Trêng ®¹i häc ngo¹i th¬ng
              Khoa kinh tÕ ngo¹i th¬ng




         Kho¸ luËn tèt nghiÖp

    §Ò tµi:

 Gi¶i ph¸...
Môc lôc

Lêi më ®Çu..................................................1
Ch¬ng I
Kh¸i qu¸t chung vÒ thÞ trêng rau qu¶ Mü.......
3. C¬ cÊu nhËp khÈu..........................32
       3.1. NhËp khÈu rau..........................32
     3.2. NhËp khÈu ...
1.1.2. Xu híng biÕn ®éng cña kim ng¹ch xuÊt
                 khÈu rau qu¶ ViÖt Nam vµo thÞ trêng Mü. 59
          1.2.    ...
I. §Þnh híng xuÊt khÈu rau qu¶ vµo thÞ trêng Mü 85
    1. Dù b¸o thÞ trêng rau qu¶ cña Mü trong nh÷ng
         n¨m tíi.......
2.2. ChÝnh s¸ch ph¸t triÓn thÞ trêng xuÊt khÈu
          rau qu¶.................................119
       2.3. ChÝnh s¸c...
Lêi më ®Çu
    Sau h¬n 15 n¨m ®æi míi, ®Êt níc ta ®· ®¹t ®îc
nh÷ng thµnh c«ng     rÊt ®¸ng kÓ. Tõ mét níc n«ng
nghiÖp ph¶i...
Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng xuÊt khÈu cña rau qu¶ ViÖt
Nam vµo thÞ trêng Mü trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y
    Ch¬ng 3: §Þnh híng vµ gi¶i...
Ch¬ng I
    Kh¸i qu¸t chung vÒ thÞ trêng rau qu¶ Mü
I. T×nh h×nh tiªu thô
    1. §Æc ®iÓm cña thÞ trêng rau qu¶ Mü
    Hîp...
kh¾p níc Mü. Vai trß cña c¸c nhµ trung gian ph©n
phèi nh ngêi chuyªn nhËp khÈu, ngêi b¸n bu«n ngµy
cµng gi¶m, cßn vai trß ...
2. NÐt chung vÒ t×nh h×nh tiªu thô rau qu¶ cña thÞ trêng
      Mü
    ThÞ trêng Mü ®îc coi lµ thÞ trêng tiªu dïng lín
nhÊt...
s¶n phÈm chÕ biÕn ®îc yªu thÝch vµ tiªu dïng nhiÒu
thø hai sau hoa qu¶ t¬i. §Æc biÖt ngêi Mü thÝch sö
dông c¸c lo¹i níc Ðp...
C¶i
     xanh      3.3     3.9      3.8    3.5    3.2
     C¶i b¾p   4.5     4.0      4.7    4.7    4.4
     Cµ rèt    7.7...
n¨m tríc, ë møc 80kg/ngêi. Trong 3% t¨ng so víi n¨m
tríc ®ã, chñ yÕu lµ do lîng tiªu dïng qu¶ t¬i t¨ng,
®Æc biÖt lµ qu¶ cã...
2001, trung b×nh mçi ngêi lµ 129 kg, trong ®ã cã 45
kg hoa qu¶ t¬i, 84 kg hoa qu¶ chÕ biÕn díi c¸c d¹ng
kh¸c nhau. Tiªu th...
qu©n ®Çu ngêi trong nh÷ng n¨m qua lµ 13kg, trong ®ã
møc cao nhÊt lµ 14,3kg n¨m 1999. HiÖn nay, lîng
chuèi tiªu thô cã gi¶m...
®é   t¨ng tiªu     dïng cña     ®u ®ñ   nhËp khÈu    ë Mü   lµ
10%/n¨m.
       3. T©m lý, thÞ hiÕu, tËp qu¸n tiªu dïng
   ...
v× vËy nh÷ng yªu cÇu vÒ vÖ sinh kiÓm dÞch thùc phÈm
cña níc nµy rÊt kh¾t khe. C¸c s¶n phÈm rau qu¶ ®îc
coi lµ ®ñ tiªu chuÈ...
chÕ biÕn díi d¹ng ®ãng hép, sÊy kh«, muèi. Thùc
chÊt, c¸c lo¹i qu¶ vµ rau giµu gi¸ trÞ dinh dìng h¬n
khi ®îc sö dông ë d¹n...
- T¨ng nhu cÇu ®èi víi c¸c s¶n phÈm tiÖn dông
    - T¨ng c¬ héi chän lùa c¸c s¶n phÈm ®a d¹ng
    - T¨ng nhu cÇu ®èi víi c...
Ilinoi,   “Vµnh ®ai lóa mú” lín nhÊt lµ vïng l·nh thæ
ngò hå, giíi h¹n bëi c¸c vïng Mitxitxipi vµ Mitxuri,
c¸c lo¹i c©y ¨n...
B¶ng 3: S¶n lîng rau vµ qu¶ cña Hoa Kú trong nh÷ng
           n¨m gÇn ®©y (§¬n vÞ: 1000 tÊn)


       N¨m        1998     ...
2.1. S¶n lîng rau
    N¨m 2001, tæng s¶n lîng rau gi¶m 7%, chñ yÕu do
diÖn tÝch gieo trång gi¶m, thêi tiÕt mïa xu©n qu¸ Èm...
2.2. S¶n lîng qu¶
       Sau mét n¨m thÊt thu v× thêi tiÕt xÊu, gi¸ l¹nh
kÐo dµi lµm n¨ng suÊt cña hÇu hÕt c¸c lo¹i qu¶ ®Ò...
mét sè lo¹i qu¶ chÝnh yÕu nh : nho, t¸o, cam ®Òu
gi¶m, kÐo theo viÖc gi¶m mïa mµng cña c¶ níc. Khèi
lîng t¸o gi¶m 10% so v...
îng nho t¨ng 12%. §©y lµ vô nho ®îc mïa thø hai
trong suèt nhiÒu n¨m qua, s¶n lîng nho chiÕm 43%
trong tæng s¶n lîng qu¶ k...
B¶ng 4: T×nh h×nh s¶n lîng mét sè lo¹i qu¶ chÝnh ë
             Mü trong nh÷ng n¨m qua ( §¬n vÞ: tÊn)

       N¨m         ...
s¶n lîng lµ 6,4 triÖu tÊn, gi¶m 4% so víi n¨m 2002,
nhng t¨ng 7% so víi n¨m 2001. Nho ë bang California
chiÕm tû träng 89%...
b¬, døa chñ yÕu trång ë Hawai. S¶n lîng b¬ cña Mü
kh«ng lín, chØ ë møc trung b×nh 187 ngµn tÊn mçi
n¨m, víi s¶n lîng cao n...
sinh häc, ho¸ häc vµ lý häc trong tÊt c¶ c¸c c«ng
®o¹n s¶n xuÊt/chÕ biÕn thùc phÈm nãi chung.
    HACCP ®îc ban hµnh th¸ng...
- Ph©n tÝch mèi nguy vµ c¸c biÖn ph¸p phßng ngõa
    - X¸c ®Þnh ®iÓm kiÓm so¸t tíi h¹n (critical
control points)
    - X©y...
- Phï hîp víi c¸c quy ®Þnh vÒ kiÓm dÞch cña
USDA, cã thÓ ph¶i xin giÊy phÐp
    - Phï hîp víi c¸c quy ®Þnh vÒ ®¬n hµng nhË...
B¶ng 5: Nh÷ng v¨n b¶n ph¸p luËt ®iÒu tiÕt chÕ ®é
         nhËp khÈu hµng ho¸ thuéc quy ®Þnh nµy


                Lo¹i biÖ...
îng vµ ®é chÝn (7U.S.C.608(e)). C¸c hµng nµy ph¶i
qua gi¸m ®Þnh vµ chøng chØ gi¸m ®Þnh ph¶i do C¬ quan
gi¸m    ®Þnh   vµ  ...
0807.20.00 00        §u ®ñ             5,4%           35%

         Nguån: Harmonized Tariff Schedule of               Uni...
s¶n phÈm tõ vên bao gåm rau qu¶ t¬i, rau qu¶ chÕ
biÕn vµ ®å uèng chÕ biÕn tõ rau qu¶. Trong nh÷ng n¨m
gÇn ®©y, kim ng¹ch n...
13,6% n¨m 2000. Rau t¬i nhËp khÈu chñ yÕu vµ æn ®Þnh
tõ c¸c níc: Hµ Lan, Pªru, CostaRica, Céng hoµ §«-mi-
ni-ca.

     Mü ...
xuÊt khÈu níc ngoµi ph¶i ®èi mÆt víi lÖnh cÊm nhËp
khÈu cña Mü do nghi ngê trong c¸c l« hµng cã chøa Êu
trïng mét loµi ruå...
B¶ng 7: C¬ cÊu rau nhËp khÈu theo c¸c n¨m (§¬n vÞ:
                            triÖu USD)


            N¨m              2...
trong toµn bé rau nhËp khÈu vÉn lµ cµ chua trong
nh÷ng n¨m qua, tiÕp theo lµ khoai t©y, da chuét,
hµnh vµ h¹t tiªu. Sau ®©...
trong tèp nh÷ng níc nhËp khÈu nÊm lín nhÊt thÕ giíi,
n¨m 2001 nhËp khÈu 18, 614 triÖu, t¨ng 9% so víi n¨m
2000.
    Ngoµi ...
t¨ng nhanh trong nh÷ng n¨m qua do thÞ hiÕu thÝch
tiªu dïng qu¶ “l¹” gia t¨ng ë níc nµy.
      Mü lµ níc nhËp khÈu døa vµ x...
§u ®ñ nhËp khÈu chñ yÕu lµ díi d¹ng t¬i vµ tõ c¸c n-
íc cã khÝ hËu nhiÖt ®íi.
      Trong nh÷ng n¨m qua, chuèi vÉn lµ lo¹i...
îng xuÊt khÈu lo¹i qu¶ nµy chiÕm tíi 10% lîng xuÊt
khÈu qu¶ cã mói toµn cÇu. Qu¶ cã mói lµ nh÷ng qu¶
nh: cam, quýt, bëi, c...
cam nhËp khÈu tõ nh÷ng níc thuéc §i¹ Trung H¶i. NhËp
khÈu chñ yÕu vµo th¸ng 9 th¸ng 10 víi khèi lîng h¬n
65.000 tÊn.
    3...
Ba Nha lµ níc xuÊt khÈu khoai t©y lín nhÊt vµo thÞ
trêng Mü.
      C¸c lo¹i qu¶ nhËp khÈu cña Mü, chñ yÕu lµ nh÷ng
qu¶ nhi...
trong tèp 10 níc xuÊt khÈu lín nhÊt. Tríc n¨m 2000,
lîng døa nhËp khÈu tõ Peru hÇu nh kh«ng cã, nhng ®Õn
n¨m 2000 ®· ®¹t ®...
Ch¬ng II
Thùc tr¹ng xuÊt khÈu rau qu¶ cña ViÖt Nam vµo
     thÞ trêng Mü trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y
I. §¸nh gi¸ chung vÒ t×nh...
n¨ng suÊt ®îc c¶i thiÖn vµ s¶n lîng còng t¨ng nhiÒu
qua c¸c n¨m.
    1. DiÖn tÝch
        C¶ níc cã 12 triÖu ha ®Êt canh t...
lµ §ång b»ng s«ng Cöu Long víi diÖn tÝch h¬n 77 ngµn
ha. S¶n xuÊt rau ®îc quy thµnh 2 vïng chÝnh: Vïng
rau chuyªn doanh ve...
tæng diÖn tÝch c©y ¨n tr¸i), víi møc t¨ng b×nh qu©n
hµng n¨m lµ 12,1%/n¨m. DiÖn tÝch c¸c c©y kh¸c (sÇu
riªng, thanh long, ...
vïng §ång b»ng s«ng Hång (§BSH) vµ B¾c Trung bé cã
kho¶ng tõ 40-50 ngh×n ha. C¸c tØnh träng ®iÓm víi
mét sè lo¹i c©y ¨n qu...
2. S¶n lîng vµ n¨ng suÊt
       Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n cho
biÕt, trong n¨m 2001, tæng diÖn tÝch rau qu¶ Vi...
1999 lµ 90kg/n¨m th× møc b×nh qu©n ®Çu ngêi níc ta
cßn thÊp. Tuy nhiªn n¨ng suÊt nhiÒu lo¹i rau (nh b¾p
c¶i, da hÊu, cµ ch...
1995 1996 1997 1998 1999 2000 2002
      DiÖn   tÝch 346    37   42   44   51   565
gieo trång c©y ,4             5,1   6,...
1995 1996 1997 1998 1999 2000                   2002
+     N¨ng   suÊt                                                   1...
so víi n¨ng suÊt thùc thu khi c©y ¨n qu¶ ®Õn giai
®o¹n cho thu ho¹ch kh¸ æn ®Þnh.

    3. Thùc tr¹ng chÕ biÕn vµ b¶o qu¶n ...
chuyªn dïng. VËy mµ vÉn cha ®¹t yªu cÇu, do mÉu m·
cßn xÊu, thao t¸c thñ c«ng dÉn ®Õn tÝnh ®ång bé
kh«ng cao. Nh÷ng h¹n ch...
®©y ngµnh c«ng nghiÖp chÕ biÕn rau qu¶ ë ViÖt Nam
chñ yÕu gåm c¸c doanh nghiÖp nhµ níc, ®Æc biÖt lµ
Tæng C«ng ty Rau qu¶ V...
nhiªn rÊt Ýt c¬ s¬ chÕ biÕn cã hÖ thèng kho l¹nh.
§èi víi nh÷ng c¬ së chÕ biÕn nhá vµi tr¨m tÊn s¶n
phÈm hµng n¨m th× hä t...
nhµ m¸y cã vèn liªn doanh víi c«ng ty níc ngoµi. C¸c
lo¹i qu¶ kh« vµ qu¶ tÈm ®êng rÊt phæ biÕn ë ViÖt
Nam. C¸c lo¹i qu¶ tÈ...
t©m, do vÊn ®Ò an ninh l¬ng thùc kh«ng cßn lµ vÊn ®Ò
bøc xóc hµng ®Çu. ChÝnh phñ ®· duyÖt ®Ò ¸n ph¸t
triÓn rau qu¶ ®Õn n¨m...
B¶ng 11: Kim ng¹ch xuÊt khÈu rau qu¶ cña ViÖt Nam tõ
                      1997-2000


                    Gi¸       trÞ %...
gian nµy kim ng¹ch xuÊt khÈu rau qu¶ cña n¨m 1998 bÞ
gi¶m ®¸ng kÓ h¬n 25%, chñ yÕu lµ do khñng ho¶ng tµi
chÝnh khu vùc   l...
thÞ trêng rau qu¶ lín nhÊt cña ViÖt Nam - sau khi
Trung Quèc ra nhËp Tæ chøc th¬ng m¹i ThÕ giíi (WTO).
Nh÷ng con sè trªn n...
B¶ng 12: Kim ng¹ch xuÊt khÈu rau qu¶ vµo thÞ trêng
      Mü trong nh÷ng n¨m qua (§¬n vÞ: 1000tÊn)


        N¨m        199...
Nam thùc sù míi chØ lµ “®Æt ch©n” lªn ®Êt Mü, chø
cha ®Ó l¹i dÊu Ên quan träng nµo. Mü lµ mét thÞ tr-
êng khã tÝnh víi nh÷...
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ

552

Published on

Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ

Published in: Education, Sports
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
552
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
16
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "Giải pháp mở rộng XK rau quả vào thị trường Hoa Kỳ"

  1. 1. Trêng ®¹i häc ngo¹i th¬ng Khoa kinh tÕ ngo¹i th¬ng Kho¸ luËn tèt nghiÖp §Ò tµi: Gi¶i ph¸p më réng xuÊt khÈu rau qu¶ vµo thÞ trêng Mü Sinh viªn thùc hiÖn: §Æng ThÞ Lan Ph¬ng Líp: Ph¸p 1-K38E. Gi¸o viªn híng dÉn: PGS,TS NguyÔn Trung V·n Hµ néi - 12/ 2003
  2. 2. Môc lôc Lêi më ®Çu..................................................1 Ch¬ng I Kh¸i qu¸t chung vÒ thÞ trêng rau qu¶ Mü.....................3 I. T×nh h×nh tiªu thô...........................3 1. §Æc ®iÓm cña thÞ trêng rau qu¶ Mü..........3 2. NÐt chung vÒ t×nh h×nh tiªu thô rau qu¶ cña thÞ trêng Mü .............................5 2.1. Møc tiªu thô rau........................6 2.2. Møc tiªu thô qu¶ cô thÓ.................7 3. T©m lý, thÞ hiÕu, tËp qu¸n tiªu dïng......11 II. S¶n xuÊt vµ cung cÊp trong níc.............14 1. DiÖn tÝch, n¨ng suÊt vµ c«ng nghÖ canh t¸c 14 2. S¶n lîng rau qu¶ qua c¸c n¨m..............15 2.1. S¶n lîng rau...........................17 2.2. S¶n lîng qu¶...........................18 III. NhËp khÈu.................................23 1. Mét sè ®iÒu luËt vµ møc thuÕ liªn quan ®Õn nhËp khÈu rau qu¶........................23 1.1. CÊm nhËp khÈu mét sè lo¹i n«ng s¶n.....23 1.2. §iÓm kiÓm so¸t tíi h¹n mèi nguy h¹i ®èi víi hµng thùc phÈm (HACCP)...............23 1.3. Quy ®Þnh cña FDA ®èi víi nhËp khÈu tr¸i c©y......................................25 1.3. ThuÕ nhËp khÈu mét sè lo¹i qu¶ cña Mü. .28 2. Kim ng¹ch nhËp khÈu cña Mü vÒ rau qu¶.....29 §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38
  3. 3. 3. C¬ cÊu nhËp khÈu..........................32 3.1. NhËp khÈu rau..........................32 3.2. NhËp khÈu qu¶...........................35 3.2.1.Qu¶ nhiÖt ®íi .....................35 3.2.2. Qu¶ cã mói ë Mü.....................37 3. C¬ cÊu thÞ trêng nhËp khÈu cña Mü.........39 Ch¬ng II Thùc tr¹ng xuÊt khÈu rau qu¶ cña ViÖt Nam vµo thÞ trêng Mü trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y....................................42 I. §¸nh gi¸ chung vÒ t×nh h×nh s¶n xuÊt trong níc .............................................42 1. DiÖn tÝch ................................43 1.1. DiÖn tÝch rau ®Ëu......................43 1.2. DiÖn tÝch c©y ¨n qu¶...................44 2. S¶n lîng vµ n¨ng suÊt.....................47 3. Thùc tr¹ng chÕ biÕn vµ b¶o qu¶n rau qu¶. . .51 3.1. HÖ thèng b¶o qu¶n......................51 3.2. HÖ thèng chÕ biÕn.....................52 II. Thùc tr¹ng xuÊt khÈu cña rau qu¶ ViÖt Nam vµo thÞ trêng Mü.................................55 1.Kim ng¹ch xuÊt khÈu cña rau qu¶ ViÖt Nam. . .55 1.1.§Æc ®iÓm vµ xu híng biÕn ®éng cña kim ng¹ch xuÊt khÈu rau qu¶ ViÖt Nam vµo thÞ trêng Mü.................................55 1.1.1. §Æc ®iÓm vµ xu híng biÕn ®éng chung cña kim ng¹ch xuÊt khÈu rau qu¶ ViÖt Nam .......................................55 §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38
  4. 4. 1.1.2. Xu híng biÕn ®éng cña kim ng¹ch xuÊt khÈu rau qu¶ ViÖt Nam vµo thÞ trêng Mü. 59 1.2. Kim ng¹ch xuÊt khÈu theo c¬ cÊu mÆt hµng .........................................61 2. C¬ cÊu thÞ trêng xuÊt khÈu................65 2.1. Nh÷ng thÞ trêng xuÊt khÈu rau qu¶ cña ViÖt Nam.................................65 2.1.1. ThÞ trêng Liªn x« vµ c¸c níc §«ng ¢u 66 2.1.2. ThÞ trêng Trung Quèc................67 2.1.3. C¸c thÞ trêng NhËt B¶n, §µi Loan, Hång K«ng vµ Hµn Quèc.......................68 2.1.3.C¸c níc ASEAN........................70 2.1.4. C¸c thÞ trêng kh¸c..................70 2.2. TÇm quan träng cña viÖc më réng thÞ trêng ®èi víi xuÊt khÈu rau qu¶ cña ViÖt Nam...72 3. ChÊt lîng vµ kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña xuÊt khÈu rau qu¶ ViÖt Nam vµo Mü............74 3.1. ChÊt lîng cña rau qu¶ ViÖt nam ........74 3.2. Kh¶ n¨ng c¹nh tranh ...................76 III. §¸nh gi¸ chung vÒ xuÊt khÈu rau qu¶ cña ViÖt Nam vµo thÞ trêng Mü.........................77 1. Nh÷ng kÕt qu¶ vµ thµnh c«ng bíc ®Çu.......77 2. Nh÷ng tån t¹i vµ th¸ch thøc chñ yÕu.......80 Ch¬ng 3 Gi¶i ph¸p vµ kiÕn nghÞ më réng xuÊt khÈu rau qu¶ cña ViÖt Nam vµo thÞ trêng Mü...........................................85 §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38
  5. 5. I. §Þnh híng xuÊt khÈu rau qu¶ vµo thÞ trêng Mü 85 1. Dù b¸o thÞ trêng rau qu¶ cña Mü trong nh÷ng n¨m tíi..................................85 1.1. VÒ c¬ cÊu nhËp khÈu rau qu¶............85 1.2. Dù b¸o vÒ gi¸ .........................87 2. Môc tiªu xuÊt khÈu rau qu¶................88 3. Nh÷ng ®Þnh híng lín trong xuÊt khÈu.........90 3.1. §Þnh híng vÒ chiÕn lîc s¶n phÈm vµ thÞ tr- êng......................................90 3.1.1. §Þnh híng vÒ thÞ trêng..............92 3.1.2. §Þnh híng vÒ s¶n phÈm..............93 3.2. Quy ho¹ch vïng s¶n xuÊt rau qu¶ tËp trung .........................................95 II. Gi¶i ph¸p më réng xuÊt khÈu rau qu¶ vµo thÞ trêng Mü.....................................99 1. Nh÷ng gi¶i ph¸p vi m«.....................99 1.1 §Èy m¹nh c¸c ho¹t ®éng Marketing vµ nghiªn cøu thÞ trêng............................99 1.2. N©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña xuÊt khÈu rau qu¶............................105 1.3. Gi¶i ph¸p vÒ vèn vµ tµi chÝnh........110 1.4. Chó träng ®µo t¹o ®éi ngò c¸n bé......112 1.5. Gi¶i ph¸p vÒ c«ng nghÖ vµ th«ng tin...113 2. Nh÷ng gi¶i ph¸p vÜ m«....................116 2.1. ChÝnh s¸ch ®Êt ®ai....................116 §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38
  6. 6. 2.2. ChÝnh s¸ch ph¸t triÓn thÞ trêng xuÊt khÈu rau qu¶.................................119 2.3. ChÝnh s¸ch ®Çu t......................121 2.4. ChÝnh s¸ch vèn, tÝn dông..............122 2.5. ChÝnh s¸ch b¶o hiÓm kinh doanh xuÊt khÈu rau qu¶.................................124 2.6. ChÝnh s¸ch hç trî, khuyÕn khÝch xuÊt khÈu rau qu¶............................125 KÕt luËn..................................................132 Tµi liÖu tham kh¶o:.........................................1 §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38
  7. 7. Lêi më ®Çu Sau h¬n 15 n¨m ®æi míi, ®Êt níc ta ®· ®¹t ®îc nh÷ng thµnh c«ng rÊt ®¸ng kÓ. Tõ mét níc n«ng nghiÖp ph¶i nhËp khÈu lín l¬ng thùc triÒn miªn, giê ®©y chóng ta ®· trë thµnh mét níc xuÊt khÈu g¹o vµ nhiÒu n«ng s¶n kh¸c cã vÞ thÕ trªn thÕ giíi. Tõ khi NghÞ QuyÕt §¹i Héi §¶ng lÇn thø VIII híng dÉn thùc hiÖn ®a d¹ng ho¸ c©y trång, híng vÒ xuÊt khÈu, ngµnh rau qu¶ ViÖt Nam ®· cã nh÷ng bíc ph¸t triÓn, vµ thÝch øng kÞp tríc nh÷ng biÕn ®éng ®ét ngét cña thÞ trêng níc ngoµi, tríc hÕt lµ thÞ trêng Mü. Qu¸ tr×nh b×nh thêng ho¸ quan hÖ ViÖt Mü, ®Æc biÖt lµ hiÖp ®Þnh th¬ng m¹i song ph¬ng ®îc ký kÕt vµ cã hiÖu lùc th¸ng 12/2001 lµ ®éng lùc më c¸nh cöa thÞ trêng Mü, mét thÞ trêng hÊp dÉn vµ lín nhÊt thÕ giíi, ®Ó cho c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam vµo cuéc vµ c¹nh tranh mét c¸ch b×nh ®¼ng víi c¸c níc kh¸c. C¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam ®ang ®øng tríc c¬ héi lín ®Ó ®Èy m¹nh xuÊt khÈu vµ ®a ph¬ng ho¸ thÞ trêng. Trong bèi c¶nh ®ã, em ®· chän ®Ò tµi “Gi¶i ph¸p më réng xuÊt khÈu rau qu¶ cña ViÖt nam vµo thÞ trêng Mü” cho kho¸ luËn tèt nghiÖp cña m×nh. Víi sù híng dÉn tËn t×nh cña thÇy gi¸o NguyÔn Trung V·n cïng víi sù nç lùc cña b¶n th©n, em mong muèn ®îc nghiªn cøu s©u h¬n vÒ c¸c gi¶i ph¸p nh»m më réng xuÊt khÈu rau qu¶ ViÖt Nam. Néi dung ®Ò tµi gåm 3 ch¬ng: Ch¬ng 1: Kh¸i qu¸t thÞ trêng rau qu¶ Mü §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 1
  8. 8. Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng xuÊt khÈu cña rau qu¶ ViÖt Nam vµo thÞ trêng Mü trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y Ch¬ng 3: §Þnh híng vµ gi¶i ph¸p më réng xuÊt khÈu cña rau qu¶ ViÖt Nam vµo thÞ trêng Mü. Tuy ®· cã nhiÒu cè g¾ng vµ nç lùc, nhng do nh÷ng h¹n chÕ vÒ thêi gian, kinh nghiÖm vµ kh¶ n¨ng cña ngêi viÕt, nªn ®Ò tµi nµy khã tr¸nh khái nh÷ng sai sãt. V× vËy em mong ®îc sù chØ dÉn tËn t×nh cña c¸c thÇy c« trong Trêng vµ ý kiÕn cña ®«ng ®¶o ®éc gi¶. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n! Sinh viªn thùc hiÖn: §Æng ThÞ Lan Ph¬ng §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 2
  9. 9. Ch¬ng I Kh¸i qu¸t chung vÒ thÞ trêng rau qu¶ Mü I. T×nh h×nh tiªu thô 1. §Æc ®iÓm cña thÞ trêng rau qu¶ Mü Hîp chñng quèc Hoa kú lµ mét trong nh÷ng níc cã diÖn tÝch lín nhÊt thÕ giíi (9,4 triÖu km2), d©n sè ®«ng víi thµnh phÇn sè rÊt phøc t¹p. §©y lµ mét quèc gia trÎ víi nhiÒu ngêi nhËp c tõ kh¾p c¸c ch©u lôc trªn thÕ giíi, thùc sù lµ mét thÞ trêng khæng lå vµ rÊt lý tëng ®èi víi nh÷ng níc muèn ®Èy m¹nh xuÊt khÈu. ThÞ trêng rau qu¶ Hoa Kú lµ mét thÞ trêng víi møc tiªu dïng cao, nhu cÇu rau vµ tr¸i c©y c¸c lo¹i vµ lu«n cã xu híng t¨ng. Do lîng d©n nhËp c ngµy cµng ®«ng vµ mang ®Õn nh÷ng së thÝch thÞ hiÕu tiªu dïng kh¸c nhau, lîng giao dÞch rau qu¶ trªn thÞ tr- êng ngµy cµng ®a d¹ng víi ®ñ c¸c chñng lo¹i qu¶ vµ rau ®Õn tõ kh¾p c¸c miÒn khÝ hËu cña mäi khu vùc trªn thÕ giíi. Kh«ng chØ lo¹i qu¶ cã mói nh cam, b- ëi, quýt trªn thÞ trêng Mü mµ nhiÒu chñng lo¹i kh¸c, ®Æc biÖt lµ qu¶ nhiÖt ®íi vµ chuèi còng tham gia kh«ng kÐm phÇn s«i ®éng trªn thÞ trêng rau qu¶ khæng lå nµy. Mü lµ mét trong nh÷ng níc võa xuÊt khÈu võa nhËp khÈu tr¸i c©y vµ rau lín nhÊt thÕ giíi. PhÇn lín rau qu¶ ®îc ph©n phèi qua hÖ thèng kªnh ph©n phèi lµ c¸c siªu thÞ b¸n lÎ vµ c¸c cöa hµng thùc phÈm, cung cÊp hµng ho¸ cho ngêi tiªu dïng cuèi cïng §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 3
  10. 10. kh¾p níc Mü. Vai trß cña c¸c nhµ trung gian ph©n phèi nh ngêi chuyªn nhËp khÈu, ngêi b¸n bu«n ngµy cµng gi¶m, cßn vai trß cña c¸c nhµ s¶n xuÊt, nh÷ng nhµ b¸n lÎ ngµy cµng t¨ng. Hä ®Æt trùc tiÕp c¸c ®¬n ®Æt hµng tõ nh÷ng nhµ xuÊt khÈu níc ngoµi võa gi¶m ®îc phÝ trung gian, võa ®¶m b¶o chÊt lîng hµng ho¸. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, xu híng s¸t nhËp c¸c tËp ®oµn ph©n phèi thùc phÈm cña Mü diÔn ra m¹nh mÏ. Qu¸ tr×nh nµy dÉn ®Õn mét sè tËp ®oµn lín thao tóng vµ chi phèi thÞ trêng. C¸c doanh nghiÖp níc ngoµi muèn th©m nhËp vµo thÞ trêng Mü trë nªn khã kh¨n h¬n vµ ph¶i th«ng qua c¸c tËp ®oµn trªn. Mét ®Æc trng n÷a rÊt riªng cña thÞ trêng Mü, ®ã lµ mét phÇn lín khèi lîng rau qu¶ tiªu thÞ trªn thÞ trêng lµ nh÷ng rau qu¶ nhËp khÈu. Nhng dï lµ thÞ trêng nhËp khÈu rau qu¶ lín cña thÕ giíi nhng ®©y l¹i lµ thÞ trêng kh¾t khe, kh«ng ph¶i rau qu¶ nµo còng “chen ch©n” ®îc vµo thÞ trêng nµy mµ ®ã ph¶i lµ nh÷ng lo¹i ®¸p øng ®îc c¸c tiªu chuÈn vÖ sinh kiÓm dÞch thùc phÈm phøc t¹p cña Hoa Kú. VÊn ®Ò nh·n hiÖu còng rÊt ®îc chó ý, hÇu hÕt c¸c rau qu¶ tham gia trªn thÞ trêng ®Òu cã nh·n hiÖu cña c¸c c«ng ty hay t nh©n ®Ó ®¶m b¶o chÊt lîng tiªu dïng. HiÖn nay, xu híng cña thÞ trêng Hoa Kú lµ t¨ng cêng c¸c biÖn ph¸p b¶o hé vµ t¨ng lîng giao dÞch rau qu¶ t¬i trong tæng lîng giao dÞch c¸c s¶n phÈm rau qu¶. §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 4
  11. 11. 2. NÐt chung vÒ t×nh h×nh tiªu thô rau qu¶ cña thÞ trêng Mü ThÞ trêng Mü ®îc coi lµ thÞ trêng tiªu dïng lín nhÊt thÕ giíi, x· héi Mü ®îc coi lµ x· héi tiªu thô. Ngêi ta íc tÝnh r»ng hµng n¨m níc Mü tiªu gÊp nhiÒu lÇn c¸c níc kh¸c. Ngµy nay nhËn thøc ®îc vÒ vai trß cña rau vµ qu¶ ®èi víi søc khoÎ ®îc n©ng lªn, nªn rÊt nhiÒu ngêi tiªu dïng Mü t¨ng cÇu ®èi víi mÆt hµng nµy. Nh×n chung møc tiªu thô b×nh qu©n ®Çu ngêi vÒ rau qu¶ cña Mü lu«n cao h¬n so víi møc trung b×nh cña thÕ giíi. Møc tiªu thô b×nh qu©n ®Çu ngêi vÒ rau trªn thÕ giíi lµ 90 kg/n¨m, ViÖt Nam lµ 60kg/n¨m. Trong khi ®ã møc b×nh qu©n cña Mü rÊt cao, lªn tíi 187 kg mét ngêi/n¨m, tøc lµ gÊp ®«i møc b×nh qu©n cña thÕ giíi. Cßn møc tiªu thô tr¸i c©y b×nh qu©n ®Çu ngêi cña Mü còng ®¹t møc gÇn 130kg/n¨m. CÇu lín kÐo theo cung cao, lîng rau qu¶ tham gia trªn thÞ trêng nµy hÕt søc s«i ®éng, ®a d¹ng c¸c chñng lo¹i, trong ®ã mét phÇn lín lµ rau qu¶ ®îc nhËp khÈu tõ c¸c níc kh¸c. Nhng nguån cung trong níc vÉn cha thÓ ®¸p øng nhu cÇu khæng lå ®ã, nªn hµng n¨m Mü ph¶i nhËp khÈu mét khèi lîng ®¸ng kÓ ®Ó ®¸p øng c¸c nhu cÇu tiªu dïng ®a d¹ng cña ngêi d©n. Rau qu¶ t¬i chiÕm tû träng h¬n mét nöa trong c¬ cÊu tiªu dïng s¶n phÈm rau qu¶ nãi chung. C¸c lo¹i qu¶ t¬i phæ biÕn trªn thÞ trêng níc nµy lµ chuèi, t¸o, cam, xoµi, lª, quýt, ®u ®ñ, d©u t©y… Níc qu¶ còng lµ lo¹i §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 5
  12. 12. s¶n phÈm chÕ biÕn ®îc yªu thÝch vµ tiªu dïng nhiÒu thø hai sau hoa qu¶ t¬i. §Æc biÖt ngêi Mü thÝch sö dông c¸c lo¹i níc Ðp thay cho níc uèng vµ thêng xuyªn trong b÷a ¨n hµng ngµy, chiÕm tû träng h¬n 1/3 c¬ cÊu tiªu dïng hoa qu¶. Ngoµi ra cßn cã c¸c d¹ng chÕ biÕn kh¸c nh: ®ãng hép, ®«ng l¹nh, sÊy kh«… 2.1. Møc tiªu thô rau Møc tiªu dïng b×nh qu©n mçi ngêi n¨m 2001 lµ 200,4 kg rau (kÓ c¶ khoai t©y, nÊm ®Ëu ®ç, khoai lang), gi¶m 2% so víi n¨m 2000, trong ®ã lîng rau t- ¬i ®îc tiªu thô kh«ng thay ®æi, vÉn gi÷ ë møc 78kg; nhng cÇu ®èi víi rau hép vµ rau b¶o qu¶n l¹nh l¹i gi¶m, ®¹t 52 kg/ngêi so víi 55,2kg cña n¨m 2000. N¨m 2002, tæng lîng rau ®îc tiªu thô gi¶m nhÑ so víi n¨m tríc, chñ yÕu lµ do rau t¬i gi¶m, cßn rau l¹nh vµ ®ãng hép t¨ng víi sè lîng nhá. Khoai t©y lµ lo¹i rau ®îc tiªu dïng nhiÒu nhÊt ë Mü, khèi lîng tiªu thô hµng n¨m lu«n ë møc cao, gÊp nhiÒu lÇn c¸c lo¹i rau kh¸c. Møc tiªu thô b×nh qu©n lµ 62,3 kg mçi ngêi tõ n¨m 1998 ®Õn nay. DÊu hiÖu gi¶m b¾t ®Çu tõ n¨m 2001, nguyªn nh©n do ¶nh hëng cña gi¸ cao v× nguån cung trªn thÞ trêng gi¶m. B¶ng 1: Tiªu thô rau b×nh qu©n ®Çu ngêi ë Mü ( §¬n vÞ: kg) N¨m 1998 1999 2000 2001 2002 §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 6
  13. 13. C¶i xanh 3.3 3.9 3.8 3.5 3.2 C¶i b¾p 4.5 4.0 4.7 4.7 4.4 Cµ rèt 7.7 6.7 6.5 6.3 5.7 CÇn t©y 3.0 3.0 2.9 3.0 3.0 Da chuét 4.8 5.0 5.1 4.6 5.2 Rau diÕp 12.8 14.3 14.5 14.4 13.9 Hµnh 8.8 9.3 9.1 8.6 9.0 Cµ chua 41.5 40.4 39.8 37.6 39.6 Khoai t©y 62.7 62.0 63.0 62.6 61.2 NÊm 1.8 1.9 1.9 1.8 1.9 Rau kh¸c 49.2 51.1 54.0 53.3 52.2 Tæng 200.0 201.5 205.3 200.4 199.4 Nguån :USDA- 2002/ Vegetables and melon yearbook 2002. Qua b¶ng sè liÖu trªn cho thÊy râ t×nh h×nh tiªu thô rau ë Mü trong nh÷ng n¨m qua vÉn ®îc duy tr× kh¸ æn ®Þnh vµ ë møc cao (trªn 200kg/ngêi/n¨m), trong ®ã cao nhÊt lµ n¨m 2000 víi møc 205,3kg/ngêi. 2.2. Møc tiªu thô qu¶ cô thÓ Møc tiªu thô b×nh qu©n ®Çu ngêi n¨m 2000 ë Mü lµ 139 kg, t¨ng 3% so víi n¨m 1999 vµ c¸c n¨m vÒ tríc, ®¹t møc cao thø hai trong lÞch sö tõ tríc ®Õn nay ( møc cao nhÊt lµ n¨m 1998). Trong ®ã, tiªu thô qu¶ cã mói t¨ng 8%, b»ng 59kg/ngêi, chñ yÕu lµ do cung trong níc t¨ng v× ®©y lµ mét n¨m ®îc mïa cña Mü. Tuy vËy tiªu dïng c¸c lo¹i qu¶ kh¸c l¹i gi¶m 1% so víi §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 7
  14. 14. n¨m tríc, ë møc 80kg/ngêi. Trong 3% t¨ng so víi n¨m tríc ®ã, chñ yÕu lµ do lîng tiªu dïng qu¶ t¬i t¨ng, ®Æc biÖt lµ qu¶ cã mói t¬i. Cam t¬i, quýt t¬i, bëi lai quýt ®îc tiªu thô nhanh víi khèi lîng lín, nhng chanh vµ bëi l¹i gi¶m nhÑ so víi n¨m tríc. ViÖc tiªu dïng cam t¬i t¨ng, lo¹i qu¶ t¬i chiÕm tû träng 1/2 trong toµn bé tiªu dïng qu¶ cã mói t¬i, t¸c ®éng m¹nh ®Õn møc t¨ng tiªu dïng chñng lo¹i qu¶ nµy nãi chung. Tuy nhiªn møc tiªu thô c¸c lo¹i qu¶ kh¸c ngoµi qu¶ cã mói l¹i gi¶m, chñ yÕu vÉn lµ gi¶m tiªu dïng chuèi t¬i, t¸o t¬i, nho, lª, mËn. Trong khi ®ã c¸c lo¹i qu¶ nhiÖt ®íi kh¸c ®îc nhËp khÈu l¹i t¨ng tiªu dïng, ®¹t møc tiªu dïng kû lôc. Qu¶ ®ãng hép n¨m 2000 ®¹t b×nh qu©n ®Çu ngêi lµ 7kg, chñ yÕu lµ t¨ng lîng cung néi ®Þa, cïng víi xuÊt khÈu gi¶m kÐo theo ®Çu vµo ®Ó s¶n xuÊt qu¶ ®ãng hép t¨ng. Møc t¨ng lîng ®µo ®ãng hép tiªu thô b×nh qu©n mçi ngêi trong n¨m, vµ c¸c lo¹i qu¶ ®ãng hép nh: t¸o, ®µo ngät, mËn kh«ng thay ®æi. S¶n phÈm qu¶ ®«ng l¹nh còng t¨ng trong n¨m nµy, b×nh qu©n mçi ngêi lµ 1,5kg. Bªn c¹nh ®ã tiªu thô qu¶ sÊy kh« vµ níc qu¶ l¹i gi¶m, b×nh qu©n mçi ngêi dïng h¬n 1 kg s¶n phÈm qu¶ kh« vµ 4 kg s¶n phÈm níc qu¶. Nguyªn nh©n chñ yÕu lµm tiªu dïng níc qu¶ gi¶m lµ do nguyªn liÖu lµm níc Ðp Ýt, thÊt thu s¶n lîng céng víi nhËp khÈu Ýt. N¨m 2002, ngêi Mü tiªu dïng nhiÒu hoa qu¶ t¬i, sÊy kh«, ®«ng l¹nh vµ níc Ðp nhiÒu h¬n so víi n¨m §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 8
  15. 15. 2001, trung b×nh mçi ngêi lµ 129 kg, trong ®ã cã 45 kg hoa qu¶ t¬i, 84 kg hoa qu¶ chÕ biÕn díi c¸c d¹ng kh¸c nhau. Tiªu thô c¸c lo¹i qu¶ kh«ng cã mói t¬i vµ chÕ biÕn ®Òu t¨ng so víi n¨m 2001, nhng tiªu thô c¸c qu¶ cã mói l¹i gi¶m. Mïa cam cho møc s¶n lîng thÊp h¬n ë Florida ®· lµm gi¶m ®¸ng kÓ møc cung cÊp c¸c lo¹i cam t¬i cho thÞ trêng trong níc còng nh nguyªn liÖu lµm níc tr¸i c©y. B¶ng 2- Tiªu thô b×nh qu©n ®Çu ngêi mét sè lo¹i rau qu¶ chÝnh ë Mü (§¬n vÞ: kg) N¨m 1998 1999 2000 2001 T¸o 45.9 48.4 48.3 47.0 Nho 53.1 45.4 46.9 51.0 Chuèi t¬i 27.6 28.6 31.4 29.2 Cam 85.8 97.5 86.9 91.5 Bëi 16.5 15.2 15.6 15.4 §µo 10.2 8.9 9.7 10.0 Lª 7.0 6.7 6.9 6.2 Døa 12.4 11.2 13.3 12.9 Xoµi t- ¬i 1.8 1.6 2.0 2.2 Nguån: USDA-2002/Fruit and Tree Nuts yearbook Qua b¶ng trªn ta thÊy cam, chuèi, t¸o, nho, lµ nh÷ng lo¹i qu¶ ®îc tiªu dïng phæ biÕn ë Mü. Chuèi t- ¬i vÉn lµ tr¸i c©y ®îc a thÝch nhÊt víi con sè b×nh §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 9
  16. 16. qu©n ®Çu ngêi trong nh÷ng n¨m qua lµ 13kg, trong ®ã møc cao nhÊt lµ 14,3kg n¨m 1999. HiÖn nay, lîng chuèi tiªu thô cã gi¶m nhÑ, nhng ®©y vÉn lµ lo¹i qu¶ t¬i xÕp thø nhÊt trong s¶n lîng tiªu dïng hµng n¨m ë Mü. TiÕp theo lµ t¸o t¬i víi khèi lîng trung b×nh lµ h¬n 8kg/ngêi. Cam t¬i ®¹t møc tiªu thô lín nhÊt vµo nh÷ng n¨m 50-60 (b×nh qu©n 8,5 kg mçi ngêi, bëi lÏ lîng xuÊt khÈu Ýt, l¹i ®îc mïa liªn tiÕp nªn cung cÊp trong níc dåi dµo; nh÷ng n¨m sau ®ã møc tiªu thô gi¶m dÇn, ®¹t thÊp nhÊt lµ 5,4kg. Tuy vËy gÇn ®©y cã xu híng tiªu dïng díi d¹ng t¬i t¨ng trë l¹i do gièng cam ®îc c¶i thiÖn vµ gi¸ l¹i rÎ h¬n. Níc cam lu«n lµ lo¹i níc qu¶ ®îc a thÝch nhÊt ë Mü, dÉn ®Çu trong c¸c lo¹i níc hoa qu¶ cã mÆt trªn thÞ trêng, ngêi tiªu dïng Mü thÝch sö dông níc cam thay cho c¸c lo¹i níc uèng hµng ngµy vµ thay cho cam t¬i. NhËn thøc ®- îc vai trß cña cam ®èi víi søc khoÎ, cung cÊp nhiÒu Vitamin C vµ c¸c loai axit tèt, v× vËy tiªu dïng níc cam vÉn gi÷ ®îc møc æn ®Þnh trong suèt hµng chôc n¨m. Xoµi, ®u ®ñ lµ nh÷ng lo¹i qu¶ nhiÖt ®íi chñ yÕu ®îc nhËp khÈu ®Ó ®¶m b¶o cho cÇu trong níc, tuy b×nh qu©n tiªu dïng lo¹i qu¶ nµy cßn cha cao nhng cã xu híng t¨ng tiªu dïng trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y vµ s¾p tíi. Xoµi nhËp khÈu chiÕm tû träng 75% trong c¬ cÊu tiªu dïng, so víi møc 3,4% thêi kú nh÷ng n¨m 80. Tèc §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 10
  17. 17. ®é t¨ng tiªu dïng cña ®u ®ñ nhËp khÈu ë Mü lµ 10%/n¨m. 3. T©m lý, thÞ hiÕu, tËp qu¸n tiªu dïng Quan ®iÓm tiªu dïng cña ngêi Mü: NÕu ngêi §øc coi thêng hµnh vi tiªu dïng hoang phÝ, ngêi NhËt xem th¸i ®é tiÕt kiÖm lµ hµnh vi quý téc th× ngêi Mü ng- îc l¹i: v¨n ho¸ ngêi Mü t«n sïng tiªu dïng ®Õn møc cho r»ng: gi¸ trÞ cña mét c¸ nh©n trong x· héi kh«ng x¸c ®Þnh b»ng viÖc c¸ nh©n Êy ®· lµm g× vµ tiÕt kiÖm ®îc bao nhiªu mµ lµ x¸c ®Þnh bëi tiªu chuÈn c¸ nh©n Êy tiªu dïng nh thÕ nµo. V× vËy ngêi ta vÉn thêng nãi ®ã lµ thÕ giíi cña tiªu dïng. ChÞu ¶nh hëng cña c¸c yÕu tè x· héi, v¨n ho¸, lèi sèng, møc sèng, thÞ hiÕu tiªu dïng nãi chung cña ngêi Mü rÊt ®a d¹ng. Ngay c¶ khi b¸n hµng cho mçi bang, mçi vïng cña Mü, ngêi ta cã thÓ ph¶i sö dông nh÷ng chiÕn lîc Marketing kh¸c nhau. Yªu cÇu cña ngêi tiªu dïng ®èi víi phÈm cÊp hµng ho¸ còng cã nhiÒu lo¹i: tõ phÈm cÊp thÊp, phÈm cÊp trung b×nh ®Õn phÈm cÊp cao. §Æc biÖt ngêi Mü kh¸c ngêi Ch©u ¢u ë ®iÓm kh«ng qu¸ cÇu kú, mµ chuéng nh÷ng hµng ho¸ ®¬n gi¶n vµ tiÖn dông, nh÷ng s¶n phÈm míi l¹, ®éc ®¸o, kÝch thÝch sù tß mß. Riªng ®èi víi thùc phÈm, t©m lý tiªu dïng cña ngêi Mü rÊt thËn träng, hä s½n sµng tr¶ gi¸ cao cho nh÷ng s¶n phÈm ®¹t yªu cÇu an toµn thùc phÈm, ®Æc biÖt ®èi víi s¶n phÈm thuéc lo¹i cao cÊp. Rau vµ qu¶ lµ nh÷ng mÆt hµng rÊt nh¹y c¶m víi ngêi tiªu dïng, §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 11
  18. 18. v× vËy nh÷ng yªu cÇu vÒ vÖ sinh kiÓm dÞch thùc phÈm cña níc nµy rÊt kh¾t khe. C¸c s¶n phÈm rau qu¶ ®îc coi lµ ®ñ tiªu chuÈn an toµn thùc phÈm sÏ ph¶i héi tô nh÷ng tiªu chuÈn c¬ b¶n sau ®©y: Tríc hÕt, ®ã ph¶i lµ rau qu¶ s¹ch, tøc lµ kh«ng cßn tån d c¸c chÊt ®éc h¹i cã nguån gèc tõ thuèc trõ s©u, thuèc diÖt c«n trïng, thuèc b¶o qu¶n s¶n phÈm. HoÆc khi cã mét sè ho¸ chÊt ®éc ®îc sö dông th× ph¶i tu©n thñ nghiªm ngÆt vÒ thêi gian, liÒu lîng, c¸ch thøc sö dông sao cho lîng tån d chÊt ®éc h¹i trong s¶n phÈm kh«ng qu¸ giíi h¹n cho phÐp. S¶n phÈm rau s¹ch cßn lµ s¶n phÈm kh«ng tån t¹i qu¸ møc cho phÐp vÒ c¸c lo¹i vi khuÈn g©y bÖnh cho con ngêi. Thø hai, s¶n phÈm rau qu¶ ph¶i ®îc bao gãi, vµ bao b× ®ã ph¶i tho¶ m·n ®îc c¸c yªu cÇu c¬ b¶n lµ: b¶o qu¶n s¶n phÈm bªn trong, ®Ñp vÒ h×nh thøc; tiÖn lîi cho ngêi sö dông; trªn bao b× ph¶i ghi râ c¸c néi dung, ®Þa chØ s¶n xuÊt, thêi gian s¶n xuÊt, thêi h¹n sö dông, ®Æc ®iÓm s¶n phÈm, c¸ch sö dông… Thø ba, lµ rau qu¶ b¸n trªn thÞ trêng ph¶i ®îc c¬ quan kiÓm dÞch cã uy tÝn vÒ tiªu chuÈn an toµn thùc phÈm. Møc sèng cµng t¨ng lªn do kinh tÕ ph¸t triÓn vµ thu nhËp cao, xu híng tiªu dïng còng Ýt nhiÒu thay ®æi. Ngµy nay, ngêi tiªu dïng cã xu híng gia t¨ng tiªu thô c¸c s¶n phÈm rau qu¶ t¬i h¬n rau qu¶ ®· qua §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 12
  19. 19. chÕ biÕn díi d¹ng ®ãng hép, sÊy kh«, muèi. Thùc chÊt, c¸c lo¹i qu¶ vµ rau giµu gi¸ trÞ dinh dìng h¬n khi ®îc sö dông ë d¹ng t¬i víi ®iÒu kiÖn vÖ sinh an toµn. Trõ c©y døa vµ mét sè c©y ®Æc biÖt kh¸c nh l¹c liªn (vèn dÜ trång ®Ó chÕ biÕn), hÇu hÕt c¸c lo¹i qu¶ vµ rau ph¶i ¨n t¬i míi ®óng gi¸ trÞ cña nã. V× vËy, thÞ trêng c¸c lo¹i rau qu¶ chÕ biÕn ®ang ë trong giai ®o¹n b·o hoµ ë c¸c níc ph¸t triÓn, vµ rau qu¶ t¬i cã ®¬n gi¸ cao h¬n trªn thÞ trêng quèc tÕ thËm chÝ cßn cao h¬n c¶ nh÷ng s¶n phÈm rau qu¶ ®· qua chÕ biÕn. Theo tµi liÖu cña FAO, c¸c nhµ nghiªn cøu rót ra xu híng tiªu dïng nãi chung ë c¸c níc ph¸t triÓn vµ ë Mü nãi riªng lµ: - Ngêi tiªu dïng muèn sö dông qu¶ "s¹ch", s¶n xuÊt theo c«ng nghÖ míi chØ dïng ph©n h÷u c¬, gi¶m thiÓu tèi ®a dïng ph©n ho¸ häc vµ thuèc trõ s©u. - Qu¶ ph¶i s¹ch sÏ, t¬i ngon, ®îc tr×nh bµy ®Ñp, ®îc bao gãi cÈn thËn, cã ghi ®Æc ®iÓm, hµm lîng dinh dìng, cã híng dÉn c¸ch dïng. - Qu¶ cã mµu s¾c, h×nh thøc ®Ñp, hÊp dÉn, ngêi mua, dÔ tiªu dïng vµ cßn dïng ®Ó trang trÝ. - Ngêi tiªu dïng ngµy cµng a thÝch níc qu¶ Ðp nguyªn chÊt kh«ng pha ®êng, kh«ng cã chÊt phô gia, thÝch c¸c ®å uèng pha chÕ trªn c¬ së níc qu¶ nguyªn chÊt t¹o h¬ng vÞ hÊp dÉn. Xu híng tiªu thô tõ nay ®Õn n¨m 2010: §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 13
  20. 20. - T¨ng nhu cÇu ®èi víi c¸c s¶n phÈm tiÖn dông - T¨ng c¬ héi chän lùa c¸c s¶n phÈm ®a d¹ng - T¨ng nhu cÇu ®èi víi c¸c s¶n phÈm nhËp ngo¹i - T¨ng nhu cÇu ®èi víi c¸c s¶n phÈm h÷u c¬ - T¨ng nhu cÇu ®èi víi c¸c s¶n phÈm chÕ biÕn s½n - T¨ng nhu cÇu ®èi víi c¸c nh·n m¸c t nh©n cña c¸c tËp ®oµn b¸n lÎ - T¨ng xu híng ph©n cùc thÞ trêng - T¨ng yªu cÇu ®èi víi nh·n m¸c s¶n phÈm II. S¶n xuÊt vµ cung cÊp trong níc 1. DiÖn tÝch, n¨ng suÊt vµ c«ng nghÖ canh t¸c Hîp chñng quèc Hoa kú lµ mét trong nh÷ng níc cã diÖn tÝch lín nhÊt thÕ giíi (9,4triÖu km2), phÝa B¾c vµ Nam gi¸p 2 níc Canada vµ Mªhic«, phÝa §«ng vµ T©y gi¸p Th¸i B×nh D¬ng vµ §¹i T©y D¬ng. Víi l·nh thæ réng lín (bÒ ngang 4000 km, dµi 2500 km), Hoa Kú cã tÊt c¶ c¸c lo¹i ®Þa h×nh, khÝ hËu, ®ång b»ng réng lín ë phÝa §«ng vµ ë d¶i ven biÓn phÝa t©y, nói cao ë phÝa t©y. KhÝ hËu «n ®íi vµ cËn nhiÖt phÝa Nam, hµn ®íi phÝa B¾c. KhÝ hËu, ®Þa h×nh ®a d¹ng cho phÐp Mü ph¸t triÓn c¸c s¶n phÈm n«ng nghiÖp trªn quy m« lín. Víi diÖn tÝch canh t¸c lµ 12 triÖu ha, n«ng nghiÖp Mü ®îc chuyªn m«n ho¸ s¶n xuÊt theo vïng ë møc ®é cao. C¸c vµnh ®ai c©y trång vËt nu«i ®îc h×nh thµnh ë mét sè vïng trong níc: “Vµnh ®ai ng«” h×nh thµnh trong ®Þa phËn c¸c bang ¤hai«, Indiana, §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 14
  21. 21. Ilinoi, “Vµnh ®ai lóa mú” lín nhÊt lµ vïng l·nh thæ ngò hå, giíi h¹n bëi c¸c vïng Mitxitxipi vµ Mitxuri, c¸c lo¹i c©y ¨n qu¶ chñ yÕu ®îc trång ë c¸c bang California vµ Florida, cïng mét sè bang kh¸c. §¶o Hawai cã khÝ hËu thæ nh÷ng, thÝch hîp víi c©y mÝa, døa. Rau ®îc trång nhiÒu nhÊt ë bang Florida vµ Michig©n, vµ d¶i d¸c ë kh¾p c¸c bang kh¸c. C¸c n«ng tr¹i ngµy cµng ®ãng vai trß quan träng trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp Mü, phÇn lín s¶n lîng rau qu¶ lµ do c¸c n«ng tr¹i lín ë níc Mü cung cÊp. Sù ra ®êi cña c¸c tæ hîp n«ng - c«ng nghiÖp gãp phÇn thóc ®Èy sù t¨ng trëng cña n«ng nghiÖp Mü, n¨ng suÊt n«ng nghiÖp nãi chung vµ rau qu¶ nãi riªng cã xu híng t¨ng theo thêi gian. N¨ng suÊt lµ yÕu tè quan träng ®ãng gãp vµo sù ph¸t triÓn cña n«ng nghiÖp Mü trong nh÷ng thËp kû qua. Mü ®Òu cã nh÷ng thÕ m¹nh vÒ n¨ng suÊt nh: ®é mµu mì cña ®Êt, chÊt lîng cña c¬ së h¹ tÇng, m¸y mãc, thuû lîi vµ lao ®éng. C«ng nghÖ canh t¸c ®- îc c¬ giíi ho¸ cao, kü thuËt tiªn tiÕn, sö dông ph©n bãn lín, thuû lîi tèt, l¹i cã nh÷ng chÝnh s¸ch tµi trî hiÖu qu¶ cña nhµ níc, nÒn n«ng nghiÖp Mü thùc sù v÷ng m¹nh vµ ph¸t triÓn. 2. S¶n lîng rau qu¶ qua c¸c n¨m C«ng nghÖ canh t¸c hiÖn ®¹i kÕt hîp víi nh÷ng chÝnh s¸ch n«ng nghiÖp phï hîp cña chÝnh phñ ®· t¸c ®éng m¹nh ®Õn n¨ng suÊt c©y trång ë Mü kÐo theo s¶n lîng rau qu¶ lín hµng n¨m. §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 15
  22. 22. B¶ng 3: S¶n lîng rau vµ qu¶ cña Hoa Kú trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y (§¬n vÞ: 1000 tÊn) N¨m 1998 1999 2000 2001 2002 S¶n lîng rau 36640 41681 40992 38606 39948 Rau t¬i 21001 22484 23848 23494 22743 Rau chÕ biÕn 15640 19197 17144 15112 17205 S¶n lîng qu¶ 34315 30964 36123 32950 33409 Qu¶ cã mói 17770 13633 17276 16216 16194 C¸c lo¹i qu¶ kh¸c 16545 17331 18847 16734 17215 Tæng s¶n l- 7 îng 0,955 72645 77115 71556 73357 Nguån: ERS.USDA-2003/ Vegetable and Melon Outlook Lµ mét trong nh÷ng níc s¶n xuÊt rau vµ qu¶ lín cña thÕ giíi, s¶n lîng rau qu¶ cña Mü trung b×nh ®¹t trªn 70 triÖu tÊn mçi n¨m (trong ®ã kh«ng kÓ khoai t©y, ®Ëu ®ç, da, khoai lang, nÊm). N¨m 2000 lµ n¨m ®îc mïa nhÊt cña Mü, tæng s¶n lîng rau qu¶ gÇn lªn tíi 80 triÖu tÊn, t¨ng nhiÒu so víi nh÷ng n¨m tríc, do ®iÒu kiÖn thêi tiÕt thuËn lîi. Nhng nh÷ng n¨m gÇn ®©y, s¶n lîng rau qu¶ l¹i cã xu híng gi¶m, møc ®é gi¶m ®¸ng kÓ, trung b×nh gi¶m 5 triÖu tÊn mçi n¨m. §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 16
  23. 23. 2.1. S¶n lîng rau N¨m 2001, tæng s¶n lîng rau gi¶m 7%, chñ yÕu do diÖn tÝch gieo trång gi¶m, thêi tiÕt mïa xu©n qu¸ Èm ít ë California, l¹i h¹n h¸n ë c¸c bang miÒn §«ng vµ T©y. ChØ mét sè lo¹i rau vÉn t¨ng nh: §Ëu Hµ Lan, khoai lang, rau Bina, cßn nhiÒu lo¹i kh¸c nh: BÝ, tái, h¹t tiªu, rau bina bÞ gi¶m diÖn tÝch kÐo theo s¶n lîng thÊp, ¶nh hëng ®Õn toµn bé lîng rau t¬i ®îc tiªu thô trªn thÞ trêng. C¸c lo¹i rau chÕ biÕn díi d¹ng ®ãng hép gi¶m 14% so víi n¨m 2000, nhng rau b¶o qu¶n l¹nh l¹i t¨ng 4%. H¹n h¸n ë Michig©n vµ Newyork lµm s¶n lîng ®Ëu kh« gi¶m m¹nh tíi 26%. N¨m 2002, s¶n lîng rau t¨ng 5% so víi n¨m 2001, ®©y lµ møc cao thø 3 sau kû lôc n¨m 2000 vµ ®Ønh cao cña n¨m 1999. S¶n lîng ®Ëu ®ç t¨ng 53%, khoai t©y t¨ng 6% (trong ®ã khoai t©y chÕ biÕn t¨ng 26%). Mïa vô rau diÕp ®¹t s¶n lîng thÊp h¬n so víi n¨m tríc 4%, c¶i xanh còng gi¶m 9% s¶n lîng. §©y còng lµ n¨m thø hai liªn tiÕp s¶n lîng rau t¬i gi¶m, do n¨ng suÊt cña c¶ hai vô §«ng vµ Xu©n ®Òu thÊp. Rau ®ãng hép t¨ng mét lîng b»ng 1/5 so víi tæng s¶n lîng cña n¨m 2001, dÉn ®Çu lµ t¨ng s¶n lîng khoai t©y. Thêi tiÕt thuËn lîi ë Michig©n céng víi diÖn tÝch trång cao h¬n ®· ®a s¶n lîng ®Ëu nhÈy vät sau vô mÊt mïa do h¹n h¸n cña n¨m tríc. §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 17
  24. 24. 2.2. S¶n lîng qu¶ Sau mét n¨m thÊt thu v× thêi tiÕt xÊu, gi¸ l¹nh kÐo dµi lµm n¨ng suÊt cña hÇu hÕt c¸c lo¹i qu¶ ®Òu gi¶m, n¨m 2000 lµ n¨m ®îc mïa hoa qu¶ nhÊt tõ tríc ®Õn nay cña Mü, víi møc s¶n lîng vît 36 ngh×n tÊn, t¨ng 15% so víi n¨m tríc. §©y còng lµ n¨m c©y cã mói cho ra s¶n lîng lín thø 2 trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y (sau n¨m 1998) nhng cã møc t¨ng s¶n lîng lín nhÊt: 27%. Mét phÇn ®ãng gãp ®¸ng kÓ vµo møc t¨ng nµy lµ cña s¶n lîng cam ®· trë l¹i møc b×nh thêng sau mét n¨m gi¶m kû lôc. Nho chiÕm 41% trong tæng s¶n lîng c¸c lo¹i qu¶ kh¸c, møc t¨ng lµ 23%, lµ lo¹i tr¸i c©y quan träng gãp phÇn t¨ng chÝnh cña c¸c lo¹i tr¸i c©y kh«ng cã mói. Ngoµi ra cßn ®îc mïa c¸c lo¹i qu¶ kh¸c nh: ®µo, m¬, mËn, ®u ®ñ, d©u t©y, b¬, chuèi vµ døa ë Hawai. S¶n lîng qu¶ cã xu híng gi¶m kÐo dµi tõ sau n¨m 2000 ®Õn nay, mïa vô s¶n xuÊt qu¶ n¨m 2001 gi¶m 8% so víi n¨m tríc, trong ®ã, qu¶ cã mói gi¶m 6% c¸c lo¹i qu¶ kh¸c gi¶m 11%. Nguyªn nh©n chñ yÕu dÉn ®Õn viÖc gi¶m nµy lµ do diÖn tÝch trång vµ n¨ng suÊt thÊp h¬n n¨m 2000. Thªm vµo ®ã lµ nh©n tè thêi tiÕt kh«ng ®îc thuËn lîi: h¹n h¸n ë Florida, ma díi møc trung b×nh vµ giã to, ma ®¸ ë Wasington, hai bang s¶n xuÊt tr¸i c©y lín nhÊt níc Mü. Riªng chØ cã s¶n lîng qu¶ chµ lµ, «liu, chanh, xu©n ®µo, lª vµ døa ë Hawai lµ cao h¬n n¨m tríc. N¨m 2001 còng lµ n¨m mµ §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 18
  25. 25. mét sè lo¹i qu¶ chÝnh yÕu nh : nho, t¸o, cam ®Òu gi¶m, kÐo theo viÖc gi¶m mïa mµng cña c¶ níc. Khèi lîng t¸o gi¶m 10% so víi n¨m 2000 vµ nho gi¶m 15%. Hai vïng trång nhiÒu nho nhÊt c¶ níc lµ California vµ NewYork ®Òu mÊt mïa, víi møc gi¶m lín nhÊt lµ 67% ë Michig©n. Nho trång ®Ó lµm rîu vÉn t¨ng ®Òu trong nh÷ng n¨m qua vµ nho chÕ biÕn ®Ó lµm níc Ðp ®Òu gi¶m. Trong viÖc gi¶m s¶n lîng nãi chung cña c¸c lo¹i qu¶ cã mói th× cam gi¶m Ýt nhÊt, s¶n lîng cã gi¶m ë bang Florida, California vµ Arizona, nhng t¨ng ë Texas do thêi tiÕt thuËn lîi. N¨m 2002, lµ n¨m ®îc mïa cña nh÷ng c©y kh«ng cã mói vµ h¹t dÎ, kÐo theo s¶n lîng c©y ¨n tr¸i nãi chung ®¹t kho¶ng 33,4 triÖu tÊn, t¨ng 2% so víi n¨m 2001. Trong khi ®ã s¶n lîng qu¶ cã mói l¹i gi¶m, nhÊt lµ bëi vµ chanh. §©y lµ n¨m mïa c©y cã mói thÊp nhÊt tõ tríc ®Õn nay cña Mü kh«ng kÓ n¨m 1999 do thêi tiÕt gi¸ l¹nh tµn ph¸ mïa mµng. California vµ Arizon lµ 2 bang dÉn ®Çu c¶ níc vÒ s¶n lîng chanh. TÝnh riªng n¨m 2002, diÖn tÝch gi¶m vµ n¨ng suÊt thÊp ë 2 bang nµy dÉn ®Õn gi¶m s¶n lîng qu¶ cã mói trong c¶ níc. Ngoµi ra cßn cã c¸c bang nh Florida, Texas, Arizona, n¬i cung cÊp phÇn lín bëi cho toµn níc Mü còng gi¶m s¶n lîng c©y bëi, viÖc gi¶m n¨ng suÊt trªn mçi ha tõ n¨m 1997-1998 còng t¸c ®éng kh«ng nhá ®Õn gi¶m s¶n lîng trong n¨m 2000. C¸c lo¹i qu¶ kh¸c t¨ng 3%, chñ yÕu lµ do t¸c ®éng cña khèi l- §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 19
  26. 26. îng nho t¨ng 12%. §©y lµ vô nho ®îc mïa thø hai trong suèt nhiÒu n¨m qua, s¶n lîng nho chiÕm 43% trong tæng s¶n lîng qu¶ kh«ng cã mói, trong khi ®ã n¨m 2001 míi chiÕm kho¶ng 20%. Mét sè lo¹i qu¶ kh¸c nh: ®µo, mËn, m¬, qu¶ v¶, d©u t©y, chµ lµ còng ®Òu t¨ng. Mét ®Æc ®iÓm quan träng lµ c©y h¹ch cña Mü chiÕm diÖn tÝch kh«ng lín, chØ chiÕm tû träng 4% trong tæng s¶n lîng qu¶ nãi chung nhng lµ lo¹i c©y cã møc t¨ng s¶n lîng nhanh nhÊt, h¬n bÊt cø tr¸i c©y nµo trong nh÷ng n¨m qua, n¨m 2001t¨ng 20%, n¨m 2002 t¨ng 11%. §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 20
  27. 27. B¶ng 4: T×nh h×nh s¶n lîng mét sè lo¹i qu¶ chÝnh ë Mü trong nh÷ng n¨m qua ( §¬n vÞ: tÊn) N¨m 2000 2001 2002 2003 T¸o 4.805.136 428.076,6 3.884.424 4.207.218 Lª 878.036 909.816 788.598 847.618 Nho 6.980.704 5.965.106 6.686.512 6.408.210 Quýt 316.438 280.572 313.714 293.284 Nguån: USDA-2003/Fruit and Tree Nuts yearbook Sau 3 n¨m gi¶m liªn tôc, mïa t¸o Mü n¨m 2003 dù ®o¸n ®¹t 4,2 triÖu tÊn, t¨ng 8% so víi n¨m ngo¸i, nhng vÉn cßn ë møc nhá h¬n so víi vô mïa n¨m 1988. Sù bøt ph¸ nµy trong s¶n xuÊt chñ yÕu lµ do ®îc mïa ë c¸c bang miÒn §«ng vµ Trung ®Êt Mü. Thêi tiÕt thuËn lîi, c¸c bang ë miÒn §«ng dù tÝnh ®¹t gÇn 1,044 triÖu tÊn, t¨ng 27% so víi s¶n lîng vô n¨m ngo¸i, c¸c bang miÒn Trung ®¹t 0,6 triÖu tÊn, t¨ng 64%. Michig©n lµ bang cã s¶n lîng t¸o lín nhÊt miÒn trung níc Mü, íc tÝnh sÏ ®¹t 440.380 tÊn, gÇn gÊp ®«i vô mïa thiÖt h¹i do gi¸ l¹nh n¨m tríc. Víi s¶n lîng lµ 2,587triÖu tÊn, c¸c bang miÒn t©y gi¶m s¶n lîng 5%, do n¨ng suÊt gi¶m ë bang cã s¶n lîng t¸o hµng n¨m lín nhÊt níc Mü, Washington. Nho lµ mét trong nh÷ng lo¹i c©y ¨n qu¶ quan träng ë Mü, s¶n lîng nho lu«n chiÕm 1/3 s¶n lîng cña c¸c lo¹i c©y kh«ng cã mói ë Mü. Nho chñ yÕu ®îc trång ë California vµ Washington. N¨m 2003, nho cho §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 21
  28. 28. s¶n lîng lµ 6,4 triÖu tÊn, gi¶m 4% so víi n¨m 2002, nhng t¨ng 7% so víi n¨m 2001. Nho ë bang California chiÕm tû träng 89% c¶ níc (3,7triÖu tÊn). Níc Mü lµ níc s¶n xuÊt cam ®øng thø hai thÕ giíi sau Braxin, s¶n lîng cña hai níc gép l¹i b»ng 1/2 tæng s¶n lîng toµn cÇu. Cam lµ lo¹i qu¶ cã gi¸ trÞ s¶n xuÊt ®øng thø 2 sau nho, ®¹t 1,7 tû ®«la n¨m 2000, chiÕm 16% gi¸ trÞ s¶n xuÊt qu¶ toµn quèc. S¶n xuÊt cam t¨ng nhanh trong nh÷ng thËp kû qua, trung b×nh t¨ng ë møc 49%. Kho¶ng 80% s¶n lîng cam ®îc ®em ®i chÕ biÕn, chñ yÕu díi d¹ng níc cam, cßn l¹i lµ tiªu thô t¬i. Bang cã s¶n lîng cam ®øng ®Çu vµ còng lµ bang chÕ biÕn cam lín nhÊt níc Mü lµ Florida. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, Mü lµ níc xuÊt khÈu cam ®øng thø nh× thÕ giíi, sau Braxin, trong khi ®ã chñ yÕu xuÊt sang c¸c níc Ch©u ¢u. Quýt lµ lo¹i qu¶ cã mói quan träng cña Mü, ®Æc biÖt nhu cÇu tiªu dïng quýt t¨ng trong nh÷ng n¨m qua, s¶n lîng quýt vÉn gi÷ ë møc trung b×nh trªn 250.000 tÊn/n¨m. Tèc ®é t¨ng s¶n lîng tõ n¨m 1980 ®Õn nay lµ 6%/n¨m. C¸c bang trång nhiÒu quýt nhÊt chñ yÕu lµ Florida, California vµ Arizona. Xoµi, ®u ®ñ, b¬, døa lµ c¸c lo¹i tr¸i c©y chñ yÕu trång ë nh÷ng níc cã khÝ hËu nhiÖt ®íi, v× vËy nh÷ng c©y nµy ®îc s¶n xuÊt h¹n chÕ ë Mü. Xoµi chØ cã ë miÒn Nam bang Florida (diÖn tÝch < 700ha), ®u ®ñ, §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 22
  29. 29. b¬, døa chñ yÕu trång ë Hawai. S¶n lîng b¬ cña Mü kh«ng lín, chØ ë møc trung b×nh 187 ngµn tÊn mçi n¨m, víi s¶n lîng cao nhÊt lµ n¨m 2000 (217 ngµn tÊn), t¨ng 36% so víi n¨m 1998. Tuy vËy s¶n lîng b¬ nh÷ng n¨m sau ®ã kh«ng t¨ng, vÉn gi÷ ë møc trung b×nh hµng n¨m. III. NhËp khÈu 1. Mét sè ®iÒu luËt vµ møc thuÕ liªn quan ®Õn nhËp khÈu rau qu¶ 1.1. CÊm nhËp khÈu mét sè lo¹i n«ng s¶n §iÒu kho¶n 8e cña luËt ®iÒu chØnh n«ng nghiÖp Mü quy ®Þnh cÊm nhËp khÈu mét sè mÆt hµng n«ng s¶n nÕu chóng kh«ng ®¸p øng ®îc yªu cÇu vÒ: cÊp lo¹i, kÝch cì chÊt lîng vµ ®é chÝn gåm: “cµ chua, nho kh«, «liu, qu¶ chanh ®¾ng ( Chanh níc cã vÞ ®¾ng), bëi, h¹t tiªu cßn xanh, cµ chua ¸i NhÜ Lan, da chuét, cam, hµnh, qu¶ ãc chã, chµ lµ, nho (dïng cho b÷a ¨n), tr¸i cµ, mËn, t¸o, tr¸i kiwi, ®µo”. Tiªu chuÈn nµy x©y dùng trªn c¬ së tiªu chuÈn nh÷ng s¶n phÈm mµ Mü s¶n xuÊt ®îc vµ cã nhu cÇu trong níc. 1.2. §iÓm kiÓm so¸t tíi h¹n mèi nguy h¹i ®èi víi hµng thùc phÈm (HACCP) §©y lµ hÖ thèng kiÓm so¸t chÊt lîng s¶n phÈm dùa trªn nguyªn t¾c ph©n tÝch vµ x¸c ®Þnh c¸c nguy c¬ vµ ®iÓm kiÓm so¸t tíi h¹n, nh»m ®¶m b¶o an toµn vÖ sinh vµ ng¨n chÆn tõ xa tÊt c¶ c¸c mèi nguy tiÒm Èn vÒ §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 23
  30. 30. sinh häc, ho¸ häc vµ lý häc trong tÊt c¶ c¸c c«ng ®o¹n s¶n xuÊt/chÕ biÕn thùc phÈm nãi chung. HACCP ®îc ban hµnh th¸ng 12/1995 vµ tõ th¸ng 12/1997 ®îc C¬ quan qu¶n lý thùc phÈm vµ thuèc cña Mü (Food and Drugs Administration) ®a vµo ¸p dông b¾t buéc ®èi víi thuû s¶n cña Mü vµ thuû s¶n nhËp khÈu tõ níc ngoµi. HACCP hiÖn ®îc ®a vµo bé LuËt vÒ Thùc PhÈm (Food Code) cña Mü, do FDA gi¸m s¸t viÖc thi hµnh vµ më réng ra ¸p dông cho nhiÒu mÆt hµng thùc phÈm kh¸c, tríc m¾t lµ cho chÕ biÕn níc qu¶. HACCP ®îc x©y dùng trªn c¬ së c¸c quy ®Þnh vÒ an toµn, vÖ sinh ¸p dông trªn thÕ giíi: Thùc tiÔn s¶n xuÊt hµng hãa (Goods Manufacturing Practice (GMP)) vµ Thñ tôc qu¶n lý tiªu chuÈn vÖ sinh thùc phÈm (Sanitation Standard Operating Procedure (SSOP)), v.v. Muèn x©y dùng hÖ thèng HACCP c¬ së s¶n xuÊt ph¶i cã ®Çy ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt gåm nhµ xëng, kho, d©y chuyÒn thiÕt bÞ s¶n xuÊt, m«i trêng s¶n xuÊt, vµ con ngêi theo c¸c quy chuÈn cña GMP, SSOP trong ®ã ®Æc biÖt chó träng gi¸m s¸t an toµn vÖ sinh qua kiÓm tra c¸c hå s¬ vËn hµnh, kiÓm tra viÖc söa ch÷a/®iÒu chØnh khi c¸c giíi h¹n bÞ vi ph¹m, gi¸m s¸t chÆt chÏ vÖ sinh s¶n xuÊt vµ vÖ sinh c¸ nh©n cña c«ng nh©n trong tÊt c¶ c¸c kh©u s¶n xuÊt, chÕ biÕn. C¬ chÕ kiÓm so¸t "tõ xa" cña HACCP tËp trung trªn 7 nguyªn t¾c c¬ b¶n: §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 24
  31. 31. - Ph©n tÝch mèi nguy vµ c¸c biÖn ph¸p phßng ngõa - X¸c ®Þnh ®iÓm kiÓm so¸t tíi h¹n (critical control points) - X©y dùng danh môc c¸c c«ng ®o¹n chÕ biÕn cã thÓ x¶y ra c¸c mèi nguy ®¸ng kÓ vµ m« t¶ c¸c biÖn ph¸p phßng ngõa - ThiÕt lËp c¸c ®iÓm tíi h¹n vµ giíi h¹n tíi h¹n liªn quan ®Õn mçi ®IÓm kiÓm so¸t tíi h¹n - Gi¸m s¸t c¸c ®iÓm kiÓm so¸t tíi h¹n, thiÕt lËp c¸c thñ tôc sö dông kÕt qu¶ gi¸m s¸t ®Ó hiÖu chØnh vµ duy tr× qu¸ tr×nh kiÓm so¸t. - Thùc hiÖn söa ch÷a/®iÒu chØnh cÇn thiÕt khi thÊy giíi h¹n tíi h¹n bÞ vi ph¹m - Lu tr÷ hå s¬ ®Ó chøng thùc viÖc thùc hiÖn HACCP vµ c¸c thñ tôc thÈm tra qu¸ tr×nh thùc hiÖn HACCP. 1.3. Quy ®Þnh cña FDA ®èi víi nhËp khÈu tr¸i c©y (Bao gåm tr¸i c©y, h¹t c¸c loai, t¬i, kh«, l¹nh, hÊp, luéc, ®«ng l¹nh hoÆc xö lý b¶o qu¶n t¹m). S¶n phÈm cã thÓ cßn nguyªn d¹ng, c¾t hoÆc sö lý thÕ nµo ®ã, nhng cha qua chÕ biÕn. Theo quy ®Þnh nµy, viÖc nhËp khÈu ph¶i: - Phï hîp víi c¸c quy ®Þnh vÒ chÊt lîng cña FDA - Phï hîp quy ®Þnh cña FDA vÒ c¸c thñ tôc vµ th«ng b¸o hµng ®Õn §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 25
  32. 32. - Phï hîp víi c¸c quy ®Þnh vÒ kiÓm dÞch cña USDA, cã thÓ ph¶i xin giÊy phÐp - Phï hîp víi c¸c quy ®Þnh vÒ ®¬n hµng nhËp khÈu cña USDA, vÒ cÊp ®é (grade), kÝch cì, chÊt lîng, nÕu ®ßi hái. - Phï hîp c¸c quy ®Þnh vÒ m«i trêng cña C¬ quan B¶o VÖ M«i trêng Hoa Kú (EPA), vÒ nång ®é thuèc trõ s©u cßn lu l¹i trong s¶n phÈm nhËp khÈu. §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 26
  33. 33. B¶ng 5: Nh÷ng v¨n b¶n ph¸p luËt ®iÒu tiÕt chÕ ®é nhËp khÈu hµng ho¸ thuéc quy ®Þnh nµy Lo¹i biÖn ph¸p ¸p C¸c c¬ quan nhµ n- Sè v¨n b¶n dông íc ®iÒu hµnh Quy chÕ vÒ thuèc CFSAN, AMS, PPQ, 19 CFR 12 trõ s©u APHIS, EPA, USCS 19 CFR 12.1 et Tiªu chuÈn kü CFSAN, AMS, PPQ, seq.; thuËt, m·, nh·n, APHIS, EPA, USCS 19 CFR 12.10 Thñ tôc khai b¸o CFSAN, AMS, PPQ, et seq. H¶i quan APHIS, EPA, USCS 19 CFR Part AAA-Quotas nhËp CFSAN, AMS, PPQ, 132 khÈu n«ng s¶n APHIS, EPA, USCS 21 CFR 1.83 et TiTiªu chuÈn kü CFSAN, AMS, PPQ, seq. thuËt, m·, nh·n, APHIS, EPA, USCS 21 USC 301 et CÊm nhËp khÈu CFSAN, AMS, PPQ, seq. hµng gi¶ APHIS, EPA, USCS 42 USC 151 et CFSAN, AMS, PPQ, VÖ sinh dÞch tÔ seq. APHIS, EPA, USCS 7 USC 150aa CFSAN, AMS, PPQ, CÊm nhËp khÈu et seq. APHIS, EPA, USCS 7 USC 601 et AAA-Quotas nhËp CFSAN, AMS, PPQ, seq. khÈu n«ng s¶n APHIS, EPA, USCS Nguån: Harmonized Tariff Schedule of United States 2001 Mét sè lo¹i qu¶ t¬i nhËp khÈu: qu¶ b¬, xoµi, chanh, cam, nho, nho kh«… ph¶i ®¶m b¶o c¸c yªu cÇu vÒ nhËp khÈu cña Mü vÒ, chñng lo¹i, kÝch cì, chÊt l- §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 27
  34. 34. îng vµ ®é chÝn (7U.S.C.608(e)). C¸c hµng nµy ph¶i qua gi¸m ®Þnh vµ chøng chØ gi¸m ®Þnh ph¶i do C¬ quan gi¸m ®Þnh vµ an toµn thùc phÈm (Food Safety & inspection Service) thuéc Bé N«ng NghiÖp cÊp cã ghi phï hîp víi c¸c ®iÒu kiÖn nhËp khÈu. C¸c ®iÒu kiÖn h¹n chÕ kh¸c cã thÓ ®îc C¬ Quan Gi¸m §Þnh Thùc VËt vµ §éng vËt (Animal and plant Health inspection Service- APHiS) thuéc Bé N«ng NghiÖp ¸p ®Æt theo §iÒu luËt vÒ KiÓm dÞch C©y “Plant Quarantine Act”, vµ C¬ quan FDA (Division of import Operations and Policy –HFC-170) theo ®iÒu luËt liªn bang “Food, Drug and Cosmetic Act”. 1.3. ThuÕ nhËp khÈu mét sè lo¹i qu¶ cña Mü B¶ng 6: ThuÕ suÊt nhËp khÈu cña Mü vÒ mét sè lo¹i qu¶ M· sè MÆt hµng ThuÕ MFN ThuÕ kh«ng MFN 0804.30.20 Døa 00 - 0,51 O,64c/kg Hµng rêi c/kg 00 - §· 1,1 c/kg 2,11 c/kg ®ãng gãi 0804.40.00 Qu¶ b¬ 11,2 33,1 c/kg c/kg 0804.50.40 Xoµi 40 - T- 6,6 c/kg 33,1 c/kg ¬i 00 - 1,5 c/kg 33,1 c/kg Kh« §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 28
  35. 35. 0807.20.00 00 §u ®ñ 5,4% 35% Nguån: Harmonized Tariff Schedule of United States 2001 2. Kim ng¹ch nhËp khÈu cña Mü vÒ rau qu¶ XuÊt ph¸t tõ sù kh¸c nhau gi÷a c¬ cÊu s¶n xuÊt vµ tiªu dïng, còng nh sù kh¸c biÖt vÒ lîi thÕ so s¸nh t¬ng ®èi, cho nªn Hoa Kú tuy xuÊt khÈu rau qu¶ lín trªn thÕ giíi nhng hµng n¨m vÉn nhËp khÈu mét l- îng rau qu¶ ®¸ng kÓ. §ã lµ nh÷ng s¶n phÈm do trong níc cha s¶n xuÊt ®îc, hoÆc cha ®¸p øng ®ñ, cÇn nhËp khÈu bæ sung, nhng còng cã nh÷ng s¶n phÈm nhËp khÈu do nhu cÇu tr¸i vô cña ngêi tiªu dïng. Nh×n chung thÞ trêng rau t¬i trong nh÷ng n¨m qua kh«ng cã nh÷ng biÕn ®éng lín, trong khi ®ã thÞ trêng qu¶ t¬i l¹i diÔn ra s«i ®éng trªn toµn quèc còng nh toµn thÕ giíi víi sè lîng vµ trÞ gi¸ t¨ng trëng nhanh ®Òu, ®Æc biÖt trong 5 n¨m võa qua. MÆt kh¸c trong thËp kû 90, khñng ho¶ng tµi chÝnh toµn cÇu lµm ®ång ®« la t¨ng gi¸ m¹nh so víi c¸c ®ång tiÒn kh¸c ®· kÝch thÝch nhËp khÈu tÊt c¶ c¸c mÆt hµng n«ng s¶n. Trong ®ã c¸c s¶n phÈm vên chiÕm 40% tæng lîng nhËp khÈu, tiÕp theo lµ c¸c s¶n phÈm nhiÖt ®íi nh cµ phª, ca cao, cao su. §¸ng chó ý lµ trong giai ®o¹n 1991-2001, gi¸ trÞ nhËp khÈu c¸c s¶n phÈm tõ vên cña Mü t¨ng h¬n 2 lÇn, tõ 8,6 tû lªn ®Õn 17,2 tû. C¸c §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 29
  36. 36. s¶n phÈm tõ vên bao gåm rau qu¶ t¬i, rau qu¶ chÕ biÕn vµ ®å uèng chÕ biÕn tõ rau qu¶. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, kim ng¹ch nhËp khÈu c¸c lo¹i qu¶ vµ rau cña Mü t¨ng lªn ®¸ng kÓ. NhËp khÈu qu¶ t¬i (kh«ng tÝnh da hÊu) ®· t¨ng m¹nh, chiÕm tõ 34,7% tû lÖ tiªu dïng trong níc n¨m 1990 lªn tíi 42% n¨m 2000. Còng trong giai ®o¹n nµy (nÕu kh«ng tÝnh da hÊu vµ chuèi), tû träng nhËp khÈu c¸c mÆt hµng hoa qu¶ t¬i t¨ng tõ 11,6% lªn 19% trong tæng tiªu dïng c¶ níc. Khung c¶nh chung cña thÞ trêng rau qu¶ Mü trong nh÷ng n¨m qua rÊt s«i ®éng, ®Çy ®ñ c¸c chñng lo¹i ®Õn tõ hÇu hÕt c¸c níc trªn thÕ giíi. NhËp khÈu rau mang tÝnh mïa vô cao, ré vµo kho¶ng thêi gian gi÷a th¸ng 10 vµ th¸ng 4 n¨m sau khi s¶n xuÊt ë Mü cã phÇn h¹n chÕ. Tèc ®é t¨ng kim ng¹ch nhËp khÈu rau b×nh qu©n lµ 5%, kh«ng cao b»ng tèc ®é t¨ng cña kim ng¹ch nhËp khÈu tr¸i c©y, nhng nh×n chung t¨ng nhanh h¬n so víi toµn thÕ giíi. Trong ®ã h¬n mét nöa lµ nhËp khÈu rau t¬i, víi gi¸ trÞ t¨ng ®Òu hµng n¨m. C¸c lo¹i rau nhËp khÈu võa ®Ó bæ sung cho nguån cung trong níc cßn h¹n chÕ, võa ®Ó tho¶ m·n cÇu hoa qu¶ vµ rau ®a d¹ng cña ngêi tiªu dïng Mü ë kh¾p c¸c bang. Kim ng¹ch nhËp khÈu rau t¬i n¨m 2000 lµ 2,4 tû ®«la, t¨ng 4% so víi n¨m 1999, võa ®ñ ®Ó bï cho lîng nhËp khÈu rau t¬i gi¶m n¨m 1999. NhËp khÈu rau t¬i vµ da chiÕm 6,9% trong tiªu dïng néi ®Þa vµ t¨ng lªn §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 30
  37. 37. 13,6% n¨m 2000. Rau t¬i nhËp khÈu chñ yÕu vµ æn ®Þnh tõ c¸c níc: Hµ Lan, Pªru, CostaRica, Céng hoµ §«-mi- ni-ca. Mü lµ níc nhËp khÈu tr¸i c©y lín cña thÕ giíi, víi lîng nhËp khÈu hµng n¨m lªn tíi 5 tû USD, chñ yÕu lµ tr¸i c©y nhiÖt ®íi vµ chuèi do ®©y lµ nh÷ng lo¹i s¶n phÈm mµ Mü s¶n xuÊt Ýt vµ hÇu nh kh«ng s¶n xuÊt ®îc, trong khi ®ã nhu cÇu cña ngêi d©n l¹i rÊt cao. Tuy vËy trong nh÷ng n¨m qua, nhËp khÈu tr¸i c©y «n ®íi t¨ng m¹nh, ®Æc biÖt lµ nho vµ c¸c lo¹i da. Tuy nhiªn nhËp khÈu c¸c mÆt hµng nµy phô thuéc vµo mïa vô, nhiÒu nhÊt vµo cuèi mïa thu vµ ®Çu mïa xu©n vµ gi¶m m¹nh trong giai ®o¹n vµo cuèi th¸ng 5 ®Õn th¸ng 10, nh×n chung nhËp khÈu c¸c mÆt hµng nµy nh»m bæ sung cho mïa vô cña thÞ trêng Mü. Hoa qu¶ t¬i vÉn lµ nh÷ng lo¹i ®îc a chuéng nhÊt, chiÕm h¬n nöa sè l- îng b¸n ra trªn thÞ trêng, s¶n xuÊt t¨ng kh«ng kÞp so víi cÇu tiªu dïng. Sù bïng næ nhËp khÈu qu¶ t¬i n¨m 1999 t¨ng tíi møc 40%, nhng n¨m sau ®ã chØ t¨ng ®îc 1%, dÊu hiÖu cña sù t¨ng hÕt møc xuÊt hiÖn vµo cuèi n¨m 2000 vµ ®Çu 2001. T¨ng nhËp khÈu chñ yÕu lµ do viÖc më réng nhËp khÈu nho t¬i tõ Chilª vµ Mªhico, da tõ Guatemala, Costa Rica vµ Honduras, d©u t©y tõ Mexico. Nhng trong nh÷ng n¨m qua, hoa qu¶ níc ngoµi vÉn ph¶i ®èi mÆt víi nh÷ng quy ®Þnh nghiªm ngÆt vÒ vÖ sinh dÞch tÔ cña Hoa Kú. §· cã nhiÒu nhµ §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 31
  38. 38. xuÊt khÈu níc ngoµi ph¶i ®èi mÆt víi lÖnh cÊm nhËp khÈu cña Mü do nghi ngê trong c¸c l« hµng cã chøa Êu trïng mét loµi ruåi. Theo nhËn ®Þnh cña c¸c chuyªn gia th× n¨m nay (2003), cã thÓ nhËp khÈu hoa qu¶ gi¶m h¬n so víi cïng kú n¨m tríc, trong ®ã chñ yÕu lµ do kim ng¹ch nhËp khÈu chanh vµ cam gi¶m m¹nh trong khi ®ã xuÊt khÈu lª vµ nho cña c¸c thÞ trêng kh¸c vµo Mü t¨ng lªn. tr¸i c©y chÕ biÕn chñ yÕu díi d¹ng níc Ðp: cam, t¸o, rîu, døa, lª, ®µo, d©u ®ãng hép. 3. C¬ cÊu nhËp khÈu 3.1. NhËp khÈu rau C¸c lo¹i rau nhËp khÈu rÊt ®a d¹ng, nhËp khÈu rau t¬i ®· t¨ng lªn ®¸ng kÓ, ®Æc biÖt lµ tiªu, lªn tíi 88%, da chuét lµ 53%, bÝ 53% vµ m¨ng t©y lµ 91%. §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 32
  39. 39. B¶ng 7: C¬ cÊu rau nhËp khÈu theo c¸c n¨m (§¬n vÞ: triÖu USD) N¨m 2001 2002 2003 Rau t¬i vµ da hÊu 2592 2614 3015 Rau ®· qua chÕ 1020 1189 1280 biÕn Khoai t©y 532 575 630 §Ëu kh« 51 67 53 C¸c lo¹i rau kh¸c 357 369 383 Nguån: USDA-2003 (C¸c lo¹i rau kh¸c bao gåm: nÊm, khoai lang, ®Ëu l¨ng, ®Ëu Hµ Lan kh«) B¶ng trªn cho thÊy, n¨m 2002, Mü nhËp khÈu 1.189 triÖu USD kim ng¹ch nhËp khÈu rau chÕ biÕn n¨m 2002, chñ yÕu lµ rau ®ãng hép ( 606 triÖu USD), tiÕp theo lµ rau ®«ng l¹nh (347triÖu USD), sau cïng lµ rau ®îc sÊy kh« (236 triÖu USD). Lîng rau t¬i nhËp khÈu n¨m 2002 t¨ng 1% so víi n¨m 2001, nhng theo íc tÝnh th× n¨m 2003 t¨ng 15%, tøc lµ tèc ®é t¨ng rÊt nhanh, thÓ hiÖn mét lîng cÇu vÒ rau lín trªn thÞ trêng Mü. Nh÷ng lo¹i rau nhËp khÈu chñ yÕu lµ: cµ rèt, cÇn t©y, c¶i xanh, cña c¶i, hµnh, m¨ng t©y, rau diÕp, cÇn t©y, sóp l¬, bÝ, ®Ëu. Tèp c¸c lo¹i rau ®øng ®Çu §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 33
  40. 40. trong toµn bé rau nhËp khÈu vÉn lµ cµ chua trong nh÷ng n¨m qua, tiÕp theo lµ khoai t©y, da chuét, hµnh vµ h¹t tiªu. Sau ®©y lµ cô thÓ c¸c lo¹i rau nhËp khÈu cña Mü: Cµ chua: Nhu cÇu vÒ tiªu dïng cµ chua ®ang cã xu híng t¨ng trªn toµn cÇu, chØ tÝnh riªng níc Mü, ®· chiÕm h¬n 20% lîng cµ chua nhËp khÈu toµn cÇu n¨m 1998 (3,6 triÖu tÊn). Kim ng¹ch nhËp khÈu cµ chua t¨ng tõ 451 triÖu USD n¨m 1995 lªn tíi 758 triÖu USD n¨m 1998, nhng gi¶m xuèng cßn 640 triÖu USD n¨m 2000. §Õn n¨m 2002, lîng nhËp khÈu cµ chua t¨ng lªn 860.869 tÊn, t¨ng 18% so víi n¨m 2000. HiÖn nay tû lÖ nhËp khÈu cao nµy ®ang cã nguy c¬ ®e do¹ s¶n xuÊt trong níc, dÉn ®Õn tranh chÊp th¬ng m¹i. Da chuét: Khèi lîng nhËp khÈu da chuét t¨ng ®Òu vµ liªn tôc tõ n¨m 1998 trë l¹i ®©y, tèc ®é t¨ng trung b×nh trªn 5% mçi n¨m. N¨m 1998, nhËp khÈu 300 ngµn tÊn da chuét, lµ níc nhËp khÈu da chuét ®øng thø hai sau §øc (400 ngµn tÊn) trong khi ®ã tæng l- îng da chuét nhËp khÈu toµn cÇu lµ 1,2 triÖu tÊn. N¨m 2002 toµn níc Mü nhËp khÈu gÇn 400 ngµn tÊn. NÊm: C¸c lo¹i nÊm chñ yÕu lµ nÊm r¬m nÊm mì (ngoµi ra cßn cã nÊm h¬ng, nÊm sß, méc nhÜ) lµ s¶n phÈm mµ hµng n¨m cã nhu cÇu lín, nhng lîng s¶n xuÊt trong níc kh«ng ®ñ. NÊm nhËp khÈu díi d¹ng chÕ biÕn lµ muèi, sÊy kh« (sÊy ch©n kh«ng), ®ãng hép. Mü n»m §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 34
  41. 41. trong tèp nh÷ng níc nhËp khÈu nÊm lín nhÊt thÕ giíi, n¨m 2001 nhËp khÈu 18, 614 triÖu, t¨ng 9% so víi n¨m 2000. Ngoµi ra cßn cã: h¹t tiªu, hµnh, ®Ëu, tái, bÝ, ®Ëu, trong ®ã khèi lîng nhËp khÈu h¹t tiªu vµ hµnh lu«n ®¹t møc trªn 200 ngµn tÊn trong mét vµi n¨m gÇn ®©y. §Æc biÖt rau diÕp lµ lo¹i rau t¨ng trëng kim ng¹ch nhËp khÈu nhanh trong nh÷ng n¨m qua. Khèi lîng nhËp khÈu t¨ng liªn tôc tõ nh÷ng n¨m 1990, khèi lîng nhËp khÈu n¨m 2002 gÊp 5 lÇn n¨m 1990, nhu cÇu trong níc vÒ lo¹i rau nµy kh«ng ngõng t¨ng. 3.2. NhËp khÈu qu¶ 3.2.1.Qu¶ nhiÖt ®íi C¸c lo¹i qu¶ nhiÖt ®íi thêng ®îc trång ë c¸c vïng nhiÖt ®íi vµ ¸ nhiÖt ®íi. C¸c níc ®ang ph¸t triÓn chiÕm kho¶ng 98% tæng s¶n lîng qu¶ nhiÖt ®íi trong khi c¸c níc ph¸t triÓn chiÕm 80% tæng lîng nhËp khÈu qu¶ nhiÖt ®íi toµn cÇu. Do vËy hµng n¨m Mü nhËp khÈu mét lîng tr¸i c©y nhiÖt ®íi rÊt lín, ®iÒu kiÖn tù nhiªn còng nh khÝ hËu cña níc nµy kh«ng cho phÐp s¶n xuÊt ®îc nhiÒu, mµ cÇu c¸c s¶n phÈm nµy l¹i rÊt lín. C¸c lo¹i tr¸i c©y nhiÖt ®íi chñ yÕu lµ xoµi, døa, ®u ®ñ, b¬. Ngoµi ra cßn c¸c lo¹i qu¶ kh¸c lµ v¶i, vµ, ch«m ch«m, æi, l¹c tiªn, tuy chØ chiÕm mét tû träng nhá trong s¶n lîng qu¶ nhiÖt ®íi toµn cÇu, nhng bu«n b¸n c¸c lo¹i qu¶ nµy ®ang cã xu híng §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 35
  42. 42. t¨ng nhanh trong nh÷ng n¨m qua do thÞ hiÕu thÝch tiªu dïng qu¶ “l¹” gia t¨ng ë níc nµy. Mü lµ níc nhËp khÈu døa vµ xoµi lín nhÊt thÕ giíi. Trong tæng lîng nhËp khÈu døa cña toµn thÕ giíi, kim ng¹ch nhËp khÈu cña Mü chiÕm 74%. Trong khi lîng nhËp khÈu døa vµ c¸c lo¹i qu¶ nhiÖt ®íi kh¸c t¨ng lªn trªn thÞ trêng thÕ giíi nãi chung vµ thÞ trêng Mü nãi riªng th× tû träng cña xoµi cã xu híng gi¶m ®i. B¶ng 8: T×nh h×nh nhËp khÈu qu¶ nhiÖt ®íi cña Mü trong nh÷ng n¨m qua (§¬n vÞ: 1000 tÊn) N¨m 1996/1998 1999 2000 2001 4 lo¹i qu¶ chÝnh 471 624 703 717 Xoµi 185 219 235 238 Døa t¬i 197 283 319 321 B¬ 38 55 79 74 §u ®ñ 51 67 70 84 Nguån: FAO, Tropical Fruit, th¸ng 7 n¨m 2003. (§¬n vÞ: 1000 tÊn) §u ®ñ lµ lo¹i tr¸i c©y nhiÖt ®íi chiÕm phÇn quan träng trong thÞ trêng rau qu¶ Mü, hµng n¨m lîng nhËp khÈu rÊt nhiÒu, chiÕm tû träng 75% tæng lîng tiªu dïng trong toµn níc, t¨ng h¬n rÊt nhiÒu so víi n¨m 1980, míi chiÕm kho¶n 3,4% tæng tiªu dïng néi ®Þa. §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 36
  43. 43. §u ®ñ nhËp khÈu chñ yÕu lµ díi d¹ng t¬i vµ tõ c¸c n- íc cã khÝ hËu nhiÖt ®íi. Trong nh÷ng n¨m qua, chuèi vÉn lµ lo¹i qu¶ nhiÖt ®íi ®îc tiªu dïng nhiÒu nhÊt ë Mü, mét mÆt do sù gia t¨ng d©n sè nhËp c tõ nh÷ng níc kh¸c mµ chñ yÕu lµ nh÷ng níc nhiÖt ®íi, mÆt kh¸c do cÇu trong níc vÒ lo¹i qu¶ nµy vÉn lu«n æn ®Þnh vµ lµ lo¹i qu¶ bæ, chøa nhiÒu chÊt dinh dìng nªn rÊt ®îc ngêi tiªu dïng néi ®Þa a thÝch. Tuy nhiªn, lîng nhËp khÈu cã xu h- íng gi¶m trong n¨m 2000, 2001vµ 2002, sau nhiÒu n¨m t¨ng liªn tôc tríc ®ã, trung b×nh gi¶m mçi n¨m trong giai ®o¹n nµy lµ 200 ngh×n tÊn. MÆc dï vËy, lîng nhËp khÈu cña Mü vÉn duy tr× ë møc 30% trong tæng l- îng nhËp khÈu chuèi cña toµn cÇu. B¶ng 9: Khèi lîng nhËp khÈu chuèi cña Mü (§¬n vÞ: 1000tÊn) N¨m 1996/1998 1999 2000 2001 Toµn cÇu (1000tÊn) 11233 11955 12038 11432 Mü (1000)tÊn) 3406 3877 3630 3434 ThÞ phÇn (%) 30.3% 32.4% 30.2% 30.0% Nguån: FAO, Bananas, th¸ng 12/2002. 3.2.2. Qu¶ cã mói ë Mü Nh ®· ph©n tÝch ë trªn, Cïng víi Braxin, Trung Quèc, c¸c níc thuéc §Þa Trung H¶i, Mü lµ mét trong nh÷ng níc s¶n xuÊt qu¶ cã mói lín nhÊt thÕ giíi, l- §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 37
  44. 44. îng xuÊt khÈu lo¹i qu¶ nµy chiÕm tíi 10% lîng xuÊt khÈu qu¶ cã mói toµn cÇu. Qu¶ cã mói lµ nh÷ng qu¶ nh: cam, quýt, bëi, chanh…, ®îc xuÊt khÈu c¶ díi d¹ng t¬i vµ chÕ biÕn, trong ®ã cam lµ lo¹i qu¶ ®îc chÕ biÕn nhiÒu nhÊt. HiÖn nay ngêi tiªu dïng Mü rÊt a thÝch níc cam vµ trong t¬ng lai kh«ng xa, c¸c lo¹i níc Ðp tõ tr¸i c©y sÏ ®îc sö dông phæ biÕn thay cho níc uèng th«ng thêng. KÓ tõ n¨m 1998 ®Õn nay, lîng nhËp khÈu qu¶ cã mói cña Mü lµ kho¶ng trªn 320.000 tÊn, cao nhÊt lµ vµo n¨m 2001 víi 414.000 tÊn, cao gÊp 7 lÇn so víi nhËp khÈu n¨m 1988. NhËp khÈu cam vµ quýt t¬i t¨ng tõ 18 triÖu ®«la n¨m 1995 lªn ®Õn 109 triÖu ®«la 2000, thêi vô nhËp khÈu m¹nh tõ th¸ng 11 ®Õn th¸ng 1 n¨m sau. Quýt lµ lo¹i qu¶ ®îc s¶n xuÊt nhiÒu nhÊt ë Trung Quèc, tiÕp theo lµ T©y Ba Nha, NhËt B¶n vµ Braxin, Th¸i Lan… cã nhiÒu lo¹i quýt víi nh÷ng h×nh d¸ng vµ mïi vÞ kh¸c nhau trªn thÕ giíi tuú theo ®iÒu kiÖn khÝ hËu vµ ®Êt ®ai cña mçi quèc gia. Mü vÉn duy tr× nhËp khÈu quýt hay cßn gäi cam nhá hµng n¨m ®Ó bæ sung cho viÖc cung cÊp cßn Ýt trong níc. Tõ n¨m 1996 trë ®i, tû lÖ nhËp khÈu t¨ng víi tèc ®é lµ 27%/ n¨m. Ngêi tiªu dïng Mü ®Æc biÖt rÊt thÝch lo¹i qu¶ nµy, v× chóng dÔ bãc vá l¹i chøa Ýt hét. N¨m 2002, lîng nhËp khÈu cam nhá t¨ng nhng cßn bÞ h¹n chÕ nhËp khÈu do c¬ quan kiÓm tra vÖ sinh c©y trång vµ vËt nu«i ph¸t hiÖn ra mét lo¹i s©u bÖnh g©y h¹i cã trong §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 38
  45. 45. cam nhËp khÈu tõ nh÷ng níc thuéc §i¹ Trung H¶i. NhËp khÈu chñ yÕu vµo th¸ng 9 th¸ng 10 víi khèi lîng h¬n 65.000 tÊn. 3. C¬ cÊu thÞ trêng nhËp khÈu cña Mü N«ng s¶n Mü nãi chung chñ yÕu nhËp khÈu tõ nh÷ng níc Canada, Mexico, Liªn minh Ch©u ¢u, Braxin, vµ mét sè níc Ch©u ¸ nh In®onexia, Th¸i Lan… Cïng víi xuÊt khÈu, thÞ trêng nhËp khÈu cña Mü trong nh÷ng n¨m qua kh«ng cã nh÷ng biÕn ®éng lín. C¸c níc xuÊt khÈu rau qu¶ lín vµo thÞ trêng Mü vÉn lµ nh÷ng níc l©n cËn, nh÷ng níc thuéc Ch©u Mü nh Ecuado, Costa Rica, Brazil, ®Æc biÖt Mªxico lµ níc cung cÊp gÇn nh tÊt c¶ c¸c mÆt hµng rau vµ hoa qu¶ vµo thÞ trêng nµy. Víi ®iÒu kiÖn ®Þa lý thuËn lîi: s¸t biªn giíi víi Hoa kú, níc nµy xuÊt khÈu nhiÒu nhÊt nh÷ng s¶n phÈm t¬i vµ ®«ng l¹nh. Rau chñ yÕu ®îc nhËp khÈu tõ nh÷ng níc cã khÝ hËu Êm, bao gåm khoai t©y, tiªu, bÝ vµ da chuét. Mexic« lµ níc xuÊt khÈu rau chÝnh vµo thÞ trêng Mü, chiÕm 69% thÞ phÇn, tiÕp theo lµ Canada víi 15% vµ Hµ Lan lµ 5%. Mü lµ mét níc s¶n xuÊt cµ chua lín nhÊt thÕ giíi, sau Trung Quèc, nhng hµng n¨m vÉn nhËp khÈu mét lîng lín cµ chua trªn thÕ giíi, nhÊt lµ tõ Mexico, Canada. §©y còng lµ hai nhµ cung cÊp cµ chua quan trong cho thÞ trêng cµ chua t¬i cña Mü. TÝnh riªng kim ng¹ch xuÊt khÈu cña hai níc nµy ®· lªn tíi 1,8 tû ®« la trong hai n¨m tõ 2000-2002. T©y §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 39
  46. 46. Ba Nha lµ níc xuÊt khÈu khoai t©y lín nhÊt vµo thÞ trêng Mü. C¸c lo¹i qu¶ nhËp khÈu cña Mü, chñ yÕu lµ nh÷ng qu¶ nhiÖt ®íi vµ tõ nh÷ng níc ®ang ph¸t triÓn. Theo thèng kª cña Tæ chøc l¬ng thùc thÕ giíi FAO, C¸c níc ®ang ph¸t triÓn chiÕm kho¶ng 98% tæng s¶n lîng qu¶ nhiÖt ®íi trong khi c¸c níc ph¸t triÓn chiÕm tíi 80% tæng lîng nhËp khÈu qu¶ nhiÖt ®íi toµn cÇu. Hai nhµ cung cÊp s¶n phÈm chuèi chÝnh cho níc Mü lµ Costa Rica vµ Ecuador. Nhng n¨m 2000, møc xuÊt khÈu tõ hai níc nµy gi¶m m¹nh tíi 15 % so víi nh÷ng n¨m tríc. Trong khi ®ã nhËp khÈu tõ 2 níc Hondrus vµ Guatemala l¹i t¨ng nhanh. NhËp khÈu døa t¬i, trong nh÷ng n¨m qua chñ yÕu vÉn tõ níc Costa Rica. N¨m 2000, níc nµy xuÊt khÈu sang thÞ trêng Mü 257.783 tÊn døa t¬i, chiÕm thÞ phÇn 81% tæng lîng døa nhËp khÈu. Tû träng nµy ®· t¨ng gÊp ®«i trong 10 n¨m qua. Hundras lµ níc xuÊt khÈu døa vµo thÞ trêng Mü ®øng thø 2, tæng lîng cung cña níc nµy míi chiÕm kho¶ng 13% khèi lîng xuÊt khÈu cña Costa Rica vµ cã tû träng lµ 10% trong 318.837 tÊn døa nhËp khÈu cña Mü n¨m 2000. Nh÷ng níc Mexico, Ecuado vµ Th¸i Lan lµ nh÷ng thÞ trêng xuÊt khÈu døa vµo Mü lín tiÕp theo. Tèp 5 níc cung cÊp døa ®øng ®Çu nµy chiÕm 99% tæng lîng døa nhËp khÈu cña Mü. Philippines vµ Peru lµ hai níc ®øng cuèi §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 40
  47. 47. trong tèp 10 níc xuÊt khÈu lín nhÊt. Tríc n¨m 2000, lîng døa nhËp khÈu tõ Peru hÇu nh kh«ng cã, nhng ®Õn n¨m 2000 ®· ®¹t ®îc 56 tÊn. Mexico lµ níc cung cÊp 75% lîng xoµi cho thÞ tr- êng Hoa Kú trong suèt 5 n¨m qua. Tuy vËy, khèi lîng xoµi xuÊt khÈu tõ níc nµy ®· gi¶m 31% trong n¨m 2001. Nh÷ng níc Ecuador, Brazil, Peru vµ Haiti chiÕm 1/4 thÞ phÇn nhËp khÈu xoµi cña Mü. VÒ nhËp khÈu ®u ®ñ còng gièng nh nhËp khÈu xoµi, nhµ cung cÊp hµng ®Çu vÉn lµ Mexico, víi khèi lîng lµ 55 124 tÊn (tû träng lµ thÞ trêng lµ 79%). §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 41
  48. 48. Ch¬ng II Thùc tr¹ng xuÊt khÈu rau qu¶ cña ViÖt Nam vµo thÞ trêng Mü trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y I. §¸nh gi¸ chung vÒ t×nh h×nh s¶n xuÊt trong níc Trong nh÷ng n¨m qua do cã sù ®æi míi trong c¸c chÝnh s¸ch n«ng nghiÖp ®· kÝch thÝch tinh thÇn s¸ng t¹o vµ n¨ng lùc lµm viÖc cho ngêi d©n. Nhê vËy mµ s¶n xuÊt rau qu¶ còng ®îc khuyÕn khÝch ph¸t triÓn. Ngêi d©n tù chñ h¬n trong viÖc chän c©y trång ®em l¹i gi¸ trÞ kinh tÕ cao h¬n c©y l¬ng thùc vµ hoa mÇu tríc ®©y. Rau vµ c©y ¨n qu¶ lµ nh÷ng c©y trång cã møc lîi nhuËn cao ®¸ng kÓ so víi c©y lóa. Do møc sèng cña ngêi d©n ®îc c¶i thiÖn, thu nhËp t¨ng dÉn ®Õn nhu cÇu tiªu thô rau qu¶ t¨ng lªn ®¸ng kÓ, ®Æc biÖt lµ ë nh÷ng thµnh phè lín: Hµ Néi, Thµnh phè Hå ChÝ Minh…ë nh÷ng trung t©m nµy h×nh thµnh lªn nh÷ng vµnh ®ai “xanh” rau vµ c©y ¨n tr¸i ®Ó ®¸p øng nhu cÇu cho nh÷ng thÞ trêng hÊp dÉn ®ã. Bªn c¹nh ®ã, ®Êt níc ngµy cµng héi nhËp vµo nÒn kinh tÕ thÕ giíi ®· më réng h¬n n÷a thÞ trêng xuÊt khÈu ®èi víi nhiÒu lo¹i rau qu¶. Ngµy cµng nhiÒu c¸c doanh nghiÖp tham gia vµo xuÊt khÈu ®· t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho rau vµ qu¶ ViÖt Nam th©m nhËp vµo nh÷ng thÞ trêng níc ngoµi. Nhu cÇu tiªu thô néi ®Þa vµ xuÊt khÈu t¨ng nhanh ®· thóc ®Èy s¶n xuÊt trong níc ph¸t triÓn liªn tôc. DiÖn tÝch rau vµ c©y ¨n qu¶ t¨ng lªn ®¸ng kÓ, §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 42
  49. 49. n¨ng suÊt ®îc c¶i thiÖn vµ s¶n lîng còng t¨ng nhiÒu qua c¸c n¨m. 1. DiÖn tÝch C¶ níc cã 12 triÖu ha ®Êt canh t¸c, diÖn tÝch c©y hµng n¨m chiÕm 75% (trong ®ã cã diÖn tÝch trång rau), diÖn tÝch c©y l©u n¨m chiÕm 15% (cã diÖn tÝch c©y ¨n qu¶). Trong nh÷ng n¨m 90, diÖn tÝch c©y hµng n¨m t¨ng b×nh qu©n 2,9%/n¨m, cao h¬n møc t¨ng d©n sè, trong khi ®ã diÖn tÝch c©y l©u n¨m t¨ng nhanh tíi 7,7%/n¨m. ChØ sau 1 n¨m triÓn khai ®Ò ¸n ph¸t triÓn rau qu¶ ®Õn n¨m 2010 víi tæng vèn ®Çu t lªn ®Õn 16.086 tû ®ång, diÖn tÝch trång rau qu¶ n¨m 2000 ®· ®¹t trªn 1 triÖu ha, t¨ng 6,3%. 1.1. DiÖn tÝch rau ®Ëu MÆc dï cã sù t¨ng trëng kh¸ cao nhng diÖn tÝch rau ®Ëu chØ chiÕm 6% diÖn tÝch c©y hµng n¨m, tøc lµ 624.000 ha. Tèc ®é t¨ng diÖn tÝch b×nh qu©n cña rau ®Ëu trong nh÷ng n¨m 90 lµ 5%/n¨m. Rau ®îc trång ë kh¾p c¸c tØnh thµnh phè víi quy m«, chñng lo¹i kh¸c nhau. Tr¶i qua qu¸ tr×nh s¶n xuÊt l©u dµi ®· h×nh thµnh nh÷ng vïng rau chuyªn canh víi nh÷ng kinh nghiÖm truyÒn thèng, trong c¸c ®iÒu kiÖn sinh th¸i kh¸c nhau. S¶n xuÊt rau chñ yÕu tËp trung ë §ång b»ng s«ng Hång, §ång b»ng s«ng Cöu Long, vïng §«ng nam bé vµ §µ L¹t. Trong ®ã §ång b»ng s«ng Hång cã diÖn tÝch trång rau cao nhÊt (83 ngµn ha), tiÕp ®Õn §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 43
  50. 50. lµ §ång b»ng s«ng Cöu Long víi diÖn tÝch h¬n 77 ngµn ha. S¶n xuÊt rau ®îc quy thµnh 2 vïng chÝnh: Vïng rau chuyªn doanh ven thµnh phè, thÞ x·, khu c«ng nghiÖp lín, diÖn tÝch chiÕm kho¶ng 40% (115.000 ha) víi s¶n lîng ®¹t 48% (vµo kho¶ng 1,5 triÖu tÊn). Vïng c©y lu©n canh víi c©y l¬ng thùc, trång chñ yÕu vµo vô ®«ng t¹i c¸c tØnh phÝa B¾c, §BSCL vµ c¶ miÒn §«ng nam bé, ngoµi ra rau cßn ®îc trång t¹i c¸c gia ®×nh, diÖn tÝch vên b×nh quÇn 1 hé kho¶ng 36m2. Rau cña níc ta phong phó vÒ chñng lo¹i, gåm 70 lo¹i c©y chñ yÕu. §Æc biÖt §BSH cã rau vô ®«ng lµ mét trong nh÷ng lîi thÕ cña ViÖt Nam so víi mét sè níc trªn thÕ giíi. C¸c lo¹i rau chñ yÕu bao gåm: c¶i b¾p, su hµo, cµ chua, da chuét, ít cay, nÊm, khoai t©y. 1.2. DiÖn tÝch c©y ¨n qu¶ Trong giai ®o¹n 1995-2000, diÖn tÝch c©y ¨n qu¶ t¨ng nhanh vµ æn ®Þnh víi tèc ®é b×nh qu©n hµng n¨m lµ 10,3%. NÕu nh vµo n¨m 1995 diÖn tÝch c©y ¨n qu¶ c¸c lo¹i chØ cã 346,4 ngh×n ha th× n¨m 2000 ®· lªn tíi 565 ngh×n ha vµ ®¹t 589,4 ngh×n ha vµo n¨m 2001. N¨m nhãm c©y ¨n qu¶ quan träng nhÊt cña ViÖt Nam bao gåm chuèi, xoµi, nh·n-v¶i-ch«m ch«m, qu¶ cã mói (cam, chanh, quýt, bëi) vµ døa. Vµo n¨m 1995 th× diÖn tÝch cña 5 nhãm c©y ¨n qu¶ nµy chØ cã 236,6 ngh×n ha (chiÕm 68% tæng diÖn tÝch c©y ¨n tr¸i c¸c lo¹i) ®Õn n¨m 2000 ®· ®¹t 419 ngh×n ha (chiÕm 74% §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 44
  51. 51. tæng diÖn tÝch c©y ¨n tr¸i), víi møc t¨ng b×nh qu©n hµng n¨m lµ 12,1%/n¨m. DiÖn tÝch c¸c c©y kh¸c (sÇu riªng, thanh long, sa p«, mËn, ®u ®ñ, b¬, v.v) còng t¨ng tõ 109,8 ngh×n ha lªn 146 ngh×n ha trong cïng kú. Nhãm c¸c c©y v¶i-nh·n-ch«m ch«m cã tèc ®é t¨ng trëng nhanh nhÊt vÒ diÖn tÝch b×nh qu©n 34,8%/n¨m tõ 37,9 ngh×n ha lªn 169 ngh×n ha, tiÕp ®ã lµ xoµi víi møc t¨ng 17,4%/n¨m tõ 21,1 ngh×n ha lªn 47 ngh×n ha, døa víi møc 7,1% tõ 26,3 ngh×n ha lªn 37 ngh×n ha. MÆc dï vËy, cÇn lu ý r»ng diÖn tÝch trång døa chØ b¾t ®Çu t¨ng kÓ tõ n¨m 1998 khi ViÖt Nam ®· khai th«ng ®îc trë l¹i thÞ trêng xuÊt khÈu cho mÆt hµng nµy. Tuy nhiªn, diÖn tÝch trång chuèi vµ c©y cã mói chØ t¨ng ë møc thÊp t¬ng øng lµ 1,5% vµ 2,4%. Víi kÕt qu¶ ®ã, diÖn tÝch chuèi vµ c©y cã mói chØ ®¹t 99 ngh×n ha vµ 67 ngh×n ha vµo n¨m 2000. Tèc ®é t¨ng trëng vÒ diÖn tÝch gieo trång cña v¶i-nh·n-ch«m ch«m lµ cao nhÊt so víi bÊt kú mét c©y trång nµo kh¸c trong cïng giai ®o¹n. Nhê ®ã, v¶i-nh·n-ch«m ch«m ®· trë thµnh nhãm c©y ¨n qu¶ quan träng nhÊt vÒ mÆt diÖn tÝch, chiÕm 30% tæng diÖn tÝch c¸c lo¹i. Theo sè liÖu cña Bé N«ng nghiÖp vµ PTNT th× §BSCL lµ vïng trång c©y ¨n qu¶ lín nhÊt c¶ níc víi diÖn tÝch 238,8 ngh×n ha (chiÕm 38% tæng diÖn tÝch trång c©y ¨n qu¶ toµn quèc). TiÕp ®ã lµ c¸c vïng §«ng b¾c (xÊp xØ 100 ngh×n ha, 17%), §«ng Nam bé (79 ngh×n ha, 15%), c¸c §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 45
  52. 52. vïng §ång b»ng s«ng Hång (§BSH) vµ B¾c Trung bé cã kho¶ng tõ 40-50 ngh×n ha. C¸c tØnh träng ®iÓm víi mét sè lo¹i c©y ¨n qu¶ ®îc ph©n bè nh sau: V¶i-nh·n- ch«m ch«m ®îc tËp trung chñ yÕu ë §BSCL vµ vïng §«ng B¾c. C¸c tØnh trång nhiÒu v¶i nh·n lµ B¾c Giang (25,5 ngh×n ha), BÕn Tre (16,2 ngh×n ha), TiÒn Giang (13,5 ngh×n ha), VÜnh Long, S¬n La, H¶i D¬ng (xÊp xØ 9,5 ngh×n ha); Chuèi ®îc trång r¶i r¸c ë tÊt c¶ c¸c n¬i trªn toµn quèc. C¸c tØnh trång chuèi chñ yÕu lµ Thanh Ho¸, Cµ Mau (7-8 ngh×n ha), §ång Nai, Sãc Tr¨ng (6 ngh×n ha); C©y cã mói ®îc trång chñ yÕu ë §BSCL, nh CÇn Th¬ (13,1 ngh×n ha), BÕn Tre, VÜnh Long (6 ngh×n ha). Bªn c¹nh ®ã 2 tØnh Hµ Giang vµ NghÖ An còng cã trªn 4 ngh×n ha; Døa còng ®îc trång tËp trung t¹i §BSCL, nh Kiªn Giang (9,2 ngh×n ha), TiÒn Giang (7,8 ngh×n ha), B¹c Liªu (3,6 ngh×n ha); Xoµi ®îc trång chñ yÕu ë §BSCL, nh TiÒn Giang (6 ngh×n ha), CÇn Th¬, §ång Th¸p, Kiªn Giang (trªn 3 ngh×n ha). Bªn c¹nh ®ã, c¸c tØnh B×nh Phíc vµ Kh¸nh Hoµ còng cã trªn 4 ngh×n ha xoµi.1 1 Nguån: B¸o c¸o s¬ kÕt 1 n¨m thùc hiÖn ch¬ng tr×nh rau qu¶, 9/2001, Ban ChØ ®¹o ch¬ng tr×nh rau qu¶, Bé N«ng nghiÖp vµ PTNT §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 46
  53. 53. 2. S¶n lîng vµ n¨ng suÊt Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n cho biÕt, trong n¨m 2001, tæng diÖn tÝch rau qu¶ ViÖt Nam ®· t¨ng 6,3% so víi n¨m 2000, v× vËy, tæng s¶n lîng rau qu¶ còng t¨ng 5% so víi n¨m tríc. S¶n lîng rau qu¶ n¨m 2000 t¨ng 5% so víi n¨m 1999 vµ ®¹t 10 tÊn trong ®ã 6 triÖu tÊn qu¶ vµ 4 triÖu tÊn rau. C¸c lo¹i rau qu¶ chñ yÕu gåm: chuèi, døa, thanh long, nh·n, v¶i, xoµi, da hÊu, da chuét, m¨ng ta, ng« bao tö... Tuy nhiªn tèc ®é t¨ng diÖn tÝch cao h¬n tèc ®é t¨ng s¶n lîng, ®iÒu nµy cho thÊy n¨ng suÊt cña rau qu¶ cña níc ta nãi chung cha cao: n¨ng suÊt rau lµ 14 triÖu tÊn/ha; n¨ng suÊt qu¶ lµ 8,5triÖu tÊn/ha. Theo dù kiÕn cña Bé NN vµ PTNT ®Õn n¨m 2010, s¶n l- îng rau qu¶ sÏ ®¹t 17 triÖu tÊn, t¨ng 5,4%/n¨m. §ång b»ng s«ng Hång lµ vïng s¶n xuÊt rau lín nhÊt cña c¶ níc, chiÕm kho¶ng 29% s¶n lîng rau toµn quèc, víi nh÷ng ®iÒu kiÖn thuËn lîi vÒ ®Êt ®ai, thêi tiÕt vµ gÇn thÞ trêng Hµ Néi. Thêi tiÕt m¸t trong giai ®o¹n th¸ng 10 ®Õn th¸ng 2 lµ ®iÒu kiÖn tèt ®Ó trång c¸c lo¹i rau «n ®íi nh c¶i b¾p, hµnh, cµ chua, cñ c¶i vµ xóp l¬. TiÕp theo, §BSCL chiÕm 23% s¶n l- îng rau cña c¶ níc. N¨ng suÊt rau qu¶ c¶ níc nãi chung t¨ng 0,7%/n¨m vµo nh÷ng n¨m 90. Do diÖn tÝch rau gÇn ®©y t¨ng kh¸, nªn s¶n lîng rau n¨m 1999 c¶ níc ®¹t gÇn 5 triÖu tÊn, b×nh qu©n ®Çu ngêi 60kg/n¨m. Nhng so víi b×nh qu©n chung cña thÕ giíi §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 47
  54. 54. 1999 lµ 90kg/n¨m th× møc b×nh qu©n ®Çu ngêi níc ta cßn thÊp. Tuy nhiªn n¨ng suÊt nhiÒu lo¹i rau (nh b¾p c¶i, da hÊu, cµ chua…) cña vïng truyÒn thèng vÉn cao. VÝ dô: B¾p c¶i 40 –60 tÊn/ha, cµ chua 20 –40 tÊn/ha… Xu híng biÕn ®éng s¶n lîng cña c¸c lo¹i c©y ¨n qu¶ gièng víi sù thay ®æi diÖn tÝch: s¶n lîng v¶i, nh·n, ch«m ch«m t¨ng rÊt nhanh, s¶n lîng c©y cã mói còng vËy, trong khi s¶n lîng chuèi hÇu nh kh«ng t¨ng, cßn s¶n lîng døa l¹i cã xu híng gi¶m xuèng. §iÒu ®¸ng chó ý lµ ®èi víi c¸c lo¹i tr¸i c©y chñ yÕu, tèc ®é t¨ng diÖn tÝch cao h¬n tèc ®é t¨ng s¶n lîng, ®ång nghÜa víi viÖc n¨ng suÊt cña mét sè lo¹i tr¸i c©y gi¶m xuèng. HiÖn nay, n¨ng suÊt qu¶ cña ViÖt Nam nh×n chung cßn thÊp: v¶i (8 tÊn/ha), nh·n (10-11 tÊn/ha), xoµi (14 tÊn/ha), døa (13-14 tÊn/ha), c©y cã mói (14 tÊn/ha). TÝnh chung, tæng s¶n lîng qu¶ c¸c lo¹i ®¹t xÊp xØ 4 triÖu tÊn trong n¨m 2000, t¨ng kho¶ng 1 triÖu tÊn so víi n¨m 1995. Trong n¨m 2001, tæng sè lîng qu¶ íc ®¹t 4,2 triÖu tÊn. B¶ng 10- DiÖn tÝch, n¨ng suÊt s¶n lîng mét sè c©y ¨n qu¶, giai ®o¹n 1995-20002 (§¬n vÞ tÝnh: DiÖn tÝch:1000 ha; N¨ng suÊt tÊn/ha; S¶n lîng 1000 tÊn) 2 Nguån: Niªn gi¸m thèng kª n¨m 2000 vµ b¸o c¸o cña ban ChØ ®¹o ch¬ng tr×nh rau qu¶ cña Bé §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 48
  55. 55. 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2002 DiÖn tÝch 346 37 42 44 51 565 gieo trång c©y ,4 5,1 6,1 7,0 2,8 ,0 ¨n qu¶ S¶n lîng qu¶ 3,0 4,0 c¸c lo¹i (triÖu tÊn) 1- Cam, chanh, quýt + DiÖn tÝch 5 6 74,6 gieo trång 9,5 74,1 67,2 71,0 63,4 7,0 + N¨ng suÊt 8,6 b×nh qu©n* 6,4 6,6 5,9 5,7 6,4 6,4 + S¶n lîng 379 44 39 40 40 427 441,8 ,4 4,5 3,3 1,5 5,1 ,0 2- Chuèi + DiÖn tÝch 9 9 101,5 gieo trång 1,8 95,9 92,4 89,3 94,6 9,0 + N¨ng suÊt 11,3 b×nh qu©n* 4,0 3,8 4,2 13,5 13,1 1,1 + S¶n lîng 282, 1 1 1 1 1100,0 1044,4 2 18,7 16,1 08,0 42,6 3- Xoµi + DiÖn tÝch 2 4 53,9 gieo trång 1,1 26,2 31,2 37,1 40,7 7,0 + N¨ng suÊt 6,3 b×nh qu©n* 7,2 7,2 5,3 4,9 4,6 3,8 + S¶n lîng 152 18 16 18 18 178 209,4 ,5 7,9 4,8 0,5 8,6 ,9 4- Døa + DiÖn tÝch 2 3 39,0 gieo trång 6,3 26,2 25,8 28,8 32,3 7,0 §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 49
  56. 56. 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2002 + N¨ng suÊt 10,3 b×nh qu©n* 7,0 7,1 7,7 8,5 8,1 7,9 + S¶n lîng 184 18 1 24 26 292 348,4 ,8 5,2 992 3,6 2,8 ,0 5- Nh·n, v¶i, ch«m ch«m + DiÖn tÝch 3 11 13 169 226,5 gieo trång 7,9 62,0 90,6 3,7 1,2 ,0 + N¨ng suÊt 4,0 b×nh qu©n* 5,9 4,5 4,5 3,8 4,2 3,6 + S¶n lîng 223 27 40 42 54 617 904,5 ,2 5,9 5,2 8,6 5,4 ,0 6- Nho + DiÖn tÝch gieo trång 2,3 2,3 1,5 1,7 1,8 + N¨ng suÊt 1 b×nh qu©n* 15,3 19,9 22,5 11,9 3,6 + S¶n lîng 2 35,2 45,8 33,8 20,2 4,5 7- Thanh Long + DiÖn tÝch gieo trång 1,5 1,8 2,0 2,8 3,2 + N¨ng suÊt 1 b×nh qu©n* 10,1 9,7 10,3 11,9 4,3 + S¶n lîng 4 15,1 17,5 20,6 33,2 5,8 Nguån: Bé N«ng NghiÖp vµ Ph¸t TriÓn N«ng Th«n Ghi chó: *N¨ng suÊt c¸c lo¹i c©y ¨n trong b¶ng trªn qu¶ tÝnh theo diÖn tÝch gieo trång nªn thÊp h¬n §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 50
  57. 57. so víi n¨ng suÊt thùc thu khi c©y ¨n qu¶ ®Õn giai ®o¹n cho thu ho¹ch kh¸ æn ®Þnh. 3. Thùc tr¹ng chÕ biÕn vµ b¶o qu¶n rau qu¶ 3.1. HÖ thèng b¶o qu¶n C«ng nghÖ b¶o qu¶n rau qu¶ t¬i gi÷ vai trß rÊt quan träng, do ®Æc tÝnh thu ho¹ch theo mïa vô, thêi gian thu ho¹ch ng¾n, kh¶ n¨ng vËn chuyÓn vµ b¶o qu¶n rau qu¶ l¹i khã kh¨n. Trong khi ®ã, ngêi tiªu dïng trªn thÕ giíi ®ang cã xu híng gia t¨ng cÇu ®èi víi s¶n phÈm ë d¹ng t¬i. HÇu hÕt rau qu¶ t¬i trong ®iÒu kiÖn ®¶m b¶o vÖ sinh an toµn thùc phÈm cã gi¸ trÞ dinh dìng cao h¬n so víi s¶n phÈm ®· qua chÕ biÕn. Nhng cho ®Õn nay kü thuËt b¶o qu¶n rau qu¶ t¬i míi dõng ë møc sö dông kinh nghiÖm truyÒn thèng, thñ c«ng lµ chÝnh, cha cã thiÕt bÞ lùa chän vµ xö lý qu¶ t¬i tríc khi xuÊt khÈu. Do c«ng t¸c b¶o qu¶n kh«ng tèt nªn chi phÝ cho mét ®¬n vÞ s¶n phÈm rau qu¶ xuÊt khÈu thêng vît ®Þnh møc cho phÐp. Còng cha cã c«ng nghÖ vµ ph¬ng tiÖn thÝch hîp ®Ó b¶o qu¶n rau qu¶ sau thu ho¹ch nªn tû lÖ h háng cao. §Ó ®a nguyªn liÖu ®Õn n¬i chÕ biÕn, s¶n phÈm bÞ háng do b¶o qu¶n kh«ng tèt lªn tíi hµng chôc phÇn tr¨m. NhiÒu lo¹i qu¶ nh nh·n, v¶i thiÒu, chuèi ®îc sÊy kh« ®Ó kÐo dµi thêi gian b¶o qu¶n, nhng kh«ng gi÷ ®îc h¬ng vÞ th¬m ngon vèn cã ban ®Çu. Kü thuËt b¶o qu¶n míi chØ dõng l¹i ë møc ®ãng gãi bao b× vµ lu tr÷ t¹i c¶ng b»ng kho m¸t §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 51
  58. 58. chuyªn dïng. VËy mµ vÉn cha ®¹t yªu cÇu, do mÉu m· cßn xÊu, thao t¸c thñ c«ng dÉn ®Õn tÝnh ®ång bé kh«ng cao. Nh÷ng h¹n chÕ trong c«ng t¸c b¶o qu¶n còng lµ mét trong nh÷ng yÕu tè lµm gi¶m søc c¹nh tranh cña s¶n phÈm rau qu¶ trong níc vµ c¶n trë ho¹t ®éng xuÊt khÈu rau qu¶ ph¸t triÓn. 3.2. HÖ thèng chÕ biÕn C¸c lo¹i qu¶ ë ViÖt Nam chñ yÕu ®îc tiªu thô ë d¹ng t¬i, chØ cã mét tû lÖ rÊt nhá ®îc chÕ biÕn, kho¶ng 10% theo íc tÝnh cña Ban chØ ®¹o ch¬ng tr×nh rau qu¶. TÝnh ®Õn n¨m 2001, ViÖt Nam cã 17 nhµ m¸y vµ 48 c¬ së chÕ biÕn rau qu¶ víi tæng c«ng suÊt chÕ biÕn ®¹t kho¶ng 180.000 tÊn s¶n phÈm/n¨m. Bªn c¹nh ®ã, cßn cã mét sè nhµ m¸y kh¸c ®ang ®îc x©y dùng víi tæng c«ng suÊt chÕ biÕn kho¶ng 20.000 tÊn s¶n phÈm/n¨m. Nh vËy, nÕu tÝnh c¶ nh÷ng nhµ m¸y nµy th× tæng c«ng suÊt chÕ biÕn cña toµn bé c¸c nhµ m¸y vµ c¬ së sÏ ®¹t kho¶ng 200.000 tÊn s¶n phÈm/n¨m. Bªn c¹nh hÖ thèng chÕ biÕn rau qu¶ chÝnh thèng, cßn h×nh thµnh nh÷ng c¬ së chÕ biÕn-b¶o qu¶n qui m« nhá cña ngêi d©n, hay cßn gäi lµ c¬ së thñ c«ng. C¸c vïng chÕ biÕn qu¶ tËp trung cã qui m« cÊp hé gia ®×nh ®· ®îc h×nh thµnh, nh: v¶i sÊy kh« ë Lôc Ng¹n- B¾c Giang (1.500 hé); long nh·n ë Hng Yªn (100 hé);, nh·n sÊy ë VÜnh Long (110 hé)3. NÕu nh 5 n¨m tríc 3 Nguån: B¸o c¸o s¬ kÕt 1 n¨m thùc hiÖn ch¬ng tr×nh rau qu¶, 9/2001 §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 52
  59. 59. ®©y ngµnh c«ng nghiÖp chÕ biÕn rau qu¶ ë ViÖt Nam chñ yÕu gåm c¸c doanh nghiÖp nhµ níc, ®Æc biÖt lµ Tæng C«ng ty Rau qu¶ ViÖt Nam (Vegetexco) th× trong vßng vµi n¨m trë l¹i ®©y c¸c nhµ m¸y chÕ biÕn cña t nh©n vµ cã vèn ®Çu t níc ngoµi ®· ph¸t triÓn rÊt m¹nh nh: Nhµ m¸y chÕ biÕn níc gi¶i kh¸t DELTA ë Long An cã c«ng suÊt 10.000 tÊn s¶n phÈm/n¨m. Nh vËy, c¬ cÊu cña ngµnh c«ng nghiÖp chÕ biÕn rau qu¶ ®· thay ®æi ®¸ng kÓ trong vµi n¨m qua víi viÖc më réng vµ n©ng cao vai trß cña c¸c c¬ së vµ nhµ m¸y chÕ biÕn cña t doanh. Trong khi ®ã, tû träng cña doanh nghiÖp nhµ níc mµ nhÊt lµ Vegetexco ®· gi¶m ®¸ng kÓ. Vµo n¨m 1993, Vegetexco s¶n xuÊt ®îc kho¶ng 30.000 tÊn rau qu¶ chÕ biÕn ®å hép vµ ®«ng l¹nh th× ®Õn n¨m 2000 chØ cßn kho¶ng 19.610 tÊn vµ ®¹t 27.673 n¨m 2001. Theo ®iÒu tra cña IFPRI, hiÖn nay trªn c¶ níc cã hµng tr¨m nhµ m¸y vµ c¬ së chÕ biÕn rau qu¶ cã qui m« nhá vµ võa víi c«ng suÊt b×nh qu©n kho¶ng 1.000-1.500 tÊn nguyªn liÖu/n¨m. Trong sè ®ã kho¶ng 2/3 chØ chÕ biÕn rau, kho¶ng 1/5 chØ chÕ biÕn qu¶ vµ phÇn cßn l¹i th× chÕ biÕn c¶ rau vµ qu¶. PhÇn lín kho¶ng 4/5 c¸c nhµ m¸y lµ thuéc kinh tÕ t nh©n chØ cã kho¶ng trªn díi 10% lµ doanh nghiÖp nhµ níc vµ cßn l¹i lµ c¸c nhµ m¸y liªn doanh cã vèn ®Çu t níc ngoµi. HÇu nh tÊt c¶ c¸c c¬ së s¶n xuÊt ®Òu cã hÖ thèng kho dù tr÷ s¶n phÈm víi c«ng suÊt kh¸c nhau tuy §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 53
  60. 60. nhiªn rÊt Ýt c¬ s¬ chÕ biÕn cã hÖ thèng kho l¹nh. §èi víi nh÷ng c¬ së chÕ biÕn nhá vµi tr¨m tÊn s¶n phÈm hµng n¨m th× hä thêng sö dông nhµ ë kÕt hîp lµm kho. ChØ cã nh÷ng nhµ m¸y chÕ biÕn cã qui m« võa vµ lín th× cã hÖ thèng nhµ kho riªng vµ mét sè cã nh÷ng kho l¹nh cã thÓ b¶o quan ®îc s¶n phÈm l©u h¬n. Tuy nhiªn, trong khi c¸c nhµ m¸y chÕ biÕn rau qu¶ ®îc x©y dùng ngµy cµng nhiÒu nhng viÖc x©y dùng vïng nguyªn liÖu l¹i chËm h¬n x©y dùng nhµ m¸y, dÉn ®Õn t×nh tr¹ng kh¸ phæ biÕn lµ nhµ m¸y thiÕu ph¶i chê vïng nguyªn liÖu ph¸t triÓn. Thªm vµo ®ã thiÕu c¶ vèn lu ®éng, nhµ m¸y ho¹t ®éng kh«ng hÕt c«ng suÊt, thËm chÝ mét sè nhµ m¸y ph¶i ®ãng cöa. C¸c d¹ng chÕ biÕn c¬ b¶n ®îc tiªu thô ë ViÖt Nam gåm cã níc Ðp tr¸i c©y, qu¶ íp ®êng, møt, sÊy kh« vµ mét sè qu¶ ®ãng hép. Trong ®ã phæ biÕn nhÊt lµ níc Ðp tr¸i c©y nh níc Ðp t¸o, cam, døa, v¶i, ch«m ch«m, ®µo, xoµi, l¹c tiªn, æi. C¸c d¹ng c¬ b¶n ®îc tiªu thô víi sè lîng lín lµ níc cam, t¸o vµ hçn hîp. Chóng ta cã thÓ nhËn thÊy sù xuÊt hiÖn cña c¸c s¶n phÈm níc Ðp cña ViÖt Nam lÉn hµng nhËp khÈu. C¸c nhµ s¶n xuÊt níc Ðp lín ë ViÖt Nam lµ Vinamilk, tiÕp theo ®ã lµ Delta. §èi víi c¸c lo¹i møt vµ qu¶ ®ãng hép chØ cã t¹i c¸c siªu thÞ vµ cöa hµng thùc phÈm lín. PhÇn lín trong sè nµy lµ hµng nhËp khÈu vµ chØ cã mét sè Ýt ®îc chÕ biÕn trong níc, chñ yÕu t¹i c¸c §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 54
  61. 61. nhµ m¸y cã vèn liªn doanh víi c«ng ty níc ngoµi. C¸c lo¹i qu¶ kh« vµ qu¶ tÈm ®êng rÊt phæ biÕn ë ViÖt Nam. C¸c lo¹i qu¶ tÈm ®êng gåm cã m¬, mËn, khÕ, quýt, t¸o, dõa, mÝt, vµ chuèi. T¬ng tù d¹ng sÊy kh« cã thÓ dÔ dµng t×m thÊy cña c¸c lo¹i qu¶, gåm v¶i, nh·n, t¸o, mÝt, chuèt vµ nhiÒu lo¹i kh¸c. II. Thùc tr¹ng xuÊt khÈu cña rau qu¶ ViÖt Nam vµo thÞ trêng Mü 1.Kim ng¹ch xuÊt khÈu cña rau qu¶ ViÖt Nam 1.1.§Æc ®iÓm vµ xu híng biÕn ®éng cña kim ng¹ch xuÊt khÈu rau qu¶ ViÖt Nam vµo thÞ trêng Mü 1.1.1. §Æc ®iÓm vµ xu híng biÕn ®éng chung cña kim ng¹ch xuÊt khÈu rau qu¶ ViÖt Nam Tõ n¨m 1990 trë vÒ tríc, rau qu¶ cña ViÖt Nam chñ yÕu xuÊt sang Liªn X« vµ c¸c níc §«ng ¢u, nhÊt lµ khi ViÖt Nam chÝnh thøc gia nhËp Céng §ång Hç Trî Kinh tÕ COMENCO. Sau cuéc khñng ho¶ng cña c¸c níc XHCN, sù sôp ®æ cña khèi COMENCO lµm gi¸n ®o¹n trao ®æi th¬ng m¹i gi÷a c¸c níc, thªm vµo ®ã sù suy tho¸i kinh tÕ lµm gi¶m nhu cÇu nhËp khÈu ®èi víi c¸c s¶n phÈm cña ViÖt Nam. XuÊt khÈu gi¶m tõ 9.535 tÊn (1989) xuèng cßn 450 tÊn (1991). Trong vßng mét vµi n¨m sau ®ã, xuÊt khÈu rau qu¶ l¹i t¨ng m¹nh trë l¹i mét phÇn do cã sù chuyÓn ®æi c¬ cÊu c©y trång, mét sè diÖn tÝch ®Êt trång lóa ®îc chuyÓn sang trång rau vµ c©y ¨n qu¶. §©y còng lµ thêi kú s¶n xuÊt rau qu¶ ®îc nhµ níc ®Æc biÖt quan §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 55
  62. 62. t©m, do vÊn ®Ò an ninh l¬ng thùc kh«ng cßn lµ vÊn ®Ò bøc xóc hµng ®Çu. ChÝnh phñ ®· duyÖt ®Ò ¸n ph¸t triÓn rau qu¶ ®Õn n¨m 2010 víi tæng vèn ®Çu t lªn ®Õn 16.086 tû ®ång. Nhê vËy, nh÷ng n¨m gÇn ®©y, trong khi nhiÒu mÆt hµng cã gi¸ trÞ xuÊt khÈu thÊp h¬n nh÷ng n¨m tríc th× rau qu¶ l¹i næi lªn nh mét mÆt hµng ®¹t gi¸ trÞ xuÊt khÈu lín. §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 56
  63. 63. B¶ng 11: Kim ng¹ch xuÊt khÈu rau qu¶ cña ViÖt Nam tõ 1997-2000 Gi¸ trÞ % so víi N¨m (triÖu USD) n¨m tríc 1996 61 145% 1997 68 111% 1998 54 79% 1999 105 194% 2000 213.6 203% 2001 330 154% 2002 201 61% Nguån: Bé th¬ng m¹i Kim ng¹ch n¨m 1996 t¨ng gÊp gÇn 4 lÇn kim ng¹ch n¨m 1993. Chñ yÕu do viÖc th¶ næi ®ång néi tÖ cña ViÖt Nam lµm cho xuÊt khÈu cã lîi h¬n, vµ thÞ trêng xuÊt khÈu ®îc tù do ho¸ nhanh chãng, cho phÐp c¸c c«ng ty t nh©n tham gia xuÊt khÈu. Tõ n¨m 1997 trë l¹i ®©y, kim ng¹ch xuÊt khÈu ®· cã bíc t¨ng trëng t- ¬ng ®èi v÷ng ch¾c vµ ®¹t kÕt qu¶ cao xÊp xØ 30%. §©y lµ tèc ®é t¨ng trëng cao nhÊt trong sè tÊt c¶ c¸c mÆt hµng n«ng s¶n xuÊt khÈu quan träng cña ViÖt Nam cã kim ng¹ch trªn 50 triÖu USD trong cïng giai ®o¹n 1996-2001. Víi tèc ®é ®ã, kim ng¹ch xuÊt khÈu rau qu¶ c¸c lo¹i cña ViÖt Nam trong n¨m 2001 ®· ®¹t møc kû lôc 330 triÖu USD, gÊp h¬n 5 lÇn so víi møc 61 triÖu USD ®¹t ®îc trong n¨m 1996. Còng trong thêi §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 57
  64. 64. gian nµy kim ng¹ch xuÊt khÈu rau qu¶ cña n¨m 1998 bÞ gi¶m ®¸ng kÓ h¬n 25%, chñ yÕu lµ do khñng ho¶ng tµi chÝnh khu vùc lµm gi¶m gi¸ xuÊt khÈu, dÉn ®Õn kim ng¹ch gi¶m, thªm vµo ®ã lµ hiÖn tîng El Nino n¾ng kÐo dµi vµ h¹n h¸n lµm n¨ng suÊt cña rau qu¶ thÊp l¹i vÊp ph¶i sù c¹nh tranh gay g¾t cña rau qu¶ Th¸i Lan. Nhng n¨m sau ®ã, s¶n phÈm rau qu¶ xuÊt khÈu cã møc t¨ng trëng lín thø 3 trong sè c¸c mÆt hµng xuÊt khÈu cña ViÖt nam. Tæng sè ngo¹i tÖ thu vÒ tõ xuÊt khÈu rau qu¶ chØ ®øng thø 4 sau thuû s¶n, g¹o, cµ phª. ChØ tÝnh riªng tõ n¨m 2000-2001, gi¸ trÞ xuÊt khÈu rau qu¶ t¬i vµ chÕ biÕn t¨ng 54% trong khi tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu n«ng s¶n cña c¶ níc l¹i gi¶m nhÑ tõ 2,8 tû USD xuèng cßn 2,77 tû. Tuy vËy gi¸ trÞ kim ng¹ch xuÊt khÈu rau qu¶ ®¹t ®îc cßn cha æn ®Þnh, cha t¬ng xøng víi tiÒm n¨ng s½n cã. Nh×n chung kim ng¹ch xuÊt khÈu rau qu¶ míi chØ chiÕm tû träng nhá trong tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu n«ng s¶n cña c¶ níc. N¨m 1998, kim ng¹ch xuÊt khÈu rau qu¶ míi chiÕm tû träng lµ 1,5% trong tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu cña n«ng-l©m- thuû s¶n, vµ tû träng nµy cã t¨ng lªn trong nh÷ng n¨m sau ®ã, n¨m 1999: 3%, n¨m 2000: 5%, vµ ®Ønh cao ®¹t ®îc lµ 7,5% trong n¨m 2001, nhng vµo 2 n¨m 2002 vµ 2003 tû träng ®ang cã xu híng gi¶m. Nguyªn nh©n nµy b¾t nguån tõ t×nh tr¹ng gi¸ n«ng s¶n xuÊt khÈu gi¶m trªn thÞ trêng thÕ giíi, phÇn n÷a lµ do nh÷ng khã kh¨n trong xuÊt khÈu sang thÞ trêng Trung Quèc- §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 58
  65. 65. thÞ trêng rau qu¶ lín nhÊt cña ViÖt Nam - sau khi Trung Quèc ra nhËp Tæ chøc th¬ng m¹i ThÕ giíi (WTO). Nh÷ng con sè trªn nãi lªn r»ng, n¨ng lùc s¶n xuÊt rau qu¶ cña ViÖt Nam vÉn cßn rÊt khiªm tèn, gi¸ trÞ xuÊt khÈu rau qu¶ cßn rÊt nhá bÐ vµ kh«ng ®¸ng kÓ so víi xuÊt khÈu n«ng- l©m- thuû s¶n nãi chung. 1.1.2. Xu híng biÕn ®éng cña kim ng¹ch xuÊt khÈu rau qu¶ ViÖt Nam vµo thÞ trêng Mü Cïng víi xu híng biÕn ®éng t¨ng cña xuÊt khÈu rau qu¶ nãi chung vµo tÊt c¶ c¸c thÞ trêng, kim ng¹ch xuÊt khÈu vµo Mü còng t¨ng trong nh÷ng n¨m qua, ®a thÞ trêng Mü trë thµnh thÞ trêng rau qu¶ lín thø 6 cña ViÖt Nam sau nh÷ng thÞ trêng Ch©u ¸: Trung Quèc, §µi Loan, NhËt B¶n vµ Hµn Quèc. Tríc nh÷ng n¨m 1990, hÇu nh rau qu¶ cña ViÖt Nam cha ®Õn ®îc víi thÞ trêng Mü, v× kho¶ng c¸ch ®Þa lý, ®Æc biÖt t×nh h×nh chÝnh trÞ gi÷a hai níc cßn qu¸ nh¹y c¶m dÉn ®Õn trao ®æi th¬ng m¹i ®Òu kh«ng ®¸ng kÓ. Hµng ho¸ cña ViÖt Nam vµo Mü do kh«ng ®îc hëng chÕ ®é ®·i ngé Tèi HuÖ Quèc (MFN), ph¶i chÞu thuÕ suÊt rÊt cao tõ 30% ®Õn 40%, dÉn ®Õn khã c¹nh tranh víi hµng ho¸ níc ngoµi trªn thÞ trêng nµy. Tuy vËy, tõ n¨m 1998 trë l¹i ®©y, gi¸ trÞ ngo¹i tÖ thu ®îc tõ xuÊt khÈu rau qu¶ vµo Mü còng t¨ng ®¸ng kÓ vµ ®îc ®¸nh gi¸ lµ rÊt cã triÓn väng trong t¬ng lai. §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 59
  66. 66. B¶ng 12: Kim ng¹ch xuÊt khÈu rau qu¶ vµo thÞ trêng Mü trong nh÷ng n¨m qua (§¬n vÞ: 1000tÊn) N¨m 1998 1999 2000 2001 2002 Kim ng¹ch xuÊt khÈu 3457 2894 2178 1971 5318 Nguån: Vô Thèng kª- Bé Th¬ng M¹i. Trong n¨m 2002, kim ng¹ch xuÊt khÈu sang thÞ tr- êng Mü t¨ng 2 lÇn so víi kim ng¹ch n¨m 2000, ®¹t gi¸ trÞ trªn 5 triÖu ®«la, gÇn b»ng gi¸ trÞ xuÊt khÈu vµo mét trong sè nh÷ng thÞ trêng rau qu¶ chÝnh cña ViÖt Nam nh Hµn Quèc (7,783 triÖu ®« la). Tèc ®é t¨ng trung b×nh cao h¬n so víi tèc ®é t¨ng kim ng¹ch qua c¸c n¨m vµo nh÷ng thÞ trêng lín cña rau qu¶ ViÖt Nam. §îc ®¸nh gi¸ lµ thÞ trêng tiÒm n¨ng, v× vËy kim ng¹ch cha lín, míi chØ chiÕm tû träng kho¶ng h¬n 2% so víi gi¸ trÞ xuÊt khÈu rau qu¶ cña c¶ níc, nhng ®ã còng lµ nh÷ng kÕt qu¶ ®¸ng khÝch lÖ cho toµn ngµnh. DÊu hiÖu cña sù gia t¨ng nµy b¾t ®Çu vµo n¨m 1998, tõ sù “cÊt c¸nh” cña mÆt hµng døa hép xuÊt khÈu cña ta sang thÞ trêng Hoa Kú. Kim ng¹ch xuÊt khÈu døa hép trong t¬ng lai sÏ lªn tíi h¬n chôc triÖu ®« la mçi n¨m. Tuy nhiªn sù t¨ng trëng nµy cha æn ®Þnh, vµ cßn rÊt nhá bÐ so víi tæng kim ng¹ch nhËp khÈu rau qu¶ hµng n¨m cña Mü. §¹t tû träng lµ 0,1% trong tæng kim ng¹ch nhËp khÈu cña Mü, thÓ hiÖn rau qu¶ ViÖt §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 60
  67. 67. Nam thùc sù míi chØ lµ “®Æt ch©n” lªn ®Êt Mü, chø cha ®Ó l¹i dÊu Ên quan träng nµo. Mü lµ mét thÞ tr- êng khã tÝnh víi nh÷ng quy ®Þnh kh¾t khe vÒ vÖ sinh, c¸c quy ®Þnh vÒ nh·n m¸c th¬ng m¹i vµ xuÊt xø hµng ho¸. Trong khi ®ã, c«ng nghÖ chÕ biÕn vµ b¶o qu¶n vÖ sinh dÞch tÔ cña ta l¹i cha ®¸p øng ®îc yªu cÇu vÒ tiªu chuÈn chÊt lîng còng nh thÞ hiÕu thÞ trêng. Kh©u tiÕp thÞ vµ qu¶ng c¸o cña ViÖt Nam cßn yÕu, lµm h¹n chÕ kh¶ n¨ng ®Èy nhanh xuÊt khÈu rau qu¶ chÕ biÕn còng nh rau qu¶ t¬i sang thÞ trêng Mü. 1.2. Kim ng¹ch xuÊt khÈu theo c¬ cÊu mÆt hµng Rau qu¶ xuÊt khÈu cña ViÖt nam ra thÕ giíi díi c¸c d¹ng t¬i, sÊy kh«, ®«ng l¹nh vµ ®ãng hép. Trong ®ã h¬n 80% lîng rau qu¶ xuÊt khÈu lµ ë d¹ng chÕ biÕn, hÇu hÕt lµ ®ãng hép vµ mét phÇn ë d¹ng sÊy kh« vµ ®«ng l¹nh, phÇn cßn l¹i lµ rau qu¶ t¬i, xuÊt khÈu kh«ng ®¸ng kÓ. C¸c lo¹i qu¶ xuÊt khÈu chñ yÕu lµ døa, chuèi, xoµi, v¶i, da hÊu, nh·n, thanh long vµ ch«m ch«m; c¸c lo¹i rau xuÊt khÈu lµ c¶i b¾p, da chuét, khoai t©y, hµnh, cµ chua, ®Ëu, sóp l¬ vµ ít. Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, do cã sù biÕn ®éng vÒ thÞ trêng xuÊt khÈu vµ khèi lîng xuÊt khÈu nªn c¬ cÊu c¸c mÆt hµng xuÊt khÈu cã sù thay ®æi ®¸ng kÓ. Theo sè liÖu cña Tæng côc H¶i quan vÒ c¬ cÊu s¶n phÈm xuÊt khÈu cña ViÖt Nam trong n¨m 1999 ®èi víi toµn thÕ giíi nh sau: rau qu¶ t¬i (27,6 triÖu USD, chiÕm tû träng §Æng ThÞ Lan Ph¬ng - Ph¸p 1 - K38 61

×