Sosyal Psikoloji Açısından Nazım Hikmet ve Kötülük Sunumu

696 views

Published on

Sosyal Psikolojideki Yüklemleme Kuramı Açısından Nazım Hikmet Şiirinde Kötülük

Doç.Dr. Ulas Basar Gezgin
Linkedin: http://www.linkedin.com/in/ulasbasargezgin

Özet

Sosyal psikolojideki yüklemleme kuramı, insanların kendilerine ilişkin olumlu ve olumsuz olayları (özellikle de başarı ve başarısızlıkları) ne tipte etmenlere (sürekli-değişebilir, genel-özel, kontrol edilebilir-edilemez, içsel-dışsal vb.) bağladığına ilişkin bir kuram olarak, lirik yönden çok epik yönleriyle kendini öne çıkaran toplumsal gerçekçi yazın yapıtlarına uygulanabilecek bir kavramsal çerçeve sunmaktadır. Toplumdaki kötülüğün ve kötü kişiliklerin yazınsal temsilleri, şairlerin ve yazarların kötümserliğine ve iyimserliğine göre, farklı nedenlere (bilinçsizlik, eğitimsizlik, örgütsüzlük, kötü niyet, yazgı, itaat kültürü, tutuculuk vb.) bağlanmaktadır. ‘Dünyanın En Tuhaf Mahluku’ şiirinde (“Akrep gibisin kardeşim”) ifadesini bulan Nazım Hikmet iyimserliği, dünyayı toz pembe olarak görmemekte; aynı zamanda, onun kötü yanlarını göstermekte; ancak, bunların değişebilir olduğunu vurgulamakta ve bu yönüyle, bireyin yazgı (felek) karşısında çaresizliğine vurgu yapan arabesk ruh halinden keskin bir biçimde ayrılmaktadır. Bu çalışmada, Nazım Hikmet şiiri, betimlediği ve/ya da yüklendiği kötü kişilikler (örneğin, işgal güçleri, faşistler, Amerikan emperyalizmi, polis, şairi yıllarca hapiste tutanlar ve gurbette ölmesine yol açanlar, Berkeley, Taranta Babu ile Benerci’nin düşmanları vd.) ve kötülüğü bağladığı etmenler açısından, yüklemleme kuramı ekseninde incelenmekte ve tartışmalarla, genel olarak, psikolojik yaklaşımların yazınsal metinlere uygulanmasına yönelik girişimler için çeşitli önerilerde bulunulmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Yazın ve psikoloji, Nazım Hikmet şiiri, toplumsal gerçekçilik, sosyal psikoloji ve yüklemleme kuramı

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
696
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
19
Actions
Shares
0
Downloads
4
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Sosyal Psikoloji Açısından Nazım Hikmet ve Kötülük Sunumu

  1. 1. Anahtar Konuşma: Sosyal Psikolojideki Yüklemleme Kuramı Açısından Nazım Hikmet Şiirinde Kötülük Doç.Dr. Ulaş Başar Gezgin ulasbasar@gmail.com http://www.linkedin.com/in/ulasbasargezgin http://www.slideshare.net/dr_gezgin 6 Mayıs 2014, 09:15-09:45 Edebiyatta Buluşma V “Edebiyatımızda Kötülük ve Kötüler” Öğrenci Sempozyumu 5-6 Mayıs 2014 Yeditepe Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü (Güzel Sanatlar Binası-8. Kat Konferans Salonu) 5/9/2014 1
  2. 2. Sosyal Psikolojideki Yüklemleme Kuramı Açısından Nazım Hikmet Şiirinde Kötülük • Özet • Sosyal psikolojideki yüklemleme kuramı, insanların kendilerine ilişkin olumlu ve olumsuz olayları (özellikle de başarı ve başarısızlıkları) ne tipte etmenlere (sürekli-değişebilir, genel-özel, kontrol edilebilir-edilemez, içsel-dışsal vb.) bağladığına ilişkin bir kuram olarak, lirik yönden çok epik yönleriyle kendini öne çıkaran toplumsal gerçekçi yazın yapıtlarına uygulanabilecek bir kavramsal çerçeve sunmaktadır. Toplumdaki kötülüğün ve kötü kişiliklerin yazınsal temsilleri, şairlerin ve yazarların kötümserliğine ve iyimserliğine göre, farklı nedenlere (bilinçsizlik, eğitimsizlik, örgütsüzlük, kötü niyet, yazgı, itaat kültürü, tutuculuk vb.) bağlanmaktadır. ‘Dünyanın En Tuhaf Mahluku’ şiirinde (“Akrep gibisin kardeşim”) ifadesini bulan Nazım Hikmet iyimserliği, dünyayı toz pembe olarak görmemekte; aynı zamanda, onun kötü yanlarını göstermekte; ancak, bunların değişebilir olduğunu vurgulamakta ve bu yönüyle, bireyin yazgı (felek) karşısında çaresizliğine vurgu yapan arabesk ruh halinden keskin bir biçimde ayrılmaktadır. Bu çalışmada, Nazım Hikmet şiiri, betimlediği ve/ya da yüklendiği kötü kişilikler (örneğin, işgal güçleri, faşistler, Amerikan emperyalizmi, polis, şairi yıllarca hapiste tutanlar ve gurbette ölmesine yol açanlar, Berkeley, Taranta Babu ile Benerci’nin düşmanları vd.) ve kötülüğü bağladığı etmenler açısından, yüklemleme kuramı ekseninde incelenmekte ve tartışmalarla, genel olarak, psikolojik yaklaşımların yazınsal metinlere uygulanmasına yönelik girişimler için çeşitli önerilerde bulunulmaktadır. • Anahtar Sözcükler: Yazın ve psikoloji, Nazım Hikmet şiiri, toplumsal gerçekçilik, sosyal psikoloji ve yüklemleme kuramı 5/9/2014 2
  3. 3. Yapıtları • Güneşi İçenlerin Türküsü (1928) • 835 Satır (1929) • Jokond ile Si-Ya-U (1929) • Varan 3 (1930) • 1+1=1 (1930) • Sesini Kaybeden Şehir (1931) • Benerci Kendini Niçin Öldürdü (1932) • Gece Gelen Telgraf (1932) • Taranta Babu'ya Mektuplar (1935) • Portreler (1935) • Simavne Kadısı Oğlu Şeyh Bedreddin Destanı (1936) • Saat 21-22 Şiirleri (1965) • Kurtuluş Savaşı Destanı (1965) • (Kuvâyi Milliye adıyla 1968) • Dört Hapishaneden (1966) • Rubailer (1966) • Yeni Şiirleri (1966) • Memleketimden İnsan Manzaraları (1966-67) • (Kitabın üçüncü cildi, 1965 yılında "Şu 1941 Yılında" adıyla yayımlanmıştır) • İlk Şiirleri (1969) • Son Şiirleri (1970) • Nâzım Hikmet ve Seçme Şiirleri (1975, hazırlayan: Asım Bezirci) • Tüm Eserleri (1975-1980, Cem Yayınevi, 8 kitap, bütün şiirler) • Nâzım Hikmet'in Bilinmeyen İki Şiir Defteri (1980, hazırlayan: Kemal Sülker) • Nâzım Hikmet Toplu Yapıtları (26 Kitap, Adam Yayınları, 1988-1992) 5/9/2014 3
  4. 4. Öne Çıkan Şiirleri• 21 1 924 • Açlık Ordusu Yürüyor • Asya-Afrika Yazarlarına • Aşı • Ben Senden Önce Ölmek İsterim • Benerci Kendini Niçin Öldürdü? • Benim Oğlan Fotoğraflarda Büyüyor • Berkley • Beş Satırla • Beyazıt Meydanındaki Ölü • Bir Acayip Duygu • Bir Ayrılış Hikayesi • Bir Cezaevinde Tecritteki Adamın Mektupları • Bir Gemici Türküsü • Bir Hazin Hürriyet • Bir Kız Vardı Japonya'da • Bir Küvet Hikayesi • Bu Vatana Nasıl Kıydılar • Bulutlar Adam Öldürmesin • Büyük İnsanlık • Cevap Dört Numara • Ceviz Ağacı • Çankırı Hapisanesinden Mektuplar • Çarlık Rusyasının Ölümü • Çınarı Yıkmak İçin Baltayı Köküne Vururlar • Çocuklar Ölebilir Yarın • Çocuklarımıza Nasihat • Davet • Doğum • Dört Hapisaneden (İstanbul, Ankara, Çankırı, Bursa) • Dörtlük • Dünyanın En Tuhaf Mahluku • Dünyayı Verelim Çocuklara • Fakir Bir Şimal Kilisesinde Şeytan ile Rahibin Macerası • Gazete Fotoğrafları Üstüne • Gece Gelen Telgraf • Gelmiş Dünyanın Dört Bir Ucundan • Gerileyen Türkiye Yahut Adnan Menderes'e Öğütler • Giden • Giderayak • Gömlek Pantolon Kasket ve Fötre Dair • Gövdemdeki Kurt • Gözlerin • Güneşi İçenlerin Türküsü • Güneşin Sofrasında • Güz • Haber • Hasret • Hasret • Herkes Gibi • Hiçbir Ağaç Böyle Harikulade Bir Yemiş Vermemiştir • Hiciv Vadisinde Bir Tecrübei Kalemiye • Hoşgeldin • Hürriyet Kavgası • İstanbul'da, Tevkifane Avlusunda • İyimser Adam • İyimserlik 5/9/2014 4
  5. 5. Öne Çıkan Şiirleri • İstanbul'da, Tevkifane Avlusunda • İyimser Adam • İyimserlik • Japon Balıkçısı • Kadınlarımızın Yüzleri • Kalbim • Kanter İçinde • Karlı Kayın Ormanında • Kemal Tahir'e Mektup • Kerem Gibi • Kırkıncı Yılımız • Kışlık Saray • Kız Çocuğu • Kore'de Ölen Bir Yedek Subayımızın Menderes'e Söyledikleri • Kuvâyi Milliye • Lodos • Mavi Gözlü Dev, Minnacık Kadın ve Hanımelleri • Mavi Liman • Memleketimde n İnsan Manzaraları • Memleketimde n İnsan Manzaraları'nda n • Merhaba Çocuklar • Mor Menekşe, Aç Dostlar ve Altın Gözlü Çocuk • Mukaddes Karın • Münevver'in Doğum Günü • Nerden Gelip Nereye Gidiyoruz? • Neyi Bildirir Sayılar • Nikbinlik • Niyazalant Sömürgesi • Orkestra • Otobiyografi • Ölçü • Ölüme Dair • Orada Tanıdıklarım I • Orada Tanıdıklarım II • Piraye İçin Yazılmış : Saat 21-22 Şiirleri • Portatif Karyola • Postacı • Radyoaktiviteli Yağmurlar Üstüne • Rubailer • Salkımsöğüt • Saman Sarısı • Sen • Ses • Sesler Geliyor • Silahsız İnsanlar • Şair • Şarkılarımız • Şehitler • Şeyh Bedrettin Destanı • Tahirle Zühre Meselesi • Taranta - Babu'ya Mektuplar • Teftiş • Trafik Memurları • Türkiye İşçi Sınıfına Selam • Üç Selvi • Vasiyet • Vatan Haini • Veda • Yarıda Kalan Bir Bahar Yazısı • Yaşamaya Dair • Yine İyimserlik Üstüne • Yine Memleketim Üstüne Söylenmiştir • Yine Ölüme Dair • Yine Yağmur Üstüne • Yirminci Asra Dair • Yolculuk • Yürümek • Zafere Dair 5/9/2014 5
  6. 6. • Sistem vs. İnsanlar • İnsanlar: Kötü, iyi. • Kötü: Şimdilik kötü, her zaman kötü • Kötü: Biraz kötü, tümüyle kötü • Kötülükleri kendilerinden kaynaklanıyor vs sistemden / geri bırakılmışlıktan / cahillikten / kandırılmışlıktan 5/9/2014 6
  7. 7. Kötüler • Halk (akrep, koyun) • İşkenceciler • Adnan Menderes • ABD (Japonya, Kore, Küba vb.) • Filozoflar (Berkeley) • Eski sevgili • Davasından dönenler • Atatürk (?) • İşgalci emperyalistler (Anadolu) • Osmanlı Ordusu (Bedreddin) • İtalyan/ İngiliz sömürgeciliği • Bu karayı sürenler alnına 5/9/2014 7
  8. 8. Gizli Özne Olarak Kötülük • Açlık Ordusu • Asker Kaçakları 5/9/2014 8
  9. 9. • Materyalist/tarihsel diyalektik • Anlatının çatışma olarak kurgulanması. • Anlatıbilimde çatışmanın diğer anlamı. 5/9/2014 9

×