POLITYKA GOSPODARCZAPOLITYKA GOSPODARCZABlok IVBlok IVJAK DAWNIEJ WYGLĄDAŁAJAK DAWNIEJ WYGLĄDAŁAPOLITYKA GOSPODARCZA?POLIT...
1.1.Poprzednim razem staraliśmy się „rozłożyć” gospodarkęnarodową na części składowe i poznać jej: zasoby (naturalne, maj...
2.2.Aby móc mówić o gospodarce w jej współczesnym rozumieniu,musi istnieć zintegrowany organizm gospodarczy.Z kolei do pro...
3.3.XVII wiek – rozkwit protekcjonizmuOkres dominacji bogacącej się warstwy kupieckiej oczekującejod silnie scentralizowan...
4.4.…. synonimem bogactwa są kruszce szlachetne źródłem bogactwa jest dodatni bilans handlowyoparty na eksporcie towarów...
5.5.XVII wiek – protekcjonizm francuskiDziesięciolecia scentralizowanego zarządzania państwem przezpierwszych ministrów Fr...
6.6.XVII wiek – protekcjonizm francuskiSystem gospodarczy zwany KOLBERTYZMEM: scentralizowanie systemu finansowego,ekonom...
7.7.XVII wiek – protekcjonizm angielskiOkres walki o dominację handlową i kolonialną Anglii.Akt nawigacyjny z 1651 roku uc...
8.8.Akt nawigacyjny z 1660 roku (uchwalony przez parlamentmonarchii Karola II): cały zamorski handel Anglii i jej kolonii...
9.9.XVII wiek – złoty wiek kompanii handlowychChoć kompanie handlowe powstawały już w XVI w. (angielskiekompanie: Moskiews...
10.10.Odpowiedzią na imperialną politykę Anglii były, ze strony: Holandii – Holenderska Kompania Wschodnioindyjska(1602 r...
Hiszpańskie imperium kolonialne XVI-XX w.Hiszpańskie imperium kolonialne XVI-XX w.11.11.
Imperium Brytyjskie – maksymalny zasięg koloniiImperium Brytyjskie – maksymalny zasięg kolonii12.12.
13.13.XVIII wiek – odwrót od protekcjonizmuFrancuscy i angielscy przedsiębiorcy i kupcy wysuwająpostulaty swobody działani...
14.14.XVIII-wieczny francuski liberalizm gospodarczyKrach na paryskiej giełdzie latem 1720 r. (afera Johna Law iupadek Sta...
FizjokratyzmFizjokratyzmFranFranççois Quesnay i jegoois Quesnay i jego tablica ekonomicznatablica ekonomiczna (1758 r.)(17...
16.16.Przełom XVIII i XIX wieku – angielska klasyczna szkołaekonomii1776 r. – Adam Smith wydaje dzieło „Badania nad naturą...
17.17.Zgodnie z angielską klasyczną szkołą ekonomii państwopowinno ograniczyć swoje funkcje do: ochrony porządku, w tym o...
18.18.II poł. XVIII wieku – rewolucja przemysłowa w Anglii 1735 r. – koks zastępuje węgiel drzewny przy wytopiesurówki 1...
19.19.1817 r. – David Ricardo publikuje pracę „Zasady ekonomiipolitycznej i opodatkowania”, analizującą istotę rentyekonom...
20.20.XIX wiek – liberalizm jednych, protekcjonizm innychLiberalna Anglia…Od początku XIX wieku siła angielskiej gospodark...
Imperium Brytyjskie – 1897 rokImperium Brytyjskie – 1897 rok 21.21.
22.22.niezdecydowana Francja…O ile już rewolucja francuska przyznała wszystkim obywatelomprawo prowadzenia działalności go...
23.23.protekcjonistyczne Niemcy…18 państw niemieckich tworzy Niemiecki Związek Celny (1834 r.)– strefę wolnego handlu.Zara...
24.24.… i równie protekcjonistyczne Stany ZjednoczoneXIX-wieczne Stany Zjednoczone są zwolennikiem liberalizmugospodarczeg...
25.25.XIX-wieczna polityka gospodarcza wyraźnie zatem hołdujeprzekonaniu, że na liberalizm i wolny handel mogą sobiepozwol...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Pg 2013 wykład 4 (historia pg 1)

565 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
565
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Pg 2013 wykład 4 (historia pg 1)

  1. 1. POLITYKA GOSPODARCZAPOLITYKA GOSPODARCZABlok IVBlok IVJAK DAWNIEJ WYGLĄDAŁAJAK DAWNIEJ WYGLĄDAŁAPOLITYKA GOSPODARCZA?POLITYKA GOSPODARCZA?cz. 1cz. 1
  2. 2. 1.1.Poprzednim razem staraliśmy się „rozłożyć” gospodarkęnarodową na części składowe i poznać jej: zasoby (naturalne, majątkowe i czynnika pracy) strukturę (układ strukturalny: rodzajowy, przestrzenny,własnościowo-podmiotowy i instytucjonalny),oraz określić metody oceny jej kondycji – w układzie statycznym(PKB, PNB, społeczna wydajność pracy, kapitałochłonność,pracochłonność luka PNB) i dynamicznym (tempo wzrostu,stopa wzrostu).Ponieważ czas już przejść do właściwego tematu – w jegopraktycznym ujęciu – zapoznajmy się dzisiaj z dawnymikoncepcjami prowadzenia polityki gospodarczej.
  3. 3. 2.2.Aby móc mówić o gospodarce w jej współczesnym rozumieniu,musi istnieć zintegrowany organizm gospodarczy.Z kolei do prowadzenia polityki gospodarczej konieczna jest: władza publiczna aparat urzędniczy (biurokracja) rozwinięta gospodarka towarowo-pieniężna społeczeństwo o ukształtowanej strukturze.XV wiek rozpoczął okres kształtowania się zintegrowanychorganizmów gospodarczych i rozwój gospodarki towarowo-pieniężnej.XVI wiek to ostateczne starcie zacofanej gospodarczo potęgikolonialnej – Hiszpanii – z ekspansywną, innowacyjną Anglią,zakończone klęską tej pierwszej (spektakularny koniec„niezwyciężonej armady”).
  4. 4. 3.3.XVII wiek – rozkwit protekcjonizmuOkres dominacji bogacącej się warstwy kupieckiej oczekującejod silnie scentralizowanej władzy państwa (monarchiiabsolutnej) ochrony i wsparcia dla swoich przedsięwzięćgospodarczych.Panuje system protekcjonizmu państwowego określany jakoMERKANTYLIZM, twierdzący iż….(i tu przypominamy sobie wiedzę z przedmiotu znanego podskrótową nazwą MSG)
  5. 5. 4.4.…. synonimem bogactwa są kruszce szlachetne źródłem bogactwa jest dodatni bilans handlowyoparty na eksporcie towarów przetworzonych iimporcie brakujących surowców najbogatszy kraj wygrywa konkurencję z innymi tylko dobrobyt pozwala kumulować siłę nie wszystkie aktywności ekonomiczne sąrównie ważne.
  6. 6. 5.5.XVII wiek – protekcjonizm francuskiDziesięciolecia scentralizowanego zarządzania państwem przezpierwszych ministrów Francji*: Armand-Jean de Richelieu (1624-1642)** Julies’a Mazarin (1642-1661)po czym władzy absolutnej króla Ludwika XIV, Króla-Słońce(1661-1715, 54 lata!) i jego ministra finansów (GeneralnegoKontrolera Finansów 1661-1683) Jean-Baptist Colbert’a.* Pierwszy minister Francji to stanowisko.** Nie uczymy się dat na pamięć, wystarczy wiedzieć, w którym wieku miało to miejsce.
  7. 7. 6.6.XVII wiek – protekcjonizm francuskiSystem gospodarczy zwany KOLBERTYZMEM: scentralizowanie systemu finansowego,ekonomicznego i administracyjnego wysokie cła importowe (osłona krajowegoprzemysłu) ulgi podatkowe i premie dla eksporterów monopol państwa na produkcję wielu towarów zakładanie manufaktur królewskich agresywna polityka kolonialna wsparta budowąpotężnej floty wojennej (258 nowych okrętów wczasach Colbert’a)
  8. 8. 7.7.XVII wiek – protekcjonizm angielskiOkres walki o dominację handlową i kolonialną Anglii.Akt nawigacyjny z 1651 roku uchwalony przez KadłubowyParlament Olivera Cromwella: dowóz towarów z krajów europejskich do Anglii tylko nastatkach pod banderą angielską lub kraju pochodzeniatowaru dowóz towarów z krajów pozaeuropejskich tylko na statkachpod banderą angielską przynależność państwowa dla statków zbudowanych wangielskich stoczniach, będących własnością Anglików, zangielskimi dowódcami i załogami
  9. 9. 8.8.Akt nawigacyjny z 1660 roku (uchwalony przez parlamentmonarchii Karola II): cały zamorski handel Anglii i jej kolonii tylko statkamiangielskimi najważniejsze towary z kolonii angielskich transportowanejedynie do lub przez porty angielskie
  10. 10. 9.9.XVII wiek – złoty wiek kompanii handlowychChoć kompanie handlowe powstawały już w XVI w. (angielskiekompanie: Moskiewska - 1555 r., Wschodnia - 1579 r.,Lewantyńska - 1588 r.), prawdziwą potęgą staje się dopieroBrytyjska Kompania Wschodnioindyjska (1600 r.)wyposażona w przywileje: monopolu handlowego z Indiami Wschodnimi (do 1813r.) i Chinami (do 1833 r.) utrzymywania własnej floty, armii i administracjina terenach kolonizowanych zawierania układów politycznych posiadania własnej waluty.
  11. 11. 10.10.Odpowiedzią na imperialną politykę Anglii były, ze strony: Holandii – Holenderska Kompania Wschodnioindyjska(1602 r.) i Holenderska Kompania Zachodnioindyjska(1621 r.), ta ostatnia kolonizująca obie Ameryki (z prawemprowadzenia wojen zaczepnych) Danii – Duńska Kompania Wschodnioindyjska (1616 r.) Francji – Francuska Kompania Wschodnioindyjska(1664 r.) i szereg innych.
  12. 12. Hiszpańskie imperium kolonialne XVI-XX w.Hiszpańskie imperium kolonialne XVI-XX w.11.11.
  13. 13. Imperium Brytyjskie – maksymalny zasięg koloniiImperium Brytyjskie – maksymalny zasięg kolonii12.12.
  14. 14. 13.13.XVIII wiek – odwrót od protekcjonizmuFrancuscy i angielscy przedsiębiorcy i kupcy wysuwająpostulaty swobody działania gospodarczego i wolnościekonomicznej.Rodzi się pogląd filozoficzno-ekonomiczny głoszący wolnośćjednostki, określany jako LESEFERYZM: laissez faire (franc. pozwólcie czynić, niesprzeciwiajcie się) laissez passer (franc. pozwólcie przechodzić) laissez aller (franc. pozwólcie biec)Leseferyzm tworzy podstawy nowej polityki gospodarczej –LIBERALIZMU GOSPODARCZEGO
  15. 15. 14.14.XVIII-wieczny francuski liberalizm gospodarczyKrach na paryskiej giełdzie latem 1720 r. (afera Johna Law iupadek Stałej Kompanii Indyjskiej mającej królewski monopolhandlu na wszystkich morzach) powoduje, że francuscyekonomiści „odkrywają” ziemię jako lokatę kapitału.We Francji rodzi się ruch intelektualny, FIZJOKRATYZM,który: jest przeciwny interwencjonizmowipaństwowemu w polityce gospodarczej (koniecpaństwowych preferencji dla przemysłu i handlu) żąda ograniczenia ingerencji państwa do sferyrobót publicznych i organizacji oświaty za jedyną podstawę tworzenia dochodu uważaziemię
  16. 16. FizjokratyzmFizjokratyzmFranFranççois Quesnay i jegoois Quesnay i jego tablica ekonomicznatablica ekonomiczna (1758 r.)(1758 r.)Społeczeństwo to 4 klasy:• właściciele ziemscy• klasa produkcyjna (chłopioraz dzierżawcy ziemi)• klasa jałowa (kupcy,rzemieślnicy,przemysłowcy, robotnicy)• biedota (nie bierze udziałuw obiegu dóbr)Punkt wyjścia obiegu dóbr:• roczne nakładyinwestycyjne w rolnictwie wwysokości 3 mld liwrów• dzięki „współpracy” siłprzyrody rolnictwo tworzyprodukt o wartości 5 mldliwrów (z czego 2 mld toprodukt czysty).15.15.
  17. 17. 16.16.Przełom XVIII i XIX wieku – angielska klasyczna szkołaekonomii1776 r. – Adam Smith wydaje dzieło „Badania nad naturą iprzyczynami bogactwa narodów”, w którym formułuje ideę:„Tak jak planety krążą po swoich orbitach i sąchronione przed zderzeniem przez niewidzialnesiły grawitacji, tak ludzie mogą prowadzićbezpiecznie swe ekonomiczne interesy dzięki"niewidzialnej ręce rynku„…”
  18. 18. 17.17.Zgodnie z angielską klasyczną szkołą ekonomii państwopowinno ograniczyć swoje funkcje do: ochrony porządku, w tym ochrony konkurencji iwolności działania prywatnych przedsiębiorców spraw obronności kraju wymiaru sprawiedliwościAngielska klasyczna szkoła ekonomii tak jak francuski leseferyzm popierała liberalizmgospodarczy, ale źródło tworzenia wartości i dochodu upatrywała nie w ziemi, awe wzroście potencjału przemysłowego i specjalizacjiposzczególnych krajów w produkcji dóbr, co pozwala obniżyćkoszty wytwarzania.Gdzie szukać przyczyny odmiennego – w stosunku dofrancuskiego leseferyzmu - podejścia angielskiegoliberalizmu do gospodarki?
  19. 19. 18.18.II poł. XVIII wieku – rewolucja przemysłowa w Anglii 1735 r. – koks zastępuje węgiel drzewny przy wytopiesurówki 1763 r. – maszyna parowa Jamesa Watt’a 1785 r. – krosno mechaniczne (40-krotny wzrost wydajnościmaszyn włókienniczych)
  20. 20. 19.19.1817 r. – David Ricardo publikuje pracę „Zasady ekonomiipolitycznej i opodatkowania”, analizującą istotę rentyekonomicznej.Podział produktu społecznego między grupyspołeczne to: praca (i zapłata za nią) dla robotników zysk dla kapitalistów renta dla posiadaczy ziemskichD. Ricardo twierdził, iż wzrostowi gospodarczemusprzyja swobodna wymiana handlowa międzykrajami.
  21. 21. 20.20.XIX wiek – liberalizm jednych, protekcjonizm innychLiberalna Anglia…Od początku XIX wieku siła angielskiej gospodarki powoduje, żeochrona własnego przemysłu staje się zbędna, a merkantylizminnych krajów – szkodliwy.Zwycięża doktryna wolnego handlu. Począwszy od 1820 r.następuje: znoszenie ceł importowych na surowce i cełeksportowych dopuszczenie do handlu z brytyjskimi koloniamistatków innych bander – na zasadzie wzajemności.
  22. 22. Imperium Brytyjskie – 1897 rokImperium Brytyjskie – 1897 rok 21.21.
  23. 23. 22.22.niezdecydowana Francja…O ile już rewolucja francuska przyznała wszystkim obywatelomprawo prowadzenia działalności gospodarczej – produkcyjnej ihandlowej – protekcjonizm handlowy i jego instrumenty (cła)znikają tylko na krótko (1860-1871) i zostają przywrócone powojnie francusko-pruskiej.Zauważmy (choć nie uczmy się tych dat i faktów na pamięć), żeXIX w. jest dla Francji (i jej gospodarki) nader burzliwy: w 1792 r. rewolucja zastępuje monarchię I Republiką w 1804 r. Francja zostaje proklamowana cesarstwem po upadku Napoleona w 1815 r. znowu powraca monarchia w 1830 r. tzw. rewolucja lipcowa tworzy monarchiękonstytucyjną, zastąpioną w 1848 r. przez II Republikę w 1852 Napoleon III ogłasza powstanie II cesarstwa w 1870 r. zostaje obalony, zaś Francja staje się III Republiką.W tych warunkach trudno prowadzić politykę liberalizmuW tych warunkach trudno prowadzić politykę liberalizmugospodarczego (i w ogóle jakąkolwiek politykę gospodarczą)…gospodarczego (i w ogóle jakąkolwiek politykę gospodarczą)…
  24. 24. 23.23.protekcjonistyczne Niemcy…18 państw niemieckich tworzy Niemiecki Związek Celny (1834 r.)– strefę wolnego handlu.Zarazem zwyciężają idee tzw. narodowej szkoły wekonomii. Jej twórca, Friedrich List, zwolennikprotekcjonizmu ogłasza, iż: korzyści z wolnej wymiany osiągają tylko krajegospodarczo silniejsze należy chronić rodzimy przemysł przedmonopolem krajów wyżej rozwiniętych,przynajmniej do czasu, aż osiągnie zdolnośćsamodzielnego konkurowania
  25. 25. 24.24.… i równie protekcjonistyczne Stany ZjednoczoneXIX-wieczne Stany Zjednoczone są zwolennikiem liberalizmugospodarczego (wewnątrzkrajowego), prowadząc zarazemkonsekwentnie politykę protekcjonizmu (zewnętrznego), bychronić swoją gospodarkę przed przemysłem angielskim.Łączy się to z izolacjonizmem w polityce zagranicznej –doktryna Monroe (1823 r.) głosi, iż:„Kontynent amerykański nie może podlegać dalszejkolonizacji ani ekspansji politycznej ze stronyEuropy, w zamian zaś Stany Zjednoczone niebędą ingerować w sprawy państw europejskich iich kolonii”
  26. 26. 25.25.XIX-wieczna polityka gospodarcza wyraźnie zatem hołdujeprzekonaniu, że na liberalizm i wolny handel mogą sobiepozwolić (i są nimi zainteresowane) wyłącznie potęgigospodarcze – pozostałe kraje w naturalny sposób sąskazane na protekcjonizm.

×