Your SlideShare is downloading. ×
E r o z i j a zemljišta   jojić, majkić, vučković
E r o z i j a zemljišta   jojić, majkić, vučković
E r o z i j a zemljišta   jojić, majkić, vučković
E r o z i j a zemljišta   jojić, majkić, vučković
E r o z i j a zemljišta   jojić, majkić, vučković
E r o z i j a zemljišta   jojić, majkić, vučković
E r o z i j a zemljišta   jojić, majkić, vučković
E r o z i j a zemljišta   jojić, majkić, vučković
E r o z i j a zemljišta   jojić, majkić, vučković
E r o z i j a zemljišta   jojić, majkić, vučković
E r o z i j a zemljišta   jojić, majkić, vučković
E r o z i j a zemljišta   jojić, majkić, vučković
E r o z i j a zemljišta   jojić, majkić, vučković
E r o z i j a zemljišta   jojić, majkić, vučković
E r o z i j a zemljišta   jojić, majkić, vučković
E r o z i j a zemljišta   jojić, majkić, vučković
E r o z i j a zemljišta   jojić, majkić, vučković
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

E r o z i j a zemljišta jojić, majkić, vučković

4,739

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
4,739
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
62
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. E R O Z I J AZ E M L J I Š T A
  • 2. Površinski sloj zemlje je odsvog postanka bio izložendelovanju atmosferskih pojavakao što su vetar, kiša,temperaturne promene, zatimdejstvu recnih tokova,morskihstruja i talasa. Posledica svihtih, po prirodi agresivnihpojava, je erozija.
  • 3. E R O Z I J A Z E M LJ I Š T A Erozija zemljišta predstavlja ispiranje i odnošenje najsitnijih i najplodnijih cestica iz rastresite podloge. Erozija zemljišta je prirodan proces koji se može ubrzati nekontrolisanom secom šuma i pogrešnim korišcenjem zemljišta. Usled ovakvih postupaka dolazi do ubrzane erozije, koja je veoma ozbiljan i nepovratan proces. Najcešci vid erozije predstavlja pomeranje mase terena usled dejstva obilnih kiša ili zemljotresa pri cemu dolazi do odronjavanja zemljišta. Ovom vidu erozije su najpodložniji brdoviti tereni, odnosno podrucja pod nagibom terena koji je veci od 15°.
  • 4. GLAVNI OBLICI EROZIJE :  Glavni oblici erozije su: • Eolska Erozija – nastaje delovanjem vetrova • Bujicna erozija – nastaje mehanickim radom atmosferskih voda. • Fluvijalna ili recna erozija – nastaje geološkim radom recnih tokova. • Kraška erozija – nastaje delovanjem atmosferskih, površinskih i podzemnih voda. • Abrazija – predstavlja rušenje obale kao posledica morskih i jezerskih talasa • Glacijalna ili lednicka erozija – nastaje radom lednika
  • 5. EOLSKA EROZIJAEOLSKA EROZIJA Eolska erozija ili deflacija nastaje kao posledica rada vetra. Eolska erozija je zastupljena u regionima koji se karakterišu cestim jakim vetrovima, cija zemljišta rastresita i nisu zašticena gustim biljnim pokrivacem. Vetar prenosi uglavnom najsitnije cestice zemljišta kao što je glina, prah i sitan pesak. Intenzitet deflacije zavisi od od sledecih faktora: Gustine biljnog pokrivaca Eksponiranosti zemljišta vetru Jacine i ucestalosti vetra Osobina zamljišta
  • 6. EOLSKA EROZIJAOsobine zamljišta kao što su: mehanicki sastav, struktura zemljišta i stepenvlažnosti odnosno vezanost zemljišta uticu na pojavu eolske erozije. Vetarodnosi uglavnom sitne cestice nestrukturnih, paškasto – sitnopeskovitihzemljišta i praškaste strukturne agregate u suvom stanju kada su najslabijevezaniSa prenošenjem cestica peska i praha dolazi do sortiranja inavejavanja(akumulacije) cestica i stvaranja specificnih oblika eolskog reljefa:pešcanih dina i barhana. Pešcane dine su kupasti oblici nanosa peska visine u proseku 10 do 20m.U Libijskoj pustinji dostižu visinu i do 200 m. Strana pešcane dine okrenuta uzvetar ima nagib oko 10°, dok je suprotna strana strmija sa nagibom od 30° do40°.Pešcane dine se mogu javiti u više razlicitih oblika:• Poprecne dine – zatalasani oblici, izdušeni upravo na pravac vetra• Uzdužne din (seifi) – pružaju se paralelno sa pravcem vetra• Barhani – srpasti oblici pešcanih dina sa vrhovima okrenutim niz vetar• Deflacione dine – parabolicni oblici pešcanih dina ciji su vrhovi okrenutiuz pravac kretanja vetra
  • 7. BUJIČNA EROZIJA Atmosferske padavine koje  •Karakter klime - kolicina i padaju na nagnutu površinu, intenzitet kiše, debljina i slivaju se u vidu manjih brzina topljenja snežnog mlazeva pri cemu odnose i deo pokrivaca, odnosno kolicina zemljišta. Bujicna erozija i brzina oticanja vode po predstavlja proces koji ima površini zemljišta. Najjace karakter spiranja odnosno eroziono dejstvo pokazuju denudacije površinskog sloja vode jakih kiša tzv. provale zemljišta. oblaka i naglo topljenje Intenzitet denudacije zemljišta debelog snežnog pkrivaca zavisi od sledecih faktora: kada za kratko vreme na površini zemljišta dospeju velike kolicine vode. U •Vrsta i gustina biljnog takvim slucajevima zemljište pokrivaca. Erozija je jaca što nije u stanju da brzo upije i je biljni pokrivac redi. zadrži veliku kolicinu Intenzitet bujicne erozije se dospele vode. pojacava iduci od zemljišta pod  •Osobine zemljišta – gustim šumskim i travnim vezanost, mehanicki sastav, pokrivacem, preko njvskih struktura, poroznost i vodne zemljišta pod ozimim žitima, a osobine (brzina upijanja i maksimum dostiže na njivama procedivanja vode, kišni pod retkim okopavinama. vodni kapacitet). •Reljfski uslovi. Reljefski uslovi zavise od strmine, dužine i forme nagiba pri cemu je denudacija sve jaca što je nagib strmiji i duži.
  • 8. BuJIčnA EROZIJA Razlikuju se dve bujicne erozije: 1. normalna (prirodna, lagana) bujicna erozija 2. ubrzana (ekscesna) bujicna erozija Normalnu bujicnu eroziju je prisutna na zemljištu koje se stalno nalazi pod gustim biljnim pokrivacem, a erozijom se odnosi manje zemljišta nego što se obrazuje. Ubrzanom bujicnom erozijom se odnosi više zemljišta nego što se obrazuje. Normalna bujicna erozija može preci u ubrzanu pri nepravilnom delovanju coveka prema zemljištu. Kao posledica bujicne erozije nastaju vododerine i jaruge. Vododerine predstavljaju teren izbrazdan vecim brojem plitkih kanalica (do 1 m) duž kojih se odnosi plodno zemljište koje je od velikog znacaja za poljoprivrednu proizvodnju. Jaruge predstavljaju udubljenja od 2 - 20 m dubine sa strmim obalama koja se ne mogu uništiti oranjem. Jaruge zauzimaju manju površinu od vododerina, ali lokalno stvaraju vece štete. Usecanje i razvoj jaruga odvija se brzo i nanosi velike štete privredi, a narocito poljoprivredi odnoseci najplodnije slojeve zemljišta. Zaštita od bujicne erozije vrši se primenom tehnickih i biloških mera. Izraduju se pregrade u jarugama da bi se smanjila brzina kretanja vode i sakupio nošeni materijala. Biološka zaštita se sastoji u pošmljavanju ugroženog predela.
  • 9. RECNA (FLUVIJALNA) RECnA (FLuVIJALnA) EROZIJA EROZIJA Mehanicki rad reka, snagom vode i nošenog materijala: suspendovanih cestica (mulja, pesaka, gline) i rastvorenih organskih materija u cilju produbljivanja recnog korita i proširenju recnih dolina predstavlja fluvijalnu ili recnu eroziju. Recnom erozijom neke vece reke tokom samo jednog visokog vodostaja pomere svoje korito i po više stotina metara levo i desno od ranijeg, pri cemu odnose postojeci zemljišni pokrivac. Intenzitet recne erozije zavisi od više faktora: • geološki sastav i struktura terena • nagib recnog korita • kolicina vode • kolicina i vrsta nošenog materijala • brzina recnog toka Stmiji nagib i veca kolicina vode pojacavaju rad reka. Fluvijalna erozija je narocito pojacana ukoliko se nosi i vuce veca kolicina nošenog i vucenog materijala kao što su kamenje, pesak, mulj, glina i dr. Fluvijalnom erozijom reke stvaraju karakteristicne geomorfološke erozione oblike (recna korita, recne doline i recne terase) ili akumulativne oblike (recna ostrva-ade, delte i aluvijalne ravni).
  • 10. EROZIONI OBLICIRecno korito predstavlja uzdužnoudubljenje u reljefu kroz koje proticereka. U izvorišnom delu toka reke, recnokorito se produbljuje i zadobija obliktrougla, dok je donji deo toka reke širi iima oblik trapeza. Pravolinijska recnakorita zastupljena su kd reka sa strmimnagibom, koje teku kroz otporne stene.Meanderska recna korita se javljaju usrednjem ili donjem toku reka, kada rekakrivudajuci produžava recni tok,smanjuje pad i usporava tok. Pojavompoplava reka može da presece pojedinemeandere pri cemu skracuje tok. Recna dolina predstavljaudubljenje u reljefu koje se nalazi iznadrecnog korita. Zavisno od velicine recnedoline mogu biti: klisure (duge recnedoline), kanjoni (duboke recne doline) isutjeske (kratke recne doline). Recne terase predstavjaju ostatkestarog dolinskog dna koje je razorenooživljavanjem recne erozije.Prema nacinu postanka recne terasemogu biti:• erozione recne terase• akumulacione recne terase• recne terase složenog postanka
  • 11. AKUMULACIONI OBLICI Nošeni materijal reke mogu prenositi na velika rastojanja, deponovan u recnom koritu ili na obalama reke. Tako nastali sedimenti predstavljaju aluvijum ili aluvijalne nanose koji obrazuju recna ostrva – ade, recne delte i aluvijalne ravni. Aluvijalne ravni predstavljaju zaravljana dna recnih dolina. To su obale recnog korita koje su izgradene od recnog nanosa. Aluvijalne ravni se najcešce javljaju u srednjim i donjim delovima recnog korita. Pri visokom vodostaju reka se izliva iz korita, plavi recnu dolinu, a na poplavljenom terene se taloži aluvijalni nanos. Razlikuju se dve vrste aluvijalnih sedimenata: Aluvijum staraca i aluvijum povodnja. Aluvijum staraca predstavlja nanose ispunjene glinovitim cesticama i tresetom, dok je aluvijum povodnja predstavlja nanose koji su u najvecem procentu izgradeni od frakcija praha i finog peska.
  • 12.  Recna ostrva - ade obrazuju se u recnom koritu od krupnoznih frakcija recnog nanosa odnosno frakcija peska i šljunka. Ada nastaje u recnom toku, iza neke prepreke, gde se recni nanos taloži stvarajuci sprud, koji se postepeno izdiže iznad vode. Ade se stvaraju i na ušcima dveju reka, gde se sudaraju njihove struje, a tok usporava. Mnoge reke na našim prostorima kao što su Dunav, Sava, Morava imaju veliki broj recnih ostrva. Recne delte nastaju sedimentacijom recnog nanosa na ušcu reke u more ili jezero, gde reka usporava recni tok, a zatim recni tok prestaje. Recne delte nastaju kao posledica prestanka transportna recne moci tekuce vode gde se taloži sav doneti materijal pri cemu se zasipa morski ili jezerski basen koji se postepeno pretvaera u kopno, a reka se zbog velike kolicine nanetog materijala racva u veci broj rukavaca. Recne delte su izgradene od najfinijih cestica peska, praha i gline koji se talože u vidu nagnutih slojeva velike debljine. Primer je delta Nila cija debljina recnog nanosa iznosi oko 700 m. Svake godine delte se znacajno povecavaju. Delta Dunava se godišnje uvecava za oko 1 svake godine.
  • 13. KARSTnA EROZIJA U terenima izgradenim od karbonantnih stena-krecnjaka,dolomiticnih i laporovitih krecnjaka i dolomita,kao i stena sa karbonantnim vezivom geološki rad vode sveden je na rastvaranje. To dejstvo je olakšano mnogobrojnim prslinama i pukotinama, koje presecaju krecnjacke slojeve. Atmorsferski talozi koji poniru kroz prsline i pukotine, rastvaraju kalcijum karbonat i povecavaju prvobitnu poroznost stenske mase.Kombinovani razaracki rad atmorsferskih, tekucih-površinskih i podzemnih voda, pod cijim neposrednim uticajem nastaju mnogi karakteristicni geomorfološki fenomeni naziva se karstna erozija.Naziv kras, odnosno karst, uveo je u nauku naš poznat geomorfolog Jovan Cvijic. Najvažnije morfološke pojave koje odreduju karstnu eroziju su: -škrape (bogazi) -vrtace(ponikave) -uvale -karstna polja na površini terena, kao i podzemni oblici (jame i pecine)
  • 14. Škrape- su uske i plitke, paralelne brazde na površinikarbonantnih stena. Nastaju korozivnim delovanjemvode i nemaju veci znacaj u oblikovanju karsta. Širina idubina škrapa iznosi od nekoliko cm do nekoliko dm.Duboke i dugacke škrape u golom kršu nazivaju sebogazi.Vrtace- su prema Cvijicu, ’’univerzalni inajkarakteristicniji oblik karsta’’.To su levkasta,tanjirasta, cak bunarasta udubljenja u terenu. Dno jeobloženo crvenicom ili glinom i crvenicom koja zaostajepri rastvaranju krecnjaka. Velicina vrtaca varira.Spajanjem više vrtaca nastaju uvale. Izduženaudubljenja u karstnom terenu su do nekoliko km, dok ješirina znatno manja.Karstna polja-su najveci i najznacajniji oblici u kršu. Tosu duboke depresije. Cesto predstavljaju terenskerovove ili oblike nastale erozionim dejstvom rekaponornica. U mnogim karstnim poljima se nalazekupasta brežuljkasta uzvišenja krecnjacke precage.
  • 15. • Podzemni karstni oblici: jame i pecine nastaju hemijskim i mehanickim radom površinskih i podzemnih voda. Jame ili ponori su pretežno vertikalna udubljenja ili proširene pukotine koje ponekad dosežu do nivoa podzemnih voda i povezuju površinski deo terena sa podzemnim vodenim tokovima-ponornicama.• Pecine su podzemni karsni oblici. Razlicitog su oblika i dimenzija.• Postaju korozivnim dejstvom vode na karbonantne stene i uticu na podzemnu cirkulaciju vode.• Po obliku karstnih oblika, hidrografskih i hidroloških svojstava, postoje dva osnovna tipa karsta.• Holokarst-ljuti ili potpuni karst, stvara se na cistim krecnjacima i velike je debljine, gde su svi površinski i podzemni oblici potpuno razvijeni. Holokarst podseca na kamenitu i bezvodnu pustinju u kojoj su karstna polja jedine zelene površine. Recni tokovi su retki i uglavnom u vidu ponornica.• Merokarst-zeleni ili nepotpuni karst najbolje je razvijen na terenima od karbonantnih stena manje debljine sa vecim ili manjim sadržajem ne rastvornih materija. U karstu nema kraških polja, a pecine su rede i manjih dimenzija.
  • 16. Mere i aktivnosti u sanaciji erozije Kao što nepravilan nacin korišcenja zemljišta može izazavati intenziviranje erozije, tako isto je moguce promenom nacina korišcenja ublažiti intenzitet erozije.Kako na mnogim mestima nije moguce ublažiti eroziju promenom nacina korišcenja zemljišta, razvijeni su brojni metodi i postupci za sanaciju erozionih procesa.Sanacija erozionih procesa se ostvaruje kombinacijom radova za sanaciju erozije na površini zemljišta, putem raznovrsnih bioloških i biotehnickih radova iradova za sanacuju korita bujicnih tokova kombinacijom tehnickih i biotehnickihradova. Posebna grupa antierozionih mera je skup adminstrativnih mera koje se propisuju uvidu obaveze korisnicima zemljišta o antierozionom nacinu gazdovanja zemljištom.Ove mere se tretiraju kao neinvesticione, jer troškovi njihovog sprovodenja nisu velikii padaju na teret korisnika zemljišta, a samo u malom delu troškova ucestvuje državnaorganizaciona jedinica, u delu planiranja, sprovodenja i kontrole izvršenja.
  • 17. K R A J

×