Loading…

Flash Player 9 (or above) is needed to view presentations.
We have detected that you do not have it on your computer. To install it, go here.

Like this document? Why not share!

Medische Technologie

on

  • 4,566 views

Medische Technologie - Alles over medische innovaties

Medische Technologie - Alles over medische innovaties

Statistics

Views

Total Views
4,566
Views on SlideShare
4,564
Embed Views
2

Actions

Likes
0
Downloads
35
Comments
0

1 Embed 2

http://www.linkedin.com 2

Accessibility

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Medische Technologie Medische Technologie Document Transcript

  • Medische Technologie Een commerciële uitgave van Reflex Uitgeverij, gedistribueerd door Het Financieele Dagblad Innovatie technologie móet pagina 4 Innovaties nodig om de arbeidsmarkt te ontlasten pagina 8 Levens redden door vroegdiagnostiek pagina 13 E-health bij de gratie van het EPD pagina 14 november 2010
  • 2 Medische Technologie Een publicatie van Reflex Uitgeverij i n ho u d Medische Technologie: ontwikkelingen gaan razendsnel Medische Technologie Een publicatie van Reflex Uitgeverij op 4 november in Het Financieele Dagblad. Ziekenhuis nr. 1: hoe doe je dat? 2 Innovatie móet Innovaties op achterstand? 6 4 H et Almeerse Flevo Ziekenhuis staat op de eerste plaats in de Ziekenhuis Top 100, zoals die onlangs gepubliceerd werd. Arbeidsmarkt moet verlicht worden 8 Radiologie als voorbeeld HiFu CHEM: de vrucht van partners 10 “Ik heb inderdaad gehoord van die eerste plaats”, grijnst dokter Vroegdiagnostiek redt levens 13 Ho, als radioloog aan het ziekenhuis verbonden. “Enkele jaren geleden was het Flevo Ziekenhuis nog een klein stadszieken- E-health: de digitale gezondheidszorg 14 huis. Maar als ik alleen al kijk naar de afdeling radiologie, dan Privé en regulier leven naast elkaar 17 zijn de ontwikkelingen ontzettend snel gegaan.” Radiologie is De rol van social media in vernieuwing 18 van oudsher een ondersteunend specialisme voor met name chirurgie, orthopedie en neurologie. Van daar uit zijn steeds Langdurige zorg roept om oplossingen 19 meer ontwikkelingen in de conventionele diagnostiek met CT en MRI. Alleen al op dat gebied is het vak niet meer te vergelijken met dertig jaar geleden. Daarnaast gebeurt er veel c o l o f on met interventies. “We hebben hier sinds enkele jaren een vol- ledig nieuwe kamer voor en doen alle technieken die mogelijk Project Manager zijn. Dat geeft een mooi samenspel met de vaatchirurgen; we Bart Duurkoop kunnen operaties voorkomen of vereenvoudigen. We doen ook bart.duurkoop@reflex-media.net gecombineerde operaties met de vaatchirurgen.” Als derde as- pect besteedt radiologie veel aandacht aan de eerste lijnzorg. Productie/lay-out “We moeten ook bezuinigen en dat kan als we de huisarts meer Juan-F. Gallwitz layout@reflex-media.net met hoogwaardige radiologische diagnostiek ondersteunen.” Al met al is de invloed van het toenemend gebruik van hoogwaar- Redactie dige technologie juist op de afdeling radiologie voelbaar, met Irma van der Lubbe, Marian Vleerlaag, effecten voor het complete ziekenhuis. Annelies Roon Hoofdredactie: Cor Dol Keuzes In 2008 nog op plaats 97 en twee jaar later via 29 naar de Dokter Ho is radioloog binnen het Flevo Ziekenhuis foto‘s istockphoto.com hoogste notering in de Ziekenhuis Top 100. Voorwaar een jaren veel aandacht aan ICT en registratie. Veel poliklinieken prestatie van formaat en dat vond bestuursvoorzitter Jeltje helpen de patiënten sneller en beter en als het even kan op De inhoud van gastbijdragen, expert- en Schraverus bij de uitreiking van de bijbehorende plaquette ook. één dag. Verbeteringen in de zorg zijn derhalve geen kwestie focusinterviews geven de mening van Een knap resultaat en voor de directie van het Flevo Ziekenhuis van de toekomst, maar een aspect waar elk ziekenhuis nu al de gastauteurs en geïnterviewden weer. hèt bewijs van een gezamenlijke topprestatie van specialisten, een aanvang mee kan nemen. Uiteraard kunnen technologische Ondanks dat bij deze uitgave veel aan- verpleegkundigen, medewerkers en vrijwilligers. Ongeveer ontwikkelingen in dat kader een rol van betekenis spelen, maar dacht is besteed aan het voorkomen van drie jaar geleden werd de fundamentele keuze gemaakt voor het Flevo Ziekenhuis toont aan dat ook de instelling van alle fouten en onvolkomenheden, kan hiervoor het zorgconcept Planetree [de mens centraal] en het kwali- betrokkenen bij het ziekenhuis van belang is. niet worden ingestaan en aanvaarden de teitsmodel Kaizen. Daar plukt het ziekenhuis nu kennelijk de redactie en uitgever hiervoor derhalve geen vruchten van. Belangrijke steun in de rug was de ontwikkeling Relatieve lijst aansprakelijkheid. van nieuwbouw, dat het ziekenhuis veel kansen bood om de Overigens is de ranglijst een relatieve. Omdat niet ieder Reflex uitgeverij B.V. zorg verder te verbeteren en die kansen ook fysiek vorm te ziekenhuis iedere ingreep verricht, kan een absolute score niet Brouwersgracht 238 geven. Het voorbeeld van dokter Ho betreffende de nieuwe worden gerealiseerd. Door te kijken naar de hoeveelheid pun- 1013 HE Amsterdam onderzoekskamer voor de ontwikkeling van nieuwe technieken ten die een ziekenhuis maximaal kan scoren, is een vergelijking T +31 (0)20 7070 556 is daar een sprekend voorbeeld van. toch mogelijk. De drie specialistische ziekenhuizen in Nederland www.reflex-media.net (Antoni van Leeuwenhoek (kanker), het Oogziekenhuis en de Beoordeling St. Maartenskliniek (orthopedie) hebben te veel kwaliteitsa- Contact Nederland: Voor de beoordeling van de ziekenhuizen werd gebruik gemaakt specten niet in huis en laten zich daarom moeilijk vergelijken. Paul van Vuuren van 31 criteria, waarvan 23 werden opgesteld door de Inspectie Reden waarom ze niet in de top 100 zijn opgenomen. Voor paul.vanvuuren@reflex-media.net voor de Gezondheidszorg, de Orde van Medisch Specialisten en het eerst telden in 2010 vier patiëntenkeurmerken mee, Contact Hoofdkantoor: brancheorganisatie van Nederlandse Ziekenhuizen. Deze crite- vastgesteld en toegekend door patiëntenverenigingen. Dat Laurens Müller ria behelzen medische indicaties, zoals het aantal heroperaties, gebeurt op basis van wensen van patiënten en gesprekken laurens.mueller@reflex-media.net de aanpak van ondervoeding, het aantal risicovolle operaties met medisch specialisten. De keurmerken zijn ‘het roze lintje’ en de bewaking van de juiste patiëntengegevens en medicatie. (Monitor Borstkankerzorg), Vaatkeurmerk, ‘het groene vinkje’ De overige acht criteria betreffen patiëntvriendelijkheid en (Patiëntenwijzer dikkedarmkanker) en de Patiëntenwijzer lymf- –tevredenheid. Het Flevo Ziekenhuis besteedde de afgelopen klier- en bloedkanker. Reflex uitgeverij heeft zich op thematische bijlagen in Duitse, Nederlandse en Zwitserse dagbladen gespecialiseerd. U vindt onze publicaties onder andere in de Frankfurter All- gemeine Zeitung (F.A.Z.), Handelsblatt, Tagesspiegel (in Duitsland), Tages-Anzeiger (Zwitserland) en in het Financieele Dagblad en het NRC Handelsblad. Onze publicaties combineren zo de diepgang van vakbladen met de oplage van dagbladen. Reflex Uitgeverij onderscheidt zich door de focus op kwaliteit en de scheiding van artikelen en gastbijdragen. Meer informatie vindt u op www.reflex-media.net.
  • Een publicatie van Reflex Uitgeverij Medische Technologie 3 GastbijdraGe Philips Innovatie heeft de afgelopen jaren veel opgeleverd W ie het vandaag de dag heeft over gezondheidszorg heeft het over de hervorming van de zorg. Extra in- ken? Of nog beter: hoe kunnen we men- sen helpen gezond te leven, voorkomen dat ze überhaupt patiënt worden? Dit spanningen zijn noodzakelijk en nieuwe soort vragen proberen we samen met wegen moeten worden bewandeld, wil- patiënten en hun zorgverleners om te len we kunnen garanderen dat gezond- zetten in zinvolle concrete innovaties.” heidszorg goed, toegankelijk en be- Met geavanceerde technologische ont- taalbaar blijft. Chiel Huffmeijer (NVZ wikkelingen wil Philips het mogelijk en Hagaziekenhuis) en Hans Bossink maken om baanbrekende oplossingen (Philips Healthcare) geven hun visie op voor de gezondheidszorg te ontwikke- zorginnovatie. len. “We willen oplossingen maken die Technologische ontwikkelingen hebben tezamen een gehele zorgketen kunnen de zorg de afgelopen decennia aanmer- ondersteunen, die helpen ziekten in kelijk verbeterd. Tegenwoordig spelen een vroegtijdiger stadium beter, effici- ontwikkelingen in de diagnostiek en ënter en effectiever te behandelen, die behandeling en dan vooral de inno- patiënten tenslotte ondersteunen in de vatie van de medische beeldvorming thuissituatie.” en ICT een grote rol, waardoor steeds Bossink ziet verschillende gebieden minder met het operatiemes ingegre- waar technologie een bijdrage kan leve- pen moet worden. Chiel Huffmeijer: ren. Allereerst de vroegdiagnostiek en “Aan een operatie kleven vele risico’s en preventie: de kans om vroegtijdig in te Innovaties zoals een hybride operatiekamer waarin zowel traditionele als minimaal invasieve chirurgie mogelijk zijn, dragen bij aan betere behandeluitkomsten en kortere ziekenhuisopnamen. een zware fysieke en mentale belasting grijpen in een ziekteproces maakt het van de patiënt. Interventieradiologie mogelijk om de behandeling effectie- ning op de arbeidsmarkt op. Huffme- bedrijfsleven normaal is. Ik denk dat en microchirurgie maken het mogelijk ver te maken. Preventie richt zich dui- ijer noemt drie woorden ter oplossing: ICT daarin de belangrijke drijvende om minimaal invasief in te grijpen. Als delijk op een gezonde levensstijl. “We “Innoveren, innoveren, innoveren. Op kracht is, ook om transparantie in het je dan praat over de kwaliteit van de ontwikkelen oplossingen, waarmee het gebied van farmacologie, diagnos- hele proces te brengen, zodat je die ver- zorg, dan zijn dit soort ontwikkelingen we mensen aanmoedigen gezonder te tiek en behandeling: op al die terrei- beteringen ook duidelijk kunt bewerk- essentieel.” Een kortere ziekenhuis- leven, meer te bewegen en verantwoor- nen verwacht ik ontwikkelingen die dit stelligen. Onze innovatiefocus is met opname en dito herstelperiode zeggen delijkheid te nemen voor hun eigen probleem tot een oplossing brengen. name gericht op vroegdiagnostiek, het wat dat betreft genoeg. “Innovatie heeft gezondheid. In de toekomst verwach- En investeringen in zorginnovatie en vroegtijdig behandelen van aandoenin- de afgelopen jaren veel opgeleverd. De ten we veel van verdere miniaturisatie ICT. Chronisch patiënten zullen voor gen op een manier die zo min mogelijk gemiddelde verpleegduur was tien jaar en meer op de patiënt toegespitste be- een belangrijk deel thuis gemonitord belastend is voor de patiënt en op het geleden tien, elf dagen. Nu de helft. Ik handelmethoden. Daarnaast kijken we moeten worden, met ondersteuning ontwikkelen van telezorgoplossingen vind het een verbetering van kwaliteit sterk naar het ontsluiten van computer- van zelfhulpartikelen en zelfdiagnose.” die de zorg in staat stellen de patiënt zo en efficiëntie als je niet in een zieken- rekenkracht, zodat je naast visuele ook Bossink ziet dezelfde ontwikkeling en spoedig mogelijk naar zijn thuissitu- huis hoeft te liggen. Elke dag winst is functionele informatie ontsluit. Daar- biedt een oplossing: het ontsluiten en atie te laten terugkeren. Uiteindelijk zal meegenomen.” In de nabije toekomst mee kun je letterlijk meten hoe goed delen van informatie met ICT. “Hoe ga zich dat vertalen in een verbetering van valt volgens Huffmeijer veel winst te bijvoorbeeld vitale organen van een pa- je om met informatie en informatiede- de kwaliteit van zorg terwijl het aantal halen uit de bundelingen van krachten, tiënt werken.” Philips werkt daarnaast ling? Het continu monitoren van be- ligdagen en heropnames in ziekenhui- met name van de technische universi- hard aan de ontwikkeling van snellere handeleffectiviteit? Hoe kun je met ICT zen wordt teruggebracht. Dat geeft een teiten, industrie en ziekenhuizen. en betere diagnostiek. Systemen kun- vervolgens het behandelplan bijsturen? enorme kostenbesparing”, reageert nen steeds meer gedetailleerde infor- Dat zijn uitdagingen op zich. Patiënten Bossink. “Die kosten zitten overigens matie geven, zodat een betere diagnose kunnen met behulp van telezorg bij- lang niet altijd in het ziekenhuis, maar gesteld kan worden en de behandeling voorbeeld van huis uit door hun arts en ook in kwalitatieve opbrengsten voor de wordt geoptimaliseerd. Diagnose en zorgteam bewaakt worden. Je kunt een patiënt en de maatschappij. Een patiënt behandeling schuiven steeds meer in hartfalenpatiënt gebruik laten maken die sneller weer aan het werk is, heeft elkaar, wat leidt tot nieuwe minimaal van onze telezorgdienst Philips Motiva. voor onze maatschappij een enorme invasieve behandelingen. “Chiel Huff- Deze wordt dagelijks gevraagd een aan- toegevoegde waarde.” meijer gaf al aan wat daar de voordelen tal gegevens in te voeren, wat het zie- van zijn. In veel gevallen kan de patiënt kenhuis in staat stelt hem op de voet te zelfs poliklinisch behandeld worden en volgen en adequater en sneller in te grij- dat heeft weer positieve gevolgen voor pen mocht het misgaan. Tegelijkertijd Chiel Huffmeijer is bestuurslid van de NVZ (Nederlandse de zorgvraag.” kunnen verpleegkundigen een grotere Vereniging van Ziekenhuizen), vice-voorzitter van de groep patiënten van goede en persoon- SDZ-ziekenhuizen en bestuursvoorzitter van het Haga Ziekenhuis te Den Haag. overgang lijke zorg voorzien. Door training leert Onder de huidige vergoedingenstruc- de dienst de patiënt daarnaast beter om fundamentele vragen omzetten naar tuur worden ziekenhuizen in het alge- te gaan met zijn ziekte. Daarmee wordt zinvolle zorginnovaties meen meer afgerekend op de effectivi- de gezondheidszorg ook ontlast.” Hans Bossink is directeur van Philips teit van de zorg die zij leveren. “Als je Hans Bossink is directeur Philips Healthcare Benelux. Healthcare Benelux en beaamt het be- dan investeert in innovatie en zorgt dat Verbetering processen toog van Huffmeijer. Het is duidelijk je een koploper bent ten opzichte van Met het eigen Haga Ziekenhuis als voor- Meerwaarde hele zorgketen dat de zorg aan de vooravond van een collega’s, dan kun je een winst halen. beeld toont Huffmeijer aan dat ook in de Philips zet hoog in om meerwaarde te grote verandering staat, een uitdaging Als er bedrijfstakbreed een efficiencys- fysieke omgeving van zorginstellingen creëren gedurende de hele zorgketen op zich. “Technologie kan een bijdrage lag wordt geslagen, leidt dat uiteindelijk veranderingen voor de toekomst zicht- van ziekten. Hans Bossink: “We kijken leveren aan het vinden van oplossin- tot een verlaging van de prijs. Dan is de baar zijn. Het lijkt paradoxaal, maar naar een heel zorgproces, een “care cy- gen. De Nederlandse bevolking wordt winst voor een ziekenhuis dat inves- het ziekenhuis verbouwt om ruimte cle”, om te zien waar we die cycle kun- ouder, en daarmee wordt het aantal teert in zorginnovatie en probeert de te bieden aan een lagere capaciteit in nen verbeteren. Meestal gaat het dan chronisch zieken hoger. De druk op massa een stap voor te blijven”, meent bedden en meters. Tegelijkertijd groeit om vroegdiagnostiek en interventio- onze gezondheidszorg neemt sterk toe. Huffmeijer. Behalve het economisch de patiëntenstroom: dat kan alleen als nele behandelingen en nazorg via zorg Zorg gaat ons meer kosten, terwijl we rendement schijnt innovatie haar een ziekenhuis op een andere manier op afstand-oplossingen. Maar we kij- juist de kwaliteit verder willen verhogen licht ook over het personeel in de zorg. gaat werken. Juist om aan die uitda- ken ook zeer nadrukkelijk of we met op en zorg efficiënt en betaalbaar willen Door de vergrijzing en de toename van ging een oplossing te bieden, focust preventie gerichte oplossingen kunnen houden. Innovatie is nodig om dit voor het aantal chronisch zieken neemt de Philips nadrukkelijk op het innoveren helpen voorkomen dat mensen über- elkaar te krijgen. Voor Philips begint zorgvraag toe. Tegelijkertijd neemt de van zorgprocessen. “De hele keten van haupt ziek worden. Want in het veran- innovatie met de fundamentele vraag: hoeveelheid beschikbare mensen die zorg zou efficiënter kunnen als de zorg deren van onze leefstijl ligt misschien hoe kunnen we het leven van de patiënt in de zorg kan werken af. De optelsom gebruik zou maken van best practises wel de allergrootste maatschappelijke en zijn zorgverleners eenvoudiger ma- is simpel: het levert een grote span- en procesoptimalisatie, zoals dat in het uitdaging.” n
  • 4 Medische Technologie Een publicatie van Reflex Uitgeverij hoofdartikel Innovatieve technologie móet Innovatie in de medische technologie is –zoals in elke branche- noodzakelijk. Toch krijgen de spelers in de branche maar weinig ruimte. Zorgproces Naast het in het vizier brengen van de huidige stand van zaken rondom me- dische apparatuur, wordt ook aandacht gevraagd voor innovaties in het zorg- proces, waardoor dat goedkoper kan worden. Dat vraagt veel van IT maar is tegelijkertijd een lastig punt, omdat de industrie gaat bepalen wanneer een arts wat moet doen. Op zich worden proces- sen strakker en gestructureerder, zodat goedkoper en efficiënter gewerkt kan worden. In de Verenigde Staten werkt dat prima, daar zijn de artsen meer ge- wend om een onderdeel van het totale proces te zijn. Een andere innovatie in het proces: veel patiënten die in een zie- kenhuis binnenkomen worden onder- worpen aan een bepaalde matrix voor de behandeling. Dankzij nieuwe tech- nologieën is die matrix zó aan te passen dat het een kostenbesparing oplevert. Dit soort zaken is in Nederland ondenk- AUTEUR: COR DOL hoogde kans te vallen, met alle gevolgen naar de investering en wellicht exploi- baar. De inplanning van het gebruik van van dien. Dat is tegenwoordig meetbaar tatiekosten, maar wat de gevolgen zijn operatiekamers en de ontwikkeling van A an tafel met Kees Groeneveld (FHI, Nederlandse brancheorganisatie voor onder meer Medische Technologie), en zou zelfs voor een gedeelte te trainen zijn. “Maar het wordt niet vergoed, dus er gebeurt niets mee. Zo zijn er nog 101 op de lange termijn, in brede zin, daar is geen oog voor.” In de beoordeling van ziekenhuizen, zoals die momenteel veel zelfdiagnosemiddelen: het kan allemaal een groot verschil maken. Dick Blesing (voorzitter FHI Medische voorbeelden van hoe je oud kunt wor- door zorgverzekeraars gebeurt, is wei- Kennis genoeg Technologie) en Michiel Westermann den zonder dat het meer gaat kosten. nig tot geen aandacht voor de ouder- Er valt derhalve nog veel te verbeteren, (bestuurslid) levert direct een levendig Op basis van technologie.” “Het is een dom en staat van onderhoud van appa- en desondanks constateert Michiel gesprek op. In totaal zijn in deze bran- drogreden”, beaamt Groeneveld. “We ratuur. Er wordt niet gekeken naar de Westermann dat Nederland veel ken- che zo’n 150 bedrijven aangesloten, met besluiten ook niet om niet te investeren stand van de technologie in een zieken- nis herbergt over allerlei medische in- gezamenlijk 1,5 à 2 miljard euro omzet in gezond voedsel uit angst dat we lan- huis. Door onderhoud van apparatuur novaties. “Ik ben in Nederland met acht in 2009. Geen kleine sector dus. ger zullen leven.” een onderdeel te laten worden van het onderzoeksprojecten bezig, waarmee vergoedinssysteem van de zorgverze- nieuwe projecten en applicaties op de duurder? Regels regels regels keraar wordt medische technologie in markt gaan komen. Dat is een wereld- “Het beeld bestaat dat door het gebruik De branche loopt verder aan tegen een ieder geval een onderdeel van de keten. markt. We moeten daar mijns inziens van technologie in de medische wereld strikte regelgeving. Een praktijksitu- Het is bijvoorbeeld mogelijk dat een in Nederland veel beter gebruik van de gezondheidszorg alleen maar duur- atie: voor het ontwikkelen van een pro- operatie geschied met apparatuur waar gaan maken. Bereid zijn de experi- der wordt”, werpt Kees Groeneveld op. duct wil een producent graag een tij- geen onderhoud op is gepleegd, laat menten aan te gaan. Niet alleen probe- “Mensen leven langer en de meeste kos- delijke diagnose-behandelcombinatie staan dat het state-of-the-art is. Een ren geld sec vrij te maken om met veel ten zitten relatief gezien in de latere le- hebben. Het College van Zorgverzeke- vergoedingssysteem zoals in Frankrijk moeite een product te ontwikkelen, vensjaren van een mens. Maar door de raars stuurt hem echter naar een zie- kan levens en veel kosten besparen. maar het ook kunnen toepassen, tes- technologie wordt de zorg juist goedko- kenhuis, waar hij een specialist moet Ziekenhuizen en specialisten krijgen ten en de gelegenheid bieden om data per.” “Het systeem in Nederland is fout”, vinden die er vertrouwen in heeft. De daar een hogere vergoeding voor hun te verzamelen. Je ziet nu ook gebeuren reageert Westermann direct. Dat blijkt specialist moet bereid zijn er geld in behandelingen wanneer zij de nieuwste dat buitenlandse bedrijven in Neder- onder meer uit een recent onderzoek het ziekenhuis voor los te krijgen. Dat apparatuur gebruiken en geen vergoe- land hun kennis inkopen. We hebben van PricewaterhouseCoopers. Daarin moet hij een uitzonderingsregel pro- ding wanneer er geen onderhoud op de een zeer goede uitgangspositie.” Ken- worden vier kernspelers in de zorg beren te bewerkstelligen en dat kan al- apparatuur is gepleegd. nelijk is het kennisniveau in Nederland neergezet en nergens is sprake van de leen weer via een zorgverzekeraar. Het hoog genoeg om internationaal mee te term medische technologie. “We doen bedrijf dat de innovatie aanbiedt, komt Voortdurend innoveren kunnen draaien, maar het lijkt erop dat gewoon helemaal niet mee in het spel. in het spel niet voor. Een bizarre situ- Dit is geen branche die stilstaat. Voort- het in eigen land onvoldoende wordt De zorgverzekeraars, de patiënt, het atie. “Een kostenverhoging in de zorg durend innoveren is de leus. Maar dat opgepikt. Toch helpt het borgstel- ziekenhuis en in dit geval de overheid: kan ontstaan doordat je moet investe- geldt eigenlijk voor iedere branche. lingskrediet voor kleinere innovatieve dat zijn de bepalende actoren. Door dat ren om iets te ontwikkelen”, beschouwt Het kan niet meer zonder technologie, bedrijven, subsidieregelingen en het gesloten systeem kom je er met innova- Dick Blesing. “Maar wat het betekent het maakt niet uit wat je openslaat. stimuleren van de vorming van combi- ties bijna niet in.” In het kader van pre- voor de kwaliteit van leven, vroege de- Michiel Westermann: “Populair is te- naties tussen bedrijven en universitei- ventie geeft Westermann het bekende tectie dus minder arbeidsuitval: dat genwoordig serious gaming, oftewel ten. Dat systeem begint goed te werken. voorbeeld van vallende ouderen. Een soort dingen wordt niet meegenomen het toepassen van technologie die in de Er gebeurt heel veel moois, maar het bepaalde groep ouderen heeft een ver- in de gedachtengang. Men kijkt alleen game-industrie wordt gebruikt in bij- moet nog geïmplementeerd worden in voorbeeld het revalidatieproces. Wij de gezondheidszorg. houden ons bezig met alles wat direct met het houdings- en bewegingsappa- de menselijke factor raat te maken heeft. Alles wat je meet De branche kampt ook met het voor- wil je ook direct in real time doen, oordeel dat elke stap in de richting van want dat levert direct feedback op en technologie ten koste gaat van de men- weet je meteen wat er gebeurt. In de selijke factor. De praktijk wijst uit dat basis kun je zeggen dat real time, vir- het tegendeel waar is. Zeker naarmate tual reality en interactive de drie ter- er mensen te kort zijn in de zorg, lijkt men zijn waarmee we een software- het voor de hand te liggen dat juist geïn- platform hebben ontwikkeld, dat met vesteerd wordt in technologische mid- allerlei apparaten kan communiceren.” delen. Zorgwerkers krijgen dan meer Belangrijk is dat de technologie veelal tijd om eens rustig een praatje te ma- ontwikkeld wordt om de gezondheids- ken met een patiënt en de zorg te geven zorg goedkoper te maken. die hij of zij nodig heeft. n
  • Een publicatie van Reflex Uitgeverij Medische Technologie 5 expertinterview Medtronic “Europa is kraamkamer van de medische technologie” D e Nederlander Rob ten Hoedt, President bij Medtronic voor Eu- ropa en Centraal-Azië, ziet innova- een elektrode in een bepaald gebied in de hersenen kunnen inbrengen, dan is het wellicht mogelijk om Parkin- tie en onderzoek als de belangrijkste son te behandelen.’ Samen met hem drijfveer voor de zorg. Toch is hij bang zijn we dat pad ingeslagen en hebben dat Nederland zijn positie op dat ge- we uiteindelijk die ‘sweet spot’ gevon- bied aan het verliezen is. Het bedrijf den. Dankzij het partnership met die waar hij werkt, is wereldwijd markt- Franse arts worden nu in de hele we- leider op het gebied van de medische reld talloze Parkinsonpatiënten met technologie. Iedere vier seconden trillende ledematen geholpen. Een wordt er ergens in de wereld iemand ander voorbeeld is neurostimulatie geholpen met een product of therapie bij incontinentie. Urologen vertelden van Medtronic. Het gaat dan om on- ons: ‘Als we stimulatie zouden kunnen der meer pacemakers, ICD’s, AED’s, toedienen aan de sacrale zenuwen, stents, hartkleppen, insulinepompen dan zouden we wellicht ernstige in- en neurostimulatoren. Die oplossin- continentie kunnen verhelpen bij pati- gen helpen miljoenen mensen ter we- ënten’. Dat zijn we gaan onderzoeken. reld om hun pijn te verlichten, hun ge- Zo is er een specifiek product ontwik- zondheid te herstellen en hun leven te keld voor die toepassing en worden verlengen. mensen verlost van urinaire en fecale incontinentie. Wat doet Medtronic anders dan haar concurrenten? Hoe verloopt zo’n innovatiepro- Medtronic heeft een Missie die onze ces bij bijvoorbeeld de recent oprichter, Earl Bakken, in 1960 heeft gelanceerde Advisa MRI-veilige opgeschreven. Die Missie geeft heel pacemaker? duidelijk aan wat onze rol in de maat- Met de ontwikkeling van de MRI- schappij moet zijn. Onze rol draait om veilige pacemaker zijn we twaalf jaar de expertise rondom medische tech- geleden begonnen. Van artsen kregen nologie en de manier waarop we dit wij te horen: ‘Mensen krijgen steeds kunnen toepassen om mensen een be- jonger een pacemaker. We weten dat ter leven, minder of geen pijn en een 75% van die mensen wel eens een langer leven te kunnen laten hebben. MRI-onderzoek zouden moeten on- Te allen tijde zullen we ervoor zorgen dergaan. Het is dan heel vervelend dat dat we producten op de markt brengen dat voor pacemakerpatiënten niet mo- waarvan we weten dat ze heel goed gelijk is.’ Samen met deze artsen zijn zijn. Vernieuwing en onderscheid zijn we een project gestart om die enorme Rob ten Hoedt werkt sinds 1991 bij Medtronic. Vanaf 2006 woont Rob in Zwitserland, waar hij in juni 2009 daarbij belangrijk en de gezondheids- technische uitdaging op te lossen. Nu werd benoemd tot President Europa en Centraal-Azië. Hij werkt vanuit het Europese hoofdkantoor van systemen in de wereld moeten erdoor zijn we ruim tien jaar verder en heb- Medtronic in het Zwitserse Tolochenaz. verbeteren. Neem nu de laatste ont- ben we dat product op de markt. Met uit het perspectief van creativiteit en eigen productverbeteringen. Op dit wikkelingen zoals de hartkleppen die deze pacemaker kunnen patiënten innovatie. Gezondheidszorg is niet moment heeft Medtronic in zo’n 200 via de lies worden ingebracht in plaats veilig in de huidige MRI-scanners. alleen een kostenpost, het levert ook bedrijven minderheidsinvesteringen. van via een openhartoperatie. Dat is veel op. Wanneer de technologieën bij die be- typisch iets waar Medtronic uniek in Vindt het onderzoek van Medtro- drijven er klaar voor zijn, kunnen we is. Wij kunnen dat verwezenlijken. nic wereldwijd plaats? U lanceert EUreka, wat is dit die organisaties geheel overnemen. Officieel zou onderzoek over de hele precies? Vanaf dan laten we ze functioneren Op welke manier is uw bedrijf wereld moeten plaatsvinden. De rea- De laatste tijd is het ook voor Euro- onder de hoede van Medtronic. Het actief in Nederland? liteit is echter dat Europa meestal de pese artsen lastiger om met nieuwe zijn vaak kleine bedrijven, met hoog- Bij Medtronic in Nederland werken kraamkamer is van de medische tech- ideeën op de proppen te komen. Met uit 100 man personeel. ongeveer 1.200 mensen. Zo is er een nologie. Als je kijkt naar alle produc- Medtronic EUreka willen we de crea- verkoopkantoor en een internatio- ten die wij op de markt hebben, dan tiviteit die zich op de Europese markt Werkt medische technologie naal distributie- en servicecentrum komt het merendeel voort uit uitvin- bevindt, een extra hoeveelheid levens- kostenverhogend? in Heerlen, het Bakken Research dingen die samen met Europese art- lucht geven. Het moet een platform Integendeel. Dat is een mythe. Tegen- Center en een trainingscentrum in sen zijn gedaan. Het is duidelijk dat de creëren waar artsen hun idee aan ons woordig kunnen we een zogenaamde Maastricht, een productiefaciliteit in Europese arts meer tijd heeft of zich- kunnen ventileren en waar wij dan ook ‘drug-eluting stent’ plaatsen bij een Kerkrade en het verkoopkantoor van zelf meer tijd gunt om na te denken heel snel op kunnen reageren. Omdat patiënt die een vaatvernauwing heeft. CoreValve in Tilburg. In ons Bakken over oplossingen voor patiënten. En niet elk idee bij Medtronic past, zijn Dat konden we twintig jaar geleden Research Center zijn ruim 220 men- wij hebben het grote voordeel om met we een samenwerking aangegaan met niet. Die patiënten gingen allemaal sen dagelijks bezig met productont- die artsen samen te kunnen werken. een venture capital-bedrijf in Frank- regelrecht het hartinfarct in, met als wikkeling en klinisch onderzoek. We rijk. We willen de ideeënstroom blij- gevolg hartkamerbeschadigingen en hebben dus in Nederland een flinke Is het innovatieklimaat in de zorg ven stimuleren en op die manier tot complete arbeidsongeschiktheid. Met R&D-activiteit. in Nederland voldoende? weer hele goede en voor de patiënt re- als gevolg een heel duur verder verloop Nee. Ik denk dat we op het gebied van levante ontwikkelingen komen. van hun leven. Hoe belangrijk is innovatie voor innovatie in Nederland veel verloren Mensen met de ziekte van Parkinson uw bedrijf? hebben in de laatste jaren. Neder- Medtronic lijkt een kampioen te reageren niet meer op de traditionele Innovatie is ontzettend belangrijk. De land liep altijd ver voorop. De manier zijn in het overnemen van dopamine. Met een neurostimulator relatie tussen de arts en Medtronic waarop we onze gezondheidszorg te- bedrijven met recent onder kunnen die mensen volledig normaal mondt uit in een kruisbestuiving en genwoordig aan het financieren zijn – andere CoreValve en Osteotech? functioneren en aan het sociaal-eco- leidt tot oplossingen voor problemen, en met name het onderzoeksgedeelte Als grote organisatie met een omzet nomische verkeer deelnemen. Men en het is de grootste kracht van deze en het universiteitsgedeelte – daar van 15 miljard in allerlei facetten van kijkt vaak door de verkeerde bril. Het organisatie. Daarnaast is het onder- word ik niet enthousiast van. Als over- de medische technologie heb je heel ziekenhuis kijkt naar de kosten die zoek van groot belang. Gemiddeld heid moet je willen stimuleren dat er veel geld nodig om de innovatie bin- het moet maken om de producten te spenderen we ongeveer 10% van onze op universiteiten en in wetenschappe- nen je eigen terreinen op gang te hou- kopen. Naar de besparingen en op- totale omzet aan R&D. lijke centra actief wordt gewerkt aan den. Meer dan 50% van onze omzet brengsten op andere plekken in het Deep Brain Stimulation is een prach- innovatie in de zorg. Er wordt enorm komt uit producten van de laatste twee gezondheidszorgtraject, zoals ver- tig voorbeeld van zo’n kruisbestui- vanuit het kostenperspectief van de jaar. Dat zijn hoofdzakelijk ontwikke- pleeghuizen, wordt niet gekeken. Daar ving. Een Franse arts dacht: ‘Als we gezondheidszorg gekeken en niet van- lingen die we doen op basis van onze ligt nog wel een uitdaging. n
  • 6 Medische Technologie Een publicatie van Reflex Uitgeverij artikel Nederland op de kaart Innovatie op achterstand? gen die na een bepaalde periode weer meer onderlinge samenwerking, ook eindigen. Daarna zijn er weinig struc- met het buitenland, zou raadzaam zijn turele middelen om de innovatie verder en de medische innovaties van Neder- uit te werken. De overheid geeft subsi- land op een hoger plan tillen. “Je krijgt die om wetenschappelijk onderzoek van nu toch wat sneller een Prima Donna- de grond te krijgen - daarna ontstaat er effect van de verschillende partijen.” een probleem. Hoe zit het met de verzekeraars? Spe- len zij momenteel een belangrijke rol een hybride systeem bij de financieringsstroom en de sti- Is dit in het buitenland anders gere- mulatie van medische innovaties vol- geld? Hasekamp: “In het buitenland gens Schrijvers? “Dat zouden ze kun- wordt soms rechtstreeks vanuit de zorg nen spelen, maar dat doen ze nog niet zelf gestuurd op innovatie. Ziekenhui- genoeg. Nieuwe innovaties kunnen zen bepalen dan de agenda en de stan- worden betaald door oude apparatuur daard zoals in Scandinavië het geval is. en behandelwijzen te schrappen; ver- Soms is het juist de private sector die zekeraars kunnen bepaalde zorg en bepaalt waardoor men helemaal vrij is behandelmethoden wel of niet finan- wat alle partijen willen inzetten op dit cieren. Zij kunnen richtlijnen stellen gebied. Wij zitten in Nederland met de en kwaliteitsaspecten opstellen. Het AUTEUR: MARIAN VLEERLAAG ruimte. Het Erasmus MC te Rotterdam nadelen van het hybride systeem: de gebeurt nog te vaak dat de nieuwe tech- staat qua publicaties internationaal op overheid heeft een bepalende rol maar nologieën er al wel zijn maar nog niet N ederland gaat qua innovatieve me- dische ontwikkelingen vrijwel ge- lijk op met de ons omringende landen. het allerhoogste niveau. Maar,” stelt hij, “er ligt een probleem bij het uitrollen van die innovaties en het implemente- stuurt soms slecht aan bij belangrijke innovaties.” Er gebeurt echter genoeg vanuit de zorgsector zelf, benadrukt in gebruik genomen worden. Ik zoek naar mogelijkheden hoe we er de obso- lete – verouderde – geneeskunde kun- We dreigen echter op achterstand te ko- ren ervan. We zijn goed in de ontwikke- Schrijvers. Revalidatiecentra doen in- nen ontdekken en vervangen. Daarin men staan als er niet meer ruimte komt ling van zowel medische innovaties als tensief aan onderzoek en evaluatie, een kunnen verzekeraars een belangrijke voor innovatie. innovatie processen, daarna stopt het recent voorbeeld is het onderzoek met rol spelen.” Er zou een benchmark moeten komen vaak.” de driedimensionale camera om reva- voor technologische ontwikkelingen liderende patiënten beter te kunnen op medisch vlak, meent Professor Pu- financieringsstromen zijn monitoren.” Wel zou de samenwerking blic Health Guus Schrijvers van UMC het probleem tussen de academische ziekenhuizen Utrecht. “Nu is moeilijk in kaart te Ook Schrijvers ziet dit gebeuren. De beter kunnen, denkt hij. “De acht grote brengen hoever we staan als land ten oorzaak hiervan ligt volgens hem in UMC’s werken nu nog te weinig samen. opzichte van andere landen.” Een indi- de financiering van technologische Zij willen dat in de toekomst beter gaan catie kan hij echter wel geven. Schrij- ontwikkelingen. Er is via de overheid doen. Maar de Nederlandse overheid vers ziet dat we op sommige vlakken vaak wel geld beschikbaar voor de in- zou ook een sterkere keuze kunnen achter en op sommige wat voor lopen. novatie zelf, het uitvinden. Maar er is maken. Als je alle innovaties bij UMC’s “Op het gebied van preventie lopen we ook geld nodig om het daarop volgende onderbrengt, moet je als overheid zelf zeker achter. Een preventief consult is onderzoek te doen om de resultaten te breed inzetten en sturing geven.” bij ons vrijwel niet mogelijk.” Ook Pie- kunnen evalueren. Die kosten worden ter Hasekamp, algemeen directeur van vaak niet gedekt, terwijl ze van cruci- de rol van de verzekeraar Zorgverzekeraars Nederland, de bran- aal belang zijn voor de voortgang van Het ontwikkelen en onderzoeken van e-health che-organisatie voor zorgverzekeraars, medische innovaties. Hasekamp stelt medische innovaties buiten de UMC’S De directeur van de zorgverzekeraars schat in dat Nederland redelijk op gaat dat dat te maken heeft met de financie- is en blijft ook zeer wenselijk, volgens Nederland ziet dat de marktwerking met andere landen. “Medische innova- ringsstromen die voornamelijk vanuit Schrijvers. Dat is nu nog heel versnip- een verschuiving van macht teweeg ties, nieuwe technologieën en nieuwe de overheid komen. Op dit vakgebied perd over de UMC’s en grotere zieken- heeft gebracht en de verzekeraars een medische handelwijzen krijgen hier de wordt gewerkt met projectinvesterin- huizen. Minder kleinschaligheid en andere rol heeft gegeven. Hase- >>> GastbijdraGe Health Valley Verbinding tussen bedrijfsleven en gezondheidssector Health Valley koppelt kennis en kansen. O ok volgens Jan Jonker, directeur Stichting Health Valley, wordt in Nederland het belang van medische in- en ideeën voor innovatieve produkten/ diensten te verbinden met ondernemer- schap, en de vele kansen die er zijn voor het snijvlak van health en technologie. Een voorbeeld is de Reumachip, chip- producent NXP ontwikkelt in samen- o.a. de UTwente en Nijmegen worden hier gepresenteerd vanuit technologie, gezondheidszorg en businessperspec- novatie inmiddels ingezien. “De ogen nieuwe produkten in de schijnwerpers werking met diagnostiekbedrijven en tief. De hieruit ontstane innovaties zijn open maar er is nog veel actie te on- te zetten. Health Valley is een netwerk- wetenschappers een sneltest om in een komen zowel onze kenniseconomie als dernemen.” organisatie die haar activiteiten in sa- vroeg stadium reuma vast te kunnen gezondheidszorg ten goede. n “Nut en noodzaak van gezondheidsin- menwerking met Ontwikkelingsmaat- stellen. novatie zijn duidelijk”, aldus Jonker. schappij Oost-Nederland en Syntens “De ontwikkelingen op ICT-gebied ”Er liggen vraagstukken genoeg: de ontwikkelt, en telt nu 150 leden. gaan razendsnel,” aldus Jonker.” Voor vergrijzing, het groeiend aantal chro- E-health wordt bijvoorbeeld beeld- en nisch zieken en het stijgende tekort aan Aanjager van innovatie geluidstechnologische computerappa- handen bij het bed.” Er is veel bedrij- Op het gebied van medische techno- ratuur ontwikkeld waardoor contact vigheid op het terrein van gezondheids- logie en innovatieve geneeskunde tussen huisarts en patiënt met specia- innovatie. “Wat ontbreekt is een goede, bevindt Health Valley zich midden in listen van het ziekenhuis realtime mo- soepele connectie tussen de verschil- een bijzonder kansrijk gebied. De sa- gelijk is.” lende typen organisaties die een rol menwerking tussen Nijmegen (UMC en spelen bij ontwikkelen en implemente- Universiteit), (technologische univer- de ontmoeting ren van innovaties in de gezondheids- siteiten) Twente en Eindhoven leidt tot Om partijen in de health en technologie Jan Jonker, directeur Stichting Health Valley sector. In 2005 is daarom Health Valley een corridor aan innovatieve bedrijven, branche aan elkaar te koppelen organi- opgericht. Jonker: “Dit platform brengt de zogenaamde Red Medtech Highway. seert Health Valley op 11 november aan- Meer informatie bedrijfsleven, kennisinstellingen en Op dit moment lopen er bij Health Val- staande de jaarlijkse platformbijeen- www.health-valley.nl gezondheidszorg bij elkaar om kennis ley ruim 30 innovatieve projecten op komst. De nieuwste combinaties tussen
  • Een publicatie van Reflex Uitgeverij Medische Technologie 7 >>> kamp: “Maar die macht is vooral verschoven van de zorgaanbieder naar de consument die zelf de verzekeraar kiest.” Kritiek op de verzekeraars her- kent hij echter. Doen ze wel genoeg, zijn ze actief genoeg en durven ze te sturen ten opzichte van de ziekenhuizen? “Je ziet daarin een nieuwe lijn. Recentelijk heeft zorgverzekeraar CZ besloten om bepaalde zorg niet meer te vergoeden in verband met kwaliteitsaspecten. Dat zijn inderdaad kansen die een verze- keraar heeft: een actieve rol spelen om de kwaliteit van de zorg en de beroeps- groep te vergroten.” Hasekamp vindt echter dat niet de verzekeraar uitein- delijk bepaalt wat kwaliteit is. Dat moe- ten vooral professionals en patiënten met de overheid bepalen. Verzekeraars kunnen daarop wel acteren. De ontwik- kelingen rond e-health, een meer inter- leren.” Natuurlijk kosten innovaties niveau omhoog gaat. Maar ja, het ont- worden. De vrees bestaat dat we qua actieve vorm van zorg via netwerken en geld en hebben zij hogere zorgkosten wikkelen van het apparaat vraagt om medische technologie in 2020 pas de de computer thuis, zou bijvoorbeeld wel tot gevolg, stelt de onderzoeker. “Maar een investering.” zorg hebben die in 2015 al mogelijk flink gestimuleerd kunnen worden door het levert ook geld op in de toekomst. was geweest. Ook Hasekamp denkt dat financieringsstromen van de verzeke- Momenteel ben ik bezig met instru- de best mogelijke zorg door de druk op de overheidsfinanciën raars. De zorg loopt daarin achter ten mentarium dat de samenstelling van Medische innovaties zouden daarom zal worden beknibbeld op het onder- opzichte van andere branches. Maar bij bloed in twee minuten kan bepalen. Dat beter gestuurd en gestimuleerd moeten werp. “De meeste innovaties leveren de ontwikkeling en het implementeren duurt nu twaalf uur tot twee weken. Dit worden. Innovaties leveren immers op inderdaad uiteindelijk geld op. Betere van innovatie ligt de verantwoordelijk- computerprogramma bespaart tijd en dat er minder arbeid nodig is of dat de waar voor je geld, meer kwaliteit: daar heid voornamelijk bij de overheid. werk – dus geld. Het gezamenlijk op- effectiviteit van behandelingen groter liggen de kansen.” De inspectie kijkt pakken van UMC’s van deze methode is. De komende jaren zal er vanuit de nu vooral naar de veiligheidsaspecten. de winst van innovatie zorgt er tevens voor dat het medische overheid echter nog meer bezuinigd Een belangrijke taak, maar dat is maar In Nederland zijn er vier grote zorg- één aspect van kwaliteit. Met technolo- verzekeraars, die negentig procent gische innovatie ben je op zoek naar de van de markt beheersen. De andere absolute behandelingswijze die kwali- tien procent zijn vele kleine partijen. teit in de gehele breedte oplevert. Van Schrijvers bepleit ook voor hen een sa- bijvoorbeeld zo’n nieuwe en veel snel- menwerkingsverband tussen de groten lere manier van spataderen behande- onderling, zoals supermarkten samen- len, zouden zorgverzekeraars en over- werken. Niet als concurrent, maar om heid gezamenlijk moeten bepalen dat algemene zaken te ontwikkelen - zoals andere methoden niet meer bij de toe- de streepjescode of de verwerkingssys- laatbare zorg horen. We kunnen meer temen van lege flessen. Op medische dan nu gebeurt, benadrukt Hasekamp. gebied afspraken maken over systemen Bedrijfsleven, zorgverzekeraars en betekent niet concurreren, maar bezig zorgaanbieders kunnen een succesvolle zijn met de inhoud van medische tech- samenwerking in de branche uitrollen. nologie. “In Scandinavië houdt men Een gezamenlijk kwaliteitssysteem zou bijvoorbeeld in een register bij welke een goede leidraad zijn voor innovatie. kunstheupen langer meegaan, waarna “Aanbieders kunnen dan sterker afge- de besten standaard worden ingezet. rekend worden op kwaliteit, puur in het Vergelijkend technologisch onderzoek belang van de gezondheidswinst en het kan op deze manier geld opleveren en bieden van de best mogelijke zorg aan zorgverzekeraars kunnen dit stimu- de consument.” n experteninterview Johnson & Johnson „ “Samenwerking specialist en ontwikkelaar leidt tot resultaat E en ontwikkeling in de medische technologie kan een sneeuwbalef- fect veroorzaken in de operatiekamer. tussen de ribben door. Patiënten heb- ben daardoor veel minder pijn en her- stellen veel sneller. De ziekenhuisop- meer met technische apparatuur. Dat geeft ook een verschuiving in het vak zelf: het spectrum aan behandelingen Longchirurg Jan Siebenga legt uit. name voor deze patiënten is gedaald gaat nieuwe grenzen opzoeken.” naar vier dagen. Uiteraard scheelt dat Een medische technologie aanzienlijk in de kosten.” Hoe is de apparatuur die voor u de waarde bewezen ontwikkeld? heeft? Wat is er allemaal mogelijk? “Het nieten bestaat al langer, maar is “Longchirurgie heeft als nadeel dat “Het belangrijkste is dat we de ribben steeds verder doorontwikkeld door het werkgebied moeilijk bereikbaar niet meer hoeven te spreiden. Scoop en vragen vanuit het veld. In de longchi- is. Voor bijvoorbeeld lobectomie moet instrumentarium kan tussen de ribben rurgie zijn de grote vaten van belang, je de ribben spreiden, om aan de long door. Normaal gesproken moet een ze worden vrij kort nadat ze uit het hart te kunnen opereren. Dat maakt het bloedvat aan twee zijden geklemd wor- komen doorgenomen. Dat betekent een pijnlijke operatie met een vrij den en gehecht worden. Vrij omslach- dat je daar voor honderd procent op lange ziekenhuisopname, gemiddeld tig. De Staplerapparatuur vuurt als het moet kunnen vertrouwen, als het niet twaalf dagen. Af en toe hielden pati- ware zes rijen nietjes en tussendoor goed gaat heb je een groot probleem. ënten er zelfs chronische pijnklachten wordt het bloedvat doorgenomen. Dat Daarom heeft het in de longchirurgie aan over. Dankzij de Staplerappara- gebeurt allemaal in één handeling en langer geduurd dan bijvoorbeeld in de Jan Siebenga is als thoraxchirurg verbonden aan het tuur van Johnson & Johnson kunnen op een uiterst zekere wijze. Deze appa- buikchirurgie voordat de apparatuur Atrium Medisch Centrum. we op een vrij eenvoudige manier de ratuur wordt ook in de buikchirurgie zodanig betrouwbaar was om ook voor grote bloedvaten en de luchtpijp met gebruikt en in de toekomst zullen we ons van grote waarde te kunnen zijn. Meer informatie een kijkoperatie doornemen. Een vrij steeds vaker mechanische hulpmid- Dat is puur een kwestie van samen- www.ikheblongkanker.nl/vats-lobectomie essentiële vinding, want de scoop kan delen gebruiken. Minder met het mes, werking met de fabrikant.” n
  • 8 Medische Technologie Een publicatie van Reflex Uitgeverij artikel arbeidsmarkt en technologie Innovaties nodig om arbeidsmarkt te ontlasten De arbeidsmarkt in de gezondheidszorg staat onder toenemende druk. Hoe kan technologie de helpende hand bieden? AUTEUR: COR DOL werknemers binnen te halen”, stelt Elise Boeiend maken en boeiend houden werk. Dat zou je kunnen aanvullen met Merlijn. Hoeveel druk de innovaties op Een snel verouderend personeelsbe- masteropleidingen, zodat werknemers I n 2025 is 25 procent van de Neder- landers 65+-er. Omgekeerd betekent dat, dat het percentage werkzame be- technologisch en scholingsgebied weg- nemen, valt lastig te voorspellen. Zeker is alleen dat als er niets gebeurt, het in stand waar bovendien op korte termijn een groot tekort dreigt: de toekomst ziet er niet al te florissant uit. Merlijn: zich verder kunnen ontwikkelen en be- houden blijven voor de sector.” Iemand die naar het VMBO gaat, moet in feite volking afneemt tot 56 procent. Voor de ieder geval verkeerd afloopt. “We moeten slim nadenken over hoe al op elfjarige leeftijd de keuze voor de arbeidsmarkt in de zorg zijn het cijfers we de zorg kunnen afstemmen op het zorg maken. De keuze voor een andere waar met fronsende wenkbrauwen naar de gemiddelde werknemer aantal arbeidskrachten dat je op dat richting maakt een switch naar de zorg gekeken wordt: de toenemende vergrij- “Op de huidige aantallen is een ver- moment nog hebt. Daar spelen twee as- in latere jaren tegelijkertijd schier on- zing zorgt voor een grotere zorgvraag, wachte groei van één tot twee procent. pecten een rol. Allereerst het boeiend mogelijk. Merlijn gelooft er niet dat je die door minder mensen beantwoord Nu zijn er reeds 1,2 miljoen werkne- houden van het vak voor mensen die de de gezondheidszorg voor kinderen van moet worden. Berekeningen van het mers in de zorg. Dat is veel. De gemid- beroepskeuze maken voor de zorg. Hoe elf jaar als een aantrekkelijke sector Zorg Innovatie Platform stellen dat Ne- delde leeftijd is 43 jaar en dat is redelijk kunnen zij hun carrière blijven voort- kunt schetsen. “Dat is een probleem. derland over vijftien jaar 500.000 ex- hoog. Tachtig tot negentig procent is zetten in de zorg? Dat houdt weer in dat Daarom ben ik een voorstander voor tra zorgwerkers nodig heeft, maar dat vrouw”, schetst Elise Merlijn het start- je het vak aantrekkelijk moet houden, meer algemeen vormende opleidin- er tegen die tijd maar 250.000 nieuwe punt van de arbeidsmarkt in de zorg. zowel arbeidsvoorwaardelijk als qua gen, om dan rond je vijftiende of zes- arbeidskrachten beschikbaar zijn. De verwachting is dat die gemiddelde opleidingsmogelijkheden. Daarnaast tiende een keuze te maken. Dat lijkt mij werknemer van 43 nog tien tot hooguit moeten we het werk minder arbeidsin- vroeg genoeg.” efficiency dertien jaar blijft werken: de uitstroom tensief maken en toch de goede kwali- De toegenomen regelgeving en daarmee wordt straks gigantisch. Als er niets teit van zorg blijven aanbieden. Dat kan Virtueel of reëel verplichting tot veelvuldige rapportage verandert, krijgen we een enorm perso- door sociale en technologische innova- De ontwikkeling van medische tech- maakt de inzet van de beschikbare neelstekort. De uitstroom is overigens ties op een goede manier te gebruiken.” nologische apparatuur kan de ar- werknemers in de zorg steeds minder niet zuiver te wijten aan vergrijzing; er Technologie om de arbeidsmarkt in de beidsmarkt in de gezondheidszorg de efficiënt, dat wil zeggen: de tijd aan het is ook een grote groep zorgwerkers die zorg te ontlasten: niet alleen wenselijk, komende jaren helpen verlichten. In bed wordt steeds korter. ICT is een hulp, rond het 29e levensjaar afhaakt omdat maar dus noodzakelijk. ziekenhuizen, maar ook in de ggz en maar moet ook niet beschouwd worden de uitdaging verdwenen is en / of de gehandicaptenzorg kan door de on- als het grote wondermiddel. Het elek- combinatie tussen werk en privé steeds scholing dersteuning van technologie het werk tronische patiëntendossier (EPD) is lastiger te maken valt. “Werkgevers Vernieuwing is duidelijk ook nodig in minder intensief worden, of dat er min- bedoeld om mensen beter en sneller te hebben het maar over flexibiliteit, maar de scholing van medisch personeel. der mensen op een bepaald moment kunnen helpen, door in een overzicht voor veel werknemers in deze branche Een ander probleem dat speelt is de beschikbaar hoeven te zijn. In de ggz eenvoudig te kunnen beoordelen hoe de moet het werk gecombineerd worden aansluiting van de opleidingen op de wordt daarnaast veel e-therapy toege- zaken er voor staan. Al deze technolo- met andere taken. Ze kun- vraag. Dat komt omdat leerlingen al past. De meningen zijn erover verdeeld, gische ontwikkelingen zijn, kijkende nen niet 24 uur per dag op heel jonge leeftijd op het VMBO een maar het is wel sterk in opkomst. Dui- naar de arbeidsmarkt, juist ook beschikbaar zijn. Flexi- richting moeten kiezen, en daar sorteer delijk is dat er altijd behoefte zal blijven voor mannen interessant. “Je kunt biliteit is prima, maar je voor voor het MBO. Ook het compe- bestaan aan fysieke instellingen, niet een nieuwe dimensie aan het ver- laat dat dan meer vanuit tentiegericht leren sluit niet aan bij wat iedereen kan door de computer worden pleegkundige vak geven. Het de werknemer zelf ko- leerlingen aankunnen en evenmin bij ingesteld op een medicatie. Technische kan een extra stimulans men, dan dat een de vraag van wat zorginstellingen graag ondersteuning wordt ook gebruikt bij zijn om werknemers te werkgever om willen. “Als oplossing zitten we eigenlijk preventie en zelf-therapie voor patiën- behouden voor de f lexibiliteit een beetje te denken aan de oude vak- ten. Het zijn vooral patiëntenvereni- sector en nieuwe vraagt.” school. We willen de praktijk veel meer gingen die daarmee aan de slag gaan. aansluiten bij de behoefte in de bran- Onder chronisch zieken is het duidelijk che, dus breder dan de oude inservice een onderwerp. En niet onbelangrijk: opleiding. Een vakschool waarbij de we blijven langer leven, maar doen dat praktijk dichter bij de school wordt ge- wel met een toenemend aantal chro- bracht, zodat werknemers ook jongere nisch zieken, die bovendien in toene- collega’s kunnen helpen beroepskrach- mende mate meer dan één chronische ten te worden die gewenst zijn voor het ziekte hebben. n
  • Een publicatie van Reflex Uitgeverij Medische Technologie 9 GastbijdraGe Siemens Investeren in medische apparatuur loont De kwaliteit van de gezondheidszorg moet verder omhoog, de kosten moeten omlaag. “Het is hoog tijd voor een radicale omslag in de gezondheidszorg.” waardoor de exploitatiekosten aan- richte screening die een gevaar kun- zienlijk gereduceerd worden. Zo wor- nen vormen voor hun lichamelijke den door ons steeds nieuwe systemen of geestelijke gezondheid. En eerder ontwikkeld die structureel verbete- pleitte de Gezondheidsraad ook al ringen brengen voor de patiënt en het voor strenge regels bij screening in kosten aspect. Nieuwe studies tonen het rapport ‘Screening: tussen hoop bijvoorbeeld aan dat meer cardiolo- en hype’. “Natuurlijk moeten we zorg- gische patiënten in plaats van een in- vuldig zijn bij de preventieve maat- vasieve harcatheterisatie nu ook met regelen. Er moet minimaal een indi- een niet invasieve CT scan kunnen catie of aanwijzing zijn dat iemand worden gediagnostiseerd. Het spreekt ziek kan worden. Maar daarvoor hoef voor zich dat het onderzoek met de je niet te wachten totdat iemand ziek CT-scanner een stuk goedkoper, snel- is. Bevolkingsonderzoeken voor veel ler en patiëntvriendelijker is. voorkomende aandoeningen zijn al- Deskundigen waren in het verleden gemeen. We moeten een stap maken nogal huiverig voor CT-scans, deels in het denken, want de ontwikke- omdat de stralingsdosis vrij hoog is ling van de gezondheidszorg in het voor een routineonderzoek. Dankzij huidige tempo is niet bij te houden, recente innovaties in de medische zowel financieel als in termen van technologie is CT nu echter veel ge- menskracht.” Smaling maakt daar- schikter voor routinediagnose. Pati- bij de aantekening dat preventieve ënten worden nauwelijks blootgesteld diagnostiek in ons land – behoudens aan straling, de scanner werkt snel- borstkanker – doorgaans niet wordt ler en kan veel preciezer afwijkingen vergoed door verzekeraars. “Dat is vaststellen. Om een indruk te geven: spijtig. In andere landen worden die de dosis straling staat gelijk met de kosten wel vergoed. Neem long- of straling die men krijgt met een vlucht darmkanker. In het lichaam zijn in- van Amsterdam naar New York op dicatoren aanwezig die aangeven dat tien kilometer hoogte. iemand een verhoogd risico heeft om Directeur Healthcare, Kees Smaling van Siemens Deze voorbeelden, en er zijn er nog zo’n ziekte te krijgen. Als je dat weet, “Juist met innovatieve apparatuur kunnen veel duurdere behandelingen later in het zorgproces voorkomen worden.” veel meer, hebben één gemeenschap- kun je (veel) eerder maatregelen ne- W e moeten veel meer de strijd aanbinden met allerlei medi- sche aandoeningen, nog voordat ze in de discussie over hervorming van de gezondheidszorg vaak de indruk wordt gewekt dat deze levensred- pelijk kenmerk: de directe toepassing van een diagnostische beeldvormings- techniek – sommige zouden zeggen: men die bovendien minder ingrijpend zijn. De risico’s van bijvoorbeeld pre- ventief röntgenonderzoek zijn echt merkbaar effect op de gezondheid dende technologieën mede de oor- een dure techniek – om een veel duur- veel minder groot dan vroeger.” hebben, zegt Kees Smaling, directeur zaak zijn van de hoge zorgkosten. Het dere behandeling later in het zorgpro- “De vraag is of we klaar zijn voor de Healthcare bij Siemens Nederland beeld van dure ziekenhuisapparatuur ces te voorkomen. Helaas richten de grotere zorgvraag”, aldus Smaling. N.V. “Bovendien moet de houding ten moet van tafel.” meeste onderzoeken naar de kosten “Uit onderzoek blijkt dat één op de opzichte van het investeren in me- “Aan de ene kant betekent dat nu mis- van diagnostische procedures zich vier mensen straks in de zorg zou disch diagnostische apparatuur om. schien extra investeringen en mis- uitsluitend op deze specifieke kos- moeten werken om aan de zorgvraag De kosten voor diagnose bedragen schien meer kosten. Maar wat je in tencategorie en worden er te weinig te kunnen voldoen.“ Tot 2035 wordt amper drie procent van alle kosten dergelijke rekensommetjes niet te- grondige longitudinale onderzoeken in Nederland nog een flinke bevol- voor de gezondheidszorg. Diagnose is rugziet, is het effect ervan op het wel- uitgevoerd waarbij men kijkt naar de kingsgroei verwacht tot 17 miljoen echter wel van invloed op 70 % van de zijn van de patiënt en de besparingen kosten en de kwaliteit van de zorg op inwoners. Maar ook de samenstelling vervolgkosten. Doorbraken op het ge- die dat op korte lange termijn ople- langere termijn. We houden tot nu toe van de bevolking zal sterk verande- bied van diagnose komen dus het hele vert. Als iemand dankzij de nieuwste geen rekening met beeldvormings- ren. In 2025 zal naar verwachting 24 systeem ten goede. Een feit is echter, generatie niersteenvergruizer in één technieken als vervanging voor voor- procent van de bevolking bestaan uit dat van de circa 80 miljard euro die behandeling geholpen kan worden heen gebruikelijke invasieve proce- 65-plussers. Dit heeft uiteraard grote in Nederland jaarlijks aan gezond- in plaats van in twee of drie keer, dan dures, met hun bijbehorende kosten gevolgen voor de zorgvraag. “Zorg is heids- en welzijnszorg wordt uitgege- is dat pure winst en het bespaart de en risico’s. Een vergelijkend onder- een vak van handenarbeid en mense- ven (waarvan zo’n 20 miljard aan de patiënt wekenlange onnodige pijn zoek naar de doeltreffendheid van lijk handelen, maar we moeten meer ziekenhuizen), slechts een klein per- en mogelijk verzuim. Ook met de te- verschillende procedures, uitgevoerd inzetten op apparatuur en ICT. De centage bestemd is voor investerin- genwoordige lage dosis CT-scanners op een open en transparante manier, louter proefondervindelijke en reac- gen in die diagnostische apparatuur. kunnen nieuwe onderzoeken worden zou verhelderend zijn. Waarbij men tieve geneeskunde van weleer moet “Te weinig”, zegt Smaling. “Terwijl gedaan. Sneller, efficiënter en patiënt- zich niet uitsluitend richt op de resul- om naar een kennisgebaseerde, pro- we die investeringen wel hard nodig vriendelijker. Dan kom je patiënten taten voor de betalende partij, maar actieve geneeskunde. Niet meer in- hebben om aan de stijgende vraag echt tegemoet. Dergelijke effecten op de integrale resultaten voor de pa- grijpen als het te laat is, maar juist naar gezondheidszorg en aan een gro- zijn misschien niet direct in geld uit tiënt en de maatschappij als geheel. in een vroeg stadium, zodat er een tere mate van efficiency te voldoen. te drukken, maar wel reëel. minder zware ingreep nodig is.” Nieuwe technische mogelijkheden Voorkomen beter dan genezen Smaling breekt ook een lans voor brengen niet alleen eerder en precie- innovatieve techniek en lagere Smaling ziet ook in de samenleving het elektronisch patientendossier zer onregelmatigheden bij patiënten exploitatiekosten de vraag naar preventieve genees- (EPD). “Veel administratie van pati- aan het licht, maar het werkt ook veel Er zijn voorbeelden genoeg van in- kunde groter worden. “Kijk naar de ënten en onderzoeksuitslagen wor- efficiënter, sneller en dus goedkoper. novatieve apparatuur waarmee de grote vaccinatie tegen de Mexicaanse den nog steeds op papier vastgelegd Met behulp van medische beeldvor- kwaliteit en productie omhoog kan en griep en het recente advies van de Ge- en weggeborgen. Dat is ouderwets en mingtechnieken in combinatie met kosten verlagen. “Neem één van onze zondheidsraad om een bevolkingson- onhandig. Hoe groter de afhankelijk- ICT kunnen artsen ziekten eerder laatste innovaties, een PET-CT die derzoek naar darmkanker in te stel- heid van papier, hoe groter de kans opsporen, sommige grote operaties een high-end PET en een high-end CT len [elke man/vrouw tussen 55 en 75 op fouten. Het EPD moet er daarom vermijden en levens redden door een optimaal integreert. Twee systemen jaar elke twee jaar screenen, advies komen. De privacy moet goed gere- meer procesmatige aanpak. Het be- in één, waardoor zowel de afdeling Gezondheidsraad d.d. 17-11-2009]. geld worden, maar de tegenstanders wijs daarvoor is onweerlegbaar. Dat nucleaire geneeskunde als radiologie Ik zie echter ook de schroom van die- voeren achterhoedegevechten om de is comfortabeler voor patiënten, maar gebruik kunnen maken van dit sys- zelfde Gezondheidsraad om de moge- oprukkende automatisering uit te het bespaart ook tijd van ziekenhuis- teem. Het kan daarmee maximaal in- lijkheden voor preventief uit te brei- bannen. Maar niemand zal bezwaar personeel. En tijd is geld, zeker in de gezet worden. Bovendien is voor ieder den.“ De Raad achtte het eind 2008 hebben als zijn gegevens direct bij de gezondheidszorg. Ik vind het dan ook PET-onderzoek aanzienlijk minder nog van belang dat burgers worden hand zijn wanneer hij na een ongeluk jammer dat in de publieke opinie en FDG nodig (een speciale markeerstof) beschermd tegen vormen van onge- of beroerte op straat ligt. n
  • 10 Medische Technologie Een publicatie van Reflex Uitgeverij artikel technologie en farma Partnership werpt vruchten af AUTEUR: COR DOL in Utrecht aan dit project, waarbij met samenstellen van ultrageluid en MR-technologie chemo- optimale nano- V eel experts zien toekomst in com- binaties van verschillende discipli- nes als het gaat om verbetering van de therapie heel nauwkeurig naar de tu- mor kan gestuurd en daar kan worden afgegeven. Gruell: “Zoals zonnestralen deeltjes, terwijl een multidiscipli- naire samenwer- zorg. Waar technologie en life sciences door een vergrootglas ook een bran- king nodig is voor samenkomen ontstaat iets moois. dend focus kunnen vormen, zo werken de ontwikkeling De huidige behandelingen van kanker de geluidsgolven ook. In het focus kun- van het medicijn hebben als nadeel dat behalve de kan- nen weefsels verwarmd worden. Met an sich. Een ‘part- kercellen ook gezond weefsel wordt licht komen we niet door de huid, maar nership’ zoals dat aangetast door de toxische stoffen die met geluid wel. Dit opwarmen is het ba- voor dit project kanker moeten bestrijden. Gevolg: sisprincipe en kan met MRI zichtbaar vanuit het CTMM ernstige bijwerkingen en een weinig worden gemaakt. Zo kunnen we heel is ontstaan, is precieze behandeling met beperkte ef- gecontroleerd de tumor opwarmen tot daarbij onont- fectiviteit. Door samensmelting van 42 graden.” Vervolgens worden nano- beerlijk. Ook aca- moderne technologie en farmacologie deeltjes ingespoten in de bloedbaan van demische en kli- Door met be- vindt momenteel een tamelijk revoluti- de patiënt, waar chemotherapie in is in- nische partners hulp van medische onaire ontwikkeling plaats om kanker gesloten. Bij 37 graden, onze lichaams- spelen een rol: de beeldvorming in nanobub- bels opgesloten medicijnen via de veel gerichter en dientengevolge met temperatuur, blijven de nanodeeltjes techniek moet zo bloedbaan naar de plek van behandeling minder bijwerkingen te behandelen. stabiel: de chemotherapie komt er niet snel mogelijk ten te leiden, lijkt het mogelijk onder meer tumoren uit. Dat verandert bij 42 graden en dat goede van de pa- nauwkeuriger en preciezer te kunnen bestrijden. cTMM is precies waar de tumor is. Daar gaan tiënt komen. Voor Nederland biedt het juiste vragen stellen. Want uiteindelijk Het CTMM, het Center for Translational de nanodeeltjes open en de chemothe- CTMM een aantal unieke mogelijkhe- moet je bij de ziekte beginnen.” Het vul- Molecular Medicine, is een publiek-pri- rapie wordt precies afgeleverd waar het den om verder te innoveren. Dankzij len van chemotherapie in nanodeeltjes vaat samenwerkingsverband waarin 81 moet zijn. Gruell: “Op deze manier kun- publiek-private samenwerkingen en heeft er onder meer toe geleid dat de bedrijven en 18 academische instellin- nen we dus een heel hoge en lokale dosis een goede infrastructuur is het moge- nanodeeltjes het geneesmiddel te goed gen nauw samenwerken aan potentieel chemotherapie in de tumor krijgen. Uit lijk om verschillende partijen bij elkaar opsloten. Ze zijn niet geschikt voor de baanbrekende medische oplossingen de resultaten blijkt dat we een factor tien te brengen, waar iedereen van kan pro- nagestreefde applicatie. Dit probleem die technologie en farmacie combineren tot twintig meer chemotherapie in een fiteren en wat als basis kan dienen voor wordt ondervangen door HiFu CHEM. met klinische wetenschap, met als doel tumor krijgen dan via de oude manier.” verdere innovatie. De uitgangspositie is “Het is geweldig dat we nu iets hebben wetenschap te vertalen in betere zorg. Plus de bijwerkingen, die de chemothe- goed, zorgelijk is echter dat de nieuwe dat de vrijgave van toxische stoffen in de In toenemende mate ontstaan partner- rapie een beruchte naam hebben gege- regering de ondersteuning van doelge- tumor zelf drastisch kan verbeteren. Er ships tussen medisch technologische ven, zijn vele malen minder. De capsules richte publiek-private samenwerkings- is nu ook wel vrijgave, maar zodanig be- bedrijven en lifescience-bedrijven. Er met de nanodeeltjes moeten heel pre- projecten, zoals het CTMM, zeer sterk perkt dat je veel chemotherapeuticum wordt ook steeds meer bekend van de cieze eigenschappen hebben, bijvoor- dreigt te reduceren. moet toedienen om effect te sorteren. oorzaak van ziekteprocessen en er zijn beeld de opening bij 42 graden Celsius. Dat kan nu enorm verbeterd worden.” allerlei nieuwe mogelijkheden voor be- Een hogere temperatuur beschadigt het Waar nog kansen? Er zijn meer ontwikkelingen in deze handeling. weefsel, dus dat is evenmin wenselijk. Ook professor Gert Storm van de uni- richting, maar Storm zet kanttekenin- Opvallend is dat alle individuele compo- versiteit in Utrecht ziet de grote voorde- gen. Veel nieuwe systemen haken in op hifu cheM nenten binnen de techniek al eerder zijn len van partnerships. De samenwerking het tegengaan van de schadelijke wer- HiFu CHEM (High Intensity Focused toegepast, maar pas in dit project een met ziekenhuizen is daar een onderdeel king van geneesmiddelen in gezonde Ultrasound Chemotherapy) is een van gezamenlijk pad zijn ingeslagen. van: in de HiFu CHEM-studie komen organen, in plaats van dat ze bijdragen de projecten van het biotech consortium alle essentiële componenten samen: aan een antitumorwerking. Op zich CTMM. Professor dr. Holger Gruell, Parallelle lijnen clinici (UMCU), industrie en universi- waardevol en de patiënt voelt zich pret- verbonden aan de Technische Universi- De ontwikkelingen op de verschil- teiten (TU/e en de Universiteit Utrecht). tiger, maar het overlevingspercentage teit Eindhoven en werkzaam bij Philips lende gebieden lopen parallel: in ima- “Om vooruit te komen in deze nieuwe stijgt er niet veel door. “Terwijl je eigen- Research werkt samen met onder meer ging met voornamelijk technologische wereld van nanomedicijnen, is het bij- lijk streeft naar genezing. In deze studie professor Gert Storm van de universiteit ontwikkelingen, in de chemie voor het voorbeeld heel belangrijk dat clinici de geven we daar een stevige duw aan.” n Advertentie Pulloutquote mit 3 Zeilen Pulloutquote mit 3 Zeilen Pulloutquote mit 3 Zeilen Pulloutquote mit 3 Zeilen Pulloutquote mit 3 Zeilen De toenemende zorgvraag kent u. Nu nog een antwoord. Vraag nu het verslag aan van het recente onderzoek behorende (strategische) HR-oplossingen voor morgen. ‘Flexibilisering van arbeid in de zorg’. Met opvallende Ga naar funktiemediair.nl of bel 020 - 504 20 20 en resultaten over de uitdagingen in de zorg én de daarbij vraag naar Annet Huiskamp of Annemiek Wassens. recruitment & executive search interim management & professionals assessment & development
  • Een publicatie van Reflex Uitgeverij Medische Technologie 11 GastbijdraGe Roche Diagnostics Diagnostiek: Sleutel voor gepersonaliseerde zorg P ersonalised healthcare is de be- lofte voor de 21e eeuw op gezond- heidszorg. Het gerenommeerde medi- zal de patiënt niet onnodig last onder- vinden van bijwerkingen. Dat bete- kent ook dat kosten bespaard worden. diagnostiek cruciaal De verbeterde diagnosemogelijkhe- den zijn cruciaal voor de medische Diagnostica (de zogehete in vitro di- agnostica) kunnen veel meer dan al- leen een klinische diagnose onder- sche tijdschrift The Lancet pleit deze De zoektocht naar en de ontwikkeling wetenschap en innovatie. Personali- steunen. Met diagnostica kunnen we maand in een artikel voor meer aan- van biomarkers die daadwerkelijk sering betekent vooralsnog niet dat in veel gevallen preventief screenen dacht voor gepersonaliseerde gezond- kunnen worden ingezet in de klini- per patiënt een maatoplossing wordt (bijvoorbeeld baarmoederhalskanker heidzorg, om daadwerkelijk de kwa- sche praktijk is een uitermate com- gezocht. In eerste instantie definië- en voorstadia). Op basis van diagnos- liteit van behandeling van patiënten plex proces. Door voortschrijdend ren wetenschappers subpopulaties tica kan de medische wetenschap sub- te verbeteren. Gepersonaliseerde ge- inzicht in het ontstaan van ziektes van patiënten en hun ziekte specifi- populaties definiëren, prognoses en zondheidszorg is het principe waarbij kunnen biomarkers binnen de behan- citeit (bv. kanker subtypes) op basis voorspellingen doen. Ten slotte zijn de behandeling van een subpopulatie deling wel van enorme waarde zijn. van hun specifieke kenmerken en hun diagnostica belangrijk bij het moni- van patiënten, of zelfs een individu- Zo is het denkbeeldig dat men in de biomarkers. toren van patiënten, het ziekteverloop ele patiënt, afgestemd wordt op zijn toekomst al voorafgaandelijk aan het De Zwitserse groep Roche lijkt met en het effect van medicatie. of haar individuele kenmerken of de ontstaan van een ziekte aan de hand haar divisies Diagnostiek en Pharma Een gepersonaliseerde behandeling specifieke kenmerken van de ziekte. van biomarkers zou kunnen bepalen bij uitstek het bedrijf dat personalised brengt per definitie kostenbesparin- Waar jarenlang de focus lag op de ont- of iemand een verhoogd ziekterisico healthcare in de praktijk kan brengen. gen met zich mee: patiënten worden wikkeling van ‘one-size fits all’ medi- heeft. Dit roept natuurlijk onmiddel- niet meer voor niets catie, lijken diagnostische labs nu aan lijk terecht maatschappelijke en ethi- behandeld, onnodige zet. De Zwitserse groep Roche wordt sche vragen op. ziekenhuisopnames en al jaren gezien als de belangrijkste le- De meest voor de hand liggende toe- onnodige bijwerkingen verancier van innovatie op het gebied passingen van biomarkers zijn ech- worden voorkomen. van personalised healthcare. ter voorlopig de screening en vroege De ontwikkelingen op detectie van ziekte, de selectie van het gebied van persona- Betere diagnose, effectievere patiëntengroepen en / of bijhorende lised healthcare kunnen behandeling behandeling. Met name van vroege transformatief werken Personalised healthcare is gebaseerd opsporing, preventie en selectie is op in de organisatie van de op de wetenschap dat patiënten met de- korte termijn de grootste vooruitgang gezondheidszorg, waar- zelfde klinische diagnose verschillend en een daadwerkelijk verbeterd per- bij het diagnostische lab kunnen reageren op een behandeling. spectief voor patiënten te verwachten. en de behandelende arts Conventionele behandeling gaat uit in toenemende mate van de gedachte dat bij een diagnose elke patiënt is uniek gebruik maken van el- een bepaalde behandeling past. Dat De belofte van personalised health- kaars expertise. blijkt in de praktijk niet altijd effectief care wordt steeds bekender bij pati- Natuurlijk zien we nog omdat het voorbijgaat aan patiëntspe- ënten en de verwachtingen zijn hoog. veel uitdagingen als het cifieke kenmerken van het ziektever- Toch is personalised healthcare geen gaat om gepersonali- loop. Een bepaald medicijn kan zeer nieuw concept. Artsen weten dat elke seerde gezondheids- effectief zijn voor een patiënt, terwijl patiënt uniek is, en dat er ondanks een Peter Matton zorg. Allereerst liggen hetzelfde geneesmiddel bij een andere gelijke diagnose, per patiënt altijd ver- General Manager Roche Diagnostics die op het terrein van de patiënt, ondanks dezelfde diagnose, schillen zijn. Een bekend voorbeeld wetenschap. We leren nauwelijks effect heeft. Ziektegere- zijn diabetespatiënten: het meten van “De afgelopen jaren is Roche begonnen met een systematische nog elke dag over het lateerde, maar ook individuele ken- de bloedsuikerspiegel is nodig om de aanpak van de zoektocht naar de moleculaire oorsprong van ziekten menselijk lichaam en merken zoals genetisch materiaal, juiste dosis insuline te bepalen. en de ontwikkeling van passende geneesmiddelen. Hierbij kunnen je mag veronderstellen proteïnen en/of metabolisme van een Een recenter voorbeeld is borstkan- we ons baseren op farmaceutische en diagnostische expertise die dat onze kennis op het patiënt blijken van invloed op effecti- ker. Op basis van uitgebreid onder- binnen het bedrijf aanwezig is. Juist de combinatie van beide ex- gebied van moleculaire viteit van een medicijn. zoek is ontdekt dat bepaalde tumo- pertises geeft ons een belangrijke voorsprong. Ik durf te stellen dat mechanismen en speci- In het artikel in The Lancet, pleiten ren een specifiek eiwit bovenmatig Roche een belangrijke motor is in de ontwikkeling van ‘personalised fieke, ziektegerelateerde de schrijvers voor een focus op de aanmaken. Juist dit type tumor bleek healthcare.” markers nog lang niet ‘personalised’ behandeling van onder minder goed te reageren op de gebrui- compleet is. meer kankerpatiënten. Kanker wordt kelijke therapieën. Nu er een diag- Peter Matton: “Medisch onderzoek Daarnaast zal het wellicht niet altijd meestal genoemd naar de plaats in nostische test is die de aanwezigheid richt zich momenteel met name op de mogelijk zijn om maatoplossingen te het lichaam waar deze kanker aange- van dit specifieke eiwit kan aanto- kern van het ontstaan van een ziekte: ontwikkelen voor elke aandoening. troffen wordt: borstkanker, keelkan- nen, kunnen oncologen de behande- het moleculaire niveau. Op basis van Toch zet Roche zich volledig in om te ker, longkanker. De diagnose kanker ling hierop aanpassen. Inmiddels is een zo compleet mogelijke diagnose doen wat in haar macht ligt om meer is echter veel complexer en richt zich een behandeling ontwikkeld, die de kunnen onderzoekers en behande- en meer van de puzzel te ontrafelen naast de plaats van de tumor, onder patiënt met dit tumorbeeld een beter laars met een beter fundament een be- met nieuwe biomarkers en diagnos- meer op de snelheid waarmee deze vooruitzicht geeft dan patiënten die handeling kiezen die zo dicht mogelijk tiek. Met passende therapieën voor zo zich ontwikkelt en het genetisch ma- een tumor hebben die dat eiwit niet aansluit bij de genetische kenmerken veel mogelijk patiënten.” n teriaal van verschillende subpopu- overmatig aanmaakt. van de patiënt of moleculaire kenmer- laties en zelfs individuele patiënten. ken van de ziekte (verwekker). Diagnostiek van al deze kenmerken kan uitwijzen welke behandeling naar gepersonaliseerde verwachting het beste aanslaat bij een gezondheidszorg bepaalde patiënt. 1. Verhoogt kennis en begrip over een ziekte Biomarkers 2. Kan subgroepen patiënten definiëren Door de vooruitgang van de technolo- 3. Verbetert medische resultaten gie kan vaak voorspeld worden welk voor patiënten medicijn het meest effectief is bij een 4. Voorkomt nadelige en / of onnodige bepaalde patiënt. Dit gebeurt aan de behandeling hand van zogenaamde biomarkers. 5. Verbetert kwaliteit van leven Biomarkers zijn een indicator van de 6. Bevordert de ontwikkeling van veiligere en ziektestaat. Via diagnostiek van bio- meer effectieve behandelingen markers krijgt een behandelaar dus 7. Bevordert kosteneffectiviteit inzicht in de aard van de ziekte en het 8. Verhoogt efficiëntie en effectiviteit in R & D verloop. Zo kan voorkomen worden dat patiënten geneesmiddelen krijgen Voor meer informatie: www.roche.com. die geen of weinig effect hebben. Ook
  • 12 Medische Technologie Een publicatie van Reflex Uitgeverij expertinterview Philips „ “Eisen aan kwaliteit van medische beeldvorming steeds hoger Dit is een expertinterview met Marco Van Strijen (St. Antonius Ziekenhuis) en Will Ickenroth (Philips). poliklinisch worden verricht. Omdat een patiënt gebruiken. Hiermee is een Hoe ziet Philips verdere je steeds minder invasief wilt werken, hoge resolutie en het onderscheiden ontwikkelingen? moet je wel een goede techniek hebben van verschillende weefsels in 3D moge- “We werken continu aan verbetering in om voorbij de huid te kijken.” lijk gemaakt.” beeldvormende technieken. Voorheen was 2D de regel, nu gaan we naar 3D en Welke voorwaarden zijn daar Welk effect heeft dat op de zelfs al 4D. De behoefte van specialisten voor nodig? kwaliteit van zorg aan nauwkeurigheid en precisie neemt Marco van Strijen is interventieradioloog in het St. “Het vraagt een grote precisie van goede en behandeluitkomsten? alleen maar toe. Naast visuele kunnen Anthonius Ziekenhuis, locatie Nieuwegein en betrouwbare beeldvormende tech- “Door de verbeteringen in beeldvor- we nu ook functionele informatie voor Kijkende naar het grensvlak van nieken, liefst met 3D functionaliteit. ming kunnen we niet alleen nauwkeu- hen ontsluiten. We voelen de sterke be- radiologie en chirurgie: welke De laatste jaren zijn ook de beschikbare riger werken, maar ook veiliger en vaak hoefte vanuit de medische wereld om trends bespeurt u? instrumenten (katheters, naalden) ver- met minder schadelijke straling voor verdere ontwikkelingen door te voe- “Er is in de interventieradiologie een beterd, zodat je beter op bepaalde plek- de patiënt. En we kunnen procedures ren, bijvoorbeeld door beelden van ver- duidelijke trend om steeds minder in- ken kunt uitkomen en daar met kleine sneller uitvoeren, met alle bijkomende schillende modaliteiten als CT, MRI en vasief te werken, waarbij de eisen aan instrumenten kan werken. Een deel voordelen voor de patiënt. Je werkt röntgen met elkaar te gaan combineren de kwaliteit van de beeldvorming dus van de ontwikkeling loopt samen met door kleine openingen, zodat ingrij- en zo nog meer informatie te krijgen. steeds hoger worden. Deze methode is de computertechnische ontwikkeling. pende chirurgie zoveel mogelijk voor- Informatie die artsen helpt een hoge minder belastend voor de patiënt, ver- We werken nu samen met Philips aan komen wordt. Plus in veel gevallen kan kwaliteit van zorg aan hun patiënten te laagt het aantal verpleegdagen en soms een techniek waarbij we als het ware de procedure tegenwoordig ook zonder kunnen geven.” n kunnen deze ingrepen zelfs volledig een driedimensionale landkaart van narcose uitgevoerd worden.” expertinterview De Koningh Medical Systems „ “Altijd zoeken naar verbeteringen I nnovatie in de medische wereld is noodzakelijk, maar er gaapt nog wel eens een kloof tussen techneu- Hoe ziet de kloof er uit? “In de wetenschappelijke wereld is het zo dat men zich in een bepaalde lingen van academische ziekenhuizen bruggen te laten slaan: zij hebben toe- gang tot de belevingswereld van me- Het is juist voor de maakindustrie Ne- derland essentieel, dat IP en productie binnen de landsgrenzen blijven. Con- ten enerzijds en medisch specialisten richting specialiseert, terwijl je juist disch specialisten en vice versa, plus curreren door innoveren als motto, en anderzijds. Paul Keijser laat zijn licht de samenwerking moet zoeken en naar de techneuten. Wij proberen dat vraagt ondernemerschap en het over het gat schijnen. goed moet luisteren waar de andere vanuit de eindgebruiker zoveel moge- lef hebben om risico’s te nemen, ook partij behoefte aan heeft. Probeer lijk feedback te krijgen.” van investeerders en banken. Er lig- Hoe ontstaat een innovatie in elkaars taal te verstaan en elkaar te gen talloze goede ideeën op de plank de praktijk? begrijpen.” Probleem blijft ook de financiële die er niet afkomen omdat de finan- “Momenteel is het zo dat bedrijven, ontwikkeling. ciering niet rondkomt.” n universiteiten of ziekenhuizen een Enig idee hoe de taal klinkt? “Zeker. Een arts kan overtuigd zijn idee ontwikkelen, een stapel papier of “Een chirurg is tijdens een opera- van een goede vinding, maar voor de soms een eenvoudig model dat werkt. tie bezig met zijn vakgebied en wil commerciële ontwikkeling en daar- Meer informatie Dan wordt al snel geroepen dat het de operatie zo snel en goed mogelijk mee gebruik op grotere schaal is geld product klaar is. Maar de praktijk doen. Terecht. Daarnaast kost het veel nodig. Waar haal je de funding van- Paul Keijser is Technisch Directeur bij werkt anders. Er moet vaak nog een tijd om de wereldwijde ontwikkelin- daan? Kredieten, subsidies, eigen ver- De Koningh Medical Systems: paar ton worden geïnvesteerd om het gen op zijn vakgebied bij te houden. Er mogen of een combinatie daarvan – in “Het vinden van een oplossing is fantastisch product marktklaar te maken, con- zijn specialisten die altijd zoeken naar de praktijk vaak een serieuze hobbel interessant.” form alle medische regels en eisen te verbeteringen, anderen houden liever om innovaties en nieuwe technologie ontwerpen, uitgebreid te testen en te vast aan hun vertrouwde instrumen- door te zetten naar een marktrijp en www.medicalsystems.nl certificeren.” tarium. Je kunt proberen kleine afde- verkoopbaar medisch instrument. Advertentie Automatisch Tele-ECG Monitoring Systeem • Veilige, accurate diagnose van hartritme afw kingen • Automatische herkenning van hartritmestoornissen • ECG binnen 20 seconden op uw bureau • Hoge patiënt tevredenheid • 24 x 7 ECG- analyse mogel kheid (wereldw d) • ISO-Gecerticeerd Telemedisch Service Centrum info@vitaphone.nl | www.vitaphone.nl | Ellen Pankhurststraat 15a | 5032 MD Tilburg | Tel.: 013-4625630
  • Een publicatie van Reflex Uitgeverij Medische Technologie 13 artikel technologie en diagnosticeren Levens redden door vroegdiagnostiek Op verschillende medische gebieden vinden ontwikkelingen plaats die vroegdiagnostiek mogelijk maken. Drie experts vertellen over de winst die dat oplevert. AUTEUR: IRMA VAN DER LUBBE waardoor men ook overal de bijwerkin- gen ervaart. Als alternatief voor che- B ij echografie worden geluidsgol- ven via een zendapparaatje het li- chaam in gestuurd. Deze weerkaatsen, motherapie bij kanker wordt bijvoor- beeld gewerkt aan een methode waarbij men op nanoniveau kleine ijzerdeeltjes worden opgevangen en vertaald naar laat ophopen in de tumor. Deze deeltjes beelden. Het zendapparaat kan overal zijn te scannen, waardoor een betere heen schuiven, maar het nadeel is dat diagnostiek mogelijk is. Maar via een je delen kunt missen: het is daardoor magnetische puls kunnen ze ook wor- onderzoekersafhankelijk. Matthieu den verhit, waardoor de tumor heel lo- Rutten is radioloog bij het Jeroen Bosch kaal kan worden vernietigd. “Dat biedt Ziekenhuis in ‘s-Hertogenbosch, waar vooral kansen voor hersentumoren, die sinds juni 2010 wordt gewerkt met 3D- lastig te behandelen zijn”, vertelt Wal- echoapparatuur. “Hiermee sluiten we hout. “Deze veelbelovende techniek ver- deze afhankelijkheid vrijwel uit omdat keert in de laatste testfase, ik verwacht het echografisch onderzoek geautoma- dat hij over vijf tot tien jaar beschikbaar tiseerd wordt uitgevoerd”, vertelt hij. zal zijn.” De apparatuur wordt in het Bossche ziekenhuis vooral gebruikt voor het op- tie. Hierdoor kan veel persoonlijk leed levensreddend een diagnose, en dan? sporen van borstkanker. Het apparaat worden voorkomen, doordat behan- Snelle vorderingen qua vroegdiagnos- Qua vroegdiagnostiek biedt de nano- wordt daarbij over de hele borst gescho- delingen eerder kunnen plaatsvinden. tiek worden momenteel gemaakt door geneeskunde vooral kansen bij neuro- ven en maakt constant plaatjes. Door al Mogelijk kan hierdoor de behandeling grootschalig onderzoek naar erfelijk- degeneratieve aandoeningen, zoals de die plaatjes op elkaar te stapelen ont- minder intensief zijn en leidt het tot heid en genen. Een foutje in het genoom ziekte van Alzheimer. “Mensen worden staat een digitaal beeldblok dat later op een betere prognose en reductie van de kan duiden op de aanwezigheid van of ouder, dus deze ziekte gaat vaker voor- de computer van alle kanten bekeken tumorsterfte. Tevens wordt hierdoor aanleg voor een bepaalde ziekte of aan- komen”, stelt Walhout. “Via de nanoge- kan worden: ook vanaf de voorkant, waarschijnlijk bespaard op kosten voor doening. In sommige gevallen kan het neeskunde hopen we de processen die wat tot nu toe niet mogelijk was. nadere diagnostiek, puncties, minder levensreddend zijn wanneer je dit in tot Alzheimer leiden eerder te kunnen en minder uitgebreide operaties en an- een vroeg stadium weet en ernaar kunt detecteren. Er is al een eiwit ontdekt Betere overlevingkansen dere behandelingen zoals chemo- en handelen. Voorheen was het ontrafe- waarvan we weten dat dit een signaal- Recente studies tonen aan dat met 3D- radiotherapie. len van een heel genoom een dure aan- functie heeft.” Het vroegtijdig opsporen echografie met name ook meer kleinere gelegenheid, maar tegenwoordig kan van Alzheimer lijkt mooi, maar stelt tumoren kunnen worden ontdekt. Door doorbraak het sneller en goedkoper. Er bestaan de medische wetenschap tegelijkertijd deze vroegtijdige herkenning kan eer- Op het gebied van vroegdiagnostiek inmiddels al bedrijven aan wie je wat voor een dilemma. Er bestaat namelijk der worden gestart met behandelen en valt ook veel te verwachten van me- wangslijm kunt opsturen om een deel nog geen geneesmiddel voor de ziekte. ziet het ernaar uit dat deze mensen be- dische biotechnologie. Ragna Senf is van je genoom te laten onderzoeken. Daarom moeten we ons op dit moment tere overlevingskansen hebben. Er moet hoofdredacteur van biomedisch.nl, een Maar omdat het wetenschappelijk on- afvragen wat we er mee winnen, maar nog veel onderzoek naar de waarde van voorlichtingssite van het Erfocentrum, derzoek continu doorloopt, zeggen veel het is geen reden om het onderzoek stop 3D-echo van de borst plaatsvinden. het nationale kenniscentrum erfelijk- van de resultaten weinig. Senf: “Wat te zetten. Senf ziet daarnaast ook andere Rutten verwacht echter de apparatuur heid, kinderwens en medische biotech- heb je aan de kennis dat je een licht vraagstukken. Er bestaat bijvoorbeeld onder meer waardevol kan zijn voor het nologie. Werkgebieden zijn onder meer verhoogde kans hebt op een hartaan- een erfelijke vorm van borstkanker landelijke bevolkingsonderzoek naar stamcelonderzoek, gentherapie en tis- val, als volgende week een gen ontdekt waarbij iemand 60 tot 80 procent kans borstkanker. “Ongeveer een derde van sue engineering – het kweken van weef- wordt dat deze kans weer verlaagt? Bij heeft om deze te ontwikkelen. “De vraag de vrouwen boven 50 jaar die hiervoor sel. De ontwikkelingen gaan snel, maar veel aandoeningen is bovendien duide- is: wil je weten of je die verhoogde kans wordt onderzocht heeft een vrij dichte het is lastig inschatten waar precies lijk dat niet alleen genen een rol spelen, hebt? Het voordeel na een positieve uit- weefselstructuur in de borst”, vertelt en óf er een doorbraak zal komen. Het maar ook leefstijl en omgeving.” slag is natuurlijk dat je je halfjaarlijks hij. “Dat maakt het lastig om tumoren duurt in ieder geval langer dan vaak in kunt laten checken en snel kunt reage- te herkennen via mammografie: slechts de media wordt geroepen. Senf: “We op nanoschaal ren als de ziekte zich aandient. Ook zijn 30 tot 48 procent van de tumoren wordt weten al veel, maar nog niet altijd ge- De medische biotechnologie heeft een er vrouwen die besluiten preventief hun op deze manier ontdekt, terwijl deze noeg om deze technieken in de praktijk relatie met een ander gebied waar mo- borsten te laten verwijderen. Dit ver- vrouwen juist een 4- tot 6-voudig ver- te gebruiken. Daar gaat rustig tien jaar gelijk voordeel te behalen valt op het mindert de kans op het ontwikkelen van hoogde kans hebben om borstkanker te overheen.” In een paar landen wordt gebied van vroegdiagnostiek: de nano- borstkanker aanzienlijk. Maar de ken- krijgen. Wanneer we bij hen standaard bijvoorbeeld stamceltherapie aange- geneeskunde. “Nanotechnologie is het nis dat je deze aanleg wel of niet hebt, een 3D-echo zouden maken in de on- boden, maar over de werkzaamheid en bestuderen en bewerken van materiaal kan natuurlijk een belangrijke stempel derzoeksbus, kan het digitale bestand veiligheid is geen of onvoldoende we- op nanoschaal”, legt Bart Walhout, on- op je leven drukken.” Het is belangrijk worden doorgestuurd en elders worden tenschappelijk bewijs beschikbaar. Dat derzoeker bij het Rathenau Instituut, dat mensen voorlichting krijgen over bestudeerd.” Dit zal ongetwijfeld leiden soort zaken zijn lastig voor patiënten en uit. Een nanometer is een miljoenste de medische, ethische, sociaal-psycho- tot een toename van de tumordetec- hun omgeving. meter: een menselijke haar is bijvoor- logische en legale aspecten, voordat ze beeld 70.000 nanometer dik. Alle pro- besluiten een dergelijk onderzoek te cessen in het lichaam spelen zich af op laten uitvoeren. n celniveau. Wat ín die cellen gebeurt – waaronder het ontstaan van ziekten – speelt zich af op nanoniveau. “De belofte van de nanogeneeskunde is dan ook dat we ziekten eerder gaan ontdekken, eer- der kunnen ingrijpen en veel nauwkeu- riger kunnen gaan behandelen.” gerichte medicijnaflevering Waar de zogenaamde ‘farmaco-gene- tica’ genetisch onderzoek gebruikt om te bepalen of bepaalde medicatie bij iemand wel of niet zal aanslaan, wordt nanogeneeskunde momenteel vooral ingezet om heel gericht medicijnen af te geven. Normaal gesproken verspreidt medicatie zich door het hele lichaam,
  • 14 Medische Technologie Een publicatie van Reflex Uitgeverij artikel e-health E-health wordt volwassen health 1.0 wordt genoemd), maar actief drankprobleem werkelijk is. Bij het eer- zullen er altijd mensen zijn die de voor- kan en moet participeren (health 2.0). ste intakegesprek is dan direct duidelijk keur geven aan een face-to-facegesprek Door gebruik te maken van het internet hoe de vork in steel zit. Voor de patiënt en niet voor elke aandoening is een pro- wordt de patiënt een actieve participant in kwestie werkt dat motiverend en sti- gramma beschikbaar. Geschat wordt in het proces van preventie, onderzoek, mulerend: hij kan meteen na zijn met dat e-health voor zo’n 70 tot 80 procent behandeling en nazorg, in plaats van angst en beven genomen besluit aan de van de patiënten in de ggz geschikt is. het lijdende voorwerp te zijn. slag met zijn probleem en niet vier we- ken later, als de twijfel wellicht alweer Anders denken efficiencyslag heeft toegeslagen. Dankzij e-health kan En ook zorgverleners moeten er mee om Duidelijk is dat internettoepassin- zorg, die niet direct in een zorginstel- kunnen gaan. En daar zit een niet onbe- gen in de zorg nooit volledig de regie ling gegeven hoeft te worden, door de langrijk obstakel: het vereist een omslag in handen kunnen nemen. Face-to- patiënt zelf geregeld worden. Waar en in het denken. Behandelaren worden facegesprekken in de ggz (geestelijke wanneer hij maar wil. De eigen regie meer een coach, een begeleider in het AUTEUR: COR DOL gezondheidszorg) bijvoorbeeld blijven moet natuurlijk wel passen: niet iedere traject dat e-health een patiënt biedt. noodzakelijk, maar kunnen wel belang- patiënt is ervoor geschikt en niet iedere In die zin loopt de techniek voor op de E -health is in de (nabije) toekomst van de zorg niet weg te denken. On- der e-health valt eigenlijk alles waarbij rijk aan efficiency winnen door de toe- passing van e-health. De doorlooptijd van een behandeling kan aanzienlijk behandeling kent een wenselijk e-heal- thfiliaal. In de psychiatrie bijvoorbeeld mens: technisch is meer mogelijk dan behandelaren in feite aan kunnen. >>> het internet gebruikt wordt om zorg te verkort worden en daardoor kunnen verbeteren of uit te voeren. In veel ge- wachtlijsten eindelijk ingelopen wor- vallen kan een deel van de behandeling den. Iemand met een alcoholverslaving worden ondersteund of zelfs vervangen die na veel vijven en zessen het besluit door online therapie. Er is veel aan- had genomen om er iets aan te gaan dacht voor e-health, maar vooralsnog doen, werd voorheen bij de desbetref- lijkt dat vooral voort te komen uit de fende instanties opgevangen met een obstakels op de weg naar grootscha- kort gesprekje van twintig minuten en lige implementatie in de gezondheids- een afspraak voor een intakegesprek zorg in plaats van te kijken naar de vele over vier weken. Dankzij e-healthmo- kansen die e-health kan bieden voor dules kan deze persoon na hetzelfde de volle breedte van de gezondheids- korte gesprek en een eigen inlogcode zorg. E-health betekent niet alleen dat zelf alvast aan de gang, bijvoorbeeld de patiënt zich via het internet kan met het bijhouden van een digitaal dag- laten informeren (wat in publicaties boekje om in te schatten hoe groot het GastbijdraGe DocCare Zorg voor digitalisering en dataprocessing DocCare (per 1 januari aanstaande als van de beschikbaarheid, integriteit en MDC DocCare door het leven) richten vertrouwelijkheid van alle informatie zich op de documentlogistiek van al- die nodig is om patiënten van verant- lerlei organisaties met een hoge docu- woorde zorg te voorzien. “De applica- mentintensiteit. De gezondheidszorg is tie, Patientrecords van AnyDoc, die er daar één van en met het oog op de MDC DocCare gebruikt voor de creatie invoering van elektronische patiën- van de content voor het zorginforma- tendossiers een belangrijk marktseg- tiesysteem, voldoet aan deze eisen. ment voor MDC DocCare. Algemeen AnyDoc is een Amerikaanse soft- manager Johan Scherpenborg vertelt: wareleverancier die zijn sporen heeft “Digitalisering en dataprocessing zijn verdiend in de Amerikaanse en Euro- de kerncompententies van ons bedrijf. pese gezondheidszorg. AnyDoc’s data Johan Scherpenborg, Algemeen Manager Het digitaliseren van patiëntgegevens Alex Boonen, Manager Sales capture- en classificatie-oplossingen E en elektronisch patiëntendossier, landelijk of niet, staat of valt bij het digitaal beschikbaar zijn van alle pati- uit het papieren dossier past in de filo- sofie van het EPD om ‘anytime and any- where’ de zorgverlener van patiëntge- DocCare transformeert data tot ge- wenste informatie. Deze content kan in willekeurig formaat, bijvoorbeeld hebben diverse onderscheidingen ge- wonnen en zijn op veel gebieden de standaard”, vertelt Scherpenborg. ëntgegevens. Maar hoe realiseer je dat gevens te voorzien.” “Dagelijks worden pdf, jpg of tiff worden aangeboden aan op efficiënte en integere wijze? hier tussen de 100- en 150.000 docu- de zorginformatiesystemen die op het Voordelen Bij de invoering van het landelijk EPD menten verwerkt”, licht manager sales EPD aangesloten zijn. Boonen schetst de voordelen van digi- (Elektronisch Patiënten Dossier) staat Alex Boonen verder toe. “Dat komt niet talisering en dataprocessing van pati- de gegevensuitwisseling tussen artsen alleen in fysieke vorm binnen, maar ePd en veiligheid ëntgegevens: centraal, met als doel de juiste behan- ook digitaal. Voor de fysieke stroom Het EPD is eigenlijk een verbinding “Informatie is sneller beschikbaar, deling te kunnen bieden aan patiënten. verzorgen we de scanvoorbereiding en naar een index die leidt naar patiënt- plaats en tijd onafhankelijk; Informa- Kritische succesfactor voor een opti- de daadwerkelijke digitalisering. Een- gegevens. Deze gegevens zijn lokaal tie is betrouwbaarder; Integriteit is ge- male gegevensuitwisseling is het digi- maal digitaal wordt vervolgens de clas- opgeslagen bij de zorgverlener of zor- borgd; Optimale gegevensuitwisseling taal beschikbaar zijn van alle patiëntge- sificatie oftwel de typering van het do- ginstelling. Het EPD is dus geen dos- mogelijk zowel intramuraal als extra- gevens, dus ook datgene wat op papier cument uitgevoerd. Met geavanceerde sier waarin alle gegevens centaal lig- muraal; Substantiële beheerskostenda- is gegeven. Echter elk ziekenhuis heeft technieken zoals OCR en ICR wordt de gen opgeslagen, maar een netwerk ling door automatische classificatie en kilometers meters archief in papier en data vanaf de verschillende documen- waarmee deze gegevens ontsloten en indexering; Besparing in fysieke archi- vele gigabytes aan e-mails en attach- ten verwerkt (indexatie) tot voor de uitgewisseld worden. Dit beveiligde veringsruimte.” ments. De oplossing klinkt eenvoudig: zorgverlener noodzakelijke gegevens.” netwerk wordt het landelijk schakel- “Deze voordelen komen ten goede aan digitalisering. Maar hoe realiseer je dat Het unieke van deze toepassing is dat punt (LSP) genoemd. Voorwaarde de behandeling van de patiënt en dat op een efficiënte en verantwoorde wijze ook de bodytekst van e-mails én even- voor aansluiting op dit EPD is dat zor- zou toch de belangrijkste reden voor zonder daarbij concessies te doen aan tuele attachments op eenzelfde wijze ginformatiesystemen moeten voldoen zorgverleners en zorginstellingen moe- vertrouwelijkheid en integriteit van de kunnen worden verwerkt. Ongeacht aan de eisen voor een Goed Beheerd ten zijn om de stap naar het EPD te zet- patiëntgegevens? Medical Data Care en wat de informatiedragers zijn; MDC Zorgsysteem (GBZ): het waarborgen ten”, sluit Scherpenborg af. n
  • Een publicatie van Reflex Uitgeverij Medische Technologie 15 >>> Sterker nog: naarmate de techniek zorg zal dat voor een extra nieuwe voortschrijdt, zal de rol van de coach lijn zorgen, waarbij patiënten direct wellicht nog minimaler worden, meer via het internet zorg geboden wordt. een bewaker van het digitale proces dan Daarmee verdwijnt de menselijke een concrete hulpverlener. Ook de wijze factor in de zorg echter niet: een luis- van communiceren verandert: in plaats terend oor zal er altijd blijven. Maar van mondeling gebeurt veel op schrift. er zijn genoeg mensen die allereerst Dat betekent dat zorgverleners zich zelf met een probleem aan de slag wil- goed moeten realiseren wat opgeschre- len en daarvoor prima uit de voeten ven wordt, ook al omdat het geheugen kunnen met een e-healthapplicatie. van een computer eenduidig is. Met het opzetten van e-health creëert een zorg- Veiligheid organisatie een nieuw communicatie- Grootschalige toepassing zal echter kanaal. Dat is er echter wel een die een geen kwestie van enkele dagen zijn. Het enorme impact heeft op de complete verzet tegen de invoering van het Elek- organisatie. Goede communicatie en af- tronisch Patiëntendossier (EPD) is daar heid van zeer per- oktober maakte stemming over behandelingen en regis- mede een getuige van. Kwetsbaarheid soonlijke gegevens? Er toenmalig demissi- tratie kunnen een flinke kwaliteitswinst en veiligheid van persoonlijke gegevens zijn organisaties die met de onair minister Klink van en doelmatigheid opleveren. Aanslui- die worden opgeslagen zijn punten die persoonlijke gegevens van een pa- VWS bekend dat zorgverleners tingen creëren en koppelingen maken, zeker aandacht behoeven. Zorgen over tiënt een logincode aanmaken, waar- die onnodig via het EPD medische zoals dat in de wereld van het internet de beveiliging van patiëntengegevens mee de persoon in kwestie een eigen af- gegevens inzien, zware straffen kun- de dagelijkse gang van zaken is. worden vaak gesteld tegenover een gestemd pakket voorgeschoteld krijgt. nen krijgen. Zo lopen ze de kans de grootschalige invoering van e-health. Die pagina wordt dus opgebouwd aan bevoegdheid hun vak uit te oefenen te e-personeel Veel mensen zijn huiverig als het gaat de hand van bij de zorgorganisatie be- verliezen. Klink vond deze strenge aan- De inzet van het internet en computer- om zeer persoonlijke gegevens, die in kende gegevens van de patiënt. pak nodig ‘gelet op de grote privacy- en ondersteunende therapieën maakt het een goed beveiligde computer makke- maatschappelijke schade die misbruik mogelijk dat veel meer patiënten door lijker voor de wereld te kijk zouden lig- de weg effenen van het EPD door een zorgverlener kan dezelfde therapeut behandeld kun- gen dan in een archiefkast in een zie- Aansluiting bij het EPD gebeurt nu nog veroorzaken.’ Hij kwam daarmee ook nen worden. Daarmee wordt meteen kenhuis. Organisaties die met e-health op vrijwillige basis, maar in de toekomst tegemoet aan een wens van de Tweede duidelijk wat hét grote voordeel van een duidelijke stap hebben gezet, heb- worden zorgverleners wettelijk ver- Kamer. In hetzelfde wetsvoorstel re- e-health is. Met het oog op de huidige ben vaak uit nood een eigen digitaal pa- plicht om zich aan te sluiten. Commu- gelde de minister eveneens dat zorg- en toekomstige krapte op de arbeids- tiëntendossier op moeten zetten, omdat nicatie tussen artsen onderling, maar verzekeraars die eigenaar worden van markt in de zorg is de ontwikkeling het landelijk EPD complex te technisch met het oog op e-health ook tussen arts een zorginstelling nooit het EPD van van e-health meer noodzakelijk dan bleek en bovendien achter de feiten aan of behandelaar en patiënt zal met groot- een patiënt mogen inzien. Het lijken dat het een aardige toevoeging op het lijkt te lopen. Voor organisaties die nu schalige invoering van het EPD zeker duidelijk stappen om allerlei bezwa- bestaande zorgpakket is. Het gebruik met e-health aan de slag willen, ligt makkelijker worden. Uiteraard wordt ren, die het EPD en daarmee een groot- van internet zal steeds meer geïnte- daar dan ook een grote uitdaging: hoe geluisterd naar de stem van hen die scheepse en functioneel relevant inzet greerd worden in veel punten in de stem je verschillende systemen goed op zich zorgen maken over het verkwan- van e-health tegengaan, uit de weg zorg: naast de eerste- en tweedelijns- elkaar af? Hoe waarborg je de veilig- selen van persoonlijke gegevens. Begin te ruimen. n GastbijdraGe Medtronic Zorg via internet heeft de toekomst M edisch-technologisch bedrijf Medtronic is een innovatieve onderneming. “Als je kijkt naar onze mee kunnen we patiënten die asymp- tomatisch zijn, screenen op bepaalde hartziektes die in de toekomst een innovatie, dan komt meer dan de helft probleem zouden kunnen opleveren. van onze omzet van producten die we Dat kan zowel voor de gezondheids- in de laatste twee jaar hebben ontwik- zorgsystemen als voor de patiënt een keld. Dat is een totaal andere product- enorme oplossing zijn,” aldus Rob cyclus dan in de farmawereld. Die ten Hoedt. kunnen veel en veel langer met hun Met e-health oplossingen kan een pati- patenten doorlopen en dan pas weer ënt 24 uur per dag gevolgd worden. Dit op zoek gaan naar de volgende block- geeft patiënten meer vrijheid en het buster. Dat is voor ons niet het geval. geeft hen de rust dat ze continu wor- Wij kunnen dus geen beat missen, als den gecontroleerd. Ook geeft het de het gaat om innovatie. Je kunt ons een ziekenhuizen meer ruimte. Vorig jaar beetje vergelijken met de IT-industrie, werd bijvoorbeeld een nieuwe behan- maar dan in een zwaar gereguleerde deling voor diabetes type 1 geïntrodu- gezondheidszorgomgeving,” zegt Rob ceerd. Daarbij is het mogelijk om met ten Hoedt, President Europa en Cen- continue glucosemonitoring (CGM) traal-Azië bij Medtronic. iedere vijf seconden de glucosewaar- Het bedrijf gelooft in de toekomst des in het bloed te meten. Met deze van e-health. “We doen er al veel aan, techniek komt de kunstmatige alvlees- maar we moeten nog een tandje bijzet- klier een stuk dichterbij. De informa- ten.” E-health is één van de oplossin- tie voor de arts wordt daarnaast ook Al met al voelen gebruikers zich met Daar zijn dus nog veel ontwikkelings- gen voor de vergrijzing en de druk op betrouwbaarder, waardoor de behan- de ‘digitale zorg’ meer betrokken en mogelijkheden voor ons als bedrijf. de ziekenhuisbudgetten. Er zijn tegen- deling van de diabetespatiënt steeds krijgen ze een beter inzicht in hun ei- De behandeling wordt aangevuld met woordig uitgebreide patiëntmonito- beter wordt. Vooral bij kinderen, met gen glucosewaardes. Ook de arts heeft e-health, waarmee we een partner zijn ring mogelijkheden. Zo hoeft een pa- vaak sterk wisselende glucosewaar- een beter inzicht in hoe de patiënt en voor alle gezondheidszorgsystemen in tiënt minder vaak naar het ziekenhuis. des, is deze nieuwe manier van dia- zijn/haar diabetes zich ontwikkelen. de wereld. Een partner die op zoek is “Je brengt een beetje het ziekenhuis betesbehandeling een uitkomst. Door Zodra iemand op het spreekuur bij de naar een manier die patiënten goede naar de patiënt toe. Als je kijkt wat we middel van thuismonitoring, zoals arts komt, gaat het ook een stuk snel- zorg kan bieden, zonder dat het alle- op dit gebied aan het doen zijn, komen met het Carelink-platform voor insu- ler. Doordat veel informatie al bekend maal heel veel geld moet gaan kosten. we allereerst bij wat wij de “Reveal”- linepomppatiënten, kan de arts daar- is, verloopt de behandeling efficiënter. Financiering is op dit gebied de groot- technologie noemen. Dat zijn kleine, naast patiënten beter in de gaten hou- “Diabetes is een uitgebreide patholo- ste beperking. Niet acceptatie. Wij zijn implanteerbare apparaatjes die kriti- den en de behandeling richten op het gie, waar wij middels onze pompjes part of the solution voor de gezond- sche functies in het lichaam kunnen normaliseren van glucosewaardes. nu al een oplossing bieden, en met heidszorg van de toekomst en zeker meten, met name hartfuncties. Daar- Dit leidt weer tot minder complicaties. nieuwe pompen in de nabije toekomst. niet part of the problem.” n
  • 16 Medische Technologie Een publicatie van Reflex Uitgeverij GastbijdraGe MOVIR Wie houdt de dokter gezond? M edische innovaties hebben meestal betrekking op de gezond- heid en revalidatie van de patiënt. Om deze zorg goed te kunnen verlenen, zijn ook artsen nodig. Hoogopgeleide, gespe- cialiseerde mensen met tientallen jaren studie ter voorbereiding op hun profes- sionaliteit. Er is dus veel aan gelegen dat ook de medicus zelf gezond blijft. Artsen maken veelal lange werkdagen en hebben daarbij vaak zowel fysiek als mentaal een hoge belasting. Het risico van arbeidsongeschiktheid is dan ook reëel. Reden voor arbeidson- geschiktheidsverzekeraar Movir om te investeren in de gezondheid van haar (veelal medische) verzekerden. Dit doet zij dan ook al enkele jaren. Om dit preventiebeleid te verankeren in de or- ganisatie heeft Movir onlangs preven- tiemanager Peter Gordijn aangesteld. Hij coördineert intern het Platform Preventie dat structurele en concrete resultaten moet borgen. Prismabril Peter Gordijn, preventiemanager Platform Preventie, Movir Frits Schmidt, teammanager Medisch Advies, Movir Uit onderzoek van Bureau Terzet blijkt reau Terzet en Optergo aangegaan om kijkt. En met succes. Na 4 weken bleek daarvan de meest voorkomende. Het dat 65% van de tandartsen klachten deze situatie te verbeteren. Hieruit 38% van de proefpersonen geen nek- is dus voor de verzekerde én voor Mo- heeft aan het bewegingsapparaat, is de zogenaamde prismabril voort- klachten meer te hebben. Movir finan- vir cruciaal om te investeren in de psy- specifiek de nek. 42% heeft hoofdpijn- gekomen. Een bril met ingeslepen cierde niet alleen het onderzoek, maar chische gezondheid.” klachten na een dag werken. Daarop prisma’s waardoor de tandarts zonder ook het optometrisch onderzoek voor Hiervoor werkt de arbeidsonge- is Movir een samenwerking met bu- het hoofd te buigen toch naar beneden haar relaties. Gordijn: “Arbeidsduur schiktheidsverzekeraar samen met wordt bij tandartsen vaak gemeten verschillende onafhankelijke provi- Advertentie in stoeluren. Onze verwachting is dat ders. Deze ontwikkelen in opdracht met deze aanpassing het aantal stoe- van Movir tools die de geestelijke ge- luren significant kan stijgen.” zondheid monitoren en bevorderen (zie kader). Schmidt: “De samenwer- Kno-unit kingsscan bijvoorbeeld geeft inzicht Een andere groep met duidelijke fy- in de mate en kwaliteit van onder- sieke klachten zijn Keel-, Neus- en linge samenwerking. De oorzaak van Oorartsen (KNO). Peter Gordijn: “Uit psychische klachten ligt niet zelden een steekproef bleek dat ongeveer in gebrekkige samenwerking tussen 50% last heeft van de schouders. Dit professionals. Soms leidt dit zelfs tot komt neer op zo’n 250 KNO-artsen onderlinge conflicten. Ook daarvoor Health die (dagelijks) schouderklachten heb- hebben we een tool. Een korte online Stel dat ik eHealth gebruik: ben bij het uitvoeren van operatieve vragenlijst die als basis dient voor een wie betaalt dat? ingrepen.” Op initiatief van KNO-art- counselingadvies.” sen verbonden aan Ziekenhuis Groep Bovendien biedt Movir verzekerden Patienten die via internet Hoe staat het met uw eHealth? Twente (ZGT) is Movir gevraagd te en hun gezinsleden kosteloos telefoni- hun ziekenhuisgegevens participeren bij de herinrichting van sche en online counseling. Volkomen inzien: kan dat? 9 februari 2011: haar OK-unit met als doel: het optima- discreet, 24 uur per dag, 365 dagen per liseren van de werkomstandigheden. jaar. Hoogopgeleide counselors bieden Een huisarts die via Congres van en voor artsen “Inmiddels is de implementatie van ondersteuning voor zowel zakelijke als internet een specialist over zorg op afstand dit project in volle gang. Er is een ergo- nomisch verantwoorde unit ontwik- privégerelateerde issues. “We zien aan de uptake en de tevredenheid dat deze consulteert: werkt dat? keld; een innovatie op het gebied van dienst in een grote behoefte voorziet. Voor veel artsen is eHealth nog een ver-van- operatieve ingrepen en verrichtingen Uit een recente meting blijkt dat 64% mijn-bed show. Terwijl ICT-toepassingen in de door KNO-artsen. van de respondenten contact opneemt zorg steeds dichterbij komen. Voorlopers onder Deze innovatie zal door gebruik in met werkgerelateerde problemen. de artsen kennen de winst van zorg op afstand. de toekomst zeker bijdragen aan de 88% geeft zelfs aan dat de counseling arbeidsduur en gezondheid van de heeft bijgedragen aan voorkoming van Zij delen op dit congres graag hun ervaringen KNO-arts.” een ziekmelding. n met collega’s. Psyche voor meer informatie zie: Maar niet alleen de lichamelijke risi- www.knmg.nl/congres/ehealth co’s op arbeidsongeschiktheid krijgen Recent ontwikkelde aandacht. Ook de mentale gezondheid preventietools in opdracht speelt een grote rol in het voorkomen van Movir van arbeidsongeschiktheid. Medisch adviseur Frits Schmidt: “Werkdruk, • online voedingscoach conflicten, stress zijn allemaal moge- • effectief vergaderen lijke oorzaken van psychische uitval. • telefonische mediation scan Bijna eenderde van onze verzeker- • MBTI-scan: inzicht in gedragsvoorkeuren den die zich arbeidsongeschikt mel- • Plezier Stress Balans meter den, kampt met psychische klachten. • Vitaliteitsmonitor: meet en vergroot vitaliteit Surmenage of burn-outklachten zijn
  • Een publicatie van Reflex Uitgeverij Medische Technologie 17 artikel zelfstandige klinieken Privékliniek of ziekenhuisketen? AUTEUR: COR DOL D e aanwezigheid van privéklinieken in de afgelopen jaren toont aan dat specialisatie een toekomst heeft. Maar is liberalisering van de gezondheids- zorg een goede zaak voor de kwaliteit van onze zorg? Het idee achter de opzet van privékli- nieken is dat ze dankzij gerichte inno- vatieve en kwalitatief goede apparatuur kunnen uitblinken en zo een meer- waarde vervullen voor consumenten. Er zijn bijvoorbeeld speciale orthope- dische klinieken en veel patiënten zijn bereid om ver te reizen om deze klinie- ken te visiteren. Veel van deze klinie- ken worden opgezet door specialisten die graag op eigen benen willen staan. “Zij vinden het juist prettig om te inno- veren en om de zorg te bieden zoals zij vinden dat dat het beste is”, stelt woord- voerder Marijn Lamers van de ZKN (Zelfstandige Klinieken Nederland). Volgens Lamers is het voor zelfstandige de vrije markt snel verspeeld. Verzeke- bijvoorbeeld blijft de infrastructuur en ziekenhuizen gaan constateren dat ze klinieken makkelijker om innovaties in ringsmaatschappijen vragen eveneens de multidisciplinaire aanpak van het over een groep specialisten beschik- het vakgebied door te voeren in verge- om verantwoording. Lamers denkt dat ziekenhuis nodig. “Complexe zorg ver- ken die werkelijk iets extra kunnen. lijking met de collegae in de reguliere de liberalisering en specialisatie ver- eist een team.” Die worden gefaciliteerd en zo kan dat ziekenhuizen. De zelfstandige specia- der zal doorzetten: “Reguliere zieken- groeien. Dat is deels afhankelijk van de listen zijn als het ware ondernemers en huizen blijven wel bestaan, maar dat goedkoper? specialist en het team daar omheen. Op hoeven voor het gebruiken van nieuwe zullen er in de toekomst minder zijn. Wat betreft de marktwerking gelooft die manier krijg je concentratie, liever hulpmiddelen geen toestemming te Ziekenhuizen zullen zich gaan speciali- Smits niet in het goedkoper zijn van dan specialisatie. Daar hebben deze vragen als zij vinden dat bepaalde in- seren en zo dat meer complexe zorg en een privékliniek. “Het zou goedkoper ambitieuze specialisten vaak wel weer novaties nodig zijn. Uiteraard staan ze acute zorg overblijven. Juist de zorg die zijn omdat je de hoge overheadkosten de infrastructuur van het ziekenhuis niet boven de wet, maar intern is het goed te plannen valt, als kijkoperaties van het ziekenhuis kwijt bent. Maar een voor nodig.” eenvoudiger te regelen door kortere of orthopedische ingrepen, is goed en privékliniek heeft ook een overhead lijnen. “Er geldt dezelfde wet- en regel- snel op te zetten en te regelen. Beter als nodig, moet ook factureren en heeft Privé of keten? geving, dus een innovatie kan alleen in- wanneer je alles tegelijk en een beetje ICT nodig. Als groot ziekenhuis zijn we Als het gaat om innovatie en de ont- gevoerd worden als het de goedkeuring doet.” Het vooroordeel van de kosten? behoorlijk concurrerend. Ik ga me pas wikkeling en het gebruik van medi- heeft van overheidswege. De randvoor- “Je ziet dat zelfstandige klinieken tot zorgen maken als iemand een klein zie- sche technologie, is een investering waarden zijn dezelfde, de zorg moet twintig procent kostenreductie maken kenhuis neerzet met vier OK’s en zegt nodig. En dat vraagt weer om een aan identieke voorwaarden voldoen.” ten opzichte van reguliere ziekenhui- dat hij zich gaat richten op vijf aan- grote patiëntenstroom. Een privékli- Het doen van onderzoek is niet uitslui- zen. Dat bespaart de maatschappij een doeningen.” Op dat moment kan een niek kan prima werken als de klacht tend voorbehouden aan (academische) hoop geld.” efficiencyslag gemaakt worden, maar eenduidig is en patiënten weten dat ze ziekenhuizen, maar gebeurt ook in het regulier ziekenhuis blijft in de ogen daar goed geholpen worden. “Maar er privéklinieken. De zelfstandige speci- Team vereist van Smits vervolgens nodig om juist bestaat geen pijn-op-de-borst-kliniek. alisten zeggen vaak goede contacten in Algemeen directeur Paul Smits van het mensen met meerdere aandoeningen te Als je die op zou willen zetten heb je het buitenland te hebben, hebben een Maasstad Ziekenhuis te Rotterdam kunnen helpen: een diabetespatiënt die een speciale CT-scanner nodig. Het naam hoog te houden en staan open vindt dat het met de groei van het aan- een nieuwe heup nodig heeft, is beter af kan niet zo zijn dat je die maar één voor nieuwe ontwikkelingen. tal privéklinieken wel losloopt. “Ik hoor in een regulier ziekenhuis. Technisch keer per dag gebruikt, want dan is het er wel over, maar uiteindelijk valt het gezien kan een privékliniek die opera- een hele dure. Je moet dus grote volu- Tweedeling? volgens mij wel mee, buiten de bekende tie ook prima verrichten, maar juist de mes draaien om dat er uit te kunnen Liberalisering van de gezondheidszorg terreinen van plastische chirurgie en multidisciplinaire kijk van reguliere halen. Plus zo’n apparaat vraagt om kan leiden tot een toenemende twee- orthopedie. Als je een privékliniek goed ziekenhuizen geeft in dit geval voor speciale voorzieningen, zoals stroom- deling. In feite kan iedereen in Neder- opzet, zul je een bepaalde groep pati- Smits de doorslag. voorziening en een geschikte ruimte. land een eigen kliniek opstarten en de ënten best kunnen behandelen. Veel Dan hebben we het nog niet eens over terechte vraag is of de samenleving mensen komen echter naar een zie- naast elkaar ondersteunende diensten, zoals een la- daar, als het gaat om kwaliteit in de kenhuis met ‘pijn in de buik’. Daarvoor Toch kunnen privéklinieken en regu- boratorium.” Het klinkt eenvoudig om zorg, blij mee moet zijn. Lamers geeft moet je niet in een privékliniek zijn.” liere ziekenhuizen prima naast elkaar een privékliniek te starten, maar zo aan de ZKN de professionalisering en Smits ziet ook dat het ouder worden bestaan. Een privékliniek die het re- eenvoudig is het niet. Smits vindt dan kwaliteit juist ook wil waarborgen. Aan van de bevolking en daarmee gepaard guliere ziekenhuis echt concurrentie ook dat onderschat wordt waar een apparatuur worden strenge voorwaar- gaande groei van het aantal chronisch aandoet in het hart van de business, regulier ziekenhuis in de praktijk mee den gesteld, er zijn veel waarborgen zieken ook voor het reguliere zieken- ziet Smits niet snel ontstaan. Hij ver- bezig is: het Maasstad bijvoorbeeld ingebouwd. Een goede naam is zeker in huis spreekt. Voor grote buikoperaties wacht dat een deel van patiënten zal pleegt nieuwbouw voor 240 miljoen en verdwijnen naar privéklinieken en de zet daar voor 70 miljoen aan appara- technologie zal daarbij een helpende tuur in, plus een enorme druk op het hand bieden, omdat het makkelijker computernetwerk en het ziekenhuis en veiliger wordt. De status van het re- is daarnaast met 3.000 werknemers guliere ziekenhuis blijft gehandhaafd: een grote werkgever. “En dan vind ik de complexiteit van de aandoeningen eigenlijk nog dat het te klein is. Liever van patiënten neemt toe. En de kennis zie ik in Nederland een keten van zo’n navenant. Dat geldt echter ook voor de vier grote ziekenhuizen, dan kun je specialisten in de privéklinieken, maar echt iets goeds neerzetten om de com- de dagelijkse ervaring met een aandoe- plexiteit van de wereld aan te kunnen. ning als diabetes kan beduidend min- En er gaat de komende tien jaar veel op der zijn. Gaan ziekenhuizen zichzelf ons afkomen. In mijn ogen is zelfs mijn dan meer specialiseren? “Ik denk dat ziekenhuis daarvoor te klein.” n
  • 18 Medische Technologie Een publicatie van Reflex Uitgeverij artikel social media Concrete invulling voor abstracte begrippen AUTEUR: COR DOL niet altijd bezocht door de doelgroep waar ze in feite S ocial media als Hyves, Facebook en LinkedIn worden vooral gezien als leuke mogelijkheden om relaties te on- voor gemaakt zijn. Verder kan veel content op een andere manier aangebo- derhouden. Maar hoe kunnen ze helpen den worden. Social media de gezondheidszorg te verbeteren? zijn hangplekken en dus Breedband-internet en mobiel internet vindplaatsen voor infor- geven ons de mogelijkheid om continu matie. Zorginstellingen digitaal bereikbaar te zijn. Communi- doen er goed aan om com- catie via het web verschuift de laatste munities te faciliteren om jaren steeds meer van het inmiddels vrij zo ervaringen en informa- ouderwetse e-mailen naar de snellere tie te delen met patiënten social media. Daarmee verandert ook de en hun familie. Abstracte manier van communiceren, het wordt begrippen als ‘vraagge- een dialoog van velen naar velen en vice stuurd’, ‘cliënt centraal’ en versa. Informatie wordt veel toegankelij- ‘empowerment’ krijgen op ker: delen is het nieuwe woord. Meer en die manier een concrete meer komen ook bedrijven en instellin- invulling. gen tot het inzicht dat social media een uitdagend communicatiemiddel zijn. kun je helpen om de community te faci- groot publiek. Social media inspireren Mayo clinic literen. Wat vaak nog geleerd moet wor- zorgaanbieders tot het ontwikkelen De Amerikaanse Mayo Clinic wordt experimenteren den is webcare: hoe reageer je en inter- van allerlei nieuwe concepten: digitale vaak aangehaald als voorbeeld van hoe Liesbeth Meijnckens is expert, die ook venieer je in een discussie die gaat over poli’s en zelfmanagement-tools bij- een zorginstelling social media kan ge- dagelijks in zorgorganisaties aan het je organisatie of merk? Welke bijdrage voorbeeld. En in oktober meldden zich bruiken. Liesbeth Meijnckens: “Ze zor- werk is met het onderwerp social me- kun enwil je leveren? En: wat doe je met 25.000 nieuwe orgaandonoren dankzij gen ervoor dat ze via veel verschillende dia. “In feite is het niet meer dan een negatieve uitingen over je organisatie of een actie op Hyves. Meijnckens: “Het kanalen zichtbaar en vindbaar zijn, ook communicatiemiddel en het gaat er medewerkers? Iedere communicatie- vereist een omslag in de wijze van com- de communicatie aangaan en online een om hoe je het middel kunt gebruiken professional behoort de spelregels van municeren. Het is direct interactief en community creëren van medewerkers, om je doelstellingen te realiseren. Deze webcare te kennen en de geleerde les- dat is het meest ingewikkeld. Een af- behandelstaf, patiënten, naasten. Dat vraag komt vanuit allerlei instellingen sen uit de beschikbare casussen. deling communicatie is gewend te re- gebeurt bijvoorbeeld via sharingmayo, in het brede spectrum van de zorg. Je gisseren en te sturen welke informatie een blog waarin mensen hun ‘mayover- moet het instrument eerst goed leren Praktijkgevallen naar buiten wordt gebracht. Het gaat nu haal’ delen. Gefaciliteerd door de kliniek kennen voordat je kunt bepalen wat je Voorbeelden zijn er genoeg. Patiënten en van informeren naar wederzijds com- om uiteindelijk een bepaalde reputatie er eigenlijk mee kan.” Dat lijkt vanzelf- hun familie organiseren zich actief op municeren en social media vormt een op te bouwen.” Onlangs zocht het UMC sprekend, maar is het niet. Er wordt de Hyves. Soms in samenwerking met een extra zendkanaal. Om de volle potentie Radboud contact met de Mayo Clinic suggestie gewekt dat veel organisatie patiëntenorganisatie. Via social media van social media te gebruiken kost tijd; om kennis en kunde over de inzet van social media al inzetten als volwaardig delen patiënten hun persoonlijke erva- daar zijn we nu nog niet. Het vraagt om social media te delen. In oktober ging communicatiemiddel, maar er wordt ringen: zo krijgen ze feedback en steun daadwerkelijke verdieping in de doel- het Global Social Media Health Network vooral veel geëxperimenteerd. In die en betekenen tegelijkertijd ook iets voor groep en relaties opbouwen.” officieel van start. Door de inzet van so- fase zitten veel organisaties: ga eerst anderen. Artsen houden spreekuur cial media wi het internationale netwerk eens kennismaken, ervaring opdoen en via twitter: snel en efficiënt antwoord. Van abstract naar concreet zich inzetten om wereldwijd de gezond- zien wat je doelgroepen doen op social Medewerkers van zorgorganisaties pre- Social media kunnen gebruikt worden om heid te bevorderen en de gezondheids- media. Vanuit organisaties bestaat de senteren zich op social media om daar een groot bereik te creëren, de informatie zorg te verbeteren. Allerlei zorggerela- neiging om direct zelf iets te maken en informatie en foto’s of video’s te delen. wordt beschikbaar op plekken waar veel teerde organisaties worden opgeroepen te ontwikkelen. Maar soms wordt het Online platforms als YouTube worden mensen zijn. Niet iedereen komt naar om zich aan te sluiten bij het netwerk om gesprek al gevoerd op de social media gebruikt om relevante informatie vind- de website van een zorgverlener. Sterker kennis en ervaring over de inzet van so- en hoef je alleen maar aan te sluiten, of baar en toegankelijk te maken voor een nog: websites van ziekenhuizen worden cial media in de zorg te delen. n GastbijdraGe UNIT4 ECD voor transparantie en communicatie Digitaal communiceren met iemand in een verpleeghuis of instelling voor gehandicaptenzorg. Of inzicht krijgen in gegevens. Het kan. U NIT4 ontwikkelt en levert be- drijfssoftware. Peter Rouwhorst is commercieel verantwoordelijk voor tgegevens en dus de behoefte hebben om in het elektronisch cliëntendossier mee te kijken. “Veel ouders vinden het zou je kunnen stellen dat deze trend de uiteindelijke kwaliteit van de zorg ten goede komt. “Zorginstellingen de gezondheidszorg, waarvoor het be- bijvoorbeeld van belang om te weten willen ook opener zijn en meer vertel- drijf een elektronisch cliëntendossier welke activiteiten hun kind in een in- len waar ze mee bezig zijn. Daar past heeft ontwikkeld. Softwaretoepas- stelling voor gehandicapten ontplooit. de ontwikkeling van een elektronisch singen voor het ‘care’ segment, ter on- Wat doet hij vandaag, wat gebeurt er cliëntendossier prima bij. Een maat- derscheiding van het ‘cure’ segment, met hem? Kan ik wellicht met hem schappelijke verantwoording.” Het dat zich duidelijk richt op genezing. communiceren? Een grote omslag, te systeem biedt verschillende modali- “Care gaat over langdurige zorg. Pati- vergelijken met het invoeren van in- teiten: software om een elektronisch ënten in een verpleeghuis of bewoners ternetbankieren.” zorgleefplan op te stellen en gegevens van een gehandicapteninstelling. Aan vast te leggen, maar ook om te com- deze markt bieden wij UNIT4 Cura, Toename kwaliteit municeren. Met de aansluiting op het een elektronisch cliëntendossier.” Met de invoering van een ECD als Landelijk Schakel Punt (LSP) is bre- Het ECD was lang het persoonlijke UNIT4 Cura neemt de kwaliteit van dere toepassing mogelijk. De veilig- domein van een zorginstelling: de ge- registratie toe, omdat de zorgverle- heid is ook in het ECD gewaarborgd: gevens werden door zorgverleners ge- ners weten dat er over hun schouder gebruikers krijgen een login die te registreerd en voor hun eigen werk bij- wordt meegekeken. Daarmee zijn ze vergelijken is met die van het huidige gehouden. Nu ontstaat meer de trend zich ook meer bewust van wat opge- bankwezen. n dat familie, zoals kinderen of juist ou- schreven wordt en handelen daar ook Peter Rouwhorst, Commercieel Directeur Gezondheidszorg ders, graag inzicht willen in de cliën- meer naar. Helemaal doorvertaald
  • Een publicatie van Reflex Uitgeverij Medische Technologie 19 artikel Innovatie Award Zorgtotaal en Zorg & ICT Nonprofit en profit sector vinden elkaar AUTEUR: ANNELIES ROON Award opgesplitst in zes segmenten: er ‘het meest’ toe doet. Maar de jury is revalidatie, verpleging, voeding, facili- zeer divers samengesteld: van profes- E lke twee jaar komen twee vakbeur- zen voor professionals in de zorg sa- men onder één dak: Zorgtotaal en Zorg tair, ICT en technologie. Voor alle seg- menten geldt ondermeer het criterium dat de innovaties direct inzetbaar en soren tot consultants tot diëtisten. We hebben bij elkaar dus voldoende kennis om een zinnig oordeel te vellen.” & ICT. Zorgtotaal richt zich op iedereen algemeen bruikbaar moeten zijn en bo- “De mooiste innovaties zijn de innova- die werkzaam is in de intramurale- en vendien moeten leiden tot kwaliteits- ties waardoor mensen met een beper- de thuiszorg; Zorg &ICT is een platform “Er bestaat enorm veel innovatie in de verbetering van het zorgproces en/of king toch een autonoom leven kunnen voor ICT toepassingen en -diensten in medische en verzorgende wereld. Deze de zorgomgeving. “Dat hoeven echt niet leiden”, vindt de juryvoorzitter. “Of de zorgsector. Vorig jaar werd tijdens prijs bedient feitelijk het snijvlak tus- altijd hele dure innovaties te zijn, zoals verbeteringen waarbij ICT -toepassin- deze beurzen voor de eerste keer de sen het bedrijfsleven en de zorg. Door de MRI scan er ooit één was”, onder- gen het verblijf in een ziekenhuis aan- ‘Innovatie Award Zorgtotaal en Zorg bepaalde innovaties aan te wijzen als streept Pranger. “Vorig jaar zat er onder merkelijk aangenamer kunnen maken. & ICT’ uitgereikt, een zeer direct en zeer geslaagd, geef je aan waar inno- de inzendingen een soort luchtbed dat Ik vind het prachtig om te zien hoe krachtig instrument om innovaties in vaties gevonden zijn die optimaal in gemakkelijk mee naar boven genomen de profit en non-profit sector elkaar de zorg te stimuleren en een brede be- bestaande behoeftes voorzien.” Op die kon worden waarmee het eigen bed op hierin vinden.” n kendheid te geven. manier krijgt het innovatieve werk in een juiste hoogte voor verzorging kon Elke exposant van de gezamenlijke de zorgbranche extra waardering, en worden ingesteld. Je kunt je thuissitu- Meer informatie beurs kan meedingen naar de Innova- worden bedrijven gestimuleerd om hun aties voorstellen waarbij zo’n innovatie Voor de Innovatie Award Zorgtotaal en Zorg & ICT tie Award. De prijs voorziet in meer- innovaties actief te promoten. een uitkomst is. Door de omvang en di- 2011 kan binnenkort weer worden ingezonden. dere behoeften, meent Rob Pranger, ju- Om geen appels met peren te vergelij- versiteit van het aanbod, is het heel las- www.zorgtotaal.nl. ryvoorzitter voor de Innovatie Award. ken is de inzending voor de Innovatie tig om een innovatie aan te wijzen die artikel Luc de Witte Langdurige zorg snakt naar vernieuwing Duidelijk is dat zaken in de zorg zullen moeten veranderen. Zeker voor de langdurige zorg. AUTEUR: COR DOL oplossingen! die nu hun weg naar de zorg vinden. Do- basis van dat contact wordt vastgesteld Rapporten te over, maar uiteindelijk motica kan bijvoorbeeld dementerende of er iemand langs moet komen. “Op L uc de Witte is hoogleraar technologie in de zorg, verbonden aan de Uni- versiteit van Maastricht en de Hoge- gaat het om oplossingen. Die ziet De Witte duidelijk in technologische op- lossingen die zorgprocessen kunnen ouderen waarschuwen dat het gas nog aanstaat of het bad overloopt. die manier kan veel efficiënter gewerkt worden. Het vraagt om een totale om- schakeling in het denken en proces- school Zuyd te Heerlen. Zeker met ondersteunen. “Maar er moeten ook an- sen in de zorg. Daar zit volgens mij de het oog op langdurige zorg (“eigenlijk dere zorgconcepten komen. We moeten grootste hindernis. Technisch kan heel alles wat zich buiten het ziekenhuis vormen vinden waarin mensen elkaar veel, maar de aanpassing van proces- afspeelt”) ziet hij dat veranderingen meer ondersteunen. Er wordt koorts- sen kost veel tijd.” Op termijn ziet De noodzakelijk zijn. “Als we zo doorgaan achtig gezocht naar vormen om het op Witte ook het gebruik van robots op- zullen we het niet kunnen volhouden. een andere manier te doen.” Veel oplos- komen. “Geen blikken zusters, maar De langdurige zorg-patiënten zullen in singen zoeken het in intelligente toepas- geautomatiseerde systemen die auto- toenemende mate in hun eigen woon- singen van het internet, zoals Health langer thuis wonen noom handelingen kunnen verrichten. omgeving moeten blijven. Als we de 2.0. “Het zijn uiteindelijk allemaal po- Langer thuis wonen is al een aantal ja- Zo is er een robot die automatisch hap- intramurale plekken, het personeel en gingen om meer regie en verantwoor- ren overheidsbeleid en technologie kan jes eten naar de mond van een patiënt het geld ervoor niet hebben, dan moet delijkheid bij de patiënt zelf te leggen. daarbij helpen. In de thuiszorg wordt brengt, die daar zo lang over kan en je iets anders verzinnen. Die trend is Verder wordt veel gewerkt met zorg op gebruik gemaakt van zogenoemde Zorg mag doen als hij wilt. Of een robot die duidelijk: er verschijnen voortdurend afstand met behulp van domotica.” De TV: de thuiszorgorganisatie komt niet een patiënt helpt met het aantrekken rapporten over het onderwerp.” technologische toepassingen in huis meer standaard langs, maar de patiënt van steunkousen. Waarom niet? Het zijn vaak afkomstig uit luxe gebruik, heeft via een tv-verbinding contact. Op maakt de zorg zelf juist menselijker.” n Advertentie Landelijk Congres Landelijk Congres Innovatieve Technologie Moderne in de Langdurende Zorg Dementiezorg Maak kennis met de mogelijkheden van zorgtechnologie! Innovaties in de zorg voor mensen met dementie 9 november 2010 - NBC in Nieuwegein 23 november 2010 - NBC in Nieuwegein Wat kan technologie betekenen voor 30 workshops over: Wat kunnen mensen met dementie 36 workshops over: de zelfredzaamheid van cliënten, voor Zelfredzaamheid nog wel? Die vraag krijgt speciale Ketenzorg nieuwe zorgconcepten en de beschik- Techniek in woonomgeving aandacht tijdens een nieuwe editie Kleinschalig wonen baarheid van zorg bij oplopende krapte Zorg op afstand van het landelijk congres Moderne Communicatie op de arbeidsmarkt? Een uniek congres- Monitoring en medische zorg thuis Dementiezorg. Vernieuwende ontwik- Activiteiten programma waarin de praktische Dwaaldetectie kelingen uit de dagelijkse dementie- Medicatie en behandeling mogelijkheden van zorgtechnologie Bewegen praktijk worden gecombineerd met de Speciale cliëntgroepen en de implementatie van techniek in Revalidatie laatste inzichten uit wetenschappelijk Familieparticipatie en mantelzorg het zorgproces centraal staan. Arbeidsondersteunende techniek onderzoek. Ontmoet mensen met Invloed omgevingsfactoren Elektronisch cliënten dossier uiteenlopende achtergronden, die één en techniek Keynote spreker: prof.dr. Luc de Witte, ding delen: betrokkenheid bij goede hoogleraar Technologie in de Zorg. dementiezorg. Meldt u vandaag nog aan via: www.studiearena.nl of bel 035-5394005. Meldt u vandaag nog aan via: www.studiearena.nl of bel 035-5394005. Partners:
  • Deze advertentie is mede mogelijk gemaakt door Reflex Uitgeverij Er gaat een wereld voor hen open Dankzij medische technologie kunnen mensen met een spierziekte... ….langer leven ….zich vrij bewegen Bij mensen met een spierziekte Een spierziekte beperkt men- verzwakken de ademhalingsspie- sen in hun bewegingsvrijheid en ren in de loop der jaren en wordt maakt hen afhankelijk van hulp. beademing noodzakelijk. Mede Gelukkig wordt deze hulp steeds dankzij beademingsapparatuur meer geboden door nieuwe tech- is de gemiddelde levensverwach- nologieën. Dankzij haar rolstoel ting voor jongens met de ziekte en andere technische aanpassin- van Duchenne, zoals Maik en gen is Anne vrij om te bewegen Niek, verhoogd van 20 naar 30 en zo min mogelijk afhankelijk jaar. van hulp. ….een behandeling krijgen ….langer zelfstandig wonen Medische technologie zorgt er- Dankzij technische aanpassingen voor dat medicatie effectiever kunnen mensen met een spier- toegepast kan worden. Antonio ziekte, zoals Wil, langer zelfstan- heeft de ziekte van Parkinson en dig wonen. Mensen die afhanke- krijgt sinds een paar jaar medi- lijk van een rolstoel zijn, kunnen catie rechtstreeks in zijn dunne bijvoorbeeld automatisch een darm door middel van een pomp. deur openen, met een afstands- Dankzij deze behandeling zijn de bediening het licht bedienen en mogelijkheden van Antonio sterk door tilliften in bed of in bad ge- verbeterd. holpen worden. Steun het Prinses Beatrix Fonds Meer dan 200.000 mensen in Nederland hebben een spierziekte of bewegingsstoornis. Patiënten met deze diagnose weten dat ze steeds verder achteruit gaan en er meestal geen genezing mogelijk is. Het Prinses Beatrix Fonds financiert wetenschappelijk onderzoek en zet zich in om de mogelijkheden voor patiënten te verbeteren. Help mee! Word donateur en meldt u aan op www.prinsesbeatrixfonds.nl. Ook als bedrijf kunt u het Prinses Beatrix Fonds steunen. Wij komen graag in contact met bedrijven die interesse hebben in een samen- werking. Er zijn verschillende sponsormogelijkheden, maar denk ook eens aan een kleine maandelijkse salarisdonatie of een collectebus bij de receptie van uw bedrijf. Samen met u denken we graag na over de beste manier van samenwerking. Neem contact met ons op via 070-3607607 of mail info@prinsesbeatrixfonds. www.prinsesbeatrixfonds.nl