Het verduurzamen vanbestaand vastgoedNaslagwerk bijeenkomst Provada 2010
Naar een duurzame kantoorvoorraad                            Om in de toekomst te kunnen blijven voldoen aan de veranderen...
Het World CaféVerslag van de workshop                          De workshop was opgezet volgens het principe van           ...
De vier stellingen:                                                                  2) Alleen belegger en eindgebruiker h...
Bij gebouwen die minder goed scoren op                                                                                    ...
Duurzaamheidsbubble of toekomstmuziek?Een toekomstscenario voor de vastgoedsector anno 2015.                      In 2015 ...
Nieuwbouw van kantoren verbieden of juist stimuleren?De komende jaren heeft de vastgoed-            inkomsten zullen zijn:...
Agentschap NL stimuleert duurzaam vastgoedAgentschap NL voert het energiebesparingsprogramma van het             Agentscha...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Brochure Het Verduurzamen Van Bestaand Vastgoed

259 views
191 views

Published on

Naslagwerk van de bijeenkomst met betrekking tot het verduurzamen van bestaand vastgoed.

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
259
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
5
Actions
Shares
0
Downloads
4
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Brochure Het Verduurzamen Van Bestaand Vastgoed

  1. 1. Het verduurzamen vanbestaand vastgoedNaslagwerk bijeenkomst Provada 2010
  2. 2. Naar een duurzame kantoorvoorraad Om in de toekomst te kunnen blijven voldoen aan de veranderende vraag naar kantoorhuisvesting dienen Nederlandse kantoren ingrijpend verduurzaamd te worden. Vraag blijft hoe dit het best kan worden aangepakt en waarom het in de praktijk vaak niet werkt. Termen als Split Incentive, Circle of Blame en boek- waarde spelen hierin een terugkerende rol.Op dinsdag 8 juni tijdens de PROVADA 2010 organiseerde AT Osborne een bijeenkomst om dit vraagstuk nader te be-spreken met afgevaardigden uit de hele vastgoedketen. De uitdaging die AT Osborne aan de deelnemers van de bijeen-komst stelde, was te komen tot vernieuwende en door de gehele vastgoedketen gedragen verduurzamingsconcepten.Ik had de eer en het plezier om de bijeenkomst te leiden. En volgens mijn waarneming beantwoordde deze ochtend inruime mate aan de doelstelling. Dit positieve resultaat is in de eerste plaats te danken aan de inzet van de deelnemers.Maar ook aan de gekozen werkvorm: het World Café. Deze opzet bood de deelnemers ruimschoots de gelegenheidom met elkaar in discussie te gaan en gezamenlijk tot nieuwe inzichten te komen. Zo heb ik aan de vier discussietafelsmeerdere prikkelende uitspraken gehoord. Een kleine greep:Eindgebruiker: ‘Er moet een prestatie-fee komen voor assetmanagers.’Belegger: ‘Eindgebruikers moeten kunnen meeprofiteren van de waardeontwikkelingen van het object.’Assetmanager: ‘Als leegstand dreigt is verduurzaming de oplossing.’Deze leaflet geeft een samenvatting van de belangrijkste bevindingen van deze ochtend en tevens een blauwdruk vooreen effectieve vorm van samenwerken aan het verduurzamen van kantoren anno 2015. Want ook deze exercitie heeftweer aangetoond dat samenwerking een eerste vereiste is om tot kwalitatief betere en duurzame kantoren te komen.Ik wens u veel leesplezier en inspiratie bij het bestuderen van dit verslag en succes bij het verduurzamen van deNederlandse kantoorvoorraad!Ir. Albert HulshoffProgramma-adviseur utiliteitsbouwAgentschap NL Nieuwbouw UPC Leeuwarden Op dit moment werken de medewerkers van kabel- en mediabedrijf UPC Nederland in Leeuwarden nog op twee locaties, namelijk in Noordvliet en Brandemeer. In het nieuwe pand van UPC zullen al deze 450 mede- werkers hun intrek nemen. Innovatie, duurzaamheid, energiezuinigheid en prettig werken staan centraal in het kantoorpand. Medewerkers moeten energie krijgen van hun werkplek en zich prettig voelen. De nieuwbouw in Leeuwarden past ook in het ‘Climate Challenge’-programma van UPC en moederbedrijf Liberty Global. Dit programma richt zich op het terugbrengen van het energieverbruik binnen de onderneming en het vergroten van het milieu- bewustzijn van UPC’ers. Het nieuwe kantoorpand gaat trendsettend worden voor de overige vestigingen van UPC. Met het ontwerp van het kantoor streeft UPC naar het BREEAM Excellent-certificaat. Wolter & Dros werkt in bouwteamverband met Van Wijnen aan dit bijzon- dere project en is hierbij verantwoordelijk voor de technische installaties.
  3. 3. Het World CaféVerslag van de workshop De workshop was opgezet volgens het principe van - Eindgebruiker Gerhard Jacobs van AT Osborne. het ‘World Café’. Deze relatief nieuwe werkvorm is - Belegger Guus Berkhout van Triodos Vastgoedfonds. erop gericht om door middel van levendige dialogen - Assetmanager Marcel Mulder van Bouwfonds REIM. in kleine groepjes tot nieuwe inzichten te komen. Het - Uitvoerende partij Joop Bouwman van Wolter & Dros. principe is niet nieuw. Al sinds jaar en dag komen mensen door open en diepgaand met elkaar te Nadat zij hun stelling kort hadden toegelicht traden zij aan de vier discussiëren tot nieuwe inzichten. tafels op in de rol van discussieleider, te beginnen met het voor- zitten van hun ‘eigen’ tafel. Vervolgens rouleerden zij inclusief hun De deelnemers aan de workshop, zo’n dertig in totaal, waren stelling langs de overige drie tafels. verdeeld over vier ronde tafels en per sector gegroepeerd. Zo was er een beleggerstafel, een eindgebruikerstafel, een assetma- Ter verdieping van de dialoog deden de discussieleiders aan het nagerstafel en een tafel met uitvoerende partijen. begin van iedere ronde kort verslag van hun belangrijkste bevin- Vertrekpunt voor de discussie aan de vier tafels waren vier stel- dingen tot dan toe. Dit diende weer als input voor de volgende lingen, afkomstig van: discussieronde. Stellingen- Vastgoed- Asset- Uitvoerende Eindgebruiker matrix belegger manager partijen Het verduurzamen - Waarom betalen voor de - Een andere fee-structuur zal - Assetmanagers shoppen - Klachtenreductie gebeurt kennisopbouw van de betere incentives voor de gratis voor kennis bij UPs. niet proactief. Prestatie-fee van kantoren mag assetmanager. assetmanager kunnen - Verduurzaming leidt tot voor assetmanager niet teveel tijd - Belegger bereid om een bieden. een lagere fee voor de invoeren. kosten.  We worden extra fee te betalen bij - Taxateurs dienen duurzaam- Assetmanager. - Marketing assetmanager een hoger rendement heid financieel te waarderen. Dit werkt als een nega- belangrijk. tenslotte ook niet van de vastgoedporte- tieve impuls door op de - Een tevreden eindge- betaald voor de feuille (minder leegstand). risicos van de uitvoerende bruiker verhuist niet. geïnvesteerde uren. - Niet reactief maar proactief partijen. handelen. Assetmanager neemt pas actie als er leeg- stand dreigt. Een huurcontract op - Een vaste all-inhuurprijs - Een bestaand gebouw met - Sale en Leaseback. - Contractvorm moet beloont goed gebruikers- bestaande huurders is - Energieprestatiecontract. eenvoudig blijven. basis van all-inprijs gedrag niet. moeilijk om te vormen - Lange termijncontracten. - Afkoop risico kost geld. heft de split incentive - Duidelijke afspraken tussen tot een duurzaam gebouw - Hallo wij zijn klant! op. Beleggers gaan eindgebruiker en belegger met een all-inhuurprijs. maakt een all-incontract niet - De praktijk van veel verhuren op basis noodzakelijk. huurders is dat zij een MVO- van all-incontracten. duurzaamheidsparagraaf in het jaarverslag hebben. Maar in werkelijkheid zich heel anders gedragen. Eindgebruikers zijn - De eindgebruiker is mijn - Verduurzaming moet geza- - De klant is de assetmanager - Eindgebruikers mogen klant. De rest is leverancier. menlijk gedragen worden. niet de huurder. vaak kiezen: verduurzamen meer dan een getal - Een goede relatie met de - Huurder stuurt te veel op - Duurzaamheid wordt alleen of een huurkorting. Meestal in een spreadsheet. eindgebruiker is risico- geld. Dit maakt de markt hard. bekeken vanuit economisch kiest men voor de huur- verlagend. - Huurderrelatie is gewoon belang. korting. - Huurders en beleggers onder aan de streep. Doel is - Er ontbreekt een klant- beschouwen verduurzaming rendement. gevoel. als luxe. - Meedenken gebeurt dan - Laat eindgebruiker mee- niet. profiteren van waardestijging door verduurzaming. Installatiebedrijven - Uitvoerende partijen kunnen - Niet klantgericht. - Energieprestatiecontracten. - Comfort, geen klachten. meer dan ze denken. Ze zijn - Contractvorm wijzigen. Er - Ontzorgen en comfort - Het is veel gedoe en de geven geen lange- de ideale basis voor een is sprake van wantrouwen. leveren. energie is er nog te goed- termijngaranties af. Energy Service Company. Minder reageren op vraag - Naast het leveren kleine koop voor. Energy Service - Restwaarde installaties niet meer dialoog. Dit vraagt om stap naar meefinancieren - Wat zijn voordelen voor de overboord gooien bij vertrouwen. en langdurige garanties. huurder? Companies gaan een verduurzaming. - Installatiebedrijven direct - Ketengedachte is van belang. gouden toekomst - Uitvoerende partijen zijn aan tafel. - Onbekend maakt onprofes- tegemoet. techniekgericht niet sioneel, maakt risicovol. klantgericht. Overzicht belangrijkste uitspraken aan de workshoptafels.
  4. 4. De vier stellingen: 2) Alleen belegger en eindgebruiker hebben primair1. Het verduurzamen van kantoren mag niet teveel tijd kosten. We belang bij verduurzaming, de overige partners in de worden ten slotte ook niet betaald voor de geïnvesteerde uren. vastgoedketen niet.2. Een huurcontract op basis van all-inprijs heft de split incentive op. Beleggers gaan verhuren op basis van all-incontracten. Dit is een gevolg van de huidige inrichting van deze keten. Voor-3. Eindgebruikers zijn meer dan een getal in een spreadsheet. beelden zijn het extern inhuren van assetmanagement en de ge-4. Installatiebedrijven geven geen lange termijn garanties af. hanteerde fee-structuur. Energy Service Companies gaan een gouden toekomst tege- moet. De volgende oplossingsrichtingen zijn geopperd: • Maak de leverancier medeverantwoordelijk voor verduurzamingBelemmeringen door andere contractvormen voor samenwerking.Er lijkt een drietal belemmeringen te zijn waardoor het verduur- • Laat de belegger zelf het assetmanagement doen.zamen van vastgoed niet een ‘automatisch’ en soepel verlopend • Kies voor een fee-structuur voor de assetmanager op basis vanproces is. SMART-doelstellingen, bijvoorbeeld op gebied van klanttevreden- heid en duurzaamheid.1) Tegengestelde belangen belegger en eindgebruiker • Laat de leverancier (assetmanager en uitvoerende partijen) nieuwe vormen van dienstverlening aanbieden.De tegengestelde belangen zitten hierin dat:a. De eindgebruiker zich niet gehoord voelt. 3) De derde belemmering zit ‘m in de kosten van hetb. De belegger de eindgebruiker niet vertrouwt bij een all-incontract. verduurzamen.c. De eindgebruiker toch uiteindelijk voor de korting kiest. ‘Profit’ en ‘Planet’ staan met elkaar op gespannen voet. Oplossin-Hoe deze belemmering op te lossen? Een aantal suggesties dat gen hiervoor zijn te vinden in nieuwe contractvormen voor samen-tijdens het World Café genoemd is: werking, resultaatgarantie en financiering.• Geef de belegger een actievere rol, bijvoorbeeld door eindgebrui- kers te laten meeprofiteren van waardecreatie.• Eindgebruiker neemt zijn verantwoordelijkheid door niet alleen te kiezen voor de huurkorting.• Zorg voor een actievere rol van de intermediair; biedt kansen voor nieuwe vormen van dienstverlening (advisering bij innova- tieve contractvormen, resultaatgarantie plus financiering, etc.). De kleuren van de drie belemmeringen corresponderen met de kleuren• Kies voor innovatieve contractvormen op basis van vertrouwen. in de stellingenmatrix.Het verduurzamen van bestaand vastgoedHet uitvoeren van een duurzame verlagen van de exploitatiekosten alleen Besluiten innovatieve renovatie kan de aantrekkelijk is voor de huurder of gebrui-leegstand van kantoorpanden ker is tegenwoordig achterhaald. Uit eentegengaan. marktonderzoek is gebleken dat de vraag Marktanalyse naar duurzaam vastgoed stijgt. Nederlands RestwaardeDe huidige leegstand van kantoorpanden grootste gebruiker van kantoorruimte is dewordt mede veroorzaakt door achterblij- Gebouwanalyse Rijksoverheid met ruim 7 miljoen m² bvo.vende kwaliteit van het onroerend goed. Het nieuwe duurzame inkoopbeleid en deSoms is daar weinig aan te doen, bijvoor- Duurzaam toekomstige regelgeving van de overheid Huur Vastgoedbeeld wanneer dit het gevolg is van de lo- zal de motor zijn die het verduurzamen van Ramingcatie en de bereikbaarheid. Zeker zo vaak investering en vastgoed aandrijft. exploitatieis er leegstand op een uitstekende locatie, Begrotingmaar is de technische kwaliteit van het on- investering en exploitatie Investeringen die gedaan moeten wor- EPA enroerend goed in de loop der jaren aanzien- detailanalyse den om kantoren duurzaam te renoverenlijk afgenomen, terwijl de eisen van huur- worden deels terugverdiend door lagere Intentieders zijn toegenomen. exploitatiekosten ten gunste van de huur- Het proces van de business case voor der. Als gevolg daarvan is de huurder vaakDaar is iets aan te doen, bijvoorbeeld het duurzaam vastgoed. Bron: AT Osborne. bereid een hogere huur te betalen voor deuitvoeren van een duurzame en innovatie- duurzamere huisvesting. Daarnaast verbe-ve renovatie. Met als doel het terugdringen gieverbruik en het verbeteren van het com- tert duurzame huisvesting het imago vanvan de exploitatiekosten door minder ener- fort voor de huurder. De gedachte dat het zowel de huurder als de belegger.
  5. 5. Bij gebouwen die minder goed scoren op Beleggerhet gebied van de duurzaamheid zal de Duurzaam kantoorleegstand toenemen en de waarde dalen.Voordelen verduurzaamd vastgoed:1. Betere afzetmarkt.2. Beter imago van belegger, ontwikkelaar en gebruiker. Uitvoerende- Asset- partijen manager3. Hogere boek- en verkoopwaarde.4. Hogere huuropbrengsten.5. Besparing op energieverbruik.6. Directe voordelen voor de huurder; Er zijn directe voordelen voor de huur- der/gebruiker in de vorm van een lagere Gebruiker energierekening. Daarnaast zijn er minder makkelijk te kwantificeren voor- Stakeholders duurzaam vastgoed. Bron: AT Osborne. delen door het betere binnenklimaat in het kantoorpand. Dit leidt immers digdheden voor het verduurzamen van het Organisatie & aanpak tot grotere werknemerstevredenheid vastgoedobject. Op basis van dit inzicht AT Osborne heeft al veertig jaar ervaring en daarmee hogere productiviteit en kan de eigenaar de intentie uitspreken om in de realisatie van grote en kleine bouw- minder ziekteverzuim. een verduurzamingstraject te starten en/of projecten. Een belangrijk onderdeel om tot7. Indirecte voordelen voor de huurder; een gebouw aan te kopen. een goed duurzaam projectresultaat te ko- Een duurzaam kantoor zorgt voor een men is de organisatie binnen het project, beter imago en heeft daarmee een ho- Bij een positieve intentie voert AT Osborne van de mensen en de aanpak. Het is van gere aantrekkingskracht voor met name binnen vier weken een volledige business belang dat alle betrokken partijen hetzelfde jonge, hoogopgeleide werknemers. case uit. Deze bestaat uit een Energie doel nastreven, namelijk het verduurzamen Ook zal er minder personeelsverloop Prestatie Advies (EPA), een detailanalyse, van het vastgoed. Een belangrijk onderdeel optreden en is er een hogere arbeids- een begroting van de benodigde inves- hierbij is de wijze van contracteren. Door satisfactie. teringen (inclusief de subsidiemogelijkhe- middel van de door AT Osborne opge- den), de exploitatie en inzicht in de huren stelde prestatiecontracten zijn de belangenReden genoeg om te onderzoeken hoe en de restwaarde. Op basis hiervan kan de van alle partijen gewaarborgd.bestaand vastgoed verduurzaamd kan eigenaar een definitief onderbouwd besluitworden. nemen over welke maatregelen er uitge- Het verduurzamen van vastgoed is na- voerd zullen worden. melijk één ding, maar het beheren en hetBusiness case duurzaam vastgoed managen van het vastgoed en daarmee deAT Osborne helpt eigenaren bij het ver- Financieel zal een investering in de duur- energiestromen met bijbehorende exploita-duurzamingproces van hun panden door zaamheid van het vastgoed leiden tot: tiekosten, is wellicht nog belangrijker. Ten-het opstellen van een quick scan. De scan 1. Een betere afzetmarkt. slotte: (ver)bouwen doet u binnen één jaarbestaat uit een marktanalyse, een gebouw- 2. Een hogere boek- en verkoopwaarde. en exploiteren doet u twintig jaar.analyse en een raming van de investerings- 3. Een hogere huuropbrengst door lagereen exploitatiekosten. Binnen twee weken is exploitatielasten.de eigenaar op de hoogte van de beno- 4. Een kleinere kans op leegstand. Extra exploitatie opbrengsten Opbrengsten Opbrengsten Exploitatie opbrengsten Kosten Investering bestand Exploitatielasten Oude investering Nieuwe investering ter verduurzaming (gevolg) Ingebruikname Ing. Marc A. Hopman Projectmanager Duurzaam Vastgoed Tijd E. MHO@atosborne.nlFinancieel model business case duurzaam vastgoed. Bron: AT Osborne.
  6. 6. Duurzaamheidsbubble of toekomstmuziek?Een toekomstscenario voor de vastgoedsector anno 2015. In 2015 leasen beleggers de energie-installaties van uitvoerendeIn 2015 is het allemaal anders. Dan is de wereld groener en zijn partijen. Door middel van een prestatiegericht contract verlegt eende gebouwen een stuk duurzamer. De vraag naar duurzaam vastgoedbelegger het risico, rondom CO2-uitstoot en het com-vastgoed overtreft het aanbod. Echter, gesjoemel met energiela- fort, naar de uitvoerende partij en blijven de installaties en dus hetbels en het werkelijke energieverbruik van duurzaam vastgoed comfort binnen het object altijd op het afgesproken niveau. Eenlaat te wensen over. Wellicht spreken we over een duurzaamheids object wordt beheersmatig gesplitst in bouwkundige zaken en“bubble” of duurzaamheidsfraude. gebouwgebonden installaties. Uitvoerende partijen leveren risico- dragende beheersconcepten. Assetmanagers hebben op tech-Deze nieuwe – en wellicht utopische – vastgoedmarkt vereist in- nisch gebied een meer controlerende in plaats van een sturendenovatieve vormen van samenwerking tussen vastgoedpartijen om rol. Zij worden de accountmanagers en de nieuwe makelaars vansuccesvol te kunnen opereren. de belegger. Deze verandering van rollen betekent ook een ver- andering van belangen. De verschillende partijen rekenen elkaarIn 2015 stellen eindgebruikers veel eisen aan het vastgoed wat zij immers nu af op hun geleverde prestaties. De prestaties van hetbetrekken, ook wat betreft het comfort. Door het maatschappelijk object en daarmee de prestaties van de belanghebbenden, impli-verantwoord ondernemen houden zij zich nadrukkelijk bezig met ceren nieuwe verdienmodellen voor het exploiteren, beheren en inde huidige huisvesting en de daarbij behorende exploitatiekosten. eigendom hebben van vastgoed.Anno 2015 hebben we te maken met de slurptax voor gebou- Is bovenstaand scenario toekomstmuziek? Of blijft in de wereldwen (een belasting op de CO2-uitstoot van gebouwen). Deze van het vastgoed alles bij het oude? De meningen tijdens debelasting is gekoppeld aan het verplichte energielabel. Daar- workshop op 8 juni waren verdeeld. Wél was de overheersendemee is CO2-uitstoot direct te vertalen in geld. Dit maakt het voor opinie dat de rollen en de belangen binnen de vastgoedsectorbeleggers noodzakelijk om te weten wat de CO2-uitstoot is van hun zúllen veranderen. Persoonlijk denk ik dat we de komende ja-vastgoedportefeuille (CO2-footprint). Dit betekent dat beheer en ren meer gaan samenwerken op basis van prestatieafspraken.onderhoud van de gebouwen een sleutelrol vervult bij het laten ren- De eerste stappen hiervoor zijn al gezet; eindgebruikers vragenderen van hun vastgoedbeleggingen. Beleggers maken dan ook steeds vaker om prestaties van een object. Richt u zich al op eengebruik van uitvoerende partijen die proactief de energiestromen nieuw verdienmodel met de daarbij behorende samenwerking?en de CO2-uitstoot van de gebouwen continu beheren, registrerenen sturen. En van accountmanagers die continu de tevredenheid AT Osbornevan hun klanten wat betreft het geleverde comfort monitoren. Ing. Marc A. Hopman Belangen- Vastgoed- Assetmanager Uitvoering Gebruiker matrix 2015 belegger Prestatie-fee Waarde- ontwikkeling x Langlopend leasen van de installatie Onderhoud eigenaarsdeel x huurdersdeel Investeringen in besparingen x mogelijk maken door linken Energie Prestatiecontract x x x Meetbaar maken Duurzaam imago Marktreferentie (o.a. acquisitie) MVO Prestatiecontract Klanttevredenheid x Prestatiecontract Locatie x Minder leegstand xToekomstige belangen en relaties in duurzaam vastgoed.
  7. 7. Nieuwbouw van kantoren verbieden of juist stimuleren?De komende jaren heeft de vastgoed- inkomsten zullen zijn: denk aan politie, worden om daarna weer nieuw gebouwdbranche twee ogenschijnlijk tegenstrijdige straatverlichting, onderhoud. De leefom- te worden. Dan lijkt duurzaam renoverenuitdagingen: stoppen met nieuwbouw en geving is een kerntaak van de lokale over- van bestaand vastgoed beter haalbaar.energiezuinig bouwen. heid. Aan verschraling hiervan mag en zal Voor de betrokken partijen geldt dat het de lokale overheid niet meewerken. De piramidespel eindigt en bestaande leef-Stoppen met nieuwbouw oplossing lijkt eenvoudig: verbiedt nieuw- omgevingen worden gerevitaliseerd. Dat‘Bouwen voor de leegstand’ is een veel- bouw en verplicht duurzaam renoveren is ook duurzaamheid! Een ingrijpendegehoorde term. De strekking is dat de van bestaand vastgoed. renovatie biedt zelfs mogelijkheden voormeeste vierkante meters kantoorruimte andere gebruiksfuncties van gebouwen.die worden gebouwd ergens anders weer Energiezuinig bouwen Misschien moeten we het nieuwe kabinet-leeg komen te staan of zelf leeg komen te Aan de andere kant is daar het recente Rutte dus toch gewoon vragen om eenstaan. Recente onderzoeken wijzen erop onderzoek van AgentschapNL rond de verbod op nieuwbouw voor kantoren.dat nu ruim 7 miljoen m2 kantoorruimte vraag: ‘wat is duurzamer: slopen en nieuwleeg staat in Nederland. De verwachtin- bouwen of verduurzamen van bestaandgen voor de nabije toekomst zijn somber. vastgoed?’ De uitkomst is dat ‘slopenDoor ontwikkelingen als ‘het nieuwe wer- en nieuwbouw’ duurzamer blijkt te zijn.ken’ en een krimpende beroepsbevolking, Een belangrijk aspect in de onderbou-zal de vraag naar vierkante meters kantoor wing hiervan is dat nieuwbouw aanzien-alleen maar dalen. lijk energiezuiniger kan zijn dan bestaand vastgoed zal kunnen worden.Het ‘bouwen voor de leegstand’ lijkt op Energie zorgt zelfs binnen nieuwbouw-een soort piramidespel waarbij een ge- kantoren nog voor ongeveer 70% vanlimiteerd aantal deelnemers maar blijft de milieubelasting. Dus vanuit duurzaaminleggen. Dat moet gewoon een keer mis oogpunt geldt: nieuwbouw is energiezui-gaan. Maar ook met de leefomgeving nig en moet vanwege zijn energiezuinig-gaat het dan mis. Niemand zit te wachten heid gestimuleerd worden.op leegstaande ongebruikte kantoorpan- Ir. Hilco Witteveenden. Openbare voorzieningen moeten in Toch is het moeilijk voor te stellen dat ge- Adviseur gebouw en energiestand gehouden worden, terwijl er minder bouwen op grote schaal gesloopt gaan AT OsborneZoeken naar rendabel evenwichtWolter & Dros is een creatieve en innovatieve partner die integraal ketengedachte. Dit kan alleen bereikt worden door bewustwor-en complementair technische installaties ontwerpt, installeert, ding en verandering van gedrag. Dat zal ertoe leiden dat in 2015onderhoudt en beheert. Wolter & Dros voert een eigen energie- het niet meer de vraag is óf je duurzaam bouwt of renoveert,beleid. Dit beleid is ingegeven uit respect voor de maatschappij dan gebeurt dat gewoon. De nu leegstaande kantoren wordenwaarin wij leven en het zuinig en zorgvuldig omgaan met mens dan duurzaam gerenoveerd naar een A-label en worden ingerichten milieu. volgens de principes van het nieuwe werken. De mobiliteit van deZorgvuldig omgaan met energie levert meer op dan alleen be- gebruikers is aangepast.sparing en een lagere energierekening. De mensen van Wolter Kortom, iedereen draagt bij aan een schonere, comfortabele toe-& Dros passen dagelijks duurzame energie oplossingen toe voor komst van ons en onze (klein)kinderen.onze opdrachtgevers. Dus waarom zouden we dat ook niet vooronszelf toepassen? Met deze houding onderscheidt Wolter & Door innovatieve comfortconcepten ontstaat een rendabel even-Dros zich in de markt als een bedrijf met betrokken medewerkers wicht tussen ontwerp, leefbaarheid en duurzaamheid.die zorg dragen voor de samenleving.Niet alleen in ons beleid, maar ook in de vraagstelling bij onzeklanten zien wij een wijziging. Niet alleen Wolter & Dros heeft alsdoelstelling om in 2015 haar uitstoot van CO2 met 11% te re-duceren, maar ook onze opdrachtgevers hebben reductiedoel-stellingen. Juist hiervoor willen wij een creatieve en innovatievepartner zijn die in staat is om duurzaam te ontwerpen, installatieste exploiteren en energieprestatiecontracten af te sluiten. Ing. Joop BouwmanWolter & Dros wil een bijdrage leveren om te voorkomen dat we in Vestigingsdirecteurde vaste patronen blijven denken, en dat we evolueren naar één Wolter & Dros Amersfoort
  8. 8. Agentschap NL stimuleert duurzaam vastgoedAgentschap NL voert het energiebesparingsprogramma van het Agentschap NL biedt:ministerie van BZK-WWI voor de gebouwde omgeving uit. Wij • Kennis en instrumenten die hun effectiviteit in de praktijkondersteunen koplopers die de Circle of Blame doorbreken en bewezen hebben.energieneutraal vastgoed bouwen en beheren en bestaande kantoor- • Overzicht van fiscale regelingen en subsidies.gebouwen sterk verduurzamen. Ons doel is het stimuleren en op- • Ondersteuning op maat, inzet van ons netwerk.schalen van nieuwe duurzame technieken en samenwerkingsvormen. • Publiciteit via publicaties, artikelen, beurzen en congressen.Meer informatie: www.duurzaamvastgoedportal.nl of bel 088-602 2451Financiële regelingen voor duurzame utiliteitsbouwGroenregeling installatie voor het gebruik van regenwa- regelen en duurzame energie. De aftrekOp 30 maart 2010 is de nieuwe Groen- ter, milieuvriendelijke verlichting, low NOx- van de fiscale winst bedraagt maximaalregeling van het ministerie van VROM in branders, waterbesparende toiletten en 44% van de investeringskosten. Gemid-werking getreden. Voor zeer ambitieuze infiltratiesystemen komen voor de regeling deld levert dit een voordeel op van 11%nieuwe gebouwen is het voordeel van de in aanmerking. op de investering. Op de EIA-lijst staan on-nieuwe regeling tot drie keer zo groot ge- dermeer warmtepompen, WKO in de bo-worden. Het bedrag dat groen gefinancierd Met ingang van januari 2010 komen ook dem, grondwarmtewisselaars, hr-pompen,kan worden is opgetrokken van € 400,- utiliteitsgebouwen met een BREEAM-NL pv-systemen, zonnecollectorsystemen,naar € 600,- per m2 bvo. Daarnaast is de certificaat in aanmerking voor de MIA. Bij diverse installaties voor verlichting, klimaat-beperking tot 5.000 m2 per project geheel een certificaat ‘good’ of beter komt 15% besparingssystemen en WTW-installaties.komen te vervallen. Nieuw in de regeling van de investering in aanmerking voor fis- Sinds 2009 komen ook investeringen voorzijn de mogelijkheden voor duurzaam re- cale aftrek. het verbeteren van het energielabel vannoveren. Het voordeel neemt hierbij toe een bestaand utiliteitsgebouw voor EIA innaarmate er meer energie wordt bespaard. Tijdelijk extra budget voor MIA aanmerking. Bedrijven die in 2010 inves-Projecten met een Groenverklaring komen In verband met de extra maatregelen van teren in energiebesparing kunnen via debovendien ook in aanmerking voor de Mi- het kabinet voor de bestrijding van de kre- Energie-investeringsaftrek (EIA) in totaallieu-investeringsaftrek (MIA). De eisen voor dietcrisis, is extra budget voor de MIA en 150 miljoen euro fiscaal terugkrijgen.nieuwbouw en renovatieprojecten zijn te Vamil beschikbaar gesteld. Ondernemersvinden op www.agentschapnl.nl/groenbe- kunnen in 2010 gebruikmaken van 20% Meer informatie:leggen. extra MIA (tot een maximum van 500.000 www.agentschapnl.nl/eia euro extra steun per onderneming), mitsMIA – Milieu-investeringsaftrek zij vóór de economische crisis financieelDe MIA en Vamil (Willekeurige Afschrijving gezond waren. Voor meer informatie zieMilieu-investeringen) zijn fiscale regelin- www.agentschapnl.nl/miavamil.gen van de ministeries VROM en Finan- De fiscale regelingen EIA, MIA en Vamil zijnciën voor ondernemers die investeren in EIA – Energie-investeringsaftrek aantrekkelijk voor organisaties die inkom-milieuvriendelijke bedrijfsmiddelen. Een De EIA is een fiscale regeling van de mi- sten- of vennootschapsbelasting betalenzeer duurzaam utiliteitsgebouw, renovatie nisteries van Financiën en Economische en fiscaal eigenaar zijn van de bedrijfs-van een bestaand utiliteitsgebouw, maar Zaken, vergelijkbaar met de MIA-regeling. middelen waarin zij hebben geïnvesteerd.ook milieu-investeringen zoals een vege- De regeling is bedoeld voor ondernemers Groenfinanciering en EIA of MIA zijn tetatiedak of gevelbegroeiingssysteem, een die investeren in energiebesparende maat- combineren. Dit geldt niet voor MIA en EIA. 035 - 543 43 43 088 - 602 70 00 033 - 467 15 11 info@atosborne.nl info@agentschapnl.nl info@wolterendros.nl www.atosborne.nl www.agentschapnl.nl www.wolterendros.nl Contactpersonen Contactpersoon Contactpersoon Ing. Marc A. Hopman Ir. Albert Hulshoff Ing. Joop Bouwman MHO@atosborne.nl albert.hulshoff@agentschapnl.nl j.bouwman@wolterendros.nl Ir. Hilco Witteveen HWI@atosborne.nl

×