Your SlideShare is downloading. ×
-EĞİTİM BİLİMLERİ-




                                               i

 GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I Temel Kavramlar - Psikoloj...
-GELİŞİM PSİKOLOJİSİ-

4.BİLİŞSEL YAKLAŞIM    VVertheimer    VVertheimer, Kofka ve Köhler gestalt ekolünü ortaya
         ...
-EĞİTİM BİLİMLERİ-



      GELİŞİMLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR                        zamanlardır. Söz gelimi psikososyal ge...
-GELİŞİM PSİKOLOJİSİ-

takım sorun ve aksaklıkların çıkmasına neden                   6.    Gelişimde kritik dönemler vard...
-EĞİTİM BİLİMLERİ-

2. Çevre
Döllenmeden başlayarak tüm gelişim evrelerinde
çeşitli oranlarda etkili olan tüm dış uyarıcıl...
Embriyo 3.- 8. Hafta
 Genel insan hatlarındadır. Farklılaşmanın %
 95'i biter. Boyu 41 mm'dir. 3. haftada kalp atışı
 başl...
-GELİŞİM PSİKOLOJİSL

                 GELİŞİM ALANLARI                                    Fiziksel gelişim

             ...
-EĞİTİM BİLİMLERİ-

İkinci Çocukluk Dönemi Gelişim Görevleri                      İleri Yetişkinlik (Yaşlılık)      Dönemi...
-GELİŞİM PSİKOLOJİSİ-


      ÇOZUMLU KONU
 KAVRAMA TESTİ


1. Büyüme ve gelişme kavramları ile ilgili olarak
    aşağıda ...
2. Hazırbulunuşluk ve olgunlaşma kavramları ile
   ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi
   doğrudur?
     A)O...
-EĞİTİM BİLİMLERİ-

3. Aşağıda verilen ifadelerden hangisi gelişimin                      5. Aşağıda verilen ifadelerden h...
Çocukların tuvalet alışkanlıklarını kazanmaiarı
                                                  Öğrencilerin eğitim-öğre...
10-                                              -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ-


8. Bireylerde düşünme, algılama, problem çözme,  ...
Bireylerin yaşamda en üretken oldukları dönem
yetişkinlik dönemidir. Bu üretmenlik sadece
yapılan işle sınırlı kalmayıp ya...
-EĞİTİM                                                             11
                                               BİLİ...
Soruda verilen maddeler 18-30 yaşları arasını
kapsayan genç yetişkinlik dönemi gelişim
ödevleridir.

                     ...
12-                                            -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ-



                                                  ...
-EĞİTİM BİLİMLERİ-                                                    13

7. "Bu dönemde ebeveynler çocukta güven         ...
14-                                             -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ-


11.1. Boyun 50 cm'den 75 cm'ye geçmesi            ...
-EGİTİM BILİMLERİ-                                        15


                                                          Ç...
Yaşam süreci içerisinde yer alan gelişim
sorunlarını en iyi ifade eden seçenek
aşağıdakilerden hangisidir? (2001 KPSS)

A)...
16-                                               -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ-



4. Ergenlik döneminde, yaşıtlarına göre daha   ...
D)Deneyim
E) Zekâ yaşı




                                                      Doğuştan görme engelli bir bireyin ameliy...
-EĞİTİM BİLİMLERİ-                                                    17



    Soru kökünde bahsedilen durum gelişim     ...
(Cevap D) co
          s    1O.Tek yumurta ikizi kardeşlerden Metin
                  doğum sırasında, Tekin ise iki yaşın...
18-                                            -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ-




      Bazı becerilerin kazanılması igili kritik d...
Ergenlik döneminde gözlenen hızlı fizyolojik
değişmeler bireyin davranışları ve tutumları
üzerinde önemli etkiler yapar. B...
-EGITİM BİÜMLERİ-                                                 19

    - Hızlı bedensel büyümeden dolayı sakarlık ve
  ...
Erikson ve Piaget'e göre bireyin yaşamında ben-
merkezci düşünce temel olarak iki dönemde gerçekleşir.

Ben-merkezci Düşün...
20-                                             -GELİŞİM PSİKOLOJİSL



15. Önceleri şişenin kapağını açamayan bir çocuk,
...
17. Çevresel etkilere maruz kalmadan türe özgü
   organizmadaki biyolojik gelişim sürecine ne
   denir? (2005 KPSS)
   A)D...
-EĞİTİM BİLİMLERİ-   21

18. Aşağıdakilerden hangisi kritik             dönemin
    belirleyici özelliğidlr? (2005 KPSS)

...
22-                                        -OGRENME PSİKOLOJİSİ-




  ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ | Öğrenme Kuramları |
  Davranı...
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
EğItim Bilimleri 2
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

EğItim Bilimleri 2

7,373

Published on

Published in: Business, Technology
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
7,373
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
5
Actions
Shares
0
Downloads
233
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "EğItim Bilimleri 2"

  1. 1. -EĞİTİM BİLİMLERİ- i GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I Temel Kavramlar - Psikoloji Ekolleri - Gelişimin İlkeleri BAŞLICA PSİKOLOJİ EKOLLERİ VE GENEL ÖZELLİKLERİ Henüz genç bir bilim olan psikolojinin bugünkü duruma nasıl geldiğinin bilinebilmesi için psikolojinin gelişme aşamasındaki görüş ve yöntemlerinin bilinmesi gerekir. 1.YAPISALCILIK VVilhelm Psikoloji, insanın nasıl davrandığını değil, bilinçli olup olmadığını Strüktüralizm, 1868-1927 VVundt konu edinmelidir. Bilinç, insanın kendi duygu ve düşüncelerinin ve etrafında olanların farkına varma yeteneğidir. İnsan bu bilinçli halini içebakış yöntemiyle kazanmaktadır. Psikolojinin amacı insan zihnini oluşturan bilinç öğelerini birleştirmek ve çözümlemektir. 2.DAVRANIŞÇILIK J. B. VVatson İçebakış yöntemine şiddetle karşı çıkmışlardır. Bilim "mekanik, Bihevyorizm, 1878-1958 Ivan Pavlov fiziksel ve materyalist" olmalıdır. Thorndike Psikoloji soyut bir kavram olan bilinci incelememelidir. Çünkü bilinç üzerinde deney yapılamaz. Skinner J. İnsan çevreden gelen uyarıcılara karşı kazandırılmış tepkilerden başka bir şey değildir. Locke Guthrie Bütün psikolojik durumlar bir uyaran - tepki olarak özetlenebilir. Deney ve gözleme ağırlık verirler. Psikolojinin konusu, doğrudan doğruya gözlenebilen, ölçülebilen dış eylemler olmalıdır. Davranışın niçin olduğu değil, nasıl olduğu önemlidir. 3.PSİKO-ANAÜTİK Sigmund Davranışların asıl kaynağı bilinç altındadır. Bilinç altına YAKLAŞIM Freud inebilmek için psikanalizm metodu kullanılır. Dinamik veya Derinlik Erikson Ruhsal yaşamın biyolojik temellerine dikkat çekmişlerdir. Psikolojisi, 1856-1939 Davranışlar içten gelen dürtü sonucunda oluşur. Temelde libido (cinsellik) ve ölüm (saldırganlık) olmak üzere iki dürtü vardır. Kişiliğin oluşumunda ve olayların analizinde çocukluk yaşantıları ve bu dönemdeki anne-baba tutumu önemlidir. Erikson'a göre davranışlar biyolojik kökenli dürtülerle birlikte, içinde bulunulan kültürün etkisi altındadır. Gelişim yaşa bağlı olarak sekiz ayrı dönemde gerçekleşir. Her dönemde atlatılması gereken bir kriz yaşanır.
  2. 2. -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ- 4.BİLİŞSEL YAKLAŞIM VVertheimer VVertheimer, Kofka ve Köhler gestalt ekolünü ortaya koymuşlardır. Kofka Köhler Bireye ve davranışlarına bütünsel bakmışlardır. Piaget Bruner Bilişsel gelişimin en önemli temsilcisi Piaget'dir. Davranışları Asubel zihinsel bir süreç olarak ele almışlardır. Biliş, zeka, ilgi, algı, VVygotsky düşünme, kavrama, şema, adaptasyon ve dengeleme kavramları üzerinde durmuşlardır. Bruner, bilişsel gelişim fonksiyonlarını eylemsel, imgesel ve sembolik dönemlerde incelemiştir. Bruner, öğrenmenin sosyal ve kültürel yönlerini de içine alacak şekilde öğrenme teorisini genişletmiştir. Bruner ve Piaget; bilginin kodlanması, işlenmesi, depolanması ve sıralanması üstünde durmuşlardır. Bruner, öğrenmeyi, öğrenenin yeni fikirler oluşturduğu veya eski bilgilerine yeni kavramlar eklediği aktif bir süreç olarak görür. Öğrenen; bilgi parçalarını seçer, onları değişik durumlara transfer eder, hipotezler oluşturur, kararlar verir ve bütün bunları bir bilişsel yapı içine yerleştirir. Vygotsky'ye göre tüm psikolojik süreçler insanlar arasında özellikle çocuk ve yetişkinler arasında paylaşılan sosyal süreçlerle başlar. 5.İNSANCIL A. Maslovv YAKLAŞIM Davranışın temelinde ihtiyaçlar (güdüler) vardır. Algılama ve benlik C. Rogers Kohlberg tasarımı üzerinde durur. Kurucuları Gestaltçılardan etkilenmiştir. Adından da anlaşıldığı gibi insanı yani bireyi esas almaktadır. İnsan, birey olarak değerli ve benzersizdir. İnsen tehlikeli bir varlık değil, iyilik temelleri üzerine kurulu değerli bir varlıktır. 6.NÖRO-BİYOLOJİK W. James Davranışların temelinde nöro-biyolojik sistemin etkileri üzerinde YAKLAŞIM dururlar. Davranışların temelinde son derece karmaşık sinirsel Hebb süreçleryeralır. İncelemeler genellikle hayvanlar üzerinde yapılmıştır. Beynin elektrotlarla uyarılması sonucunda farklı davranışlar gösterildiği deneylerle görülmüştür. Beynin farklı bölgeleri farklı işlevler görürler. Bu işlevlerden biri beyin kabuğu ile ilgilidir. Korteks olarak adlandırılan beyin kabuğu, çoğu zaman saldırma ve ket vurma gibi özellik gösterir. Yüksek eğitim görmüş kişilerde saldırganlık davranışının az olması, bu kişilerin korteksinin çok gelişmiş olmasındandır.
  3. 3. -EĞİTİM BİLİMLERİ- GELİŞİMLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR zamanlardır. Söz gelimi psikososyal gelişim açısından, hayatın ilk yılı özgüven için kritik 1.Gellşim Psikolojisi: Gelişim psikolojisi doğum dönemdir. Bireylerin bir davranış için uyarıcılara en öncesi dönemden ölüme kadar insanların yaşamları çok açık oldukları dönemler kritik dönemdir. boyunca geçirdikleri bedensel, zihinsel, duygusal ve Zamanlama olarak da ifade edilir. toplumsal değişimleri ve bu değişimlerin nedenlerini / kökenlerini inceleyen bilim dalıdır. 6.Büyüme: Doğum öncesi dönemden başlayarak yetişkinliğe kadar geçen süre içerisinde bireylerin 2.Gelişme: Doğum öncesi dönemden ölüme kadar gösterdikleri niceliksel (boyca ve kiloca) ve pozitif bireylerin gösterdikleri niceliksel/niteliksel, yöndeki değişmelerdir. Büyüme yetişkinliğe kadar olumlu/olumsuz bütün değişmelerdir. Gelişme sürer. Bir bebeğin dünyaya geldiğinde 3650 gr olan yaşam boyu sürer. Söz gelimi çocuğun soyut ağırlığının ilk yıl 9000-9500 grama ulaşması işlemleri düşünebilecek duruma gelmesi bilişsel büyümedir. Çünkü nicelikseldir ve artış söz olarak geliştiğini gösterir. Öte yandan yaşlanmaya konusudur. Bununla beraber, bir çocuğun somut bağlı olarak kas iskelet yapısındaki değişikliklerden işlemler döneminden sonra soyut işlemler dönemine kaynaklanan boyun kısalması bir gelişmedir. Çünkü girip soyut düşünebilmesi onun büyüdüğünü nicelikseldir ancak negatif yöndedir. göstermez. Çünkü bu özellik nitelikseldir. fiilgiNotuf 7.Olgunlaşma: Geniş anlamda olgunlaşma, bireye ait tüm güç ve yeteneklerin dengeli bir şekilde |Her büyüme aynı zamanda bir gelişmeyi ifade edeıi gelişmesini ifade eder. Dar anlamda ise, bireyin ya |ancak her gelişme büyümeye örnek olarakl | da bir organın görevini veya daha yüksek bir işlevi verilemez. Kısaca, gelişme büyümeyi kapsar. yerine getirebilmesi için gerekli yapısal değişiklikleri IGelişim: Organizmanın bedensel, zihinsel, dilj kazanmasıdır. Söz gelimi yürüme davranışı, iskelet Iduygusal ve sosyal yönlerden ilerlemesidir. sistemi, kaslar ve nörolojik yapıların olgunlaşması IGelişme: Olgunlaşma, hazır-oluş ve öğrenmel sonucunda sergilenebilir. Olgunlaşmada kalıtımın letkileşiminin bir ürünüdür. daha fazia etkiye sahip olduğu söylenebilir. Çocukların kalemi doğru bir biçimde tutup | Gelişim bir süreçtir, gelişme ise bir üründür. kullanabilmesi için küçük kas becerilerinin gelişmesi yani olgunlaşmaları gerekir. 3.Yaş: Bireyin doğumundan söz konusu güne kadar geçen süreye denir. Zaman ile eş anlamlıdır. 8. Hazır-oluş: Olgunlaşmaya geçmiş yaşantı Yaş tek başına bireylerin durumunu tam olarak (deneyimler) ve motivasyonun eşlik etmesiyie, belirleyebilen bir faktör değildir. bireyin bir davranışı yapabilmesi için psikolojik olarak uygun duruma gelmesidir. Bir çocuğun 4.Dönem: Bireylerin gelişiminde niteliksel olarak bisiklet kullanabilmesi için gerekli fiziksel olgunluğa birbirinden farklı olan dönemlerdir. Örneğin, ulaşması, bisiklete binmek için ön bilgilere sahip bebeklik, ergenlik, yaşlılık gibi. olması ve davranış için güdülenmiş olması hazırbulunuşluğun yüksek olduğunu gösterir. Evrelerin şu özellikleri vardır. a. Evreler genel özellikleri ve sorunları betimler. 9. Egzersiz: Bireyin ya da bir organın bir işlevi yerine getirebilmek için girişimlerde bulunması ve b. Her evredeki davranışın kendine özgü nitelikleri deneylerle çabalamasına denir. vardır. c. Bir evre diğer evreyi değişmeyen bir sıra içinde 10. Gelişim Görevi: Yaşamın belli bir döneminde izler. ortaya çıkan ve bireyi daha ileri düzeydeki bir d. Evreler bütün kültürler içindir, evrenseldirler. davranışa götüren gelişim sorumluluklarıdır. Birey herhangi bir evreye özgü gelişim görevlerini yerine 5. Kritik Dönem: Bireylerin yaşamında uygun olan getirmeden, daha sonraki evrelerdeki gelişim ve olmayan durumların değişmez ve geri dönülmez görevlerini zamanında ve sağlıklı olarak yerine ya da telafisi zor olan sonuçlar yaratabildiği belirli getiremeyeceği gibi genel kişilik gelişiminde de bir
  4. 4. -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ- takım sorun ve aksaklıkların çıkmasına neden 6. Gelişimde kritik dönemler vardır: olabilecektir. Havinghurst'a göre gelişim görevleri Organizmanın bazı gelişim alanlarında, öğrenmeye olgunlaşmadan, toplumsa! ve bireysel değer ve ya da gelişmeye eğilimli olduğu belli bir zaman dilimi beklentilerden etkilenir. vardır. Bu dönemde organizma, çevre etkilerine daha çok duyarlıdır ve daha hızlı öğrenir. 11. Tarihsel Zaman: Bireyin yaşamını sürdürdüğü zaman dilimi içinde bulunduğu sosyal ve fizikse! 7.Gelişim bir bütündür: Gelişim alanları birbiriyle çevrede o zaman dilimine ait şartların oluşturduğu etkileşim içindedir. Bir gelişim alanındaki olumlu ya gelişimi etkileyen faktörleri ifade eder. Söz gelimi da olumsuz bir özellik diğer gelişim alanlarını da teknolojik veya tıbbi olanaklar şu anda bundan 50 aynı yönde etkiler. sene öncesine göre daha farklıdır ve bu farklılık o 8.Gelişimde bireysel farklar vardır: Gelişme, zaman içinde yaşamlarını sürenlerin gelişimlerini olgunlaşma ve öğrenmenin etkileşiminin bir etkilemektedir. ürünüdür. Olgunlaşmayı büyük ölçüde kalıtım, öğrenmeyi ise, çevre etkileşimleriyle kazanılan GELİŞİMLE İLGİLİ TEMEL İLKELER yaşantılar belirlemektedir. Her bireyin biyolojik kalıtsal mirası ve etkileşimde bulunduğu çevrenin Gelişimde bazı evrensel ilkeler vardır. Her insanın farklı olması nedeniyle, gelişiminin de farklı olması gelişimi bu ilkelerle gerçekleşir. Bunlardan bazıları doğaldır. Bazı çocuklar beş aylıkken bile diş şunlardır (Senemoğlu, 2004): çıkarırken, bazıları sekiz, bazıları on aylıkken diş 1.Gelişim, kalıtım ve çevre etkileşiminin çıkarabilir. Sonuç olarak gelişimde gözlenen bireyler ürünüdür: Kalıtım yoluyla getirilen saç rengi, göz arasındaki farklar normal karşılanmalıdır. rengi, cinsiyet, beden biçimi gibi, anayapının bazı özellikleri doğrudan gözlenebilirken bazı özellikler çevre ile etkileşimlerin bir ürünü olarak ortaya GELİŞİMİ ETKİLEYEN TEMEL FAKTÖRLER çıkmaktadır. Gelişimin etkilendiği faktörler iki ana başlık altında 2.Gelişim süreklidir ve belii aşamalarda gerçekleşir: Gelişim ileriye doğrudur ve birikimli bir ele alınır; kalıtım ve çevre. süreçtir. Gelişimde her aşama, kendinden öncekine LKalıtım dayalı, kendinden sonraki aşamaya hazırlayıcıdır. Kalıtım, doğuştan getirilen soyaçekim diye de Ancak, bu gelişim aşamalan birbirinden kesin adlandırılan bütün özelliklerin genel adıdır. çizgilerle ayrılmış değildir. Birbiriyle iç içe geçmiş Döllenme babadan gelen spermle, anadaki olabilir. yumurtanın döl yatağında birleşmesiyle oluşur. 3.Gelişim nöbetleşe devam eder: Çeşitli Döllenme sırasında sperm ve yumurtanın her dönemlerde gelişim alanları nöbetleşerek ön plana birinde 23'er kromozom vardır. Döllenme ile bu 23'er geçebilir. Bir gelişim alanının çok hızlandığı kromozom çift çift birleşerek 46 kromozomluk 23 çift dönemlerde, diğerleri duraklama gösterebilir. halinde bir hücre oluşturur. Bu kromozomlarda baskın ve çekinik olmak üzere binlerce gen vardır. 4. Gelişim baştan ayağa, içten dışa doğrudur: Genlerin birleşme sırasında baskın genler çekingen a. Cephalo-Caudal (baştan ayağa) genlere üstün gelerek getirdiği özelliğin dölütte Yönlenme: Gelişmenin baştan ayağa doğru oluşmasına neden olur. Böylece baskın gen anadan bir sıra izlemesi. (Önce baş daha sonra geliyorsa ananın, babadan geliyorsa babanın aşağıya doğru diğer organlar gelişirler) özelliği çocukta görülür. 23 çift kromozomdan bir çifti bireyin cinsiyetini belirler. b. Proksimodistal Yönlenme: Gelişmenin "Döllenen yumurtadan başlamak üzere insan merkezden dışarıya doğru bir yön izlemesi. büyümesinin her bir organını nasıl gelişeceğine ve Örneğin önce omuz kasları sonra kol kasları yaşamanın ilk anından ölünceye kadar her bir gelişir. aşamada ne gibi özellikler göstereceğine dair bilgiler genlerde depolanmıştır. Genler saçımızın, 5. Gelişim, genelden özele doğrudur: Çocuklar gözümüzün, cildimîzin rengini, kemiklerimizin önce tüm vücuduyla hareket eder, büyük kaslarını uzunluğunu, kısacası bedenimizin tüm fiziksel kullanır. Daha sonra belli bir etkinlilikle ilgili organını yapısını belirler." (Cüceloğlu. 1997. s.90) kullanabilir hale gelir.
  5. 5. -EĞİTİM BİLİMLERİ- 2. Çevre Döllenmeden başlayarak tüm gelişim evrelerinde çeşitli oranlarda etkili olan tüm dış uyarıcılara çevresel etmen denir. a)Doğum öncesi: Bebeğin anne kamında bulunduğu süre içindeki faktörlerdir. Bebeğin oksijen alış verişini sağlayan göbek kordonundaki bozukluklar gelişimi olumsuz etkiler. Bunun yanında, anne ile baba arasındaki genetik ve kan uyuşmazlıkları, annenin beslenme biçimi, aldığı ilaçlar, geçirdiği kazalar, çalışma ritmi, zararlı alışkanlıkları ve duygusal durumu da anne karnındaki bebeği olumlu ya da olumsuz yönde etkilemektedir. b)Doğum sırasında: Doğum sırasında oksijen alamaması ve bebeğin başının çok fazla basınçla karşılaşması özellikle beyin geiişimini olmak üzere bedenin tümünün gelişimini engellemektedir. c)Doğum sonrası: Çocuğun ilk yaşantıları, çevredeki uyarıcılar, beslenme, yorgunluk, hastalık, kazalar ve savaşlar, iklimler ve mevsimler, aile, çn o cc anne-çocuk ilişkisi, anne ve babanın çocuğun LU Q 'cc ıu davranışlarına karşı tutumları, akran grupları, 1 'm sosyoekonomik ve sosyokültürel düzey ve kitle 1 'tz 'O UJ iletişim araçları çocuğun doğum sonrası gelişimini .ü etkileyen etmenler olarak görülmektedir. BEDENSEL GELİŞİMDE DOĞUM ÖNCESİ DÖNEM VE ÖZELLİKLERİ Zygot 24 saat içinde katlı bölünmelerle çoğalmaya Dölüt (Blastosist) - 5/7 -15 gün Rahim duvarına yapışır. Yaklaşık toplu iğne başı kadardır. başlar.________________________________
  6. 6. Embriyo 3.- 8. Hafta Genel insan hatlarındadır. Farklılaşmanın % 95'i biter. Boyu 41 mm'dir. 3. haftada kalp atışı başlar. Annenin sağlığı açısından bebek kritik dönemdedir. 2. ayın sonunda dönem biter. Fetüs, 9. Hafta - Doğum Genel büyümeyle birlikte sistemler zenginleşir. Sinir sistemi gelişmeye başlar (miyelinizasyon) 4. ayda kemikleşme başlar ve anne kamındaki hareketleri hissedilebilir. 5. ayda iç organlar gelişmiş durumdadır. Ancak bazı organlar gelişimlerini doğumdan sonra tamamlarlar. 7. ayda organizma dış hayata hazır duruma gelir. DOĞUM SONRASI DÖNEMLER Yaşlar ! Dönemler 1 0-4 hafta Yenidoğan (neo-nate) 1 ay - 2 yaş Bebeklik 2 - 6 yaş Okul öncesi (ilk çocukluk) 6-11 yaş | İlkokul (ikinci - orta 1 çocukluk) 11/12-17/18 yaş Ortaöğretim (ergenlik) 18/20-40 yaş Genç yetişkinlik 40/45-65 yaş Orta yetişkinlik 65 yaş ve üstü ! lleri yetişkinlik
  7. 7. -GELİŞİM PSİKOLOJİSL GELİŞİM ALANLARI Fiziksel gelişim Bilişsel gelişim Jean Piaget İnsan gelişimine ilişkin çalışmalar gelişim süreçlerini farklı alanlara bölerek gerçekleşir. Bir diğer deyişle Dil Gelişimi Jean Piaget gelişim psikolojisi ile ilgili araştırmalar gelişimin farklı i Psiko-Sosyal Gelişim Erik Erikson alanları ele alınarak yapılmaktadır. Başlıca gelişim Kişilik ! Sigmun Freud alanlarını dört ana grupta toplamak mümkündür. ...................................................... 1. Fiziksel gelişim: Biyolojik ve beden i Psiko-Seksüel Ahlak gelişimi gelişimini ifade eder. L.Kohlberg J. Piaget 2. Bilişsel gelişim: Bireyin düşünme, algılama, problem çözme, öğrenme, hatırlama, akıl yürütme ve dilin kazanılması GELİŞİM GÖREVLERİ ve kullanılması ile ilgili süreçlerin araştırılması ve incelenmesi bilişsel gelişim Bebeklik Döneminin Gelişim Görevleri alanı ile ilgilidir. Bebeklik döneminin iki gelişim görevi vardır. Bu 3. gelişim görevleri son derece kritik bir öneme Dil gelişimi: İletişimin temel unsuru olarak sahiptirler. Çünkü bu gelişim görevleri daha sonraki seslerin, ses sembollerinin algılanması ve dönemlerdeki hemen hemen tüm gelişim kullanılması; sözcük ve cümle yapılarının süreçlerinin özünü oluştururlar. Havighurst'a göre bu kullanımındaki temel ilke ve kuralların gelişim görevleri şunlardır: kazanılmasını ifade eder. a. Yürüme b. Konuşma 4. Kişilik gelişimi: Kişinin duygularının, o Örneğin çocuğun konuşmaya başlamasıyla birlikte başkalarıyla olan ilişkilerinin ve kendisi ile .22 kendini ifade etme, kendisine söylenenleri dış dünya arasında kurduğu dengenin ve £ algılayabilme, buna bağlı olarak sosyal ilişkiler bireyin psiko-sosyal ve psiko-seksüel 8 kurabilme vb. özellikler kazanılmaya başlanacak ve alandaki gelişiminin dönemler halinde ş* gelişeceklerdir. Yine yürümeyle birlikte incelendiği alan kişilik gelişimi olarak 2 organizmanın fiziksel dengesi kazanılacak, buna bilinmektedir. bağlı olarak pek çok psikomotor etkinlik için alt yapı 5. Ahlâk gelişimi: Kişide iyi-kötü, hoş-hoş kazanılmaya ve geliştirilmeye başlanacaktır. değil, doğru-yanlış gibi kavramlar Çocuğun bedensel gelişimi bağlamında yürüme, gelişimsel bir süreç içinde ortaya yaklaşık olarak aşağıdaki tabloda belirtilen yaş ve çıkmaktadır. Birey tarafından geliştirilen sıra ile gerçekleştirilir: veya benimsenen değerler sisteminin incelendiği alan da ahlak gelişimi alanı İlk Çocukluk Dönemi Gelişim Görevleri olarak bilinmektedir. •Olgunlaşmaya bağlı olarak yürüme ve Bütün bu gelişim alanları birbiriyle ilişkilidir ve bir konuşmayı geliştirme. alandaki gelişim diğer alanlardaki gelişimi doğrudan •Yemek yeme, kendi kendine giyinme, veya dolaylı olarak etkilemektedir. Bir başka ifade ile yüzünü yıkama gibi öz-bakım becerilerini insan gelişimi yukarıda belirtilen ana gelişim kazanma. alanlarının karşılıklı etkileşimleri sonucu gerçekleşir. •El - göz koordinasyonu sağlama Gelişim alanlarına ilişkin olarak ele alınacak •Cinsel farklılıklarını öğrenme, cinse! kimliği kuramlar şunlardır: kazanmaya başlama. •Anne-babayı model alarak, değişik yaş gruplarıyla iletişim kurmayı öğrenme, duygularını fark etmeye başlama. •Toplumsal kural ve rolleri öğrenmeye başlama.
  8. 8. -EĞİTİM BİLİMLERİ- İkinci Çocukluk Dönemi Gelişim Görevleri İleri Yetişkinlik (Yaşlılık) Dönemi Gelişim •Kendine karşı tutumlar oluşturma. Görevleri •Yaşıtlarıyla gruplar oluşturabilme, iletişim ve kişiler arası ilişkilerin zenginleşmesi. •Azalmış olan bilişsel ve fiziki gücü anlama ve •Okuma, yazma, aritmetikle ilgili üç temel uyum sağlama beceriyi geliştirme •Emekliliğe ve azalan gelire uyum sağlama •Aile içindeki kayıpları kabullenme ve uyum •Büyük ölçüde kendisi için uygun bir model sağlama bularak cinsiyetine uygun rolü geliştirme •Kendi yaşına uygun toplumsal rolleri •Vicdan ve değerler sistemi geliştirmeye benimseme ve uygulama başlama. •Kişinin kendisinin rahat edeceği fiziki ve •Kişisel bağımsızlık, kendi başına karar sosyal ortamları düzenlemesi alma, sorumlulukyüklenme. Ergenlik Dönemi Gelişim Görevleri •Bedensel özelliklerin kabulü, bedensel ve fiziki değişikiikleri yaşama ve yeni bedensel imajı ile barışık olma •Aile içerisinde bağımsız ve farklı olma, kendisi ile ilgili kararları alıp uygulayabilme •Kendi cinsiyetine uygun sosyal rolleri benimseme •Kendi ve kaşı cins yaşıtlarıyla olgun ilişkiler kurabilme •Evlilik ve aile hayatına ilişkin düşünce planında hazırlanma •Mesleki araştırma ve yönelmeye hazırlanma •Değerler ve ahlak sistemini geliştirme •Toplumsal sorunlara ilgi ve sorumluluk aimak isteme o Genç Yetişkinlik Dönemi Gelişim Görevleri UJ > •Eş seçme •Eşiyle birlikte yaşamayı öğrenme •Aile olmayı ve ev idare etmeyi öğrenme •Mesleği ile ilgili bir işe girme •Vatandaş olarak toplumsal sorumlulukların yerine getirilmesi •Bir arkadaş grubuna katılma Orta Yetişkinlik Dönemi Gelişim Görevleri •Toplumsal sorumlulukların artmasının kabulü •Hayat standartlarını ve gelir getirici ekonomik şartları devam ettirme •Çocuklar ve yaşlı kuşakla ilişkilerin sürdürülmesi ve onlara yardım ve rehberlik •Serbest zamanların değerlendirilmesi •Eşiyle bütünleşmiş bir kişi olarak yaşamın devamı •Fizyolojik değişmeye ve yaşlanmaya uyum sağlama
  9. 9. -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ- ÇOZUMLU KONU KAVRAMA TESTİ 1. Büyüme ve gelişme kavramları ile ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur? A)Büyüme hem nicel hem de nitel bir gelişim iken gelişmenin sadece nitel bir yönü bulunmaktadır. Çünkü gelişme büyümenin temelinde yer alan bir kavramdır. B)Gelişme hem nicel hem de nitel bir gelişim iken büyümenin sadece nitel bir yönü bulunmaktadır. Çünkü büyüme nitel olarak ifade edilemez. C)Büyüme nitel bir gelişim özelliği gösterirken gelişme hem nitel hem de nicel bir gelişim özelliği göstermektedir. Bu nedenle gelişme büyümeyi de içine alan bir kavramdır. D)Gelişme ve büyüme arasında gerek nitel gerekse de nicel boyutta herhangi bir ilişki bulunmamaktadır. Çünkü iki kavram da birbirinden bağımsız olarak gelişim yönü bulunan kavramlardır. ■z E) Büyüme her yönü ile gelişmeyi kapsayan bir o kavram olup, gelişme büyümenin temelinde yer alır ve her gelişme büyüme kavramı içerisinde açıklanabilir. Büyüme ve gelişme kavramları birbirleri ile ilişkili kavramlardır. Büyüme bedenin boy ve ağırlık olarak artışını ifade ederken gelişme hem nitel hem de nicel bir gelişim seyri göstermektedir. Bu nedenle Gelişme büyümeyi de içine alan bir kavramdır. (Cevap C) ftilgi Notu / HER BÜYÜME BİR GELİŞİMEDİR AMA HER GELİŞME BİR BÜYÜME DEĞİLDİR!
  10. 10. 2. Hazırbulunuşluk ve olgunlaşma kavramları ile ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur? A)Olgunlaşmanın temel koşulu hazırbulunuşluktur. Çünkü bireylerin ön öğrenmelerini yapabilmeleri hazırbulunuşluk seviyelerine bağlıdır. B)Hazırbulunuşluğun temelinde olgunlaşma ve ön öğrenmeler yatmaktadır. Birey fizyolojik olarak olgunlaşıp ön öğrenmelerini yaptıktan sonra herhangi bir gelişim görevini yapabilecek düzeye gelmektedir. C)Olgunlaşma psikolojik ve bilişsel temelli bir kavram olup fizyoiojik olarak herhangi bir gelişim yönüne sahip değildir. D)Hazırbulunuşluk sadece fizyolojik bir gelişimi niteleyen bir kavram olduğu için ön öğrenmeleri veya taklidi öğrenmeleri içermemektedir. E) Hazırbulunuşluk ile olgunlaşma kavramları birbirinden bağımsız olan kavramlardır. Biri diğeri üzerine oturan kavramlar değildir. Bu nedenle herkesin olgunlaşma ve hazırbulunuşluk seviyesi birbirinden farklıdır. Oigunlaşma ve hazırbulunuşluk kavramları arasında doğrusal bir ilişki bulunmaktadır. Olgunlaşma fizyolojik bir gelişimi ifade ederken hazırbuiunuşluk olgunlaşmayı temel alarak ön veya taklidi öğrenmeleri de içerisine alan bir kavramdır. (Cevap B) OilgiNotv/ Gelişimin ilkeleri şunlardır: a-Gelişimde bireysel farklılıklarvardır. b-Gelişim genelden özele doğrudur. c-Gelişim büyük kaslardan küçük kaslara doğrudur. d-Gelişimi etkileyen faktörler çevre ve kalıtımdır. e-Gelişim baştan ayağa içen dışarı doğrudur f-Gelişim nöbetleşe devam eder. g-Gelişim bir süreçtir. h-Gelişimin hızı ve yönü her dönemde aynı değildir. m-Gelişim belirli bir sıra izler
  11. 11. -EĞİTİM BİLİMLERİ- 3. Aşağıda verilen ifadelerden hangisi gelişimin 5. Aşağıda verilen ifadelerden hangisi kalıtım temel ilkelerinden birisi değildir? yoluyla bireylere geçen bir özellik değildir? A)Gelişim genelden özele doğrudur. A)Göz rengi B)Gelişim büyük kaslardan küçük kaslara B)Görünüm olarak anne ya da babaya benzeme doğrudur. C)Soğuk kanlılık C)Gelişim baştan ayağa doğrudur. D)Sinirlilik, asabilik D)Gelişim dönemleri binişik değil bitişik bir E) Boyun uzaması ve kilo artışı özellik taşımaktadır. E) Gelişimi etkileyen faktörler kalıtım ve çevredir. A, B, C ve E seçeneklerinde gelişimin ilkelerinden A,B,C,ve D seçeneklerinde verilen ifadeler bahsedilmektedir. D seçeneğinde verilen ifade kalıtımla bireye geçen özellikler iken E yanlış bir ifadedir. Çünkü gelişim dönemleri bitişik seçeneğinde verilen ifadeler büyüme kavramı ile değildir. Binişiklik özelliğini gösterirler. Bir gelişim ilgili özelliklerdir. dönemi diğerinin üzerine inşa edilmektedir. (Cevap E) (Cevap D) İnsan yaşamında gelişimin en hızlı olduğu gelişim dönemi aşağıdaki ifadelerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? tn "o cc A)Doğum öncesi dönem LU o B)Bebeklik dönemi "cc C)İlk çocukluk dönemi UJ D)İkinci çocukluk dönemi E) Yetişkinlik dönemi ca şş "t : 4. Insan yaşamında gelişimin en hızlı olduğu o dönem doğum öncesi dönemdir. Daha > sonra ise bebeklik dönemi gelmektedir. (Cevap A) Çocukların tuvalet alışkanlıklarını kazanmaları aşağıda verilen gelişim ilkelerinden hangisi ile Öğrencilerin eğitim-öğretim ortamına ilgilidir? getirmiş oldukları tüm özellikleri A)Gelişimde bireysel farklılıklar vardır. aşağıda verilen ifadelerden hangisi ile B)Gelişim büyük kaslardan küçük kaslara açıklanabilir? doğrudur. A)Hazırbulunuşluk C)Gelişimin belirli biryönü vardır. B)Olgunlaşma D)Gelişim bir süreçtir. C)Öğrenme E) Gelişimi nöbetleşe devam eder. D)Yaşantı E) Deneyim
  12. 12. Çocukların tuvalet alışkanlıklarını kazanmaiarı Öğrencilerin eğitim-öğretim ortamına getirmiş insan yaşamında gelişimin büyük kaslardan küçük oldukları tüm özellikleri onların hazırbulunuşluk kaslara doğru olduğunun bir ifadesidir. düzeyleri ile ilgilidir. (Cevap B) (Cevap A)
  13. 13. 10- -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ- 8. Bireylerde düşünme, algılama, problem çözme, 10.1.EI-göz koordinasyonunu sağlama Il- öğrenme, hatırlama, akıl yürütme ve dilin kazanılması ve kullanılması ile ilgili süreçlerini Cinsel farklılıklarının öğrenme araştıran ve inceleyen gelişim alanı III.Ahlaki değerlendirmelerde otoriteye bağımlı aşağıdakilerden hangisidir? olma A)Kişilik gelişimi IV.Bir davranışın doğru ya da yanlış olduğuna B)Ahlak gelişimi karar verirken sonuca odaklanma C)Bilişsel gelişim Yukarıda verilen ifadeler hangi gelişim D)Fiziksel gelişim döneminin özellikleridir? E)Dil gelişimi A)Bebeklik dönemi B)İlk çocukluk dönemi C)ikinci çocukluk dönemi Yukarıda verilen özellikler gelişim alanları D)Ergenlik dönemi E) Genç içerisinde bilişsel gelişim alanının araştırdığı ve yetişkinlik dönemi incelediği özelliklerdir. (Cevap C) Yukarıda verilen gelişim görevieri ilk çocukluk dönemine(2-6 yaş) özgü gelişimsel görevlerdir. (Cevap B) BilgiNolü/ çoi "Öğretmenler yeni nesil sizin eseriniz olacaktır" sözü yetişkinlik döneminin gelişimsel görevleri ile ilgili bir ifadedir. > 9. Çeşitli gelişim alanları üzerine çalışmalar 11. Bireylerin hayatlarında en üretken oldukları ve yaparak çeşitli kuramlar oluşturan bilim doyum sağladıkları, bu üretkenlik ve adamları ile ilgili olarak aşağıda verilen doyumlarını sadece yapmış oldukları eşleştirmelerden hangisi yanlıştır? mesleklerle sınırlamadıkları gelişim dönemi aşağıdaki ifadelerden hangisinde doğru olarak A) L. Kohlberg-Ahlak gelişimi verilmiştir? B)Jean Piaget- bilişsel gelişim, dil gelişimi C)E. Erikson-Kişilik gelişimi (psiko-sosyal gelişim) A) Ergenlik dönemi D) S. Freud -Kişilik gelişimi (Psikolojik gelişim) B)Genç yetişkinlik dönemi E) Jean Piaget-Ahlak gelişimi C)Yetişkinlik dönemi D)Yaşlılık dönemi E)İkinci çocukluk dönemi A,B,C ve E seçeneklerinde verilen eşleştirmeler doğru bir eşleştirmedir. Oysa D seçeneğinde verilen eşleştirme yanlış bir ifade olup S. Freud kişilik gelişimi kuramcısı olup kişiliğin psiko- seksüel gelişim yönü üzerine çalışmalar yapmıştır. (Cevap D)
  14. 14. Bireylerin yaşamda en üretken oldukları dönem yetişkinlik dönemidir. Bu üretmenlik sadece yapılan işle sınırlı kalmayıp yaşamın herhangi bir sahası ile de ilgili olabilir. Örneğin birey bir kamu sektöründe memur olarak çalışmasının yanı sıra iyi bir yazar ya da sporcu olabilir. (Cevap C)
  15. 15. -EĞİTİM 11 BİLİMLERİ- 12. Olgunlaşma kavramı; "Bireyin fizyolojik olarak 14. Doğum öncesinde bebeğin önce başı, daha sonra kendisinden beklenen bir gelişim görevini başa yakın bölgelerden başlayarak sırasıyla yapabilecek düzeye gelmesi" olarak ayaklara doğru gelişme olur. tanımlanmaktadır. Yukarıdaki ifade aşağıdaki gelişim ilkelerinden Bu tanıma göre gelişim süreci içerisinde hangisiyle açıklanır? olgunlaşmanın ön koşulu aşağıda verilen A)Gelişim belli bir sıra izler. kavramlardan hangisidir? B)Gelişim bir süreçtir. A)Hazırbulunuşluk C)Gelişim nöbetleşe devam eder. B)Büyüme D)Gelişim genelden özeledir. C)Deneyim E) Gelişim baştan ayağa doğrudur. D)Öğrenme E)Yaşantı Olgunlaşma fizyolojik bir gelişim olduğuna göre Soruda gelişimin baştan ayağa doğru gelişim olgunlaşmanın ön koşulu büyümedir. Büyümesiz gösterdiğini belirten ifadeler yer almaktadır. bir olgunlaşmadan bahsetmek mümkün değildir. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir. (Cevap B) (Cevap E) ço "o a z t u Q "cc UJ 13. -3 15. Yoksul çevrenin çocukları sosyal m yönden geri kalırken, sosyo-ekonomik Eş seçme tz düzeyi yüksek olan çevrenin çocukları 'CD Eşi ile yaşamayı öğrenme UÜ sosyal yönden daha ileridir. gelişim Yukarıdaki açıklamada gelişime etki eden Bir aile kurma temel hangi faktörün etkisinden söz IV. Çocuk yetiştirme Q UJ edilmektedir? V. Bir işe başlama A)Kalıtım VI. B)Zaman Ev idare etme C)Büyüme Yukarıdaki maddeler aşağıdaki D)Olgunlaşma dönemlerinden hangisinin E) Çevre görevlerindendir? A)Ergenlik dönemi B)Genç yetişkinlik dönemi Gelişime etki eden iki faktör vardır. Bunlar C)Orta yaşlılık dönemi kalıtım ve çevredir. Paragrafta kalıtsal D)Yaşlılık dönemi faktörlerden, genlerden söz etmediği için E) Ikinci çocukluk dönemi cevap E'dir. (Cevap E)
  16. 16. Soruda verilen maddeler 18-30 yaşları arasını kapsayan genç yetişkinlik dönemi gelişim ödevleridir. (Cevap B)
  17. 17. 12- -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ- 4. I.Boş zaman etkinlikleri düzenleme CEVAPLI KONU II.Belirli bir ekonomik yaşam standardı oluşturma KAVRAMA TESTİ III. Eşinin ve çocuklarının sorumluluğunu üstlenme IV.Mesleğinde başarılı olma ihtiyacı duyma 1. "Küçük bir çocuk kendisine verilen büyük bir Yukarıda verilen özellikler hangi gelişim yastığı başlangıçta elleri ile tutmayı döneminin gelişimsel görevleridir? başaramamış, yastığa sarılarak kol ve gövdesinin yardımı ile bu yastığı tutmayı A)Yaşlılık dönemi denemiştir." Bu ifade, gelişimin hangi ilkesi ile B)İkinci çocukluk dönemi açıklanabilir? C)Ergenlik dönemi D)Genç yetişkinlik dönemi A)Gelişim bir süreçtir. E) Yetişkinlik dönemi B)Gelişim genelden özele doğrudur. C)Gelişim nöbetleşe devam eder. D)Gelişim baştan ayağa içten dışa doğrudur. E) Gelişimde bireysel farklılıklar vardır. 2. Gelişim dönemlerinin ortak özellikleri ile ilgili "Gelişim görevinin bireyler tarafından daha rahat olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi yapılacağı zaman dilimleri bulunmaktadır. Bu yanlıştır? zaman dilimleri içerisinde ebeveynler, çocukları ile daha çok ilgilenmeli ve onların çevrelerinden daha özgü ■§ çok uyarıcıya maruz kalmalarına imkan A)Her gelişim döneminin kendisine sağlamalıdırlar" ifadesini kullanan bir uzman, gelişimsel özellikleri bulunmaktadır. gelişim süreci içerisinde hangi kavramın B)Dönemler sırayla birbirlerine takip ederler. Bir önemini vurgulamaktadır? dönem yaşanılmadan diğerine geçiş söz konusu değildir. A)Kritikdönem C)Her bireyin bir dönemde kalma süresi aynıdır. B)Büyüme Örneğin ikinci çocukluk döneminin yaş sınırları C)Hazırbulunuşiuk 6-12 yaş aralığı olduğu için tüm bireyler bu D)Olgunlaşma yaş aralıklarında aynı gelişimsel görevleri aynı E) Öğrenme süre içerisinde yaşarlar. D)Dönemler evrenseldir ve bütün kültürler içindir. E) Her bir dönem kendine özgü genel özellikleri ve sorunları betimlemektedir. I.Bedenini etkin kullanma ihtiyacı ll.Cinsiyetine uygun sosyal rolleri benimseme III.Ahlaki değerlendirmelerde bağımsızlık kazanma 3. "Bireyler bu dönemde bir vicdan ve değer IV.Göreceli düşünme V.Her iki cinsle de olgun sitemi geliştirmeye başlarlar" ifadesini kullanan ilişkiler kurabilme bir uzman, hangi gelişim döneminden bahsetmektedir? Yukarıda verilen özellikler hangi gelişim döneminin gelişimsel görevleridir? A)İlk çocukluk dönemi B)İkinci çocukluk dönemi A)Yaşlılık dönemi C)Ergenlik dönemi B)İkinci çocukluk dönemi D)Genç yetişkinlik dönemi C)Ergenlik dönemi E) Yetişkinlik dönemi D)Genç yetişkinlik dönemi E) Yetişkinlik dönemi
  18. 18. -EĞİTİM BİLİMLERİ- 13 7. "Bu dönemde ebeveynler çocukta güven 9. Ergenlik döneminde olumsuz kimlik duygusunun gelişimine büyük önem vermelidirler. çatışmalarının önlenebilmesi için aşağıdaki Özellikle anneler çocuklarının uyuma, beslenme ve aktivitelerden hangisini yapılması daha yararlı altlarının kurulanması gibi temel ihtiyaçlarını olmaktadır? karşılayarak çocuklarda güven duygusunun A)Olumsuz karar vermelerini önleyebilmek için gelişimine katkıda bulunmalıdırlar" diyen bir kişi, onlar adına öğretmen ya da ebeveynleri karar hangi gelişim döneminin öneminden vermelidirler. bahsetmektedir? B)Çeşitli kurallar konularak ergenlerin bu A)Bebeklik kurallara sıkı sıkıya bağlanmaları B)îlk çocukluk sağlanmalıdır. C)İkinci çocukluk C)Çeşitli sosyal ve kültürel aktivitelere D)Son çocukluk yönlendirilerek kişilik gelişimlerinin çok yönlü E) Ergenlik olması sağlanmalıdır. D)Ebeveynleri ile olan ilişkilerinde son sözü söyleme hakkının ebeveynlerde olduğu anlayışı kazandırılmalıdır. E) Yanlış tercih ve seçimlerde çeşitli yaptırım ve cezalandırmaya tabii tutulacakları bilinci önceden aşılanmalıdır. çn 'o £ T Ü J O 'tc UJ _J CD UJ o LU 8. Ergenlik dönemi ile ilgili olarak aşağıda verilen 10.1. Kendi yaşına uygun toplumsal rolleri benimseme ifadelerden hangisi yanlıştır? ve uygulama A)Bu dönemde ani bedensel ve hormonel II.Kişinin kendisinin rahat edeceği fiziki ve sosyal değişiklikler görülmektedir. Bireyler bu ortamları düzenlemesi dönemde meydana gelen ani bedensel III.Bilişsel ve fiziksel güçte azalmalar meydana değişikliklere uyum sağlamada güçlük gelme çekebilirler. B)Bu dönemde toplumsal sorunlara ilgi artmıştır IV.OIumlu yada olumsuz bir benlik bütünlüğü ve ergenler sorumluluk almak istemektedirler. geliştirme C)Anne ve baba ile kesin olarak belirgin bir Yukarıda verilen özellikler hangi gelişim çatışma içerisindedirler. döneminin gelişimsel görevleridir? D)Ani bedensel değişiklikler psikolojik sorunlara A)Yaşlılık dönemi ve sakar davranışlara yol açabilir. B)İkinci çocukluk dönemi E) Mesleki yönelme ve araştırma eğilimi C)Ergenlik dönemi artmaktadır D)Genç yetişkinlik dönemi E)Yetişkinlik dönemi
  19. 19. 14- -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ- 11.1. Boyun 50 cm'den 75 cm'ye geçmesi 14. Çocukların sosyal-zihinsel-bilişsel-cinsel- II. Bireyin olgunlaşma ve öğrenme sonucu belli bedensel yani tüm gelişimi aşağıdaki davranışları yapmak için hazır durumda olması seçeneklerden hangisinden etkilenir? Yukarıdaki ifadeler gelişim psikolojisinin hangi A)Zaman kavramlarıyla açıklanır? B)Kalıtım C)Okul A)Büyüme-Gelişim D)Kitaplar B)Olgunlaşma-Gelişim E) Ailelerin çocuklarını yetiştirme biçiminden C)Büyüme-Hazırbulunuşluluk D)Hazırbulunuşluluk-Gelişme E) Hazırbulunuşluluk-Olgunlaşma 12. Gelişim ödevleriyle ilgili olarak; 15. Bireyin bir davranışı ortaya koyabilmesi için I.Kişisel bağımsızlığı elde etmek gerekli olgunlaşma düzeyine ulaşması, ön bilgilere, motivasyona sahip olması gelişim II.Kendine karşı tutumlar oluşturma psikolojisinde hangi kavramla ifade edilir? III. Toplumsal rolleri öğrenme A)Olgunlaşma IV. Doğru ve yanlışa ilişkin toplumsal kuralları B)Büyüme öğrenme C)Gelişme D)Hazıroluş Yukarıdaki ifadelerden hangisi 7-11 yaş ilkokul E) Öğrenme dönemi gelişim ödevlerinden değildir? A)l-ll B)ll-lll C)l-lll D) III-IV E) II-IV 13. Biyoloji dersinde "doku" konusunu işleyecek olan öğretmen öğrencilerin bu konuyu kavrayabilmesi CEVAP ANAHTARI için öğrencilere dersin başında önce "hücre" 1. B 2. C 3. B 4. E konusunu özetleyerek tekrar anlatmıştır. Öğretmenin bu davranışı gelişimle ilgili hangi 5. A 6.C 7.A 8. C kavramla ilgilidir? 9. C 10. A 11. C 1 .D A)Olgunlaşma 2 B)Büyüme 13 C 14. E 15. D C)Hazırbulunuşluk . D)Gelişme E) Öğrenme
  20. 20. -EGİTİM BILİMLERİ- 15 ÇIKMIŞ SORULAR ve ÇÖZÜMLERİ 1. Zihinsel gelişim açısından "kritik dönem" hangi Gelişimsel anlamda olgunlaşma organizmanın anlama gelir? (2001 KPSS) temelinde yer aian potansiyel güçlerin bedensel büyüme ve gelişmenin sonucunda ortaya çıkması A)Çocuğun, cinsel farkların ve kendi cinsiyetinin ve gerekli davranış değişiklikleriyle ayrımınavardığıdönem tamamlanmasıdır. B)Problem çözme ve soyut düşünme becerisinin en üst düzeye ulaştığı dönem Bir yaşındaki bir çocuk, çok iyi eğitimlerden C)Çocuk kimliğinden ergen kimliğe geçilen geçirilse bile kurallı cümleierle konuşmayı dönem öğrenemez. Çünkü zihinsel ve bedensel gelişimi D)Çevresel uyarıcıların öğrenme üzerinde en bu olgunluğa gelmemiştir. Ancak 2-3 yaşlarında çok etkili olduğu dönem bu olgunluğa ulaşacaktır. (Prof. Dr. Hasan E) Yaşlanma yüzünden bireyin kendisini yetersiz BACANLI, Gelişim ve Öğrenme, Nobel Yay. hissettiği dönem Ankara 2004, s.64) (Cevap E) Kritik dönem, ilgili davranışın kazanılması gereken, kazanılmadığında telafisi çok zor bazen olanaksız olan gelişim dönemidir. Bu dönemde organizma belli türlerden uyarıcılara ve davranış gelişimine oldukça açıktır. Kritik dönemde oluşan etkilerin ortadan kaldırılması da çok zor veya 3 <J olanaksızdır. Çevresel uyarıcıların etkili olması _ı O. zihinsel gelişim için de geçerlidir. Çevresel uyarıcı faktörlerin çok etkili olduğu bu dönemde bireyin bu uyarıcılardan yeterince yararlanması gerekir. Aksi halde zihinsel gelişimde çeşitli aksaklıklar oluşabilir. Gelişimde zamanlama çok önemli olduğu için, bu aksaklıklar daha sonra giderilemeyebilir. (Prof. Dr. Hasan BACANLI, Gelişim ve Öğrenme, Nobel Yay. Ankara 2004, s.43) (Cevap D) 2. Gelişimsel bağlamda "olgunlaşma" hangi anlama gelmektedir? (2001 KPSS) A)Toplumsal olayları objektif bir biçimde ele alma becerisini kazanma B)Kişiliğin gelişmesi ve zenginleşmesi C)Çocukluk döneminde gözlenen hızlı zihinsel büyüme D)Toplum tarafından kabul gören ve görmeyen davranışların öğrenilmesi E) Bedensel büyüme ve gelişmenin gerekli davranış değişiklikleriyle tamamlanması
  21. 21. Yaşam süreci içerisinde yer alan gelişim sorunlarını en iyi ifade eden seçenek aşağıdakilerden hangisidir? (2001 KPSS) A)Yaşamın farklı dönemlerinde farklı nitelikte gelişimsel sorunlarla karşılaşılır. B)Ergenlik dönemindeki gelişimsel sorunların çoğu öğrenme ile ilgilidir. C)Yetişkinlik yıllarında biyolojik sorunlar azalır, psikolojik sorunlar artar. D)Çocukluk yıllarında ortaya çıkan gelişimsel sorunların çözülmesi çok zordur. E) Orta yaş döneminin gelişimsel sorunları, yaşlılık döneminde de devam eder. B seçeneğinde sadece ergenlik dönemi, C seçeneğinde sadece yetişkinlik dönemi, D seçeneğinde sadece çocukluk yılları, E seçeneğinde sadece orta yaş dönemindeki soruniardan bahsedilmektedir. Ancak soru kökünde her hangi bir dönem değil, tüm yaşam sürecindeki gelişim sorunlarını en iyi ifade edecek olan seçenek sorulmuştur. Bu ise A seçeneğinde ifade edilmiştir. (Cevap A)
  22. 22. 16- -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ- 4. Ergenlik döneminde, yaşıtlarına göre daha Aşağıdakilerden hangisi, ergenlikteki hızlı erken giren bireyler için aşağıdakilerden bedensel değişmenin dogrudan bir sonucu hangisinin doğru olma olasılığı en azdır? (2002 degildir? (2002 KPSS) KPSS) A)Bedensel görünüşe ilgi ve özenin artması A)Arkadaş grubundan daha çok etkilenmeye B)Sakar davranışların çoğalması başlamaları C)Dış görünüşteki değişikliklere B)Yaşıtlarından küçüklerle arkadaşlığı tercih duyarlılığın etmeleri artması C)Zekâ gelişiminde yaşıtlarıyla aynı düzeyde D)Zararlı alışkanlıklara ilginin artması olmaları E) Cinselliğe ilginin artması D)Zekâ gelişiminde yaşıtlarının biraz ilerisinde olmaları E) Yaşıtlarından büyüklerle arkadaşlığı tercih A, B, C ve E seçeneklerinde belirtilen özellikler etmeleri doğrudan doğruya ergenlik dönemindeki bedensel gelişimin sonuçlarıdır. Ergenin zararlı alışkanlıklara yönelmesi fiziksel Yaşıtlarına göre daha erken ergenlik dönemine gelişimle yeterince açıklanamaz. Ergenlik giren bireyleri, bedensel, sosyal, zihinsel ve döneminde birey zihinsel gelişim açısından psikolojik olarak diğer yaşıtlarına göre farklılıklar "kimiik kazanmaya karşı rol karmaşası" gösterebilirler. Ancak yaşıtlarına göre zekâ olarak dönemindedir. Kim olduğunu ve toplumdaki daha ilerde olmaları söz konusu olamaz. rolünü öğrenmeye çalışan birey taklit ve özdeşleşme mekanizmalarını kullanır. İşte bu (Cevap D) aşamada kimlik duygusu yoksunluğu yadsıma O olarak ortaya çıkabilir. Yadsıma kendini inkar, o grup üyelikleri veya yıkıcı etkinliklere LSJ (uyuşturucu, alkol, sigara vb.) katılmak suretiyle gösterir. (Hasan BACANLI, Gelişim ve Öğrenme, Nobel Yay. Ankara 2004, s.92-94) (Cevap D) 5. Bir uzman, on aylık çocuğun bakıcısına, "Artık bu aşağıdakilerden hangisinin önemini aylardan sonra onunla sık sık konuşmalısınız. Bu vurgulamaktadır? (2002 KPSS) dönem ilk sözcüğünü üretebilmesi için önemli bir A)Kritik dönem dönemdir" demiştir. B)Oyun Uzman bu sözleriyle, dil gelişimi açısından C)Uyarıcı zenginliği
  23. 23. D)Deneyim E) Zekâ yaşı Doğuştan görme engelli bir bireyin ameliyat sonrası görme yetisini kazansa da bu yetiyi kullanma düzeyi, doğuştan beri iyi gören bireylerle aynı olmaz. Uzman burada çocuğun dil gelişimi açısından Bu durum, aşağıdakilerden hangisinin etkisini kritik dönemde olduğunu vurgulamaktadır. gösteren bir örnektir? (2002 KPSS) Örnekte verilen bebek 10 aylıktır ve ilk kelimesini A)Olgunlaşma öğrenmek için gelişim açısından hazır duruma B)Toplumsal uyum gelmiştir. C)Deneyim (Cevap A) D)Bireysel farklılıklar E) Büyüme
  24. 24. -EĞİTİM BİLİMLERİ- 17 Soru kökünde bahsedilen durum gelişim 8 aylıktan beri lazımlığa alıştırılmak istenen psikolojisinin temel kavramlarından biri olan çocuk, bu alışkanlığı bir buçuk yaşında olgunlaşma kavramı ile ilgilidir. Olgunlaşma kazanmıştır. bireyin, bir davranışı yapabilecek düzeye erişmesi Bu davranışın bir buçuk yaşında kazanılması, olarak ifade edilebilir. Görme yetisini sonradan hareket gelişiminde aşağıdakilerden kazanan bu bireyin görmesi, henüz yürümeyi yeni hangisinin önemini yansıtmaktadır? (2003 öğrenen bir bebeğin yürümesi gibidir. Yürümeyi KPSS) yeni öğrenen bir bebeğin kemik ve kas yapısı tam olgunlaşmadığı için sendeleyerek yürümesi gibi A)Geribildirim görme yetisini sonradan kazanan bireyin henüz B)Zekâ ilgili organları tam olgunlaşmadığından bu yetiyi C)Olgunlaşma tam olarak kullanması beklenemez. (Prof. Dr. Ziya D)Çevre SELÇUK, Gelişim ve Öğrenme, Nobel Yay. E) Devresei tepki Ankara2004,s.16) (Cevap A) 8 aylık bir çocuğa tuvalet eğitimi verilse bile, bu konuda bir gelişme olmaz. Çünkü çocuk henüz fiziksel gelişim açısından bu olgunlukta değildir. Oysa çocuk 1.5 yaşına geldiği zaman anüs kasları kendifiğinden gelişecektir. Yani çocuk lazımlığa oturmak için 1.5 yaşında olgunlaşacaktır. Yeterli olgunluğa ulaşan en o çocuğa, gerekli eğitim ve desteğin de tr UJ o verilmesiyle çocuk istenilen davranışı 'E öğrenecektir. ÜJ (Cevap C) 8. Akran gruplarının birey üzerindeki etkilerinin ve Akr ki etkilerinin ve baskılarının en yoğun olduğu baskılarının en voğun olduğu okul dönemi an dönem ergenlik dönemidir. Ergen duygu ve aşağıdakilerden hangisidir? (2003 KPSS) grup düşüncelerini özgürce anlatım olanağı ların bulamadığı koruyucu aile yapıları içinden, A)Okul öncesi ın kendi doğal isteklerini, beklenti ve B)Temel eğitim bire özlemlerini daha kolaylıkla ortaya C)İlköğretim y koyabildiği akran gruplarına yönelir. D)Ortaöğretim üzer (Gelişim ve Öğrenme Prof. Dr. Ayşegül E) Yükseköğretim inde Ataman Gündüz Yay. s.176)
  25. 25. (Cevap D) co s 1O.Tek yumurta ikizi kardeşlerden Metin doğum sırasında, Tekin ise iki yaşında UJ geçirdiği bir hastalık sonrasında işitme yeteneklerini kaybetmişler, bu nedenle konuşmayı öğrenememişlerdir. Her iki çocuk da on yaşındayken uygulanan müdahaleyle işitme yeteneklerini tekrar kazanmış ve konuşmayı öğrenmeye başiamışlardır. Ancak Metin konuşmayı daha güç öğrenmiş ve konuşma becerisi açısından her zaman kardeşi Tekin'in gerisinde kalmıştır. Metin'in konuşmayı öğrenmekle birlikte bu özellikler açısından Tekin'den geride olması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir? (2003 KPSS) A)Yaş ilerledikçe dil öğrenme güçleşir. B)İnsanlar, kendilerini konuşmayı öğrenmeye yetenekli kılan bir yapı ile doğarlar. C)Dil öğrenme becerisi büyük ölçüde biyolojik olgunlaşma düzeyine bağlıdır. D)Konuşma becerisi açısından genetik olarak belirlenmiş bireysel farklar vardır. E) Gelişim sürecinde bazı becerilerin kazanılması açısından kritik olan dönemler vardır.
  26. 26. 18- -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ- Bazı becerilerin kazanılması igili kritik dönemde 12. Aşağıdakilerin hangisi ergenlik döneminin gerçekleşebilir. Eğer ilgili kritik dönemde hemen başında yaşanılan özelliklerden biri kazanılmazsa, daha sonra çok az kazanılabilir, değildir? (2004 KPSS) hatta hiç kazanılamayabilir. A)Karşı cinse ilginin artması (Cevap E) B)Bireyin kendisini farklı ve üstün bulması C)Arkadaşlara yönelimin artması D)Ahlaki değerlendirmelerde başkalarının tepkisinin önemsenmesi E) Zihinsel gelişimin, hızlanması - yetişkinlik düzeyine ulaşması H.Gelişim özellikleri açısından ergenlik dönemindeki öğrencilerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi vanlıstır? (2003 KPSS) A)Her konuda ailelerinin dediklerini yapmaya çalışırlar. B)Sosyal roiierdeki cinsiyete bağlı farklılaşmaları öğrenirler. C)Meslek seçimlerine yönelik bilgi toplamaya başlarlar. D)Kimlik geliştirme çabaları sırasında karmaşa 2S O yaşayabilirler. £2 E) Kendilerine model olacak, özdeşim 'o UJ kurabilecekleri kişileri ararlar. Ergenlik döneminde akran çevresi en etkili çevredir, ayrıca akran çevresinin birey üzerinde en etkili olduğu dönem bu dönemdir. (Ayşegül ATAMAN, Gelişim ve Öğrenme, Gündüz Yay, Ankara, s.176) (Cevap A)
  27. 27. Ergenlik döneminde gözlenen hızlı fizyolojik değişmeler bireyin davranışları ve tutumları üzerinde önemli etkiler yapar. Bu dönemde gözlenen bazı tutum ve davranışlar şunlardır: -Akranlarla arkadaşlık, bağlılık ve gruplaşma -Yalnız kalma isteği ve bağımsızlaşma çabaları -Sinirlilik, huzursuzluk, mutluluk, çabuk küsme, hırçınlaşma gibi sık görünen ve sürekli değişen duygular -Başlangıçta ilgisiz kalsa da sonradan oluşan cinsel merak ve fonksiyonlarda artış olur. -Ben merkezci düşünme (Herkes beni izliyor, ne yaparsam takip ediliyorum...) -Göreceli düşünme (Ergen kendi deneyimleri ve değerlerine göre düşünür.) -Fiziksel biçimiyle sürekli ilgilenme, aynada kendini inceleme -Soyut düşünme, eleştirme, kendine ait kavram olşuturma -Dinsel ve mistik konularla ilgilenme -Meslek ve yüksek öğretim program seçimi ile ilgili endişeler yaşanır. -Ekonomik gelir elde etme çabaları -Sanat, spor, kültür etkinliklerine yönelme -Giysi ve eşyaların seçiminde titizlik -Olumlu kimlik kazanma (benlik kavramı) sürecini yaşarlar.
  28. 28. -EGITİM BİÜMLERİ- 19 - Hızlı bedensel büyümeden dolayı sakarlık ve dikkatsizlikler artar. Gelişimde bireysel farklılıklar vardır fakat gelişimin - İdeal ve değer oluşturma tüm bireyler için ortak olan ilkeleri vardır. Gelişim genelden özele doğrudur. Bebekte ilk önce kuralları ayrımlaşmamış büyük kas hareketleri, daha sonra - Ahlak gelişiminde ve sosyal küçük kasların kontrol edilmesi gözlenir. (Prof. Dr. öğrenmede bağımsızlık isterler. Ergenlik Dönemi Erden M., Gelişim ve Öğrenme, S. 38) Sorudaki sorunlarının çözümünde bazı ipuçları; örnekte de önceleri çocuk tüm vücudunu kullanıyor ancak daha sonraları daha özel ince •Bireyin belirli ölçüde bağımsızlaşma isteğine kas gelişimini gösterip topu elleriyle anne-babaların ve öğretmenlerin desteği yakalayabiliyor. sağlanmalıdır. (Cevap D) •"Fırtınalı dönem" olarak ifade edilen ve yoğun 14. Ergenlik döneminde bulunan Tayfur'un duyguların yaşandığı bu dönemde bireylere başkalarının kendisini anlamadığını anlayışlı davranmak gerekir. yaşadıklarını yalnızca kendisinin başına •Ergenlik döneminin krizlerini atlatmada geldiğini düşünmesi aşağıdakilerden hangisine öğretmenler ergenler ile iletişim kurmaları, onların örnektir? (2004 KPSS) kimlik kazanma isteklerine uygun destekleri A)Benmerkezci düşünce vermelidir. B)Algının seçiciliği C)Birleştirmeci • Okullar, ergenlik döneminin (kombinansyonel) enerjısinı g değerlendirecek sanat, spor ve düşünce kültür B faaliyetlerine yer vermelidir. cr D)Empatik düşünce E) Algıda değişmezlik Buna göre ergenlik döneminde ergenler ahlaki ™ gelişmelerinde ve sosyal kuralları öğrenmede .«1 bağımsızlık eğilimini gösterdikleri için, ayrıca ;<3 benmerkezci düşünme ağırlık kazandığı için o hali .s değerlendirmelerde, kurallarda başkalarının jg tepkilerini çok önemsemezler. S (Cevap D) 13. Bir çocuk önceleri önüne gelen topu tüm vücuduyla beraber yakalamaya çalışırken daha sonraları sadece ellerini kullanarak yakalamaya çalışmıştır. Bu durum gelişimin hangi özelliğini yansıtmaktadır? (2004 KPSS) A)Gelişimde bireysel farklılıklar vardır. B)Gelişim bir bütündür. C)Gelişim baştan ayağadır. D)Gelişim genelden özele doğrudur. E) Gelişim nöbetleşe devam eder.
  29. 29. Erikson ve Piaget'e göre bireyin yaşamında ben- merkezci düşünce temel olarak iki dönemde gerçekleşir. Ben-merkezci Düşünce: 3-6 yaş (Girişimciliğe karşı suçluluk) -Çocuk dünyanın merkezidir. Kendisinin bildiğini ve gördüğünü herkesinde bildiğini ve gördüğünü düşünür. -Çevresindeki her şeyin (nesnenin) kendisi için varolduğunu düşünür. 11-17 yaş (kimlik kazanma-kimlik karmaşası) -Birey kendi düşüncelerinin ve söylediklerinin en doğru olduğunu düşünür. -Herkesin kendisiyle uğraştığını ve kendisini takip ettiğini düşünür. Başkalarının kendisini anlamadığını olayların yalnızca kendi başına geldiğini düşünür. (Cevap A)
  30. 30. 20- -GELİŞİM PSİKOLOJİSL 15. Önceleri şişenin kapağını açamayan bir çocuk, belli bir süre sonra şişenin kapağını açıp içine ince çubuklar koyup tekrar kapatmayı başarmıştır. Çocuklar bazı gelişim dönemlerinde ve yaşlarda belli tür öğrenmelere karşı yüksek duyarlılık Çocuğun önceleri şişenin kapağını açamayıp gösterme eğilimindedirler. Çevre etkilerine karşı sonradan açabilmesi aşağıda verilen daha duyarlıdırlar ve çevrede düzenlenen kavramlardan hangisiyle açıklanır? (2004 öğrenme yaşantılarını diğer dönemlerden daha KPSS) hızlı kazanabilirler. Psikologlar bu dönemlere A)Olgunlaşma kritik gelişim dönemleri adı vermektedirler. (N. B)Büyüme Senemoğlu, Gelişlim Öğrenme ve Öğretim, s.5). C)Dürtü Erikson'un kişilik gelişim kuramından da D)Yaşantı hatırlayacağımız gibi 0-1 yaş çocukların kendine E) Güdü güven duygusunu kazanmaları için kritik bir dönemdir. Çocukların bu dönemde anne-baba ve çevrelerinden yakın ilgi görmeleri güven duygusunun kazanılması için önemlidir. 0-1 yaş Olgunlaşma: Çevrenin çok büyük bir etkisi arası dönem çocukların kişilik gelişimi için kritik bir olmaksızın organizmanın belli bir sıra ve düzen dönemdir. izleyerek yeni görevlere hazır hale gelmesi. Öğrenmeye hazır oluşun en temel gereğidir. (Cevap C) Büyüme: Organizmanın boy, kilo ve hacim olarak artması. Çocuğun uzaması, kilo alması vb. Büyüme bedenle ilgilidir. zo Dürtü: Bir gereksinme ço halinde doğan uyarılmışlık hali genel Güdü: Organizmayı harekete geçiren güç. E) Gelişimin belli aşamaları vardır Örnekte verilen duruma en yakın iki seçenek olgunlaşma ve büyümedir. Önceleri şişenin kapağını açamayan çocuk zamanla bunu yapmayı başarıyor. Tanımda da dendiği gibi büyüme sadece organizma ile ilgilidir. Ancak bir davranışın yapılabilmesi için organizmanın o davranışın gereksinimlerini yerine getirmesi gerekir. (Cevap A) 16. Bir psikolog: "0-1 yaş arası dönemde, çocuğun temel güven duygusunu kazanması gerekir. Bu dönemde temel güven duygusu kazanılmadığı takdirde, daha sonra kazanılması güçtür." dernektedir. Bu psikolog hangi gelişim ilkesini vurgulamaktadır? (2005 KPSS) A)Gelişim nöbetleşedir B)Gelişim genelden özeledir C)Gelişimde kritik dönemler vardır D)Gelişim baştan ayağadır
  31. 31. 17. Çevresel etkilere maruz kalmadan türe özgü organizmadaki biyolojik gelişim sürecine ne denir? (2005 KPSS) A)Doğuştan donanım B)Olgunlaşma C)Hazırbulunuşluk D)Gelişme E) Gelişim Olgunlaşma, öğrenme yaşantılarından bağımsız, biyolojik olarak kalıtım tarafından kontrol edilen bir değişmedir. (N. Senemoğlu, Gelişlim Öğrenme ve Öğretim, s.3) Olgunlaşmada çevresel etmenlerin ve öğrenmenin etkisi yoktur. Organizmanın kendinden beklenen fonksiyonları yerine getirebilmesi için tamamen kalıtımsal etkilerle geçirdiği biyolojik gelişmedir. (Cevap B)
  32. 32. -EĞİTİM BİLİMLERİ- 21 18. Aşağıdakilerden hangisi kritik dönemin belirleyici özelliğidlr? (2005 KPSS) A)Belli öğrenme yaşantılarını gerektirir B)Gelişim bu dönemlerde yavaşlar C)Bilişsel gelişim alanının ön plana çıktığı bir dönemdir D)Duyuşsal öğrenmelerin ağırlık kazandığı bir dönemdir E) Çevresel uyarıcı ve olayların çocuğun gelişim ve öğrenmesi üzerinde daha kuvvetli etkiye sahip olduğu dönemdir Çocuklar bazı gelişim dönemlerinde ve yaşlarda belli tür öğrenmelere karşı yüksek duyarlılık gösterme eğilimindedirler. Çevre etkilerine karşı daha duyarlıdırlar ve çevrede düzenlenen öğrenme yaşantılarını diğer dönemlerden daha hızlı kazanabilirler. Psikologlar bu dönemlere kritik gelişim dönemleri adı vermektedirler. (N. Senemoğlu, Gelişlim Öğrenme ve Öğretim, s.5) Kritik dönemde bireyler çevre etkilerine karşı diğer dönemlere göre daha duyarlıdırlar. Örneğin fiziksel gelişim için doğum öncesi dönem kritik bir dönemdir, bu dönemde annenin kötü bir ortamda kalması, ilaç, alkol vb. kullanması fiziksel gelişimi sekteye uğratabilir. (Cevap E) _ş
  33. 33. 22- -OGRENME PSİKOLOJİSİ- ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ | Öğrenme Kuramları | Davranışçı Öğrenme Kuramları OGRENME KURAMLARI 1. DAVRANIŞÇI ÖĞRENME KURAMLARI 1.Bitişiklik Kuramları (VVatson-Guthrie) Öğrenmenin nasıl meydana geldiğini ele alır. 2.Klasik-tepkisel koşullanma (Pavlov) Öğrenmeyi, uyarıcı ve tepki arasında kurulan bağla açıklamaya çalışır. 3.Edimsel-Operant Koşullanma (Skinner) 4.Bağ Kuramı (Thorndike) 5.Sistematik Davranış Kuramı (Hull) 2. BİLİŞSEL ÖĞRENME KURAMLARI 1.Gestalt Kuram (VVertheimer, Köhler, Kofka) Öğrenmenin zihindeki oluşumunu ele alır. Bireyin 2.Bilgiyi İşleme Kuramı çevresi hakkındaki bilişleriyle ve bu bilişlerin onun davranışlarını etkileme yollarıyla ilgilenir. 3. BİLİŞSEL AĞIRLIKLI DAVRANIŞÇI ÖĞRENME 1.İşaret-Gestalt Kuramı (Tolman) KURAMLARI 2.Sosyal Öğrenme Kuramı (Bandura) Gestalt yaklaşımı bütüncü, büyük, öznel, doğuştancı ve bilişçidir. Bandura, gözleım ve model alma yoluyla öğrenme üzerinde durmuştur. 4. İNSANCIL YAKLAŞIM 3.İhtiyaçlar Hiyerarşisi (Maslow) Öğrenmenin nasıl daha iyi olabileceğini ele alır. 4.Benlik Gelişimi (Rogers) 5.Ahlak Gelişimi (Kohlberg) 5. BEYİN TEMELLİ ÖĞRENME LHebb Hebb, öğrenmeyi hem bilişsel hem de nöro-fizyolojik 2. Yapılandırmacı kuram bir yaklaşımîa incelemiştir. Genel yeteneğin, kalıtımla belirlenmediği yaşam ürünü olduğunu savunur. Yapılandırmacı yaklaşıma göre yeni bilgiler önceden yapılanmış bilgilerin üzerine bina edilir. Yapılandırmacı öğrenme, var olanlarla yeni olan öğrenmeler arasında bağ kurma ve her yeni bilgiyi var olanlarla bütünleştirme sürecidir.

×