniu nie mniejszym niż dotychczasowe i nadal cie-szyć się będzie przychylnością Czytelników. Tomasz GrzegorczykŁódź, kwiecień 200844
    • Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555; zm.: Dz. U. z 1999 r. Nr 83, poz. 931; z 2000 r. Nr 50, poz. 580, Nr 62, poz. 717, Nr 73, poz. 852, Nr 93, poz. 1027; z 2001 r. Nr 98, poz. 1071, Nr 106, poz. 1149; z 2002 r. Nr 74, poz. 676; z 2003 r. Nr 17, poz. 155, Nr 111, poz. 1061, Nr 130, poz. 1188; z 2004 r. Nr 51, poz. 514, Nr 69, poz. 626, Nr 93, poz. 889, Nr 240, poz. 2405, Nr 264, poz. 2641; z 2005 r. Nr 10, poz. 70, Nr 48, poz. 461, Nr 77, poz. 680, Nr 96, poz. 821, Nr 141, poz. 1181, Nr 143, poz. 1203, Nr 163, poz. 1363, Nr 169, poz. 1416, Nr 178, poz. 1479; z 2006 r. Nr 15, poz. 118, Nr 66, poz. 467, Nr 95, poz. 659, Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 141, poz. 1009 i 1013, Nr 167, poz. 1192, Nr 226, poz. 1647 i 1648; z 2007 r. Nr 20,poz. 116, Nr 64, poz. 432, Nr 80, poz. 539, Nr 89, poz. 589, Nr 99, poz. 664, Nr 112, poz. 766, Nr 123, poz. 849, Nr 128, poz. 903 oraz z 2008 r. Nr 27, poz. 162) DZIAŁ I PRZEPISY WSTĘPNEWybrana literatura: Artymiak i inni, Proces karny I, s. 17–80 i 135–164; Cieślak,Polska procedura, s. 9–28, 254–381 i 437–453; Daszkiewicz, Zagadnienia I, s. 15–164;Grajewski, Prawo procesowe, s. 59–181; Grzegorczyk, Tylman, Polskie postępowanie,s. 41–213; Kmiecik, Skrętowicz, Proces, s. 19–147 i 217–262, Marszał, Stachowiak,Zgryzek, Proces, s. 13–141; Waltoś, Proces karny, s. 15–44, 205–330 i 445–462.Art. 1 [Zakres obowiązywania kodeksu] Postępowanie karne w sprawach należących do właściwości sądów toczy sięwedług przepisów niniejszego kodeksu. 1. Postępowanie karne to prawnie uregulowana działalność organów proceso-wych i innych uczestników procesu, zmierzająca do realizacji prawa karnego mate-rialnego. Przedmiotem postępowania karnego jest kwestia odpowiedzialności kar-nej określonej osoby za zarzucany jej czyn stanowiący przestępstwo. Do rozstrzygnię- 45
    • Art. 1 DZIAŁ I. Przepisy wstępnecia tej kwestii niezbędne jest ustalenie, czy czyn zabroniony przez prawo materialnejako przestępstwo miał miejsce, kto jest jego sprawcą oraz czy sprawca może pono-sić odpowiedzialność karną. Działalność zmierzająca do tych ustaleń oraz pociągnię-cia do odpowiedzialności to właśnie postępowanie karne, zwane też procesem kar-nym. Działalność ta prowadzona jest w ramach prawa karnego procesowego, a więctej dziedziny szeroko rozumianego prawa karnego, która normuje postępowanie kar-ne. Podstawowym źródłem tegoż prawa jest właśnie kodeks postępowania kar-nego (k.p.k.). Obecny kodeks jest trzecim po odzyskaniu przez Polskę niepodległościw 1918 r., po kodeksach: z 1928 r. (obowiązującym do końca 1969 r.) oraz z 19 kwiet-nia 1969 r., który utracił moc 31 sierpnia 1998 r. Przedmiotem postępowania karnego może być także kwestia odpowiedzialno-ści majątkowej Skarbu Państwa za szkodę i krzywdę wyrządzoną z racji niesłusznegoskazania, tymczasowego aresztowania czy zatrzymania. Dochodzenie roszczeń w tymzakresie, mimo że są to roszczenia cywilne, następuje bowiem w procesie karnym(rozdz. 58 k.p.k.). Od 28 listopada 2003 r. przedmiotem postępowania karnego może być równieżrepresyjna odpowiedzialność prawna typu karnego tzw. podmiotów zbiorowych,którą to odpowiedzialność normuje ustawa z dnia 28 października 2002 r. o odpo-wiedzialności prawnej podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary(Dz. U. Nr 197, poz. 1661 z późn. zm.). Przedmiotem procesu staje się tu odpowiedzial-ność prawna podmiotu zbiorowego za dopuszczenie w jego ramach do popełnieniaprzez osobę fizyczną przestępstwa lub przestępstwa skarbowego (art. 1 ustawy) stwier-dzonego prawomocnym wyrokiem (art. 4 ustawy), uzależniona od możliwości przy-pisania podmiotowi zbiorowemu co najmniej braku należytej staranności w wyborzeowej osoby lub należytego nad nią nadzoru (art. 5). Do procesu tego stosuje się od-powiednio przepisy k.p.k. z pewnymi wyłączeniami (art. 22 ustawy), z tym wszak, żeciężar dowodu obciąża tu tego, kto dowód zgłasza (art. 23), postępowanie wszczy-na się dopiero po prawomocnym zakończeniu procesu wobec sprawcy przestępstwa,a podmiotowi zbiorowemu grożą kary pieniężne, przepadek przedmiotów i korzyścioraz określone zakazy (art. 7–9 ustawy), a obrońcą może być tu też radca prawny (art.33 ust. 2). Mamy tu zatem do czynienia ze szczególnym pozakodeksowym postę-powaniem karnym, powadzonym po uprzednim procesie wobec samego sprawcyprzestępstwa, którego przedmiot odbiega od tego, co jest nim w klasycznym postę-powaniu karnym, choć nadal chodzi o odpowiedzialność typu karnego, tyle że w sze-rokim znaczeniu, a więc nie za sam czyn będący przestępstwem. Szerzej zob. m.in.S. Waltoś, Odpowiedzialność karna podmiotów zbiorowych – stary problem legisla-cyjny na nowo (w:) Księga jubileuszowa dedykowana Prof. Leszkowi Kubickiemu,Warszawa 2003, s. 405 i n.; M. Filar, Z. Kwaśniewski, D. Kala, Komentarz do ustawyo odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary,Toruń 2006; B. Namysłowska-Gabrysiak, Odpowiedzialność karna podmiotów praw-nych, Warszawa 2003; tejże, Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowychza czyny zabronione pod groźbą kary. Komentarz, Zakamycze 2004; J. Grajewski,Pozycja procesowa prokuratora w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności pod-miotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (w:) Współczesne problemyII, s. 63–84; W. Grzeszczyk, Wątpliwości proceduralne związane ze stosowaniem usta-46
    • DZIAŁ I. Przepisy wstępne Art. 1wy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zagrożone pod groźbą kary,PiPr. 1/2004; T. Razowski, Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych po nowelizacji,PiPr. 9/2006; J. Warylewski, J. Potulski, Odpowiedzialność podmiotów zbiorowychw prawie polskim i europejskim. Komentarz, Bydgoszcz-Gdańsk 2006. W toku postępowania karnego rozstrzygane są także różne kwestie incydentalne,które stają się ubocznym przedmiotem procedowania w tej materii, stąd mowa np.o postępowaniu w przedmiocie tymczasowego aresztowania, w kwestii udzielenia li-stu żelaznego, w przedmiocie dopuszczalności apelacji czy kasacji, w kwestii wyrokułącznego, w kwestii ekstradycji czy wydania w trybie europejskiego nakazu areszto-wania, w przedmiocie przejęcia lub przekazania ścigania itd. 2. Kodeks jest podstawowym, ale nie jedynym źródłem prawa karnego pro-cesowego. Uzupełniają go przepisy procesowe zawarte w innych ustawach, w tymi w kodeksie karnym (np. normy o ściganiu na wniosek lub skargą prywatną) orazustawach szczególnych, np. o świadku koronnym z 25 czerwca 1997 r. (Dz. U. Nr 114,poz. 738 z późn. zm.) i w rozporządzeniach wykonawczych do kodeksu. Uzupełnieniem tych norm są też przepisy ustrojowe zawarte w ustawach normu-jących organizację sądów (Prawo o ustroju sądów powszechnych z 2001 r., ustawao ustroju sądów wojskowych z 1997 r., ustawa o Sądzie Najwyższym z 2002 r.), proku-ratury (ustawa o prokuraturze z 1985 r.), adwokatury (Prawo o adwokaturze z 1982 r.),poszczególnych organów ścigania karnego (np. ustawy: o Policji z 1990 r., o Agen-cji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z 2002 r., o Centralnym Biurze Antykorupcyjnymz 2006 r., o Straży Granicznej z 1990 r., o kontroli skarbowej z 1991 r.) czy funk-cjonowanie instytucji radców prawnych (ustawa o radcach prawnych z 1982 r.).W przepisach tych można poza normami ustrojowymi spotkać także normy stricte pro-cesowe, dotyczące czynności danych organów (np. zakres przedmiotowy ich upraw-nień procesowych jako organów ścigania) lub np. immunitetów. Nie można też zapominać, że w świetle Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia1997 r. bezpośrednio stosowanym źródłem prawa jest sama ustawa zasadnicza,która zawiera też przepisy statuujące pewne zasady procesowe nie tylko o charakterzeustrojowym (zasada niezależności sądów i niezawisłości sędziów – art. 173 i 178). ToKonstytucja zastrzega m.in. zasadę prawa do obrony (art. 42 ust. 2), domniemania nie-winności (art. 42 ust. 3), jawności procesu (art. 45) czy dwuinstancyjności postępowa-nia (art. 176 ust. 1); to ona też zakłada immunitet parlamentarny (art. 105 i 108). W myśl Konstytucji ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłosze-niu w Dzienniku Ustaw, stanowi automatycznie część krajowego porządku prawne-go i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wyda-nia ustawy; umowy ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie mają przytym pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli danej ustawy nie da się pogodzić z umową(art. 91 Konstytucji). Źródłem prawa karnego procesowego są zatem także np. prze-pisy Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych ONZ (MPPO)z 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167), Europejskiej Konwencji o Ochronie PrawCzłowieka i Podstawowych Wolności (EKPC) z 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz.284) czy Europejskiej Konwencji o Ekstradycji (EKE) z 1957 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr70, poz. 307). Fakt, że umowa międzynarodowa wchodzi do polskiego porządku praw-nego, nie musi jednak oznaczać, że nie są tu wówczas potrzebne żadne zmiany w pra- 47
    • Art. 1 DZIAŁ I. Przepisy wstępnewie wewnętrznym. Dowodem takiej potrzeby są np. przepisy nowego rozdz. 66a ko-deksu, wprowadzone w 2004 r. w związku z ratyfikacją Statutu MTK. Bezpośrednie stosowanie nie dotyczy jednak dyrektyw i decyzji ramowych RadyUnii Europejskiej, odnośnie do których istnieje zawsze i jedynie obowiązek państwaich implementacji do prawa wewnętrznego. Nie są to normy samowykonalne, a włą-czanie decyzji ramowych do porządku prawnego danego kraju jest przy tym względ-ne w tym sensie, że nie jest ono obwarowane sankcjami (zob. też Hofmański, Sadzik,Zgryzek, Suplement 2004, s. 38). Przykładem takiej implementacji są nowe przepisyrozdz. 65a i 65b kodeksu, odnośnie do decyzji ramowej Nr 2002/584/WSiSW z 13czerwca 2002 r. o europejskim nakazie aresztowania oraz art. 589b–589f k.p.k., wpro-wadzone w związku z decyzją ramową o zespołach dochodzeniowo-śledczych Nr2002/465/JHA, z tej samej daty, a także rozdz. 62a i 62b (art. 589g–589u k.p.k.), wpro-wadzone nowelą z 7 lipca 2005 r. celem wykonania decyzji ramowej Nr 2003/577/WSiSW z 22 lipca 2003 r. w sprawie wykonywania w UE postanowień o zabezpie-czeniu mienia i środków dowodowych (zob. uwagi do tych przepisów). W zakresie określonym przez sam k.p.k. stosuje się w postępowaniu karnymtakże przepisy kodeksu postępowania cywilnego (zob. art. 70, 89, 292 § 1, art. 543§ 2 i art. 558). 3. Kodeks postępowania karnego normuje jedynie postępowanie karne w zakre-sie, w jakim do orzekania w sprawach karnych właściwe są sądy. Normuje przy tymzarówno postępowanie przed sądami powszechnymi, jak i sądami szczególnymi, któ-rymi w tych sprawach są sądy wojskowe (zob. dział XV k.p.k.). Kodeks reguluje wów-czas całe postępowanie karne, w tym także w zakresie prowadzonym przez niesądoweorgany ścigania karnego. Przepisy kodeksu stosuje się jednak również odpowiednio w postępowa-niu przed Trybunałem Stanu, przed którym odpowiedzialność za naruszeniaKonstytucji lub ustaw w związku z zajmowanym stanowiskiem ponoszą m.in.:Prezydent RP (ten także za przestępstwa – art. 145 Konstytucji) i Marszałek Sejmuw czasie zastępowania Prezydenta, Prezes NIK, a nadto członkowie Rady Ministrów(ci także za przestępstwa) – art. 1 ust. 1 i art. 18 ust. 2 ustawy o Trybunale Stanu– tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 925. W odróżnieniu od pierwotnej wersjiustawy o TS, wydanej pod rządem poprzedniej Konstytucji, obecna ustawa zasad-nicza nie uzależnia ścigania członków RM od celowości postawienia ich przed TS(art. 156 ust. 1 Konstytucji). Konstytucja zakłada więc obecnie, że członkowie RMza przestępstwa popełnione w związku z zajmowanym stanowiskiem „ponoszą odpo-wiedzialność” przed TS. Oznacza to wyłączność orzeczniczą TS odnośnie do tychczynów, a tym samym jedynie dopiero po negatywnym rozstrzygnięciu dotyczącymkompetencji TS odżyć może tu właściwość sądu powszechnego. W wyroku TrybunałuKonstytucyjnego z 21 lutego 2001 r. (OTK 3/2001, poz. 47) przyjęto jednak, iż od-żywa ona nie tylko w razie odmowy przez Sejm pociągnięcia danej osoby (ministra)do odpowiedzialności przed TS, ale także gdyby Sejm nie zajął jakiegokolwiek sta-nowiska w tej materii, a to – jak wskazuje się w doktrynie – budzi już wątpliwości.Trafnie podnosi się bowiem zastrzeżenia co do funkcjonowania TS jako sądu karne-go w sprawach o przestępstwa ministrów, wskazując, że w istocie narusza to zasadęrówności wszystkich wobec prawa, wysuwając zastrzeżenia również co do samej po-48
    • DZIAŁ I. Przepisy wstępne Art. 1prawności procedury przed Trybunałem (Waltoś, Proces karny, s. 39). Szerzej o od-powiedzialności konstytucyjnej zob. m.in. M. Granat, Normatywny model odpowie-dzialności konstytucyjnej w praktyce (w:) Sądy i Trybunały w Konstytucji i w prakty-ce, Warszawa 2005; W. Odrowąż-Sypniewski, Odpowiedzialność konstytucyjna człon-ków organów kolegialnych (w:) Postępowanie przed Komisją odpowiedzialności kon-stytucyjnej, Warszawa 2007; M. Pietrzak, Odpowiedzialność konstytucyjna w Polsce,Warszawa 1992; Z. Świda-Łagiewska, Zasady odpowiedzialności konstytucyjnej i sy-stem kar (w:) Trybunał Stanu w PRL, Warszawa 1983; J. Zaleśny, Odpowiedzialnośćkonstytucyjna w prawie polskim okresu transformacji ustrojowej, Toruń 2004; ten-że, Trybunał Stanu na tle władzy sądowniczej, Ius Novum 2–3/2007, J. Wróblewski,Trybunał Stanu. Delikt konstytucyjny, Warszawa 1985. 4. Przepisy kodeksu stosuje się także wprost do postępowania o przestępstwaskarbowe i wykroczenia skarbowe, unormowanego w Kodeksie karnym skarbowymz dnia 10 września 1999 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765). Dawnaustawa karna skarbowa z 1971 r. zakłada również stosowanie wprost tych norm (zezmianami wynikającymi z u.k.s.), ale tylko w odniesieniu do postępowania sądowego,a przy istniejącym na jej gruncie postępowaniu przed organami finansowymi stosowa-no jedynie te przepisy k.p.k., które ustawa ta wyraźnie powoływała. W k.k.s., w wy-niku przekazania orzecznictwa w sprawach karnych skarbowych sądom i pozostawie-nia organom finansowym jedynie uprawnień do prowadzenia postępowania przygoto-wawczego, wymierzania mandatów za wykroczenia skarbowe, występowania do sąduo zezwolenie sprawcy na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności oraz oskarżaniaprzed sądami (w tym obok prokuratora), postępowanie tak o przestępstwa skarbowe,jak i o wykroczenia skarbowe, co do zasady, toczy się według przepisów k.p.k., z pew-nymi tylko zmianami wynikającymi z k.k.s. (art. 113 k.k.s.). W istocie jest to zatemszczególne, pozakodeksowe (w rozumieniu k.p.k.) postępowanie karne. Zob. m.in.:Bulsiewicz i inni, Przebieg, s. 356 i nast.; T. Grzegorczyk, Kodeks karny skarbowy.Komentarz, Warszawa 2006, s. 485–486; Grzegorczyk, Tylman, Polskie postępowanie,s. 863 i 890–899; F. Prusak, Prawo i postępowanie karne skarbowe, Warszawa 2002,s. 180 i nast. Odmiennie natomiast wygląda obecnie sprawa z postępowaniem doty-czących wykroczeń pospolitych. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczeniaz 2001 r. zakłada bowiem, że stanowi on samodzielną regulację, a normy k.p.k. sto-suje się wprawdzie, ale jedynie gdy to k.p.w. tak stanowi – i tylko te, które do stoso-wania przywołano (zob. Grzegorczyk, Komentarz do k.p.w., s. 61–63; Grzegorczyk,Tylman, Polskie postępowanie, s. 864; odmiennie Bulsiewicz i inni, Przebieg, s. 366i nast. – gdzie zalicza się je nadal do postępowań karnych szczególnych). 5. Przepisy k.p.k. stosuje się również w postępowaniu w sprawach nielet-nich, gdy przybiera ono postać postępowania poprawczego oraz przy zbiera-niu, utrwalaniu i przeprowadzaniu w tym postępowaniu dowodów przez Policję.Przedmiotem tego postępowania – unormowanego w ustawie z 26 października 1982 r.o postępowaniu w sprawach nieletnich (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 11, poz. 109z późn. zm.) – nie jest jednak odpowiedzialność karna nieletniego (nie jest to więcpostępowanie karne), a jedynie zastosowanie do niego środków przewidzianych w tejustawie. Środek poprawczy można stosować tylko wobec nieletniego sprawcy czynuzabronionego – jako przestępstwo lub przestępstwo skarbowe – gdy przemawia za tym 49
    • Art. 1 DZIAŁ I. Przepisy wstępnewysoki stopień demoralizacji nieletniego oraz okoliczności i charakter czynu, zwłasz-cza gdy inne środki wychowawcze okazały się nieskuteczne lub nie rokują resocja-lizacji (art. 10 i 20 u.p.n.). Zob. szerzej np. E. Bieńkowska, A.Walczak-Żochowska,Postępowanie w sprawach nieletnich. Komentarz, Warszawa 2003; A. Gaberle,M. Korcyl-Wolska, Komentarz do ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich,Gdańsk 2002; P. Górecki, S. Stachowiak, Ustawa o postępowaniu w sprawach nie-letnich. Komentarz, wyd. IV, Warszawa-Kraków 2007; T. Bojarski, E. Skrętowicz,Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich z komentarzem, Lublin 2002. 6. Normy kodeksu mają zastosowanie także do prowadzenia śledztw przezInstytut Pamięci Narodowej, powołany ustawą z 18 grudnia 1998 r. o InstytuciePamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu(tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 424 z późn. zm.) i udzielania pomocy praw-nej przez ten organ (art. 45 ust. 5 ustawy). Prokuratorzy Instytutu prowadzą śledztwaw sprawach o popełnione na obywatelach polskich lub osobach narodowości polskiejw okresie od 1 września 1939 r. do 31 grudnia 1989 r. zbrodnie nazistowskie i komu-nistyczne oraz inne, popełnione przeciwko pokojowi, ludzkości lub będące zbrodnia-mi wojennymi (art. 1 ust. 1 lit. a oraz art. 45 ust. 1 ustawy). O pojęciu tych zbrodnizob. np. post. SN z 4 grudnia 2001 r. (II KKN 175/99, OSNKW 5–6/2002, poz. 47).Wyłączność uprawnień prokuratorów Instytutu Pamięci Narodowej odnosi się także dospraw należących do orzecznictwa sądów wojskowych, gdzie wypierają oni prokura-tora wojskowego (zob. post. SN z 1 czerwca 1999 r., WZP 2/99, OSNKW 9–10/1999,poz. 65). 7. Normy k.p.k. mają też odpowiednie zastosowanie w postępowaniu prowadzo-nym w trybie ustawy z 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanychwobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu PaństwaPolskiego (Dz. U. Nr 34, poz. 149 z późn. zm.), ze zmianami wskazanymi w art. 3 ust. 4tej ustawy, przy czym przepisy k.p.k. o odszkodowaniu za niesłuszne skazanie stosu-je się także odpowiednio do odszkodowań dochodzonych w trybie tej ustawy (art. 8ust. 3 ustawy). O postępowaniu tym zob. K. Sychta, Rehabilitacja osób represjonowa-nych za działalność na rzecz niepodległego Państwa Polskiego, Katowice 2006. 8. Bardzo często przepisy k.p.k. – lub przynajmniej niektóre z nich – mają zasto-sowanie także w różnych postępowaniach, w zakresie wskazanym w ustawach szcze-gólnych. Stosownie zatem np. do ustawy z dnia 21 stycznia 1999 r. o sejmowej ko-misji śledczej (Dz. U. Nr 35, poz. 321 z późn. zm.) w postępowaniu przed tą komisjąstosuje się obecnie odpowiednio przepisy k.p.k. „w sprawach wzywania i przesłuchi-wania osób wezwanych oraz zwalniania z obowiązku zachowania tajemnicy” w za-kresie nieuregulowanym w tej ustawie (art. 11i ustawy). Zob. też M. Lewandowski,A. Kowalski, T. Osiński, Sejmowa Komisja Śledcza. Komentarz, Warszawa 2006. Z kolei z ustawy o ustroju sądów powszechnych z 2001 r. wynika, iż w postępo-waniu dyscyplinarnym wobec sędziów – we wszystkich kwestiach nieuregulowanychwprost w samej u.s.p. – stosuje się odpowiednio przepisy k.p.k. (art. 128). To samozakładają ustawy o prokuraturze z 1985 r. (art. 89 pkt 1) i o adwokaturze z 1982 r.(art. 66), a podobne rozwiązanie przyjęto też w art. 150 ustawy – Prawo o szkolnictwiewyższym z 2005 r. (Dz. U. Nr 164, poz. 1385). Już jednak np. w ustawie o Policji prze-pisy k.p.k. w postępowaniu dyscyplinarnym stosuje się jedynie w zakresie „wezwań,50
    • DZIAŁ I. Przepisy wstępne Art. 2terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządko-wych” (art. 135p ustawy); podobnie przyjęto w art. 135 ustawy o CBA.Art. 2 [Cele postępowania karnego. Zasada prawdy] § 1. Przepisy niniejszego kodeksu mają na celu takie ukształtowanie postę-powania karnego, aby: 1) sprawca przestępstwa został wykryty i pociągnięty do odpowiedzialności karnej, a osoba niewinna nie poniosła tej odpowiedzialności, 2) przez trafne zastosowanie środków przewidzianych w prawie karnym oraz ujawnienie okoliczności sprzyjających popełnieniu przestępstwa osiągnięte zostały zadania postępowania karnego nie tylko w zwalczaniu przestępstw, lecz również w zapobieganiu im oraz w umacnianiu poszanowania prawa i zasad współżycia społecznego, 3) uwzględnione zostały prawnie chronione interesy pokrzywdzonego, 4) rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło w rozsądnym terminie. § 2. Podstawę wszelkich rozstrzygnięć powinny stanowić prawdziwe ustaleniafaktyczne. 1. Przepis art. 2 formułuje cele postępowania karnego, statuując jednocześniekilka zasad procesu karnego. Podkreśla się prewencyjne zadania postępowania i ujaw-nianie okoliczności sprzyjających popełnianiu przestępstw (§ 1 pkt 2), z czym wiążesię następnie instytucja tzw. sygnalizacji (art. 19); formułuje zasadę trafnego orzeka-nia, tzw. trafnej reakcji (§ 1 pkt 1), należytej szybkości postępowania (§ 1 pkt 4) orazochrony praw pokrzywdzonego (§ 1 pkt 3) i zasadę prawdy materialnej (§ 2). 2. Trafna reakcja to nie tylko wymóg, aby niewinny nie poniósł odpowiedzial-ności, a winny był zawsze do niej pociągnięty, ale także to, by osoba winna poniosłaodpowiedzialność nie mniejszą niż tę, na którą zasłużyła i nie większą od tej, którąponieść powinna, a więc aby była to reakcja sprawiedliwa. Wiążą się z tym zasadyprawdy (§ 2) oraz obiektywizmu (art. 4). Wymóg trafnej reakcji i stosowania trafnych środków (§ 1 pkt 1 i 2) powoduje,że nawet gdy strony zgodnie wnoszą o określone rozstrzygnięcie, sąd musi brać jesz-cze pod uwagę, czy jego wydanie jest zasadne z punktu widzenia celów postępowania(zob. art. 343 § 5 w zw. z art. 335 § 1 in fine czy art. 387 § 2 in fine). 3. Wymóg uwzględnienia prawnie chronionych interesów pokrzywdzonego jakocel postępowania karnego to novum w polskim systemie prawnym. Pokrzywdzonywprawdzie zawsze dysponował określonymi uprawnieniami procesowymi, ale ichochrona nie była zbytnio akcentowana, a niektóre uprawnienia miały charakter ogra-niczony (np. uzależnienie dopuszczenia do procesu w roli oskarżyciela posiłkowe-go od niezaskarżalnej decyzji sądu czy ograniczone możliwości zaskarżania przez tęstronę wyroku sądu pod rządem k.p.k. z 1969 r.). Obecna kodyfikacja karnoproceso-wa podnosi rangę uprawnień pokrzywdzonego. Znosi w dalszych przepisach wspo-mniane ograniczenia, poszerza też możliwości działania pokrzywdzonego w postępo-waniu, wyposażając go np. w prawo do występowania w roli samodzielnego oskar-życiela posiłkowego (art. 55 k.p.k.), do wnioskowania o zobowiązanie skazanego donaprawienia szkody bez potrzeby wytaczania powództwa adhezyjnego (art. 46 k.k. 51
    • Art. 2 DZIAŁ I. Przepisy wstępnei art. 49a k.p.k.), w prawo do udziału w rozprawie, choćby nie był stroną (art. 384 § 2k.p.k.), oraz w niektórych posiedzeniach sądu (np. art. 341 § 3, art. 343 § 5, art. 354pkt 2 in fine k.p.k.), uzależnia od jego niesprzeciwienia się niektóre decyzje sądu (np.art. 387 § 2 k.p.k.), wprowadza system mediacji (art. 23a k.p.k.) i porozumiewaniasię pokrzywdzonego z podejrzanym (oskarżonym), od których to wyników uzależ-nia się pewne decyzje procesowe (np. art. 341 § 3, art. 343 § 3, art. 387 § 3 k.p.k.).Wymóg uwzględnienia interesu pokrzywdzonego jest też warunkiem, który możeuniemożliwić umorzenie postępowania z uwagi na jego niecelowość (art. 11 § 1 infine). Zob. też np. E. Bieńkowska, Szybkość postępowania karnego i ochrona intere-sów pokrzywdzonego – zasady do pogodzenia czy nie? (w:) Nowe prawo karne pro-cesowe, s. 125–132. 4. Zachowanie rozsądnego terminu to przejaw szybkości postępowania, „wymu-szony” niejako przez międzynarodowe umowy, którymi Polska jest związana. Chodzitu zwłaszcza o art. 6 ust. 1 EKPC. Dotrzymanie rozsądnego terminu uzależnione jestod wielu okoliczności, które winny być brane pod uwagę w każdej konkretnej sprawie.Nie ma zatem jakiejś ogólnej reguły w tym zakresie. W orzecznictwie międzynarodo-wym ma się tu na względzie m.in. złożoność sprawy, sposób zachowania się samegopodejrzanego, który może przedłużać proces, oraz szczególne okoliczności sprawy, aleteż przyjmuje się, że nie są usprawiedliwieniem trudności kadrowe organów ściganiai wymiaru sprawiedliwości i podkreśla się wymóg szybkości, zwłaszcza tam, gdzieoskarżony jest aresztowany (zob. też M.A. Nowicki, Wokół Konwencji Europejskiej,Zakamycze 2000, s. 198–203 i J. Bielasiński, Prawo do rozsądnego czasu postępo-wania. Uwagi na podstawie uregulowań Europejskiej Konwencji Praw Człowieka,Konstytucji RP oraz nowego Kodeksu postępowania karnego (w:) Nowa kodyfikacjaprawa karnego, Wrocław 2000, t. V, s. 69–91). To właśnie potrzeba zachowania roz-sądnego terminu daje podstawę do wyznaczenia prokuratorowi przez sąd na rozprawiespecjalnego terminu na dostarczenie nowych dowodów, pod rygorem rozstrzygnięciawątpliwości wynikających z ich braku na korzyść oskarżonego, jeżeli ujawnione do-piero tutaj braki postępowania są tego rodzaju, że ich usunięcie przez sąd uniemożliwiawydanie prawidłowego orzeczenia w rozsądnym terminie (art. 397 § 1 k.p.k.). 5. Od dnia 17 września 2004 r. funkcjonuje w prawie polskim skarga na naru-szenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nie-uzasadnionej zwłoki, przewidziana ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o tej skardze(Dz. U. Nr 179, poz. 1843). Ustawa zakłada, że przysługuje ona także w odniesie-niu do przewlekłości postępowania karnego i karnego skarbowego (oraz w sprawacho wykroczenia); służy wówczas stronom oraz pokrzywdzonemu, nawet gdy nie jeststroną (art. 3 pkt 4), a w sprawach o czyny skarbowe i o wykroczenia – stronom (art. 3pkt 1). W orzecznictwie SN wskazuje się, że skarga ta służy także prokuratorowi, je-żeli jest on stroną postępowania, w którym doszło do przewlekłości (zob. uzasad.uch. 7 s. SN z 21 września 2005 r., I KZP 24/03, OSNKW 10/2005, poz. 89, s. 6–7).W piśmiennictwie głosy są tu podzielone; za takim uprawnieniem prokuratora opo-wiada się np. D. Szumiło–Kulczycka, Skarga na naruszenie prawa strony do rozpo-znania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (w:) Zagubionaszybkość procesu karnego. Jak ją przywrócić ?, Warszawa 2005, s. 241 i nast.; tejże,glosa, OSP 5/2006, poz. 56, a przeciwko np. M. Zbrojewska, Skarga na przewlekłość52
    • DZIAŁ I. Przepisy wstępne Art. 2postępowania karnego, Pal. 2004, z. 11–12, s. 25. Jeżeli uwzględni się, że prokurator,np. jako oskarżyciel publiczny, reprezentuje interes publiczny, to i on zainteresowa-ny jest w realizacji zadania procesu określonego w art. 2 § 1 pkt 4. Nie można jednaknie zauważyć, że ustawa zakłada z racji przewlekłości zasądzanie odpowiednich sumna rzecz strony skarżącej od Skarbu Państwa (art. 12 ust. 4), a oskarżyciel publicznyz założenia przynależy do podmiotów Skarbu Państwa; ponieważ jednak jest to za-sądzenie fakultatywne, nie może decydująco wpływać na odmówienie prokuratoro-wi, będącemu stroną przewlekającego się postępowania, prawa do omawianej skargi.Trzeba też jednak pamiętać, że skarga podlega opłacie (art. 17), którą musi w takimwypadku uregulować prokurator, choć działa w interesie publicznym, co już może za-stanawiać. Pytanie zatem, czy nie chodzi tu jednak o skargę obywatela jako strony lubstrony będącej osobą inną niż fizyczna, a nie organu państwowego O przewlekłości postępowania można mówić według ustawy wówczas, gdypostępowanie trwa dłużej niż wymaga tego wyjaśnienie istotnych dla sprawy oko-liczności faktycznych i prawnych (art. 2 ust. 1), a uwzględnia się tu przede wszyst-kim terminowość i prawidłowość czynności podejmowanych przez sąd (art. 2 ust. 3).Skarżący wnosi skargę w toku postępowania do sądu, przed którym się ono toczy (art. 5ust. 1–2), rozpoznaje ją zaś sąd przełożony nad tym sądem, czyli sąd wyższego rzę-du; gdy skarga dotyczy SN, rozpoznaje ją ten sąd (art. 4). Skarga – jak już wspo-mniano – podlega opłacie w kwocie 100 zł. O toczącym się postępowaniu w kwestiiskargi zawiadamia się Skarb Państwa – prezesa sądu, którego ona dotyczy; może onprzystąpić do tego postępowania w roli strony (art. 10). Przy rozpoznawaniu skargistosuje się przepisy o rozpoznawaniu zażalenia z danego rodzaju postępowania (art. 8ust. 2), zatem w sprawach karnych przepisy zażaleniowe k.p.k. Sąd orzeka więc naposiedzeniu, a strona skarżąca może wziąć w nim udział jedynie, gdy sąd jej na topozwoli (art. 464 § 2 k.p.k.); tak też słusznie w cyt. uch. 7 s. z 21 września 2005 r.Sąd oddala skargę, gdy uznaje ją za nieuzasadnioną, i uwzględnia, gdy jest ona zasad-na. W tym ostatnim wypadku może, na żądanie strony, zlecić sądowi, którego skar-ga dotyczyła, wykonanie określonych czynności w wyznaczonym terminie, a takżezasądzić stronie (o ile jest to uzasadnione) stosowną kwotę, do 10 000 zł (art. 12 ust. 4). Nie przewiduje się środków odwoławczych od orzeczenia sądu w kwestiiskargi. Z nową skargą w tej samej sprawie ten sam skarżący może natomiast wystą-pić po upływie 12 miesięcy od wydania poprzedniego orzeczenia, niezależnie od jegocharakteru (art. 14). Z uwagi na taksatywne określenie postępowań, których ustawa dotyczy, w orzecz-nictwie wskazuje się, że skarga na przewlekłość procesu jest wykluczona np.w postępowaniu dyscyplinarnym (zob. np. post. SN z 13 czerwca 2005 r., KSP 3/05,OSNKW 9/2005, poz. 87), czy w postępowaniu w przedmiocie skargi na przewlekłość(post. SN 16 czerwca 2005 r., KSP 5/05, OSNKW 9/2005, poz. 88). Szerzej o tej skardze zob. np. P. Górecki, S. Stachowiak, P. Wiliński, Skarga naprzwlekłość postępowania sądowego. Komentarz, Warszawa-Kraków 2007. 6. W orzecznictwie Sądu Najwyższego trafnie wskazuje się, że zadania postępo-wania określone w art. 2 § 1 i realność ich wykonania winny być brane pod uwagęm.in. przy przekazywaniu sprawy innemu równorzędnemu sądowi z uwagi na oba-wę przedawnienia w sądzie właściwym (art. 11a przep. wprow. k.p.k.), a tym samym, 53
    • Art. 2 DZIAŁ I. Przepisy wstępneże nie można takiego przekazania dokonywać wyłącznie na podstawie wiedzy odnoś-nie do obsady sędziowskiej i zakresu zaległości w danym sądzie (post. SN z 18 stycz-nia 2002 r., III KO 62/01, OSNKW 3–4/2002, poz. 18). 7. Sformułowana w art. 2 § 2 zasada prawdy ma doniosłe znaczenie dla całegopostępowania. Wprowadza ona wymóg opierania wszelkich rozstrzygnięć na praw-dziwych ustaleniach faktycznych. W orzecznictwie pod rządem podobnego przepisuw k.p.k. z 1969 r. (art. 2 § 1 pkt 2) zasadnie przyjmowano, że oznacza to zobligowaniewszystkich organów procesowych do dołożenia – niezależnie od woli stron – maksy-malnych starań i wyczerpania wszelkich dostępnych środków w celu poznania prawdy(zob. w. SN z 17 września 1971 r., I KR 120/71, OSNPG 12/1971, poz. 242). Zasadaprawdy oznacza, że niezbędne staje się ograniczenie zasady kontradyktoryjności po-przez elementy oficjalności przy wprowadzaniu do procesu i przeprowadzaniu w nimdowodów (zob. art. 167, art. 370 § 1 in fine i § 3 k.p.k.). Wymusza ona też koniecznośćdokonania prawdziwych ustaleń nawet tam, gdzie strony zgodnie wnoszą o określonerozstrzygnięcie. Tak więc, przy wniosku prokuratora o skazanie oskarżonego za jegozgodą bez rozprawy, wymaga się, aby „okoliczności popełnienia przestępstwa nie bu-dziły wątpliwości” (art. 335 § 1), a taki sam warunek funkcjonuje przy skazywaniubez postępowania dowodowego na wniosek samego oskarżonego, przy braku sprze-ciwu ze strony prokuratora i pokrzywdzonego na takie skazanie (art. 387 § 2). Takżeorzekanie wyrokiem nakazowym bez rozprawy jest możliwe jedynie wówczas, gdymateriały postępowania przygotowawczego wskazują, że „okoliczności czynu i winaoskarżonego nie budzą wątpliwości” (art. 500 § 3). 8. Przez prawdziwe ustalenie faktyczne rozumie się ustalenie, które zostałoudowodnione. Udowodnienie ma miejsce wówczas, gdy w świetle przeprowadzonychdowodów fakt przeciwny dowodzonemu jest niemożliwy lub wysoce nieprawdopo-dobny. Spełnione przy tym winny być dwa warunki: a) obiektywna przekonywalność dowodów, czyli taka ich siła, że każdy normal- nie oceniający człowiek nabiera przekonania o prawdziwości danego ustalenia, oraz b) przekonalność subiektywna wywołana u organu oceniającego, która winna być całkowita i bezwzględna; dopóki zatem organ ma zasadne, najmniejsze choćby wątpliwości, dopóty dany fakt nie może być uznany za udowodniony, a więc nie stanowi ustalenia faktycznego, które może być podstawą rozstrzygnięcia (zob. M. Cieślak, Zagadnienia dowodowe w procesie karnym, Warszawa 1955, s. 115–120; tenże, Polska procedura, s. 325). Udowodnienie nie musi jednak oznaczać, że dane ustalenie musi zawsze wynikaćbezpośrednio z konkretnych dowodów. Może ono wypływać także z nieodpartej logi-ki sytuacji stwierdzonej konkretnymi dowodami, jeżeli stanowi ona oczywistą prze-słankę, na podstawie której doświadczenie życiowe nasuwa jednoznaczny wniosek, żedana okoliczność faktyczna istotnie wystąpiła (w. SN z 4 października 1973 r., III KR243/73, OSNKW 2/1974, poz. 33 i aprob. M. Cieślak, glosa, OSPiKA 9/1974; zob. teżJ. Nelken, glosa, NP 1/1974). Wymóg udowodnienia należy jednak odnosić tylko do ustaleń niekorzystnych dlaoskarżonego, ponieważ on sam korzysta z domniemania niewinności (art. 5 § 1), a nie-dające się usunąć wątpliwości tłumaczy się na jego korzyść (art. 5 § 2). Nie oznacza54
    • DZIAŁ I. Przepisy wstępne Art. 2to wszak, aby gołosłowne twierdzenia oskarżonego mogły być przyjęte za podstawęrozstrzygnięcia. W tym jednak wypadku wystarczy ich uprawdopodobnienie, tj. wy-wołanie jedynie stanu prawdopodobieństwa zaistnienia danego faktu (zob. M. Cieślak,Zagadnienia dowodowe..., s. 65). Jednakże nawet nieuprawdopodobnienie powoły-wanej tezy nie może działać na niekorzyść oskarżonego, jako że może on być uznanywinnym jedynie po udowodnieniu mu sprawstwa i winy. Nieudowodnienie tego i takmusi spowodować uniewinnienie oskarżonego z uwagi na domniemanie niewinno-ści. To właśnie z uwagi na tę dyrektywę i zasadę in dubio pro reo (zob. art. 5), uznaćnależy za zgodne z zasadą prawdy rozwiązanie przyjęte w (znowelizowanym ustawąz 10 stycznia 2003 r.) art. 397, według którego, jeżeli prokurator nie uzupełni mate-riału dowodowego w wyznaczonym mu przez sąd terminie, w zakresie ujawnionychtu braków postępowania przygotowawczego, sąd rozstrzyga na korzyść oskarżonego(zatem niekoniecznie w zgodzie ze stanem rzeczywistym) wątpliwości wynikającez niedostarczenia owych dowodów (§ 4 art. 397). 9. Dokonaniu prawdziwych ustaleń faktycznych służy zasada kontradyktoryj-ności, czyli sporności procesu, skodyfikowana w sposób pośredni poprzez unormo-wanie poszczególnych jej przejawów. Jak zasadnie wskazuje się w orzecznictwie, jejrealizacja, możliwa najpełniej na rozprawie, wymaga zapewnienia równouprawnie-nia stron oraz dbałości o kulturę ogólną rozprawy, prowadzenia jej w atmosferze po-wagi, spokoju, rzeczowości i szacunku dla stron i innych uczestników postępowania.Jedynie bowiem tak prowadzona rozprawa budzi przekonanie, że sąd dąży do usta-lenia prawdy i feruje wyroki, opierając się na prawdzie (w. SN z 8 kwietnia 1974 r.,I KRN 2/74, OSNKW 7–8/1974, poz. 142). Za sprzyjającą realizacji zasady praw-dy uznać też należy zasadę równości broni procesowej, czyli równości procesowejstron (zob. np. M. Wąsek-Wiaderek, Zasada równości stron w polskim procesie kar-nym w perspektywie prawnoporównawczej, Zakamycze 2003), jako że umożliwia onakażdej stronie procesu m.in. aktywność dowodową i udział w czynnościach dowodo-wych, a więc kształtowanie sytuacji, w której poprzez szansę dla obiektywizmu real-na staje się możliwość dokonania prawdziwych ustaleń faktycznych. To samo możnapowiedzieć o zasadzie bezpośredniości, nakazującej sądowi m.in. bezpośredni kon-takt z przeprowadzanymi w procesie dowodami, co sprzyja z kolei wyrobieniu sobiepodstaw do poprawnych ocen wiarygodności dowodu. 10. Zasada prawdy wiąże wszystkie organy procesowe, przeto także w postę-powaniu przygotowawczym należy dążyć do wykrycia tego, co naprawdę za-szło i jak w rzeczywistości wyglądają fakty podlegające następnie ocenie praw-nej. Wybiórcza i niepełna interpretacja niektórych okoliczności, przy jednoczesnejrezygnacji z dokonywania czynności niezbędnych do pełnej realizacji zasady prawdy,zwłaszcza zaniechania poszukiwania dalszych dowodów, stanowi istotną wadę po-stępowania przygotowawczego (w. SN z 20 czerwca 1989 r., IV KR 118/89, OSNPG2–3/1990, poz. 21). 11. Ponieważ art. 2 § 2 formułuje ogólną dyrektywę postępowania, przeto zarzutjej naruszenia podniesiony w środku odwoławczym czy w kasacji wymaga wskaza-nia obrazy konkretnych przepisów, poprzez które jest ona realizowana, czyli wykaza-nia zaistnienia określonych uchybień, w wyniku których nie doszło do realizacji za-sady prawdy. 55
    • Niniejsza darmowa publikacja zawiera jedynie fragment pełnej wersji całej publikacji.Aby przeczytać ten tytuł w pełnej wersji kliknij tutaj.Niniejsza publikacja może być kopiowana, oraz dowolnierozprowadzana tylko i wyłącznie w formie dostarczonej przezNetPress Digital Sp. z o.o., operatora sklepu na którym możnanabyć niniejszy tytuł w pełnej wersji. Zabronione sąjakiekolwiek zmiany w zawartości publikacji bez pisemnej zgodyNetPress oraz wydawcy niniejszej publikacji. Zabrania się jejod-sprzedaży, zgodnie z regulaminem serwisu.Pełna wersja niniejszej publikacji jest do nabycia w sklepieinternetowym e-booksweb.pl - Audiobooki, ksiązki audio,e-booki .