• Like
  • Save
Küresel Ekonomi Krizi ve Türkiye
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Küresel Ekonomi Krizi ve Türkiye

on

  • 3,948 views

küresel ekonomi krizi ve türkiye sunumunun yeni ve download edilebilir versiyonu

küresel ekonomi krizi ve türkiye sunumunun yeni ve download edilebilir versiyonu

Statistics

Views

Total Views
3,948
Views on SlideShare
3,939
Embed Views
9

Actions

Likes
1
Downloads
91
Comments
0

1 Embed 9

http://www.slideshare.net 9

Accessibility

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Küresel Ekonomi Krizi ve Türkiye Küresel Ekonomi Krizi ve Türkiye Presentation Transcript

      • 2001’de ABD’de 100 bin dolarlık bir Ev, 20 bin $ peşin, 80 bin $ ipotek kredisi (mortgage) ile alınır.
      • 2001-2004 arasında ABD ekonomisini canlandırmak amacıyla faizler hızla indirildi. Buna paralel varlık fiyatları artmaya başladı.
      • 2004’de yapılan yeni bir ekspertiz ile Ev’in değeri 150 bin dolara çıktı. 2. ipotek ile bankadan 50 bin dolar yeni kredi alındı ve Otomobil yenilendi.
      • Düşen faizler ve artan varlık fiyatlarına paralel olarak, mali sektörde başlayan “finansal mühendisliklerle” küresel likidite hızla arttı. Artan likidite varlık fiyatlarındaki artışı devam ettirdi.
      • 2005’de bir ekspertiz daha yapıldı ve Ev’in değeri 180 bin dolar olarak belirlendi. 3. ipotek eklendi ve buradan alınan parayla mobilyalar yenilendi.
      • 2006’ya gelindiğinde artık herkes (şahıslar, emlakçı, banka vs.) Ev’in değerini 180 bin dolar olarak kabul ediyor ve buna göre hareket ediyordu.
      Küresel Çöküşün Hikayesi - 1
      • Ancak 2007’de bir gün aynı mahallede benzer bir Ev satışa çıktı. Ama kimse 180 bin dolar ödemek istemedi. Ve balon patladı.
      • Öyle ki, Ev’in satış fiyatı, ipotek değerinin (borç miktarının) altına geriledi. Ev’in piyasa değeri, ipotek değerinin altında kalınca, Ev sahibi, böyle bir Ev için ödeme yapmak istemedi.
      • Ev fiyatları düşünce, kredi teminatlarının da değeri düştü. Düşen aktif değeri, bilançolara zarar olarak yansıdı ve sermayeler erimeye başladı.
      Küresel Çöküşün Hikayesi - 2
      • Bankalar borçlarını ödeyebilmek için, üzerlerine kalan ipotekli evleri satmaya çalışınca, gayrimenkul fiyatları daha da düştü.
      • Alacaklarını tahsil edemeyen bankalar, borçlarını ödeyecek kaynak bulamadı.
      • Bankaların ve Yatırım Fonlarının içindeki menkul kıymetlerin gerçek değeri iyice belirsizleşti.
      • Aktifleri donuklaşan bankalar arasındaki para aktarımı yavaşladı. (herkes nakit’in üstüne yattı). Sistem kitlendi ve Likidite Krizi başladı
      Küresel Çöküşün Hikayesi - 3
    • “ Türev ürünlerinin yaygınlaşması ile kötü niyetli cin artık şişeden çıkmıştır. Bu ürünlerin 'zehirli' olduğu bir krizle belirgin hale gelinceye kadar, türleri ve toplam işlem hacmi artmaya devam edecektir” Warren Buffet, 2002 Aç doyar, açgözlü doymaz Türk Atasözü Kıssadan Hisse
      • Düşük faiz ve yüksek likidite döneminin sonu - Leverage’ın yerini Deleverage alıyor (türev ürünlerle “sanal paralar üretme” devri bitti)
      • Uzunca bir sure sistemin yeni likidite üretemeyeceğini gören herkes mecburen bilançolarını daraltacak.
      • Bu da zamanında aşırı kredilendirmenin sağladığı yüksek alım gücü sayesinde fiyatları çok şişmiş olan finansal varlıkların ve gayrimenkullerin fiyatlarını düşürecek.
      • “ Servet”teki artışlar, “Gelir”deki artışı geçmişti, şimdi Gelir seviyesine gerileyecek. Ama “Gelir” de azalacak.
      • Küresel Mali sistem yeniden yapılanacak. Muhtemelen küresel çapta yeni bir denetim-gözetim sistemi kurulacak.
      • Serbest Piyasa Ekonomisinin yerini, Kurallı Piyasa Ekonomisi alacak.
      Dünya’da Neler Bekleniyor
      • Ülkeden ülkeye, kurumdan kuruma sıçrayan panik dalgası şimdilik bitti. Risk göstergeleri (vix, embi, libor) normalleşiyor.
      • Artık riske karşı daha duyarlı bir dünyadayız. para ve kredi piyasalarının yeni bir dengeye oturması aylar alacak (2009’un sonu?). Bu süre zarfında zayıf/borçlu/yüksek cari açığı olan ülke ve kurumlar her an topun ağzında olacak
      • Yeni sorunlar; kamulaştırılan ve/veya kamu desteğine bağımlı kılınan mali sistem, yeni “moral hazard” durumları veya kamu kaynaklarının israfına yol açmadan yeniden işler hale nasıl getirilecek?
      • Kamu fonları, enflasyon ya da yeni menkul kıymet balonları oluşturmadan geri çekilebilecek mi?
      Filmin İkinci Yarısı…
      • Türkiye, küresel kriz ortamına büyüme temposunun düştüğü, yüksek dış açık ve yüksek özel sektör dış borçlanmasının yaşandığı bir ortamda giriyor
      • Avrupa ve ABD’den farklı olarak krize karşı tecrübeliyiz . Biz bunun benzerini 2001’de yaşamıştık.
      • Ama ABD’dekine benzer şekilde “gelirinden çok harcama” eğilimi bizde de mevcut (hızla artmış olan cari açık yoluyla)
      Küresel Kriz ve Türkiye
      • Dün; 100 dolarlık sermaye, finansal mühendislik ürünleriyle 5,000 dolarlık alım gücüne ve yatırıma dönüşmüştü. Şimdi tüm bu varlıkların/yatırımların değeri gerileyecek.
      • Üstelik 2001’den farklı olarak, likidite sağlayacak canlı/sağlam bir yurtdışı finans piyasası ve finansal kurum artık kalmadı.
      • Uzun bir süre kredi imkanları eskidekinin altında kalacak. Yatırım veya Tüketimin finansmanı azalacağında iç piyasa küçülecek.
      Küresel Kriz ve Türkiye
      • Resesyon: Komşun işini kaybediyorsa
      • Depresyon: Sen işini kaybediyorsan
      YAŞANANLARI BÜYÜK YAPAN NEYDİ?
    • 1929 NE KADAR BÜYÜKTÜ?
      • 1929-1933 yılları arasında Reel GSYİH %29 oranında gerilemiştir.
      • Kayıtlı işsizlik %25’lere yaklaşmıştır.
      • Tüketici fiyatları %25 üretici fiyatları ise %32 oranında gerilemiştir.
      • 7,000 banka iflası yaşanmıştır.
    • TOPARLANMA SİNYALLERİ?
      • PARA ARZINDA HIZLI ARTIŞ (Bankacılıktaki paniğin sona ermesi)
        • Fiyatların artmaya başlaması
        • Reel faizin gerilemesi
        • Tüketimin artması
      • BANKACILIK SİSTEMİNDE GÜVENİN YENİDEN TESİS EDİLMESİ.
        • ABD’nin TMSF’si olan FDIC o günlerde kuruldu.
        • Regülasyona yönelik ciddi reformların yapılması.
    • YAŞADIKLARIMIZIN 1929’A BENZER TARAFLARI
      • Hisse senedi piyasalarındaki aşırı şişme
      • Dünya ticaretinde aşırı üretim sorunu
      • Bankacılıkta denetim ve düzenleme noksanlığı
      • FED ve ECB’nin yaşacak felaketi öngörememesi
    • YAŞADIKLARIMIZI 1929’DAN AYIRAN NOKTALAR
      • 1929 başlayan krizde yaklaşık olarak 10,000 küçük banka iflas etmişti.
      • 2008’de başlayan krizde ise az sayıda ancak dünyanın en büyük finansalları iflas etmeye başlamıştır.
    • ÇÖZÜMÜ 1929’A KIYASLA KOLAYLAŞTIRAN NOKTALAR
      • Küreselleşmenin zirve noktada olması.
      • Haberleşme, iletişim ve bilgi akışındaki hızın “saniyelerin” altına gerilemesi.
      • Krize karşı topyekün bir mücadelenin verilmesi.
      • Kısacası olası tüm olumsuz gelişmeler görece çok hızlı bir şekilde yaşanabilecektir.
    • ÇÖZÜMÜ 1929’A KIYASLA ZOR KILAN NOKTALAR
      • Karmaşık türev enstrümanlarının ciddi seviyelere ulaşması.
      • Büyük kuruluşların iflasın eşiğine sürüklenmesi.
      • Kamulaştırmaların yaygınlaşması ekonomideki aktiviteyi yavaşlatabilecektir.
    • SONUÇ
      • Gözlemimiz yaşanan krizin 1929 kıyasla çok daha karmaşık olduğudur.
      • Alınan tedbirlerde geç kalınmıştır.
      • Güven kaybolduğundan panik halinde gerekli gereksiz her hamle düşünülmeden atılmaktadır.
      • Olumlu olarak algılanabilecek taraf ise olası ilave olumsuzlukların 1929’a kıyasla hızlı bir şekilde yaşanabileceğidir.
      • Topyekün ve koordineli müdahalelerin yapılmasını da olumsuzlukların derinleşmesini engelleyen faktör olarak değerlendirmekteyiz.
    • Küresel Kriz sonucu ABD’deki Varlık Kaybı 11 trilyon $ Kaynak: Reuters
    • Türkiye’nin Büyüme Hızının Gelişmekte Olan Ülkeler Arasındaki Yeri
    • Küresel Krizden Ülke ler Nasıl Etkilendi Büyüme Oranları 2008 – 4.Ç. 2009 – 1,Ç. Brezilya % 1,3 % -1,8 ABD % -1,8 % -2,5 OECD ülkeleri % -0,9 % -3,1 Kore % -3,7 % -4,2 Euro Bölgesi (16 ülke) % -1,2 % -4,8 Japonya % -4,5 % -8,8 Rusya % 1,1 % -10 Türkiye % -6,2 % -13,8 (Türkiye son 2 çeyrek dönem itibariyle tüm AB, OECD, G-20 ülkeleri içinde krizden en çok olumsuz etkilenen ülke olmuştur) Kaynak: Reuters
    • Bu Kriz artık Bizim Krizimiz … Gelişmekte olan ülkeler arasında en yavaş toparla nan Türkiye olacak gibi Büyüme Tahminleri Ülke 2009 2010 2011 ----------- -------- -------- -------- Türkiye -5.5 1.5 3.0 Çin 6.5 7.5 8.5 Hindistan 5.1 8.0 4.5 Rusya -7.5 2.5 3.0 Brezilya -1.1 2.5 4.1 Mısır 3.8 4.2 5.0 Kaynak: Dünya Bankası
    • İşsizlik Bütün Dünyada Büyük Sorun Ama Türkiye’de etkisi yine daha fazla…
    • Küresel Krizin Türkiye’ye Etkileri : BÜTÇE AÇIĞI KONTROLSÜZ BÜYÜYOR Kamu Bütçesi İçindeki Cari Harcamalar (faiz dışı harcamalar) ile Vergi Geliri artış oranı
    • 1994, 2001, 2008 krizlerinin ilk 12 ayındaki ihracat büyümesi Daha derin bir krizin içerisindeyiz (1) … Birinci ay: 1994 krizi için Mart, 2001krizi için Ocak ve 2008 krizi için ise Temmuz’dur.
    • Daha derin bir krizin içerisindeyiz (2) … Birinci ay: 1994 krizi için Mart, 2001krizi için Ocak ve 2008 krizi için ise Temmuz’dur. 1994, 2001, 2008 krizlerinin ilk 12 ayındaki imalat sanayi büyümesi
    • Alındığı Söylenen Önlemler Niye Yetersiz Kalıyor… (2008’in aynı Ay’ı ile Karşılaştırıldığında) Yurtiçi Otomobil Otomobil Üretiminde değişim İthalatında değişim Ocak % -61 % -37 Şubat % -50 % -34 Mart % -43 % 36 Nisan % -26 % 18 Mayıs % -18 % 37 Haziran % -15 % 36
    • ÖZETLE … ABD başta olmak üzere dünyanın birçok ülkesinde, bir taraftan parası olanların harcama yapması özendirilirken, diğer taraftan vergi indirimleri yapılarak ve harcama çekleri verilerek hanehalkı harcamaya teşvik edil iyor. Türkiye’de is e vergi indirimleri yerine dolaylı vergi ler artırılarak hanehalkının harcanabilir geliri azaltıl ıyor ! Kısaca Devlet, “ siz harcamayın, bana verin ben harcayacağım ” demektedir! Çünkü resesyonla nasıl mücadele edileceğini bilmiyoruz. Hala eski krizlerde başvurulan yöntemleri uyguluyoruz. Sonuç; yavaş toparlanma, artan kayıtdışılık, yıpranan vergi adaleti, artan işsizlik/ gelir dağılımı bozukluğu
    • Olumlu Gelişmeler … Özel Sektörün Yurtdışı Kaynaklı Uzun Vadeli Kredi Stoku (milyar dolar) Mali Sektör Reel Sektör Toplam 2007-Sonu 41,9 79,5 121,4 2008-Sonu 41,1 98,9 140,0 2009-Mart 38,1 95,1 133,2 2009-Nisan 37,1 95,1 132,2 (yurtdışından kredi akışında korkulan küçülme olmadı, yurtdışı krediler büyük ölçüde yenilenebiliyor)
    • Olumlu Gelişmeler … Özel Sektörün Yurtdışı Kredi Borcu Ödemeleri (anapara+faiz) (milyar dolar) Mali Sektör Reel Sektör Toplam 2009-ilk 4 ay 3,9 10,8 13,7 (Özel Sektör ilk 4 ayda vadesi gelen 13,7 milyar dolar kredi ödemesini piyasaları sarsmadan gerçekleştirebildi)
    • Olumlu Gelişmeler … Özel Sektörün Uzun Vadeli Kredi Kullanımı Dış Borç Ödemeleri (anapara+faiz) (milyar dolar) Mali Sektör Reel Sektör Toplam 2008-ilk 4 ay 3,2 17,2 20,4 2009-ilk 4 ay 1,5 7,3 8,8 (yurtdışından kredi kullanımı azaldı ama kesilmedi)
    • Neler yapılabilir?
      • İç talebi canlandırmak için yapılması gerekenler
        • Vergi indirimleri
        • Harcama eğilimi yüksek ve dezavantajlı kesimlere gelir desteği
        • İnandırıcı ekonomik politikayla desteklenirse faydalı olacak
      • Şirketlerin bozulan nakit dengelerinin yeniden kurulması
        • Kamu alacaklarının ve
        • Kredi geri ödemelerinin yeniden yapılandırılması
      • Finansal sektöre yönelik tedbirler
        • Bankalara sermaye ve likidite desteği
        • Yabancı sermaye için IMF ile anlaşmanın sağlanması
      • Çok yıllık mali disiplini tesis etmeye yönelik tedbirler
        • OVP ve OVMP’nin önemi arttı
          • Küçülme ve kamu harcamalarındaki artış, bütçe açığını artıracak,
          • Tedbirler başarılı oldukça, ekonomik toparlanma gerçekleşecek
          • Bütçe performansındaki olumsuz etki sınırlanacak
      • Mali Sorumluluk ve Devlet Yardımları Kanunu önemli