-EĞİTİM BİLİMLERİ-




 GELİŞIM PSIKOLOJISI | Savunma Mekanizmaları
İç    Gerilimin    Kaynağı:          İhtiyaçların
karş...
çn "o
£C LU
 o
"cc
UJ
_J
ŞE
Yanaşma-kaçınma: Aynı nesne ya da duruma ilişkin zıt ikizli duyguların etkisinde kalma. Örn:
Şişmanlamaktan korkuyorum ama...
-GELİŞİM PSİKOLOJİSL

Bazı savunma mekanizmaları
   » Hayal Kurma Yolu ile Avunma
   >> Bastırma (Repression)
   »Mantığa ...
Mantığa Bürüme (Bahane bulma)
Bireyin, özellikle kişisel yetersizlikleri nedeniyle
gerçekleştiremediği istek ve emelleri k...
-EĞİTİM BİLİMLERİ-

Yüceltme                                                    ?Telefonda kötü bir haber alan bireyin ahi...
-GELİŞİM PSİKOLOJİSl



      ÇOZUMLU KONU
 KAVRAMA TESTİ                                                          I ve IV...
(Cevap B)
-EĞİTİM BİLİMLERİ-

4. "Kedi ulaşamadığı ciğere pis der."                           6. Bir futbol karşılaşmasında, gol yiy...
-GELİŞİM PSİKOLOJİSİ-

8. Atletizmde birinci gelen bir sporcu başka bir yarışta          10. Mahalle maçlarında en çok sev...
-EĞİTİM BİLİMLERİ-

                                                                4. "Kızını dövmeyen dizini döver.", "E...
-GELİŞİM PSİKOLOJİSL

7. Savaşta düşmanla göğüs göğse çarpışan bir               10. "Sınıf başkanlığı seçimini az bir far...
-EĞİTİM BİLİMLERİ-

13. "Fikret'in, sevmediği ya da hoş olmayan biryaşantı         16. "Daha önce kardeşini trafik kazasın...
D)Unutma
E) Yön değiştirme
10-                                                  -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ.


19. Aşağıdakilerden    hangisinde            ...
-EGITIM BILIMLERI-                                                   11


24. "Müşterilerin, ünlü kişilere benzeme eğiliml...
12-                                           -ÖĞRENME PSİKOLOJİSL




   OGRENME PSIKOLOJISI                         Amaç...
ve hayvanlar, tepkiler ve çevresel uyaranlar arasında düzenli ilişkilerin olduğu her zaman beklenti
oluştururlar. Bir bekl...
-EĞİTİM BİLİMLERİ-    13


Tolman'a Göre Öğrenme Türleri (Senemoğlu,
2004)

Kateksis: Belli dürtü durumlarıyla belli
nesne...
TARİHLERLE TOLMAN                     1912 — 1915 —> Geriye dönük ket vurma üzerine
                                      ...
14-                                            -ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ.


                                                   ...
-EGİTİM BİÜMLERİ-                                                15


4. "Müslümanlar aç olduklarında domuz eti           ...
Tolman'a göre gizil öğrenme; bireyin farkında
olmadan bilinçsiz bir şekilde yapmış olduğu                    Tolman'a göre...
16-                                       -ÖĞRENME PSİKOLOJİSL



8.     "Tolman'a gire bireyler, bir problemi çözerlerken...
10.            ığı için bu konuşmanın üzerinde bilinçli
      "Tel     olarak hiç durmamıştır. Ertesi gün işyerine
      e...
-EĞİTİM BİLİMLERİ.                                                 17


11. Aşağıdakilerden hangisi Tolman'ın amaçlı
    d...
uygunluk
18-                                              -ÖĞRENME PSİKOLOJİSl




      Tolman'a göre kişinin tüm davranışları ama...
A)Den^meyanılmayoluylaöğrenme
B)Performansa dönüştürülmeyen öğrenm^
C)Korku tepkilerinin öğrenilmesr
D)Bireyin bilinçsiz ö...
-EĞİTİM BİLİMLERİ-                                             19




                                                    ...
1.E




      CEVAPANAHTAR!
           3.C
                      5.E
20-                                             -OGRENME PSIKOLOJISL



     ÇIKMIŞ SORULAR
       ve ÇÖZÜMLERİ           ...
Bir       öğrenme
piknik B)Algısal öğrenme
sırasınd C)Hatırlama
a         D)Bilinçaltı
arkadaşl E) Öğrenmenin aktarılması
...
-EĞİTİM BİLİMLERİ-   21


4. Boş zamanlarında otobüs terminalinde dolaşmayı
    seven bir kişi bir gün iş gereği bir ile g...
LU
22-                                        -ÖLÇME ve DEĞERLENDİRME.




   ÖLÇME ve DEGERLENDİRME
Standart puan: Gözlenen ...
a) Z PUANI

Yapılan ölçümler sonucu elde edilen puanların aritmetik ortalamasının sıfır (0) standart sapmasının bir (1) ka...
-EGITIM BILIMLERI-                                                           23


Bulunan Z değerlerinden en büyük değer ö...
24-                                                    -ÖLÇME ve DEĞERLENDİRME-




                                      ...
Ömerz(Matematik)
                           10
                           10
Ömerz(Fizik)     Z=
                         ...
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
EğItim Bilimleri 8
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

EğItim Bilimleri 8

9,475

Published on

1 Comment
0 Likes
Statistics
Notes
  • URUS NIK BEACUKAI / REGISTRASI PABEAN / SRP BEACUKAI
    Peraturan Menteri Keuangan No. 63/PMK.04/2011

    - URUS SRP, NIK BEACUKIA PENERBITAN BARU
    - URUS SRP, NIK BEACUKAI DITOLAK.
    - URUS SRP, NIK BEACUKAI DIBLOKIR
    - URUS SRP, NIK BEACUKAI PINDAH ALAMAT,

    URUS IZIN USAHA:
    - URUS PENDIRIAN PT – Jakarta, Bekasi, Depok, Tangerang, Krawang, Bandung
    - URUS PENDIRIAN PMA – Jakarta, Bekasi, Depok, Tangerang, Krawang, Bandung
    - URUS PENDIRIAN CV – Jakarta, Bekasi, Depok, Tangerang, Krawang, Bandung
    - URUS APIU – Jakarta, Bekasi, Depok, Tangerang, Krawang, Bandung – Jakarta, Bekasi, Depok, Tangerang, Krawang, Bandung
    - URUS APIP – Jakarta, Bekasi, Depok, Tangerang, Krawang, Bandung
    - URUS NPIK – Seluruh Indonesia
    - URUS NIK BEACUKAI – Seluruh Indonesia
    - Urus IT Plastik
    - Urus IT CAKRAM OPTIK
    - Urus IT KOSMETIK
    - Urus IT ALAS KAKI
    - Urus IT MAKANAN DAN MINUMAN
    - Urus IT MAINAN ANAK-ANAK
    - Urus IT ELEKTRONIKA
    - Urus IT OBAT TRADISIONAL DAN HERBAL
    - Urus IT PRODUK MAKANAN DAN MINUMAN
    - Urus Izin Prinsip
    -Urus SIUP.
    -Urus TDP
    -Dll

    PT. LEGALITAS SARANAIZIN INDONESIA.
    Gedung Maya Indah Lt 2 Jakarta Pusat 10450
    Telp. 021-3142566
    Fax. 021-3928113
    HP. 081385042000
    Flexi. 021-70940216
    Website: http://www.saranaijin.com
    Email legal@saranaizin.com
    Pin BB 2262D175
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
9,475
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
196
Comments
1
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

EğItim Bilimleri 8

  1. 1. -EĞİTİM BİLİMLERİ- GELİŞIM PSIKOLOJISI | Savunma Mekanizmaları İç Gerilimin Kaynağı: İhtiyaçların karşılanmaması İhtiyaçların karşılanmaması engellenme ve çatışma durumuna düşme olarak iki ana sebepten kaynaklanır. Engellenme, herhangi bir davranışın içsel ya da çevresel bir nedenle bloke edilmesidir. Memleketine gitmek isteyen bir öğrencinin otobüs bileti bulamaması gibi. Çatışma ve Çatışma Türleri Organizma içinden gelen ve bireyi aynı zamanda birbirine zıt iki ayrı yöne çeken güdülerin birbiriyle çelişmesine çatışma adı verilir. Üç tip çatışma vardır: a)Yanaşma-yanaşma b)Kaçınma-kaçınma c)Yanaşma-kaçınma Yanaşma-yanaşma: İkisi de aynı derecede çekici iki seçeneğin etkisinde kalma. Örn: Hangisini seçsem? Hafta sonu sinemaya mı gitsem yoksa oturup ders mi çalışsam? cazıp Organizma cazıp Kaçınma-kaçınma; İkisi de aynı derecede itici iki seçeneğin etkisinde kalma. Örn: Dişimin ağrımasını istemiyorum ama dişçiden de korkuyorum.
  2. 2. çn "o £C LU o "cc UJ _J ŞE
  3. 3. Yanaşma-kaçınma: Aynı nesne ya da duruma ilişkin zıt ikizli duyguların etkisinde kalma. Örn: Şişmanlamaktan korkuyorum ama pastayı da yemek istiyorum! Cazi Organizma Cazip olmayan p SAVUNMA MEKANİZMALARI Savunma mekanizmaları psikanalitik kuramın psikolojiye ilişkin en önemli katkılarından biridir. Pek çok davranışı ve davranışların altında yatan psişik faktörleri anlamada önemli bir araç durumundadıriar. Kısaca tanımlayalım: ?Kendini engellenmiş hisseden kişilerin güdülerinin farkına varmalarını ve kaygılarına karşı savunmalarını sağlayan bir reaksiyon türüdür. ?Doyurulamamış temel ihtiyaçların yarattığı iç huzursuzlukları gidermek üzere, insanın kendini aldatması pahasına başvurduğu davranış örüntüleridir. nilgi Notu / Savunma mekanizmaları egoyu korurlar, bu nedenle "ego savunma mekanizmalan" olarak da nitelenebilirler. Her birey savunma Cazip olmayan mekanizmalarını kullanmaktadır. Ancak fazla kullanımı kişiyi gerçeklerden uzaklaştırdığı için Organizma Cazip olmayan ruh sağlığına zarar vermektedir.
  4. 4. -GELİŞİM PSİKOLOJİSL Bazı savunma mekanizmaları » Hayal Kurma Yolu ile Avunma >> Bastırma (Repression) »Mantığa Bürüme (Rationalization) » Pollyanna (Tatlı Limon) Davranışı »Yansıtma (Projection) »Ödünleme (Compensation) »Özdeşim (Identification) » Karşıt Tepki Geliştirme (Reaction Formation) »Yer Değiştirme (Displacement) »Gerileme (Regression) Hayal Kurma Yolu ile Avunma İnsanın arzu ve isteklerini gerçekleştiremediği, iç ve dış nedenlerle ihtiyaçlarının doyumsuz kaldığı durumlarda hayal kurarak doyum sağlama yoluna gitmesidir. Günlük hayatta tatminsiz kalan istekler, rüya veya hayal aleminde gerçekleşebilir. llımlı kullanılması durumunda hem bireyi teselli etmesi hem de doyum için alternatif yolların belirlenebilmesi açısından iyidir. Ancak aşırı şekilde kullanılması, bireyin hayal dünyasında gerçek kimliğini kaybetmesi ile sonuçlanabilir. o oi ?Aç tavuk kendini buğday ambarında zanneder. ?Ticarete yeni atılan biri, kendini şöhretli bir zengin olarak hayal eder. Bastırma Engellenme ya da çatışma nedeniyle doyumsuz kalan bir güdünün ya da ihtiyacın meydana getirdiği sıkıntılı durumdan kurtulabilmek için bireyin bu ihtiyacını görmezlikten gelmesi, düşünmemeye ve inkar etmeye çalışarak bunu bilinç dışına itmeye çalışmasıdır. Bilinçli olarak bastırılması supresyon, bilinçsizce bastırılması represyon adını alır. Hiçbir güdü tam olarak baskı altına alınamaz, rüyalarla ya da uyumsuz davranışlara sürükleyen etkilerle kendini belli eder. İleri vakalarda terapiye ihtiyaç duyulur. ♦ Birinciliği başkasına kaptıran bir öğrencinin, birinci olan arkadaşına karşı hissettiği kıskançlığı inkar etmesi ya da bilinçaltına atması.
  5. 5. Mantığa Bürüme (Bahane bulma) Bireyin, özellikle kişisel yetersizlikleri nedeniyle gerçekleştiremediği istek ve emelleri karşısında, başarısızlıklarını mazur göstermek adına akla uygun fakat doğru olmayan nedenler üretmesidir. Bu mekanizma kişinin davranışını haklı gösterme veya ulaşılamayan amaçlara düş kırıklığını örtme amacıyla kullanılır. Aşırı kullanılması bireyin benlik duygularını zedeler. ?Kedinin uzanamadığı ciğere mundar demesi. ?"Sağlığa iyi geldiği için içiyorum abi!" ?"Sınavları başaramıyorum, çünkü sistem kötü hocam." ?"Ben çocuğumu döverim ama onun iyiliği için!" Pollyanna Davranışı Mantığa bürümenin bir başka biçimi olarak, hayal kırıklığı yaratan her durumda iyi bir taraf görme şeklindeki uyum mekanizmasıdır. Aşırı kullanılması bireyi pasif duruma sokabileceği gibi, herşeyi kabul eden bir duruma da getirebilir. ?"Cüzdanımı çarptılar ama olsun, bu bana bir ders oldu!" ?"Çocuğumuz grip oldu, çok şükür zatürre olmadı!" ?"Başaramadım ama olsun, sınav tecrübem arttı". ?"Düştüm ama bir avuç toprak alıp kalktım!" Yansıtma (Başkalarını suçlama) Bireyin kendi taşıdığı hoş görülmeyen duyguları başkalarına atfetmesi. kendilerine ?"Çevremdeki insanlar güvenmiyor." ?"Sürekli beni küçümsüyorlar!" Ödünleme (Telafi) Bireylerin kendisini zayıf gördüğü bir alandaki eksikliğini başka bir alandaki başarısıyla telafi etmeye çalışmasıdır. ?Bedensel sakatlığı olan bir öğrencinin bu özelliğini kapatmak için üstün başarı göstermeyeçalışması. ?İşinde başarısız olan bir işadamının başkanı olduğu derneği çok iyi yönetmesi.
  6. 6. -EĞİTİM BİLİMLERİ- Yüceltme ?Telefonda kötü bir haber alan bireyin ahizeyi İlkel nitelikteki istek ve eğilimlerin doğal fırlatması. amaçlarından çevrilerek toplumun istediği ?Kıyafeti istediği gibi dikilmemiş birinin terziye davranışlara yönlendirilmesidir. olan tepkisini elbiseyi parçalayarak göstermesi. ?Çocukluktaki yıkıcılık ve saldırganlık ?İşyerinde patronuna sinirlenen bir işçinin eğiliminin, yetişkinlikte polis, asker, patlayıcı öfkesini evde çocuğundan alması. madde uzmanı gibi mesleklere ?Öğretmeni tarafından dersten atılan bir dönüştürülmesi. öğrencinin sınıftan çıkarken kapıyı çarpması. ?Saldırganlığa ilişkin enerjiyi kişinin sporda başarıyla sürdürmesi. Gerileme Özdeşim Kurma Temel ihtiyaçların ve isteklerin karşılanmaması sonucu meydana gelen doyumsuzluk veya kaygı Hayatta türlü başarısızlıklar, engellenmeler ve hallerinde, bireyin bulunduğu durumdan daha ilkel yılgınlıklar nedeniyle bireyin herhangi bir alanda bir olgunluk düzeyinde davranmasıdır. başarılı bir kişi ya da kişilerle kendini bir sayması, kendini onlara yakın hissederek doyum ?Dört yaşındaki bir çocuğun korktuğunda altını sağlamasıdır. ıslatması. Özdeşim kurduğumuz bireylerle aynı duyguları ?10 yaşındaki bir çocuğun kaygılandığında dört hissetmekle kalmaz aynı zamanda onlar gibi yaşındaki bir çocuk gibi mızmızlanması. davranma eğilimine gireriz. ?Bir gencin, 10 yaşındaki bir çocuk gibi bağırıp çağırması veya ağlaması. ?Futbolda yenilen çocuğun: "Benim ağabeyim ?Bir yetişkinin kaygılandığında kekelemesi, Galatasaray'da oynuyordu..." demesi. kızarması veya utanması vb. ?Akademik başarısızlık yaşayan bir çocuğun, okulun bilgi yarışmasında aldığı dereceleri Savunma Mekanizmalarının Kullanımı ve (sanki kendisi almışçasına) heyecanla Sonuçları anlatması. ?Engellemelerin ve çatışmaların meydana Karşıt Tepki Geliştirme getirdiği gerginlikleri geçici de olsa azaltır. ?Engelleme durumlarında daha gerçekçi ve Bireylerin bazen çatışan güdülerden toplumca "^ etkili çözümler üretebilmek için bireye zaman beğenilmeyeni inkar etmek için böyle bir güdünün :E kazandırır. onları sevkettiği davranışın tam tersinin ?Bireyin çatışmalara ve engellemelere karşı sergilenmesidir. Aşırı kullanım biçimleri toplumca direncini artırır. garip karşılanır ve bazen bireyin aleyhine sonuç verir. ?Bazı savunma mekanizmaları (yüceltme gibi) ?Kardeşini kıskanan bir çocuğun aşırı sosyal olarak değerli sonuçlar (sanat eserleri derecede iyi bir abla veya ağabey olmaya gibi) doğurur. çalışması. ?Bazı savunma mekanizmaları (ödünleme gibi) ?Cinsiyet güdüsünü yenmek için bazı olağanüstü başarılarda aracılık yapar. kimselerin karşı cinse düşman kesilmeleri. ?İnsanlardan nefret eden birinin, bunun tam Savunma Mekanizmalarının Yetersizlikleri tersi olarak herkese çok iyi davranıyor ?Bireye zaman kazandırır ama sorunu tam olarak olması. çözmez. (Belirtileri yok eden ama tedavi etmeyen ilaçlar gibi) Yer/Yön Değiştirme ?Sosyal anlamda olumlu sonuçlar doğursa da kişiyi asla tam doyuma ulaştırmaz. Bireylerin çeşitli engellemeler karşısında, engelleyici ?Bazı durumlarda, bazı kimselerde konumdaki kişiye/nesneye gösteremedikleri tepkiyi mekanizmalar, bireyin gerçek durumu fark egemenlik kurabileceği başka birinin/nesnenin etmelerini engeller. üzerinde gerçekleştirmesidir. ?Aşırı durumlarda ciddi uyumsuzluk ve ruh hastalıkları meydana gelebilir. ♦ Psişik enerjinin gerçek olmayan davranışlar için harcanmasına neden olur.
  7. 7. -GELİŞİM PSİKOLOJİSl ÇOZUMLU KONU KAVRAMA TESTİ I ve IV. örnekte birey bir alandaki eksikliğini yani beğenilme ve üstün olma ihtiyacını, kusur ve başarısızlığını başka bir alanda aşırı çaba 1. I. Trafik kazası yapan ve arabası hurdaya göstererek gidermeye çalışıyor, yani ödünleme dönen birinin "cana gelen mala gelsin" demesi (telafi etme) savunma mekanizmasını kullanıyor. II. II.Kazada kolu kırılan birinin "iyi ki kafam ve III. örnek ise yüceltme savunma mekanizmasına kırılmadı" demesi verilecek bir örnektir. Yani doyurulmamış güdüleri toplumca kabul gören eylemlerle doyurulması söz III.Cüzdanı çalınan birinin, "bu bana iyi bir ders konusudur. oldu" demesi (Cevap B) Yukarıdaki örnekler aşağıdaki savunma mekanizmalarından hangisiyle açıklanabilir? A)Yüceltme B)Polyanna (tatlı limon) davranışı C)Bastırma D)Telafi etme E) Karşıt tepki geliştirme Yukarıdaki örneklerde bireyin her olumsuz durum ve başarısızlıkta olumlu bir taraf görmeye çalışması söz konusudur. (Cevap B) "i > 2. I. Kısa boylu birinin halter çalışması yaparak 3. Akraba çocuklarımn kendi çocuklarından daha kendini göstermesi başarılı olduğunu görerek kıskanan anne- babanın "Ne de olsa hayatta her şey okumak II.Okumamış zengin bir iş adamının fakir değildir. Dünyada okumadan daha önemli şeyler öğrencilere yardım etmesi var." demesi aşağıdaki savunma III.Kendisi okumamış bir babanın çocuklarını en mekanizmalarından hangisine örnek oluşturur? iyi şekilde okutmak istemesi A)Ödünleme IV.Kendini çirkin bulan bir kızın el becerilerini B)Mantığa bürünme geliştirmesi C)Yansıtma Yukarıdaki ömeklerden hangisi yüceltme D)Yüceltme savunma mekanizmasına örnek alarak E) Karşıt tepki geliştirme gösterilebilir? A)l-ll B) II-III C) III- I V D )l -l ll Yukarıdaki örnekte anne-baba kendi çocuklarının E) II - IV başarısızlıklarını hayatta her şey okumak değildir diyerek akla uygun hale getirmiş ve mantığa bürümüştür.
  8. 8. (Cevap B)
  9. 9. -EĞİTİM BİLİMLERİ- 4. "Kedi ulaşamadığı ciğere pis der." 6. Bir futbol karşılaşmasında, gol yiyen takımın kalecisinin kale direklerini tekmelediği gözlenmiştir. "Tilki ulaşamadığı üzüme korukder." Kalecinin bu davranışı. aşağıdakilerden Yukarıdaki sözlere en uygun savunma hangisinde belirtilen savunma mekanizmasına mekanizması aşağıdakilerden hangisidir? ömektir? A)Ödünleme A)Hatasına kabul edilebilir gerekçeler bulma B)Karşıt tepki geliştirme B)Hoş olmayan yaşantıları hatırlamaktan kaçınıma C)Bahane bulma C)Kendisinin hatasız olduğunu belirtme D)Yön değiştirme D)Karşısındakilerin başarısını küçümseme E) Özdeşim kurma E) Tepkisini başka nesnelere yönetme Yukarıdaki örnekte bir alandaki başarısızlığı Kalecinin gerçek hedefe yöneltemediği öfke kendince haklı göstermeye çalışma yani olaya bahane bulma söz konusudur. tepkilerini, başka nesnelere yöneltmesi söz konusudur. Bu durumda kaleci yön değiştirme (Cevap C) mekanizmasına başvurmuştur. (Cevap E) " o c r a ı Q "ct UJ os 5. Bir yarışmada başarısız olan bir sporcu, beslenme "5 UJ koşullarının yetersiz olduğunu, çalışmak için uygun "Mal canın yongasıdır. Fakat cana geleceğin^ salon ve malzeme bulunmadığını, çalıştırıcısının mala geisin" sözü aşağıdakilerden hangisine deneyimsiz olduğunu ileri sürmektedir. örnekolur? Bu sporcunun sergilediği savunma A)Bastırma mekanizması aşağıdakilerden hangisidir? B)Polyannacılık A)Her başarısızlıkta başarılı yanlar arama C)Ödünleme B)Başarıya duyulan ihtiyacı görmezden gelme D)Yüceltme C)Başarısızlıktan duyulan rahatsızlığı unutma E) Bahane bulma D)Başarısızlığın nedenini kendi dışında arama E) Başarılı olanları kendinden küçük görme Polyannacılık, hayal kırıklığı yaratan her durumda iyi bir taraf görme şeklindeki uyum mekanizmasıdır. Başarısız olan sporcu başarısızlığının nedenini, Verilen söz polyannacılığa örnek olur. salon ve malzemenin eksikliği, çalıştırıcının (Cevap B) deneyimsizliği gibi nedenlerle bağlayarak kendi dışında aramaktadır. (Cevap D)
  10. 10. -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ- 8. Atletizmde birinci gelen bir sporcu başka bir yarışta 10. Mahalle maçlarında en çok sevdiği futbolcunun ikinci geliyor. Neden aynı performansı forma numarasını giyen ve onun hareketlerini göstermediği sorulduğunda ise "Ayağımı incittim de yapmaya çalışan birey hangi savunma ondan." cevabını verir. mekanizmasını kullanmaktadır? Bu sporcu aşağıdaki savunma A)Bastırma mekanizmalarından hangisini kullanmıştır? B)Hayal Kurma A)Yansıtma C)Yön Değiştirme B)Bahane bulma D)Özdeşim Kurma C)Kaçma E) Yüceltme D)Polyanna E) Yüceltme ÇÖZÜM: Bireyin herhangi bir alanda başarılı bir kişi ya da kişilerle kendini bir sayması, kendini onlara yakın Bireyin, özellikle kişisel yetersizlikleri nedeniyle hissederek doyum sağlamasıdır. Özdeşim kurulan gerçekleştiremediği istek ve emelleri karşısında, bireylerle aynı duyguları hissetmekle kalmaz aynı başarısızlıklarını mazur göstermek adına akla zamanda onlar gibi davranma eğilimine girer. uygun fakat doğru olmayan nedenler üretmesine (Cevap D) bahane bulma denir. Verilen örnekte buna örnektir. (Cevap B) > Çff s: o 9. Bazı durumlarda saldırgan eylem gerçek hedefi § > yerine masum bir kişi ya da nesneye yönelebilir. — işinde azar işitmiş bir kişi, ifade edememiş olduğu «S öfkesini ailesinden alabilir. Yukarıda başvurulan savunma mekanizması aşağıdakilerden hangisidir? A)Kaçma B)Bastırma C)Yön değiştirme D)Özdeşim kurma E) Bahane bulma Bireylerin çeşitii engellemeler karşısında, engelleyici konumdaki kişiye/nesneye gösteremedikleri tepkiyi egemenlik kurabileceği başka birinin/nesnenin üzerinde gerçekleştirmesi şeklindeki savunma mekanizmasına yön değiştirme denir. Verilen örnekte yön değiştirme ile ilgilidir. (Cevap C)
  11. 11. -EĞİTİM BİLİMLERİ- 4. "Kızını dövmeyen dizini döver.", "Eşeğini CEVAPLI dövmeyen semerini döver." sözleri aşağıdaki KAVRAMA savunma mekanizmalarından hangisine örnek oluşturur? A)Yansıtma 1. "Öğretmeninin kendisini kasıtlı olarak sınıfta B)Karşı tepki oluşturma bıraktığını düşünen ve bunu içine sindiremeyen bir C)Akla uygun durum oluşturmak genç, ders kitabını tahtaya fırlatarak sınıfı terk D)Neden uydurma etmiştir." E) Yön değiştirme Söz konusu olayda öğrenci hangi savunma mekanizmasını kullanmış olabilir? A)Yön değiştirme B)Özdeşim C)Hayal kurma D)Karşıt tepki geliştirme E) Pollyannacılık Bir araştırmada çocukların, olası bir nükleer patlamadan korktukları halde bunu söylemedikleri saptanmıştır. Çocukların bu durumu, aşağıdaki savunma Üj 2. Olumsuz benlik algısına sahip olan bir gencin, mel (anizmal bununla başetmek adına sık sık babasının yj aı A) Gerileme meslek alanındaki başarılarından bahsetmesi, _J B) Yansıtma hangi savunma mekanizmasını kullandığını LBİ C) Bastırma göstermektedir? D) Yüceltme " EGI A)Yansıtma E) Ödünlem B)Özdeşim e C)Hayal Kurma EDIII D)Karşıt tepki geliştirme E) Pollyanna 3. "Aç tavuk kendini darı ambarında görür." atasözü 6. -Bir kişinin gitmek istemediği bir doğum günü insan için kullanıldığında aşağıdaki savunma partisini unutması mekanizmalarından hangisi için uygun bir -Babasıyla tartışan bir gencin elindeki nesneyi örnek oluşturur? fırlatıp yere atması A)Bastırma Yukarıdaki davranışlar sırasıyla aşağıdaki B)Özdeşim hanği savunma mekanizmalarını örneklendirir? C)Hayal kurma D)Gerileme A)Yadsıma - Yön Değiştirme E) Güdüleri çarpıtma B)Kaçma - Karşı tepki geliştirme C)Bastırma - Yön Değiştirme D)Ödünleme - Yüceltme E) Kaçma - Kendini yöneltme
  12. 12. -GELİŞİM PSİKOLOJİSL 7. Savaşta düşmanla göğüs göğse çarpışan bir 10. "Sınıf başkanlığı seçimini az bir farkla kaybeden bir asker, yanındaki arkadaşının yaralandığını ilköğretim 8. sınıf öğrencisi, seçimi görünce silahını eline alır ve düşman cephelerine kaybetmesinden dolayı yaşadığı hayal kırıklığını karşı saldırır. Ancak cepheleri boş bulunca etraftaki yadsımakta, seçimi kaybetmesinin onu hayal ağaçlara ve taşlara rastgele ateş eder. kırıklığına uğratıp uğratmadığına ilişkin bir soru Asker bu durumda aşağıdaki savunma sorulduğunda da bunu reddetmektedir." mekanizmalarından hangisini kullanmıştır? Aşağıdakilerden hangisi bu öğrencinin kullandığı savunma mekanizması olabilir? A)Karşı tepki geliştirme B)Ödünleme A)Bastırma C)Kaçma B)Mantığa bürüme D)Yön değiştirme C)Hayal Kurma E) Yadsıma D)Gerileme E) Pollyannacılık 8. I. Bir genç kızın sürekli olarak beyaz atlı prensinin gelip kendisini götürmesini düşünmesi II.Fiziksel özürlü bir gencin el sanatlannda ünlü bir H.Aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi, sık sık kişi olaraktanınması bastırma mekanizmasını uyguladığı gözlenen III.Başbakan olmaya şartlanan bir çocuğun sınıfta bir öğrencinin durumuna en uygun öğretmen başbakan rolünü oynaması davramşıdır? Aşağıdakilerden hangisinde yukarda örneği A)Ailesini okula çağırma verilen savunma mekanizmalarının doğru B)Çocuğu psikiyatra gönderme sıralaması verilmiştir? C)Durumu müdüre bildirme D)Koşulsuzca dinleme ve kendini ifade etmesini A)Hayal kurma, özdeşim, ödünleme sağlama B)Hayal kurma, ödünleme, özdeşim E) Daha etkili mekanizmalar kullanmasını önerme C)Özdeşim, ödünleme, hayal kurma D)Ödünleme, özdeşim, hayal kurma E) Özdeşim, hayal kurma, ödünleme 9. "Eşiyle şiddetli geçimsizlik yaşayan Ayşe Hanım, 12. "KPSS Deneme sınavlarında istediği puanı eşine karşı yoğun olumsuz duygular yaşadığı yakalayamayan bir öğretmen adayı, daha önce dönemlerde eşiyle geçirdiği güzel anları böyle bir yakınması gözlenmediği halde hatırlamasının kendisini rahatlattığını ifade başansızlığını yaşamakta olduğunu iddia ettiği etmektedir." "sınav kaygısf'na bağlamaktadır." Ayşe Hanım hangi savunma mekanizmasını Bu durum adayın hangi savunma kullanmaktadır? mekanizmasını kullandığını düşündürmektedir? A)Bastırma A)Bastırma B)Mantığa bürüme B)Mantığa bürüme C)Hayal Kurma C)Hayal kurma D)Gerileme D)Gerileme E) Pollyannacılık E) Yadsıma
  13. 13. -EĞİTİM BİLİMLERİ- 13. "Fikret'in, sevmediği ya da hoş olmayan biryaşantı 16. "Daha önce kardeşini trafik kazasında kaybeden geçirdiği arkadaşının adını unutması" aşağıdaki bir gencin, otogara yolcusunu beklemek için savunma mekanizmalarından hangisine gitmeyi unutması" aşağıdaki savunma örnektir? mekanizmalarından hangisiyle ilgilidir? A)Bastırma A)Yön değiştirme B)Ödünleme B)Bahane bulma C)Gerileme C)Özdeşim kurma D)Özdeşim D)Bastırma E) Yansıtma E) Karşıt tepkiler geliştirme 14. İnsanın stres, hayal kırıklığı, çatışma ve bunları 17. Suçluya kızan avukat, kalemini kırarak öfkesini doğuran nedenlerden kurtulmak amacıyla, yatıştırıyor. bilinçli veya bilinçsiz olarak davranışlara ne ad Avukatın bu davranışı hangi savunma me- verilir? kanizmasına bir örnektir? A)Yön değiştirme A)Kaçma geliştirdiği ■§ B)Savunma mekanizmaları B)Yansıtma C)Hayal kurma C)Bastırma D)Sosyal uyumsuzluk D)Yön değiştirme E) Çatışma E) Pollyanna d SJJ 15. İstekleri yerine getirilmeyen bir çocuğun 18. Aynı sınıfta bulunan bir kızdan hoşlanan erkek bebekler gibi emeklemesi ya da altını öğrenci kızla yakınlaşmak ister, bu nedenle çeşitli kirletmesi" hangi savunma mekanizmasıyla girişimlerde bulunur. Fakat gence bu isteğinin asıl ilgilidir? nedeni sorulduğunda "onunla ders çalışmak istiyorum, ev ödevi ile ilgili konuşuyorum, sinemaya A)Yüceltme gidip gidemeyeceğini sordum" gibi nedenler ileri B)Gerileme sürmektedir. Böylece başkaları tarafından C)Bastırma bilinmesini istemediği isteklerini akla uygun bir D)Pollyanna biçimde temellendirmeye çalışmaktadır. E) Ödünleme Erkek öğrencinin böyle davranmasını en iyi açıklayan savunma mekanizması hangisidir? A)Bahane bulma B)Özdeşim kurma C)Yansıtma
  14. 14. D)Unutma E) Yön değiştirme
  15. 15. 10- -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ. 19. Aşağıdakilerden hangisinde savunma 22. Bir çocuğun sevmediği arkadaşının ismini mekanizmasın"dan söz edilemez? uygunsuz kelimelerle duvara yazması aşağıdaki A)Okuyamayan babanın çocuğunu okutmak savunma mekanizmalarından hangisine bir istemesi. örnek olabilir? B)Okuyamamış babanın, okumuş çocuğu ile sık A)Kaçma sıkövünmesi. B)Bahane bulma C)Okumak isteyen fakat çalışmayı sevmeyen C)Yansıtma öğrencinin durumu. D)Bastırma D)Cüzdanını çaldıran yaşlı amcanın "bu bana ders E) Yön değiştirme oldu, bundan sonra çok iyi korurum" demesi. E) Sevmediği arkadaşına söz verdiği oyuncağı unutan, Ayşe'nin durumu. 20. "Babasından azar işiten Mustafa'nın küçük 23. Çok istemesine rağmen çocuğu kardeşine çıkışması" hangi savunma olmayan birisinin, çocuk yuvası açmak mekanizmasma örnektir? veya bir çocuk yuvasında çalışmak suretiyle kendisini tatmin etmesi, A)Ödünleme B)Yön değiştirme aşağıdaki savunma mekanizmalarından C)Bahanebulma hangisine örnektir? D)Özdeşim kurma A)Ödünleme o E) Karşıt tepkiler geliştirme CNİ B)Kaçma C)Yüceltme D)Yön değiştirme E) Bahane bulma 21. Aşağıdakilerden hangisi savunma mekanizmasına örnek deâildir? A)Sıkılgan bir gencin arkadaşlarını şımarık olarak nitelendirmesi B)Evin borçlarını ödeyemeyen bir çiftin, ailesinden yardım istemesi C)İşsiz olduğu için sinirli olan bir babanın, işlerinin yoğunluğundan şikayet etmesi D)Dedikodu yapan kadının herkes yapıyor demesi E) Hızlı araba kullandığı için kaza yapan sürücünün yolların bozuk olduğunu söylemesi
  16. 16. -EGITIM BILIMLERI- 11 24. "Müşterilerin, ünlü kişilere benzeme eğilimlerinden yararlanma amacıyla, bazı reklamlarda sanatçılara ÇIKMIŞ SÖRIILAR yerverilir." ve ÇÖZÜMLERİ Reklamcıların bu uygulaması hangi psikolojik mekanizmaya dayanır? 1. Bir çocuk doktor olan ablası gibi giyinmiş ablasının A)Pekiştirme steteskopunu boynuna takmıştır. B)Yön değiştirme Bu çocuğun ablası gibi davranması C)Yansıtma aşağıdakilerden hangisine örnektir? (2004 D)Özdeşim kurma KPSS) E) Ödünleme A)Özdeşim B)Taklit C)Yüceltme D)Yansıtma E) Baskı £2 " ö Buradaki çocuğun davranışı ne kadar ablasını t c taklit gibi görünse de basit bir davranışın taklidi yj o değil ailesi tarafından sevilen değer verilen ablası "c c gibi olma çabasıdır. Birey kendinde bulunan m özellikleri özenilir bulmadığı zaman kendisi gibi olmaktan çıkıp kendini istediği gibi bir kişiymiş gibi H algılamaya ve onun gibi davranmaya başlar. Bu tz ' O duruma özdeşleşme (özdeşim kurma) denir. UJ (Cevap A) ÜJ llllllilli iliivilll 1.A 7.D l 13.A 19.C 2. B 8.B 14.B 20. B 3. C 9.C 15.B 21.B 4. E 10.A 16.D 22. E 5.C 11.D 17.D 23.C 6.C 12.B 18.A 24. D
  17. 17. 12- -ÖĞRENME PSİKOLOJİSL OGRENME PSIKOLOJISI Amaçlı Davranışçılık Edvvard Chace Tolman, 'öğrenme' ve 'motivasyon' alanlarında önemli çalışmalar yapmış Amerikalı bir bilim adamıdır ve psikoloji alanına birçok önemli katkıda bulunmuştur. California Berkeley Üniversitesi'nde çalışırken ortaya attığı "Öğrenmenin Bilişsel Kuramı" ile kendi davranışçı ekolünü geliştirmiştir. Tolman, yöntem bakımından davranışçı, metafizik yönünden bilişsel bir kuramcıdır. Tolman; öğrenmenin, organizmanın çevresi hakkındaki bilgi ve bilişleri ve bunlarla kendi arasında nasıl bir ilişki kurduğu ile ilgili oiarak gerçekleştiğini söylemiştir. Tolman'ın bu kuramı, Thorndike ve HulPın öğrenmenin sıkı bir uyaran -tepki eşleşmesiyle gerçekleştiğini öne sürdükleri kuramlarının karşısındadır. Tolman'ın Bilişsel Davranışçılığı 1.Odak noktası, bilinç yerine davranıştır ve içgörü yerine nesnel gözlemdir. 2.İnsan ve hayvan davranışının en çok göze çarpan önemli özelliklerinden biri, amaca yönelik olmasıdır. 3.Amaçsal niteliğe sahiptir ve ayrıca bilişsel ve uysaldır. Bu iki terim bütünsel davranışı, değişmez, dönüşlü mekanik davranışlardan farklı kılar. Bütünsel davranış, reflekslerden farklıdır. 4.Bütünsel davranış pek çok nedene dayanır; öğretilebilir niteliğe sahiptir. 5.Ara Değişkenler: Davranışı yönlendiren ve çevresel uyaran ile gözlemlenebilen tepkiler arasında arabuluculuk eden psikolojik süreçleri tanımlamaktadır. Ara değişken ömekleri; bilişleri, beklentileri, amaçları, varsayımları ve istekleri kapsar. Tolman'a göre bir beklenti, her bir başarılı tepkiyi bir ödül takip ettiğinde ortaya çıkar. İnsanlar
  18. 18. ve hayvanlar, tepkiler ve çevresel uyaranlar arasında düzenli ilişkilerin olduğu her zaman beklenti oluştururlar. Bir beklenti bir kere ortaya çıktığı zaman, davranışın yön bulmasında ve kontrolünde rol oynar. 6. Gizil Öğrenme: Pekiştireç motivasyonu ve bu nedenle performansı etkiler. Ancak öğrenme kendi başına bağımsız bir süreçtir. Pratik amaçlar için pekiştireç kullanırız çünkü motivasyon üzerinde önemli bir.rolü vardır. Gizli öğrenme (Tolman) organizmanın öğrendiğinin bilincinde olmadan yaptığı öğrenmedir. Kendiliğinden, farkına varmadan gerçekleşir. Bir yerin zihinsel haritasını çıkardığımız öğrenme biçimi, yani bilişsel harita ve bir işin o toplumda nasıl yapıldığını öğrendiğimiz bilişsel senaryo öğrenmesi böyledir. Bir bireyin dikkat etmediği halde bir şarkının sözlerini öğrenmesi ya da bir mağazanın yerini bilmesi gizil öğrenmeye örnek verilebilir. Bizim hayal-meyal hatırlıyorum dediğimiz veya bir yerden aklımda kalmış dediğimiz şeyler mahallenin marketinin - kasabının - berberinin yerlerini bilinç olarak öğrenmesek de onların ismi ve yerleri sorulduğunda öğrenmiş olduğumuzu anlarız. 7. Deneysel Sönme: Sönme, büyük oranda beklentilerdeki değişiklikler nedeniyle ortaya çıkar. Tepkinin gücü, koşullu uyaran bir işaret olarak hizmet etmeye devam ettiği sürece yüksektir. Uyaran artık daha fazla işaret olarak değer sahibi olmadığı zaman, beklentiler ve dolayısıyla tepkiler de değişir. Tolman'ın kuramına göre bu, eğer bir organizma bir işaretin artık bir pekiştirece kılavuzluk etmeyeceğinin kesin olarak farkındaysa sönme gerçekleşir ve bu sönmenin nedeni, organizmanın artık o davranışa ihtiyacının olmamasıdır.
  19. 19. -EĞİTİM BİLİMLERİ- 13 Tolman'a Göre Öğrenme Türleri (Senemoğlu, 2004) Kateksis: Belli dürtü durumlarıyla belli nesneleri ilişkilendirme eğiliminin öğrenilmesine işaret etmektir. Örneğin; belli bir ülkedeki bireyler açlık dürtüsünü belli yiyeceklerle giderebilirler: Adana'da yaşayan bir birey geneüikle açlığını Adana kebabı yiyerek, Karadeniz bölgesinde yaşayan bir birey ise açlığını hamsi yiyerek giderme eğiliminde olabilir. Eşdeğer inançlar: Alt amaç, esas amaçla aynı etkiye sahip olduğunda, alt amaç eşdeğer inanç oluşturmaktadır. Alan Beklentileri: Burada organizma neyin ney9 götüreceğini öğrenir. Yani bir işareti gördüğünde bir sonrakinin onu izlsyeceğini öğrenir. Alan biliş yolları: Bir problem çözme stratejisi ya da yaklaşımdır. Belli durumlarda algısal alanı düz9nleme eğilimidir. gş "co ü Dürtü ayrımları: Organizmanın kendi dürtü durumunu belirlemesini ve buna uygun tepkide bulunmasını kapsamaktadır. Hareket biçimleri: Tolman kuramlarında esas olarak fikirlerin ilişkilendirilmesiyle ilgilenmiştir. Bu nedenle har9k9t biçimini öğrenm^, bir eksiği gidermeye dönüktür.
  20. 20. TARİHLERLE TOLMAN 1912 — 1915 —> Geriye dönük ket vurma üzerine > Hugo hazırladığı tezinden sonra Harvard'tan doktora 1886 —> Nevvton, Massachusetts'de doğdu. Munster derecesi aldı. berg and 1911 —»• Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nden Langfeld 1930 —> Farelerle labirent deneylerinde Elektrokimya alanında lisans derecesini aldı. ile ödülün ve pekiştirecin rolleri üzerinde çalıştı. birlikte "anlamsı 1911 —> Felsefe ve psikoloji öğrencisi olarak z hece 1932 —> "Hayvanlarda ve İnsanlarda Harvard Okulu'na girdi. öğrenm Amaçlı Davranış" kitabını yazdı. esi" üzerinde 1912 —> Doktora derecesi için Almanya'nın Giessen çalıştı. 1949 —> Öğrenme motor becerilerinin ve kentine gitti; Gestalt Psikolojisi ile ilgilenmeye problem çözmenin farklı kanunlar tarafından başladı. yönetildiğini belirttiği "Bir Çeşit Öğrenmeden Daha Fazlası Var"ı yazdı. 1959 —> 19Kasım'daöldü.
  21. 21. 14- -ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ. "Çorumlular çay ile birlikte leblebi yemeyi tercih ÇOZUMLU ederlerken, Kayserililer ise yemeklerde daha KAVRAMA TESTİ ziyade pastırma ve sucuk yemeyi diğer besin maddelerine tercih ederler" ifadesini kullanan bir kişi, Tolman'ın işaret öğrenme kuramında dile 1. Tolman'ın işaret öğrenme kuramma göre getirilen hangi kavramı vurgulamaya aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır? çalışmaktadır? A)Tolman, öğrenmeyi bireyin içerisinde yaşamış A)Kateksis olduğu çevreyi keşfetme süreci olarak ele B)Eşdeğer inançlar almış, bu keşif süreci içerisinde bilişsel C)Alan beklentileri süreçlerin etkili olduğunu vurgulamıştır. D)Alan-biliş yolları B)Tolman, işaret öğrenme kuramını davranışçı E) Dürtü ayırımı öğrenme kuramlarının bulguları ile Gestalt öğrenme yaklaşımının bulgularını birleştirerek oluşturmuştur. C)Tolman, öğrenme üzerinde şartlanmanın etkili Kateksis, Tolman'ın işaret öğrenme kuramının olduğunu, bilişsel süreçlerin ise herhangi bir temel kavramlarından birisidir ve içerisinde etkide bulunmadığını ileri sürerek bilişsel bulunulan sosyo-kültürel özelliklerin bireyin öğrenme kuramlarının karşısında yer almıştır. öğrenmesi ve davranışları üzerinde etkisini ifade D)Tolman'a göre öğrenciler öğrenme ortamında eden bir kavramdır. Yine Trabzonluların öğrenme faaliyetini bilinçli, niyetli ve aktif acıktıklarında açlıklarını hamsi yiyerek gidermeye olarak katılım gösterirler. Böylece öğrenciler çalışmaları da Kateksis olgusuna örnek teşkil öğrenme ortamına ve okula uyum davranışları etmektedir. gösterirler. (Cevap A) E) Tolman, öğrenme süreci ile ilgili olarak gizil öğrenme ve işaret (yer) öğrenme kavramlarını geliştirmiş ve öğrenmenin bu iki kavram ile gerçekleştiğini vurgulamıştır. Tolman, öğrenmeyi bilişsel süreçler ile açıklayan Halk dilinde kullanılan "Karnı aç ama ağzından ilk bilişsel temelii davranışçı öğrenme kürdanı hiç düşürmüyor" tabiri Tolman'ın kuramcısıdır. Bu nedenle ona göre öğrenme işaret öğrenme kurammda hangi kavramı dile üzerinde bilişsel faktörler etkili olup, koşullanma getiren bir örnektir? süreçleri öğrenme üzerinde herhangi bir etkide A)Alan beklentisi bulunmamaktadır. B)Dürtü ayarımı (Cevap C) C)İşaret öğrenme D)Eşdeğer inançlar E) Alan-biliş yolları Tolman'a göre eşdeğer inançlar, fizyolojik güdülerden daha ziyade sosyal güdülerin doyuma ulaştırılması anlamına gelmektedir. Yukarıda verilen örnekte birey, karnı aç olmasına rağmen karnı tokmuş gibi ağzında kürdan ile gezmekte böylece saygınlık ve önemsenme ihtiyacını fizyolojik ihtilacı olan açlıktan daha fazla önemsemektedir. (Cevap D)
  22. 22. -EGİTİM BİÜMLERİ- 15 4. "Müslümanlar aç olduklarında domuz eti 6. "Size o ana kadar farkında olmadığınız yemezlerken, Hindular ise inek eti yemeyi doğru bir yerin adresi sorulsa, hemen adresi olarak kabul etmezler." soran kişiye sormuş olduğu adrese nasıl gidebileceğini en ince ayrıntısına Tolman'a göre Müslümanların ve Hinduların bu kadar tarif edebilirsiniz" sözlerini davranışlarının temelinde ne tür öğrenmeler söyleyen bir kimse, Tolman'ın işaret öğrenme kuramında hangi kavramın yatmaktadır? niteliğinden bahsetmektedir? A)Eşdeğer inançlar A)Kavrama B)Olumsuz kateksis B)Bilişsel harita C)Alan beklentileri C)Bilişsel senaryo D)Alan-biliş yoliarı D)Anlamlandırma E) Dürtü ayırımları E) Kodlama 5. Tolman'a göre gizil öğrenme sürecinde Tolman'a göre bir bireyin belirli durumlarda belirli iki faktörden yararlanılır. Bunlar; bilişsel nesnelerden kaçınmayı öğrenmesine, yani harita ve bilişsel senaryodur. Bilişsel harita, inançların öğrenmeler ve davranışlar üzerindeki bireylerin zihinlerinde içerisinde etkisine olumsuz kateksis denilmektedir. yaşadıkları çevrenin haritasını, krokisini (Cevap B) zihinlerine kaydetmeleri, sorulunca bu ç "o çevrenin adresini tarif etmeleridir. "Gazete okurken aynı zamanda televizyonda bir LU O cr müzik parçasının söylendiğini duyan bir birey, tüm 'E 7 (Cevap B) UJ '■ dikkatini gazeteye verdiğinden televizyonda söylenen şarkının sözlerine dikkat etmemiş, fakat "Yolculuğa çıkacak bir insan otobüs ya da tren ile nasıl yolculuk yapacağını bilir. Yine gazetesini okuduktan belli bir süre sonra gazete okurken televizyonda söylenen şarkıyı arkadaşları ile güzel bir lokantaya giden bir birey de masaya oturduklarında nasıl yemek kendiliğinden söylemeye başiamıştır." yeneceğini, insanlarla nasıl konuşulacağını önceden bilir. Çünkü bireylerin zihinierinde Tolman'a göre bu bireyin şarkının sözlerini bir işin, eylemin nasıl yapılacağına ilişkin kendiliğinden tekrarlaması ne tür bir imgeler, kodlamalar önceden mevcuttur" öğrenmedir? ifadesini kullanan bir birey, Tolman'ın A)Kavrama yoluyla öğrenme işaret öğrenme kuramında dile getirdiği B)Sezgi yoluyla öğrenme hangi kavramı ifade etmeye C)Koşullanma yoluyla öğrenme çalışmaktadır? D)Anlamlı öğrenme A)Genelleme E) Gizil (örtük) öğrenme B)Bilişsel harita C)Bilişsel senaryo D)Anlamlandırma E) Farklılaştırma
  23. 23. Tolman'a göre gizil öğrenme; bireyin farkında olmadan bilinçsiz bir şekilde yapmış olduğu Tolman'a göre gizil öğrenme sürecinde insanların öğrenmelerdir.Yukarıda verilen örnekte de birey yararlandığı faktörlerden - birisi de bilişsel gazete okurken duyduğu fakat o an dikkat senaryolardır. Bilişsel senaryo; bir olayın, bir işin etmediği şarkının sözlerini gazete okuduktan belli nasıl gerçekleştiğine ilişkin imgelerin, olguların, b i r s ü r e so n r a m e l o d i s i i l e b i r l i k t e bilinçsiz bir şekilde zihne yerleştirilmesi, yeri ve tekrarlamaktadır. zamanı geldiğinde de bu senaryoiarın (Cevap E) kullanılmasıdır. (Cevap C)
  24. 24. 16- -ÖĞRENME PSİKOLOJİSL 8. "Tolman'a gire bireyler, bir problemi çözerlerken kullanmış oldukları yolları, bu probİ9me benzeyen diğer sorunların çözümünde de kullanmaktadırlar. Tolman, davranışçı öğrenme kuramları iie Örneğin Fizik problemi çözen bir bireyin burada Gestalt öğrenme kuramının görüşlerini kullanmış olduğu bir formülü, kimya problemi birleştirdiği için öğrenmelerin bütünden çözerken de kullanmaktadırlar." parçaya doğru amaçlı bir şekilde yapılmasının daha doğru olduğunu ileri sürmüştür. Bireylerin birbirlerine benzeyen konularda çözüm için aynı ya da benzer yolları (Cevap B) kullanmaları, işaret öğrenme kuramında hangi kavram ile açıklanmaktadır? A)Eşdeğer inançlar B)Olumsuz Kateksis C)Alan beklentileri D)Alan-biliş yolları E) Dürtü ayırımları 9. A)İnsan davranışlarının en çok göze çarpan yönü, davranışların amaca dönük olmasıdır. Tolman'a göre alan-biliş yolları kavramı bireylerin B)Tolman'a göre öğrenmeler parçadan bütüne bir problemi çözerlerken kullanmış oldukları doru olmakta, yani basitten zora doğru bir yolları, bu probleme benzeyen diğer sorunların seyirtakip etmektedir. çözümünde de kullanmaları anlamına C)Birey amacına ulaşabilmek için ipuçlarını ve gelmektedir. ihtiyaç kaynaklarını kullanarak öğrenmesini gerçekleştirmektedir. (Cevap D) D)Bireyler , öğrenmelerini farkına varmadan bilinçsiz bir şekilde de gerçekleştirebilirler. E) Tolman, öğrenmede bilişsel faktörlerin etkisine önem verdiği için ve davranışçı öğrenme kuramlarının bulgularından da yararlandığı için bilişsel temelli davranışçı öğrenme kuramcısı olarak bilinmektedir. Aşağıdakilerden hangisi Tolman'ın işaret öğrenme kuramına göre yanlış bir ifadedir?
  25. 25. 10. ığı için bu konuşmanın üzerinde bilinçli "Tel olarak hiç durmamıştır. Ertesi gün işyerine eviz gittiğinde arkadaşları ile konuşken, konu yon vefat eden o kişiye geldiğinde Kaan Bey, o da kişinin öldüğünü ifade etmiştir." bir film Kaan Bey'in bu öğrenmesi Tolman'ın seyr işaret öğrenme kuramında hangi ede öğrenme kavramı ile açıklanmaktadır? n Kaa A)Gizil (örtük) öğrenme n B)Sezgi yoluyla öğrenme Bey, C)Koşullanma yoluyla öğrenme filmi D)Anlamlı öğrenme seyr E) Kavrama yoluyla öğrenme ede rken ÇÖZÜM: eşi ile Tolman'a göre gizil öğrenme; bireyin farkında olmadan bilinçsiz bir şekilde yapmış arka olduğu öğrenmelerdir. daşı nın (Cevap A) telef ond a kon uştu ğun u duy muş , eşin in arka daşl arın dan birisi nin vefa t ettiğ inde n bah setti ğini işitm iş faka t o an film e dald
  26. 26. -EĞİTİM BİLİMLERİ. 17 11. Aşağıdakilerden hangisi Tolman'ın amaçlı davranışçılık kuramı için söylenemez? Davranış amaca yöneliktir. Davranışlar aynı A)Deneylerinde davranışçı kuramların yöntemlerini zamanda amaca götürecek şekilde değişen çevre kullanmıştır koşullarına göre değişir uyum sağlar. Tolman'a göre B)Davranışların açıkça ötçülmesi gerektiğini davranışlar refleksif tepkiler değildir, amaçlıdır. savunmuştur C)İnsan davranışlarının küçük birimlere ayrılarak (Cevap A) gözlenmesi gerektiğini söylemiştir D)Sadece amaca yönelik etkinlikleri davranış olarak kabul etmiştir E) Tolman'a göre davranışı organizmanın ulaşmayı 13. "Organizma eğitildikten sonra en kısa sürede hedeflediği amaçları belirler amaca götürecek davranışı sergiler. Hull bu kavramı alışkanlık hiyerarşisi kavramı ile açıklamaktadır." Tolman'ın amaçlı davranışçılık kuramı yöntem bakımından davranışçı, düşünsel yönden ise bilişsel bir Yukarıda bahsedilen kavram jçin Tolman'ın kuramdır. Tolman sadece organizmanın amaca yönelik kuramında kullandığı kavram aşağıdakilerden etkinliklerini davranış olarak kabul eder. Klasik hangisidir? davranışçı kuramcıların aksine davranışları küçük A)Kateksis birimlere bölmek yerine bütünlük içerisinde incelemeyi B)Alan beklentileri C)Alan biüş yolları bütünlüğü olan amaca yönelik davranışlar üzerinde ffiffi D)En az çaba ilkesi çalışmak gerekir. E) Eşdeğer inançlar savunur. Tolman'a göre anlamlı •§ (Cevap C) 12. "Bir kişi yağmurdan kaçmak için şemsiyesini 'UJ Tolman'ın 'en az çaba ilkesi' ile Hull'un 'alışkanlık açabilir, yoksa bir saçak altına sığınır ya da -zı hiyerarşisi' önermesi arasında büyük benzerlik hızlıca koşar. Organizma değişen koşuliarda :E vardır. (N. Senemoğlu, Gelişim Öğrenme ve kendi bilgisini kullanarak en uygun davranışı > Öğretim, s.202) Kişi eğitildikten sonra kendini amaca seçer ve uygular." götürecek alternatiflerden en kısa olanı seçerek amaca ulaşmaya çalışır. Tolman'ın kuramına göre aşağıdaki (Cevap D) seçeneklerde verilenlerden hangisi yukarıdaki açıklamaları destekler nitelikte değildir? A)Organizmanın gösterdiği davranışlar durumlara göre değişen refkelsif tepkilerdir B)Davranış amaca ulaşmak için çevre koşullarına 14. Tolman'ın amaçlı davranış kuramı temele göre değişir alınarak düzenlenecek bir öğretme öğrenme C)Davranış amaca yönelik olduğundan bazı etkinliği için öğretim hedefleri aşağıdaki şeylerden kaçmak yada bazı şeyleri elde etmek niteliklerden öncelikli olarak hangisine sahip içindir olmalıdır? D)Davranışlar çevre koşullarına göre uyum sağlayabilir bir niteliğe sahiptir A)Öğretmen yeterliklerine uygunluk E) Organizma sadece uyarıcılara tepkide B)Aşamalılık bulunmaz, inançlarıyla tutumlarıyla etkinlikte C)Öğrenci ihtiyaç ve ilgilerine uygunluk bulunur D)Toplum beklentilerine uygunluk E) Kullanılacak öğretim yöntem ve araçlarına
  27. 27. uygunluk
  28. 28. 18- -ÖĞRENME PSİKOLOJİSl Tolman'a göre kişinin tüm davranışları amaca Öğrenme p^rformansa dönüşen^ kadar bellekte yöneliktir V9 çevreyi tanıma süreci öğrenmenin saklanır. P^rformansa dönüşm^y^n öğrenmeyi temeiîdir. Eğer kişinin davranışları belli bir amaca Tolman örtük öğrenme olarak tanımlamaktadır. yönelik değil ise kişi öğrenmeden vazgeçer. (Cevap B) Öğrencinin öğrenme çabasını sürdürebilmesi için de öğretim amaçlarının öğrencinin amaçlarıyla tutarlı olması gerekmekt9dir. (C9vap C) 15. "Tolman öğrenmenin bağımsız değişkenleri olarak çevre ve bireysel farklılıkları ele almıştır. Ayrıca 17. "Öğrenme organizmanın çevreyi bunların haricinde ara değişken kavramını da keşfetme sürecidir. Eğer kişiye çevreyi getirmiştir." keşfetme imkanı verilirse çok sayıda uyarıcı bağlaşımları kazanabilir." Tolman'ın kuramına göre öğrenme sürecinin ara değişkeni aşağıdakilerden hangisidir? Tolman'ın kuramında organizmanın çevreden edindiği organize edilmiş bilgi A)Biliş türüne ne ad verilir? B)Pekiştireç o C)Önceki öğrenmeler A)Bilişsel harita D)Uyarıcılar B)Bütüncül davranış E) Kalıtım C)Y9röğrenm9 D)Örtük bilgi E) Ödül beklentisi Organizma amaca tek bir yolu kullanarak değil çok çeşitli yolları değerlendirerek ulaşır. Amaca ulaşmak için kullanılan davranış çeşitliliğinin nedenlerini Organizma ç^vreden edindiği bilgiyi birbirinden Tolman ara değişken kavramı ile açıklamaktadır. bağımsız, parçalı bir şekilde değil organize edilmiş Tolman ara değişken olarak bilişi göstermektedir. bir halde saklar. Organizmanın ç^vreye ilişkin Biliş h9m uyarıcıyı h9m de tepkiyi etkileyen bir organize edilmiş bilgi türüne bilişsel harita denir. öğedir. (Hatırlatma! Sunuş yoluyla öğrenme stratejisinde d9 bilişsel haritalar yer alır. Birbiriyle paralellik (C^vap A) gösteriyor. 0 konuda da öğrenctlere konunun genel yapısının organiz9 bir şekilde kavratılması söz konusu) (Cevap A) 16. Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Tolman'a göre örtük öğrenmeyi tanımlamaktadır?
  29. 29. A)Den^meyanılmayoluylaöğrenme B)Performansa dönüştürülmeyen öğrenm^ C)Korku tepkilerinin öğrenilmesr D)Bireyin bilinçsiz öğrenm9İ9ri E) Zamanla unutulan öğrenmeler
  30. 30. -EĞİTİM BİLİMLERİ- 19 CEVAPLI KAVRAMA 4. 1. "Bir Alman için bira susuzluğunu gidermek için "Sabah okula bisikletiyle gitmeyi alışkanlık uygun bir içecek iken Amerikalı bir kimse haline getiren bir öğrenci sabah bisikletinin susuzluğunu kola içerek gidermeyi tercih eder." tekerleğinin patlak olduğunu görünce okula yürüyerek yada başka bir araçla gider. Eğer davranışlarımız davranışçıların dediği gibi Organizmanın yukarıdaki belirtilen durumdaki salt tepkisel olsaydı çocuk sabah okula gibi belli dürtü durumlarını belli nesnelerle gidemezdi." ilişkilendirme eğilimini öğrenmesi aşağıdaki kavramlardan hangisi ile açıklanabilir? Yukarıdaki parçada bahsedilen durum A)Alan biliş yolları Tolman'ın kuramına göre aşağıdaki B)Alan beklentileri kavramlardan hangisi ile açıklanabilir? C)Eşdeğer inançlar D)Örtük öğrenme A)Amaçlılık E) Kateksis B)Bütüncü davranış C)Eşdeğer inançlar D)Örtük öğrenme E) Kateksis 2. "Öğrendiğimiz çoğu biigiyi kullanmayız, hatta3 bazılarını kuilanana kadar öğrendiğimizin bile 3 5. öğrenme Aşağıdaki farkına varmayız. Bazı bilgilerde hiç kullanılmadan -3 türlerinden hangisi Tolman'ın unutulup gider." |! tanımladığı değildir? öğrenmelerden biri İU Yukarıda açıklanan kavram aşağıdakilerden & A)Hareket biçimleri hangisidir? .5 B)Dürtü ayırımları : C)Kateksis '5 D)Eşdeğer inançlar ULJ A)Tekrar E) Gözlem yoluyla öğrenme B)Ayırtetme C)Örtüksönme D)Genelleme E) Eşdeğer inançlar 3. Aşağıdaki seçeneklerde verilen iadelerden D)Organ n tam ayrımına hangisi Tolman'ın işaret-beklenti kuramı için izmanın varması gerekir doğru bir ifade degildir? amaçlı E) Davranışlar bir davranışı bütünlük içerisinde A)Öğrenme bireyin çevreyi keşfetme sürecidir için incelenmelidir B)Güdülenme organizmanın çevrede dikkat öncelikle edeceği olayları belirler ihtiyacını C)Öğrenme organizmanın algılarından bağımsızdır 2.C 4.A
  31. 31. 1.E CEVAPANAHTAR! 3.C 5.E
  32. 32. 20- -OGRENME PSIKOLOJISL ÇIKMIŞ SORULAR ve ÇÖZÜMLERİ Tolman'a göre örtük (gizil) öğrenme performansa dönüştürülmeyen öğrenmedir ve performansa dönüşene kadar gizli kalır. Öğrenme performansa Kibrit kutularıyla şekiller oluşturma oyununu çok dönüşene kadar bellekte saklı kalır. Kişi reklamlara seven bir çocuk, kendisine verilen aynı renk ve dikkat etmemesine karşın müziğini öğrenmiştir büyüklükte, fakat farklı bir marka (yazı) taşıyan anc ak bu daha s onra perf orm ans a kibrit kutusunu "bu farklı" diyerek kabul dönüştürülmüştür. İnsanlar bu şekilde aşırı bir çaba etmemiştir. ve dikkat harcamadan da öğrenebilir. Tolman'a göre pekiştirme öğrenme değil performans değişkenidir. Bu durum, aşağıdakilerden hangisine bir Yani öğrenme için pekiştirme gerekmez. örnektir? (2002 KPSS) (Cevap D) A)Uyarıcı - tepki bağı kurarak öğrenme B)Gizil (örtük) öğrenme C)Uyarıcı - tepki zinciri oluşturma D)Kavrama yoluyla öğrenme E) Yeröğrenme 2. Bu kişinin reklam müziğini sözleriyle Gizil öğrenme süreç devam ederken kendini birlikte tekrarlayabilmesi aşağıdakilerden göstermediği, fakat daha sonra bir anda öğrenilen hangisiyle açıklanabilir? (2003 KPSS) davranışın çıktığı durumlara verilen addır. Çocuk A)Yetişkinlik döneminde öğrenmenin çok hızlı kibritlerle oynarken kibritin markasına dikkat bir etmemesine rağmen farklı bir kibrit kutusuyla biçimde gerçekleşebilmesiyle karşılaştığında diğer kibriti öğrenme davranışı ortaya B)Bazı reklam filmlerinin birçok çıkmıştır. kanalda (Cevap B) yayınlanmasıyla C)Reklam müziklerinin çok hareketli olmasıyla D)Bazı öğrenmelerin, bilinçli bir çaba gösterilmeden gerçekleşebilmesiyle Televizyondaki reklamları hiçbir zaman dikkatle E) Reklamların çoğunun müzikli olmasıyla izlemeyen bir kişi, bir gün durup dururken bir reklamın filminin müziğini sözleriyle birlikte tekrarlamaya başlamıştır.
  33. 33. Bir öğrenme piknik B)Algısal öğrenme sırasınd C)Hatırlama a D)Bilinçaltı arkadaşl E) Öğrenmenin aktarılması arının ısrarı üzerine, sözlerini Belirli zamanlarda öğrenmeler amacı olmaksızın ve tam kişi tarafından farkında olmadan gerçekleştirilir. olarak Bireyler çeşitli nedenlerden dolayı bir çok bilgyii bilmediği bilinçsiz bir şekilde ve farkında olmadan öğrenirler. ni Bu soruda birey öğrenme amacı olmadan ve düşündü farkında olmadan bilmediğini düşündüğü bir konuyu ğü, son (popüler bir türküyü sonuna kadar söyleme) günlerin öğrendiğine vurgu yapılmıştır. popüler bir (Cevap A) türküsün ü onlarla birlikte söylene n Tarık, şarkı bitince şarkının sözlerini baştan sona kadar eksiksiz söyleye bildiğini hayretle fark eder. Tarık'ın şarkımn sözlerini eksiksiz söyleme si aşağıda ki kavraml arın hangisiy le açıklana bilir? (2004 KPSS) A)Örtük (gizil)
  34. 34. -EĞİTİM BİLİMLERİ- 21 4. Boş zamanlarında otobüs terminalinde dolaşmayı seven bir kişi bir gün iş gereği bir ile gitmesi gerektiğinde doğruca o ile giden otobüs yazıhanesine gitmiştir. Bu ne tür öğrenmedir? (2005 KPSS) A)Kavrama yoluyla B)Gizil öğranme C)Sosyal öğrenme D)Denemayanılmayoluylaöğranme E) Edimsel öğrenme Gizil öğrenme tarimini Edvvard Tolman ortaya atmıştır. Tolman fareler üzerinde deneyler yapmıştır. Tolman'a göre farenin labirent içinde amaca ulaşması, zincirlenmiş koşullanmalardan çok kognitif (bilişsel) bir sürecin ürünüdür. Gizil öğranma ise öğranme sürecinin deney yapılırken kendini göstermediği, fakat daha sonraki bir anda öğrenilen davranışın ortaya çıktığı durumlara verilan addır. Öğrenme sonucunda meydana galen davranış değişikliği heman gözlenmeyebilir, öğrenme sonucu ürün daha sonra da ortaya çıkabilir. Örnekta da terminalde dolaşırken öğrenilenler daha sonra kişinin ihtiyacı olduğunda ortaya çıkıyor. (Cavap B)
  35. 35. LU
  36. 36. 22- -ÖLÇME ve DEĞERLENDİRME. ÖLÇME ve DEGERLENDİRME Standart puan: Gözlenen puanların ortalamadan olan farklarının standart sapma cinsinden belirtilmesidir. İki farklı dersten alınan puanların veya farklı kategorilerden elde edilen ölçümlerin birbiriyle karşılaştırılması hatalı olur. Karşılaştırmanın yapılabilmesi için Z ve T puanlarının hesaplanması gerekir. Standart puan aslında öğrencinin almış olduğu bireysel puanın (ham puanın) sınava katılan gruba (sınıfa) göre düzenlenip yorumlanmasıdır. ÖSS deneme sınavından 350 puan aldığı için çok sevinen bir öğrenciyi ele alalım. Öğrenci, sıraiamayı gözardı ederek, sadece aldığı puana bakarak çok sevinmektedir. Gerçekten de 350 puan ÖSS için iyi bir puandır. Oysa bu öğrenci sınava giren 600 kişi arasından 597. sıradadır. Yani öğrencimiz sondan 3. sıradadır. Sadece puana bakarak değerlendirme Z = yapmak öğrenciyi yanıltmıştır. Sınava giren diğer adaylar içindeki sıralama bu durumda daha önemli bir göstergedir. Çok kolay sorulardan oluşan bir deneme sınavından 350 puan almak öğrenciyi yanıltmış olabilir. Bu öğrenci 597. sırada olduğuna göre grup ortalaması ("x) oldukça altında puan almıştır. Bu durumda başarılı sayılması mümkün değildir. İşte bu durumda yaptığımız değerlendirme öğrencinin ham puanını grubun başarısına göre yorumlamaktır. Standart puanda öğrencinin almış olduğu bireysel ham puanı grup başarışına göre standart hale getirmek yani öğrencinin ham puanmı grup (sınıf) ortalamasından farkının standart sapmaya bölünerek, standart sapma cinsinden ifade edilmesidir. Öğrencinin standart puanının bilinmesi bize şu soruların cevabını verir: a)Bir öğrenci birden fazla sınava, teste girmiş ise aldığı ham puanlara göre hangi testte daha başarılıdır hangisinde başarısızdır? b)Bir testte öğrencilerin aidıkları ham puanlara göre hangi testten daha başarılıdırlar? c)Öğrencilerin başarı sıralaması nedir?
  37. 37. a) Z PUANI Yapılan ölçümler sonucu elde edilen puanların aritmetik ortalamasının sıfır (0) standart sapmasının bir (1) kabul edildiği puan dağılımıdır. Ham puanı Z puanına dönüştürerek verilen bir puanın, ortalamanın ne kadar altında veya üstünde kaldığını belirleyebiliriz. Z puanını hesaplayabilmek için; Öğrencinin Ham puanı - Aritmetik ortalama Standart sapma yanı Z = formülü kullanılır. x-x Örneğin: Bir KPSS hazırlık öğrencisinin eğitim bilimleri derslerinden almış olduğu ham puan, aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri tablodaki gibidir. Bu öğrencinin en başarılı ve başarısız olduğu dersleri bulalım. Aritmetik Ortalama x I Ham Puan x Z puanlarının hepaspanması Standart sapma S Dersin Adı X - X Formülü: Z =-------------------- Sx Gelişim 75 60 12 Öğrenme 80 65 10 2_ X X ^80-65/ 25/ _ 2 5 s /1O~/1O"2'5 Ölçme 65 65 5 x x -, ~ RR-fis/ n/ 0 W S /5 /5 En küçükZpuanı Yöntem- 90 80 4 , x ~ x 90 -8o/ 10/ 2 , S Teknik ~" /4 /4 ' 60 50 6 x x Program , " fin_sn/ 10/ 1P Geliştirme w "" s / 6 " / 6 -1'° X X Rehberlik 85 60 8 z= - ^85-60/ = 25/ =3]125 g /0 /8 En büyük Z puanı
  38. 38. -EGITIM BILIMLERI- 23 Bulunan Z değerlerinden en büyük değer öğrencilerin nilgi Notu / en başarılı olduğu dersi gösterirken en küçük değer öğrencinin en başarısız olduğu dersi gösterir. Buna Eğer soruda öğrencinin başarısı yani öğrencinin göre en başarılı ders rehberlik olurken en başarısız birden fazla ders içerisindeki başarısı ya da diğer ders ölçme dersidir. öğrenciler arasındaki başarısı isteniyorsa mutlaka Z ve T puanını hesaplamak gerekmektedir. Çünkü bir b) T PUANI öğrencinin başarısı isteniyorsa standart puanının bilinmesi gerekir. Ancak sınıfın ya da grubun Aritmetik ortalamasının 50, standart sapmasının 10 başarısı, başarısızlığı soruluyorsa o zaman sınıfın kabul edildiği puanlardır. Z puanlarının negatif çıkması (grubun) aritmetik ortalaması, Mod, Standart sapmasını bilmemiz gerekir. (-) sıfır (0) değerini alması gibi olumsuzluklardan dolayı Z puanı T puanına dönüştürülür. Sonuç olarak ÖRNEKSORU aynı olmasına karşın T puanları pozitif değerler 1. Öğrenme psikolojisi öğretmeni Salih Bey aldığından anlaşılması ve yorumlanması daha yaptığı 41 soruluk final sınavında sınıfın kolaydır. ortalamasını 60, standart sapmasını 4 olarak T puanını hesaplamak veya Z puanına dönüştürmek hesaplanmıştır. Öğrenme psikolojisi sınavına için; girip sınavdan 68 alan Elif'in başarısı ile ilgili olarak; T= .10 + 50 formülü kullanılır. a)Elif'in başarısı ile ilgili olarak ne söylenebilir? Örneğin: Z puanı hesaplamasında değerlerin aynısı ile T puanını b)Elif, sınıfın yüzde kaçından başarısız öğrencinin tüm derslerindeki başarı sırasını bulalım. olmuştur? kullanılan c)Elif ile aynı sınıfta olan Yusuf'un z puanı -1,5 hesaplayalım ve .S2 ise Yusuf testten kaç puan almıştır? tr LLİ û ÇÖZÜM: *2e T Değeri (Z.10 + 50) Uü X Bir öğrencinin başarısı ve başarısızlığı X Dersin Adı Z Değeri Başarı sırası sorulduğuna göre yapılacak ilk işlem öğrencinin standart puanını bulmaktır. ' O UJ > 7 x-7 68-60 8 _ cu t— — — — — c Gelişim 75 60 12 1,25 (1,25x10)+ 50 = 62,5 4 Sx 4 4 "Q İÜ Öğrenme 80 65 10 2,5 (2,5x10)+ 50 = 75 2 >■ x =60 Ölçme 65 65 5 0 (0x10)+ 50 = 50 5* 90 80 4 2,5 (2,5x10)+ 50 = 75 2 Yöntem- Elifin ham puanı = 68 Teknik 60 50 6 1,6 (1,6x10)+ 50 = 66,6 3 Elif'in standart puanı yani z puanı 2'dir. Bu puanla Program Elif öğrenme psikolojisinden başarılı bir öğrencidir Geliştir diyebiliriz. Yani Elif öğrenme psikolojisi dersinde Rehberlik 85 60 8 3,125 (3,125x10)+ 50 = 81,25 1" sınıf ortalamasının üstünde puan alarak başarılı * En z olunan ders ı olmuştur. başarıs ** olunan ders En başarı b) Elif'in sınıfın yüzde kaçından başarılı olduğu anlamak için normal dağılım eğrisindeki oranları Z puanı hesaplamasında olduğu gibi T puanı bilmemiz gerekir. hesaplamasında da en başarılı ders Rehberlik en başarısız ders Ölçme dersi olarak bulunmuştur.
  39. 39. 24- -ÖLÇME ve DEĞERLENDİRME- ÇOZUMLU KAVRAMA TESTİ -3& -25* -5x x" 15x 25 X 35 X 1, 2, 3, 4 ve 5. soruları aşağıdaki tabloya göre -3 Z -2 Z -1z 1z 2z 3Z yanıtlayınız. Elif'in z puanı 2 olduğuna göre Elif 2z puanın Öğrenciler Öğrenme Tarih Mat. Fizik Coğrafya altında kalan öğrencilerden başarılıdır. Bu da 50 + Psiko. 34,13 + 13,59 = 98 Yani Elif Sınıfın % 98'inden Abuzer 60 70 30 50 70 daha başarılıdır. Fatoş 50 50 60 60 80 c) Yusuf'un z puanı -1,5 ise x = ? Ömer 60 70 60 30 70 Elif 85 60 60 50 90 Sınıf ortalaması Y = 60 ~x 70 50 40 30 80 Sınıfın puan dağılımının standart sapması: Sx = 4 Sx 5 8 10 4 6 Öyleyse formüldeki yerine koyarak Yusuf'un aldığı puanı (x) bulabiliriz. Yukarıdaki tabloda verilen bilgilere göre Ömer'in en başarılı olduğu ders Z ?2 Z= Sx ise-1,5= =X -60 = -1,5x4 hangisidir? = x-60 = A)Öğrenme Psikolojisi x = 54 B)Tarih Yusuf'un testten almış olduğu ham puanı 54'tür. o ço C)Matematik D)Fizik E) Coğrafya O4 O Ömer'in tüm derslerden z puanını hesaplarız. Ömer z (Öğrenme Psikolojisi) 2 x - x 60-70 -10 Sx ~ A /T . ... ^ 70-50 20 nr Omerz(Tarıh) Z=-----------= — = 2,5
  40. 40. Ömerz(Matematik) 10 10 Ömerz(Fizik) Z= ^ = - = 0 4 4 Omer z (Coğrafya) Z = 70-80 -10 Bu durumda Ömer'in Z puanının en yüksek olduğu ders tarih olduğuna göre (Z = 2,5) en başarılı olduğu dersde tarihtir. (Cevap B)

×