BTT. Modül 10.Görüntü İşleme Cihazları

T.C. Mİ EĞİ M BAKANLIĞI LLÎ Tİ MEGEP (MESLEKİ İ M VE ÖĞ EĞ Tİ RETİ Sİ M STEMİ N Nİ GÜÇLENDİ LMESİ Rİ PROJESİ ) Bİ ŞM TEKNOLOJİ Lİİ LERİ GÖRÜNTÜ İLEME Cİ Ş HAZLARI ANKARA 2007

Milli Eğ Bakanlıı ğ tarafı geliş itim ndan tirilen modüller;  Talim ve Terbiye Kurulu Baş ğnı 02.06.2006 tarih ve 269 sayı Kararı kanlıın lı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğ itim Okul ve Kurumları kademeli olarak nda yaygı tılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğ nlaşrı retim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandı rmaya yönelik geliştirilmişöğretim materyalleridir (Ders Notlarır). dı  Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandı rmak ve bireysel öğrenmeye ş rehberlik etmek amacı öğ yla renme materyali olarak hazı rlanmı denenmek ve , geliş tirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğ itim Okul ve Kurumları nda ş uygulanmaya baş lanmı r. tı  Modüller teknolojik geliş melere paralel olarak, amaçlanan yeterliğ i kazandı rmak koş ile eğ ulu itim öğretim sı nda geliş rası tirilebilir ve yapı lması önerilen değ iklikler Bakanlı ilgili birime bildirilir. iş kta  Örgün ve yaygı eğ kurumlarıiş n itim , letmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik ı kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşlabilirler.  Bası ş ı r. lmımodüller, eğ kurumları öğ itim nda rencilere ücretsiz olarak dağ lı tı  Modüller hiçbir ş lamaz ve ücret karş ğ ıı ekilde ticari amaçla kullanı lında satı lamaz.

İ NDEKİ Çİ LER AÇIKLAMALAR ....................................................................................................................ii Gİ Ş.......................................................................................................................................1 Rİ 1. KAMERALAR.....................................................................................................................3 1.1. Dijital Kameralar (Dijital Fotoğ Makineleri) ...........................................................3 raf 1.1.1. Yapı ve Çeş sı itleri ................................................................................................. 4 1.1.2. Çalı İ ........................................................................................................9 ş lkesi ma 1.1.3. Aksesuarları ......................................................................................................... 14 1.1.4. Teknik Özellikleri ................................................................................................ 18 1.2. Dijital Video Kameralar (Camcorder) ........................................................................22 1.2.1. Yapı ve Çeş sı itleri ............................................................................................... 22 1.2.2. Çalı İ ...................................................................................................... 25 ş lkesi ma 1.2.3. Aksesuarları ......................................................................................................... 27 1.2.4. Teknik Özellikleri ................................................................................................ 28 1.3. Hafı Kartları za ............................................................................................................29 1.3.1. MMC ................................................................................................................... 29 1.3.2. SD ........................................................................................................................ 30 1.3.3. CF ........................................................................................................................ 31 1.3.4. Memory Stick ...................................................................................................... 32 UYGULAMA FAALİ YETİ .............................................................................................. 34 ÖLÇME VE DEĞ ERLENDİ RME ....................................................................................35 ÖĞ RENME FAALİ YETİ -2................................................................................................... 37 2. TARAYICILAR ................................................................................................................. 37 2.1. Tarayılar ................................................................................................................... 37 cı 2.1.1. Yapı ve Çeş sı itleri ............................................................................................... 37 2.1.2. Çalı İ ...................................................................................................... 40 ş lkesi ma 2.1.3. Teknik Özellikleri ................................................................................................ 42 2.2. Barkod Tarayı lar/Okuyucular .................................................................................. 43 cı 2.2.1. Yapı ve Çalı İ ...................................................................................... 44 ş lkesi sı ma 2.2.2. Teknik Özellikleri ................................................................................................ 45 UYGULAMA FAALİ YETİ .............................................................................................. 47 ÖLÇME VE DEĞ ERLENDİ RME ....................................................................................50 MODÜL DEĞ ERLENDİ RME .............................................................................................. 51 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 53 ÖNERİ LEN KAYNAKLAR.................................................................................................. 54 KAYNAKÇA .........................................................................................................................55 i

AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR KOD 481BB0018 ALAN Biliş Teknolojileri im DAL/MESLEK Alan Ortak MODÜLÜN ADI Disk Sürücüleri MODÜLÜN TANIMI Sayı ses ve görüntü kaydı sal yapan cihazlarla optik tarama işlemi gerçekleştiren cihazları teknik özelliklerini n anlatan öğrenme materyalidir. SÜRE 40/8 ÖN KOŞUL ş Yazılar modülünü almıolmak. cı Görüntü işleme cihazları n bağ sı yapmak nı lantını YETERLİ K Genel Amaç Bu modül ile fotoğ çekme ve optik tarama ilkelerine raf sahip görüntü işleme cihazları nıtanıyacak ve bilgisayara kurulumları yapacaksı z. nı nı MODÜLÜN AMACI Amaçlar ş 1. Dijital fotoğ ve dijital video makinelerini çalı raf ma biçimini öğ renecek, aksesuarları tanı nı yacak ve kullanabileceksiniz. ş 2. Tarayı cıve barkot okuyucuları yapını çalı n sı, ma biçimini öğrenecek ve bunlarıkullanabileceksiniz Ortam Görüntü iş leme cihazları tanı nı tmaya uygun bilgisayar EĞİ M ÖĞRETİ Tİ M laboratuarı . ORTAMLARI VE Donanı ve Yazım m lı DONANIMLARI  USB, paralel port ve PS/2 portu bağ ları lantı bulunan PC,  Dijital kamera, tarayı ve barkod okuyucu. cı Modül içinde ve sonunda verilen öğ retici sorularla ÖLÇME VE edindiğ bilgileri pekiş iniz tirecek, uygulama örneklerini ve DEĞERLENDİ RME testleri gerekli süre içinde tamamlayarak etkili öğ renmeyi gerçekleş tireceksiniz. ii

Gİ Ş Rİ Gİ Ş Rİ Sevgili Öğrenci, Çevrede olup biten olaylarıkaydetmek ve kalı kı cı lmak, teknolojik geliş sürecinde im ğı tur. İ geliş insanlın önemli uğ raş alanlarından olmuş lk tirilen fotoğ ve video raf makineleriyle siyah beyaz görüntü kaydıyapı labilirken ilerleyen yı llarda renk filtreleri geliştirilmiş renkli görüntü elde edilmiş Dijital teknolojinin geliş ve tir. imiyle birlikte ses ve video görüntüleri bilgisayar ortamı kolaylı iş nda kla lenebilecek biçimde kaydedilmeye ş başlanmı r.tı Görüntünün bilgisayar ortamı aktarı na labilmesiyle birlikte görüntü işleme cihazların nı meler yaş şr. Her ilerleyen yı birlikte daha hı ve kapasite oranları önemli geliş z nda anmı tı lla yüksek çözünürlüklü ve pikselli görüntüler elde etmeye olanak veren sayı resim sal ş işlemcileri geliştirilmeye baş lanmı r. Yüksek çözünürlük ve piksel oranıberaberinde tı ğ karmıve kayıortamları önemli geliş ş meler yaş şr. yüksek veri kapasitesini açı çı a t nda anmı tı Pek çok üretici kendi kayıstandardı kabul ettirmeye çalı ş bununla birlikte piyasaya ş ve t nı mı çok farklı t ortamları kayı kullanan görüntü iş leme cihazları sürülmüş tür. Bu modülle sizlere durağ ve hareketli görüntü kaydıyapan dijital görüntüleme an cihazları bu cihazlarda kullanı kayı teknolojileri, aksesuarları ve kurulumları , lan t anlatılacaktı r. Görüntü İ şleme Cihazları 1

2

ÖĞRENME FAALİ YETİ –1 ÖĞRENME FAALİ YETİ -1 AMAÇ ş Dijital fotoğraf ve dijital video makinelerini çalıma biçimini öğ renecek, aksesuarları tanı nı yacak ve kullanabileceksiniz. ARAŞTIRMA  35 mm film üzerine analog kayıyapan fotoğ makineleriyle dijital kameraları t raf ı rı karş tın. laş  şı Dijital kameralarla birlikte ne gibi üstünlüklerin geldiğ sı f içinde tartın. ini nı  ı Hangisiyle elde edilen görüntünün daha kolay taş nabildiğ ve iş ini lenebildiğini araşrı tın.  Analog fotoğ çekimi yapan makinelerde piksel ve çözünürlük kavramları n raf nı olup olmadıı , dijital makineyle kaydedilen bir resmin çekilen fotoğ n tüm ğ nı rafı ayrı ları içerip içermediğ öğ ntı nı ini renin. 1. KAMERALAR 1.1. Dijital Kameralar (Dijital Fotoğ Makineleri) raf Dijital kameralar, 35 mm’lik film bantları üzerine analog çekim yapan ve temel olarak mercek düzeneğ mekanik bir aksama sahip olan, fotoğ makinelerinden farklı iyle raf olarak elektronik kayı yapan cihazlardı Örneğ çektiğ t r. in, iniz bir fotoğrafıe-posta yoluyla ı arkadaş nı göndermeyi düş larıza ünüyorsanı fotoğ n bilgisayar tarafı z rafı ndan anlaşlabilir bir dile çevrilmesi gerekir. Bu dil bildiğ imiz üzere ‘0’ ve ‘1’ kodları ndan oluş ikilik sayı an dijital bilgi kümesidir. Ş 1.1’de çeş dijital kameralar gösterilmiş sistemine dayalı ekil itli tir. Ş 1.1: Çeş dijital fotoğ makineleri ekil itli raf 3

1.1.1. Yapı ve Çeş sı itleri Film bandı üzerine analog çekim yapan kameralar, merceklerinin çekim alanı giren na tüm bilgiyi alı Dolayıyla gerçeğ en yakı çekim iş analog kameralarla gerçekleş r. sı e n lemi ir. Ancak iş lenmesi zor olan bu sürekli bilginin bilgisayar ortamı aktarıp kolaylı na lı kla ı lenebilir duruma getirilmesi gerekir. Sürekli analog bilgi yıında insan ğnı taşnabilir ve iş ğ ı gözünün algı layamadı çok fazla ayrı ve birbirini tekrar eden bilgi kümeleri bulunur. ntı Analog bilginin belli aralı örneklenmesi, birbirini yineleyen kımları ve gereksiz kta sı n ayrı larıelenmesiyle ‘1’ ve ‘0’ kodları çevrilen sayı bilgi elde edilir. ntı n na sal Genel olarak iki tür dijital kamera bulunmaktadı Ş 1.2’de yalnı tek bir açı r. ekil zca dan ı layan klasik dijital kameranı yapı gösterilmiş Ş 1.6’da ise çekim yapma olanağ sağ n sı tir. ekil ndan farklı ş içinde değ tirilebilir lensler bulunan ve dolayıyla tek bir odak noktası iş sı bakı layan dijital SLR (Single Lens Reflex) kameranı yapı açılarıelde etmeyi sağ n sı gösterilmiş tir. Ş 1.2: Dijital kameranı yapı ekil n sı Dijital kameranıyapında genel olarak ş parçalar yer alı n sı u r: Lens Ünitesi: İ çerisinde sı ralıbiçimde, farklıboyutlarda çok küçük merceklerin bulunduğ ve ığ kılması sağ ş ı rı nı layan kımdı(Bk. Ş 1.3). ın u sı r ekil Ş 1.4: CCD resim algı cı ekil layısı Ş 1.3: Iş ı lens ünitesinden geçmesi ekil ın ğ 4

CCD (Charge Coupled Device): Lens ünitesinden geçen ık bir tür ık algı cı ş ı şı layısı olan CCD üzerine düş Algı cı n üzerinde bulunan ığ duyarlımalzeme üzerine şa ı er. layını düş ıkla orantı olarak elektron üretilir. Iş a duyarlı malzemenin her bir en ş ı ı ğ lı fotohücresinde, yüklenen elektron miktarı orantı lıolarak ADC (Analog-Digital yla Converter-Analog Sayı Dönüş sal türücü) çı ş ı kında dijital sinyal elde edilir. Analog kameralarda yer alan film bandı n iş gören kım burası r. Dolayıyla dijital nı ini sı dı sı kameraları en önemli ve çözünürlük kalitesini belirleyen parçasır. n dı Dijital Görüntüleme İlemcisi (DIGIC): CCD ya da CMOS gibi bir resim ş algı cı tarafı layısı ndan dijital bilgiye çevrilen resmi yüksek hı zlarda iş leyerek resim üzerinde çeş iş itli lemleri gerçekleş ve hafı kartı kaydeden parçadı tiren za na r. LCD (Liquid Crystal Display): Vizör ekranı ndan izlenen görüntünün dijital bir kopyası üzerinde oluş nı turan ekrandı Böylece çekilecek resmin daha geniş r. boyutlu hali bu ekranlar yardı yla izlenebilir. mı Hafı Kartı SD, MS, za : MMC, CF ve XD Picture Card gibi çeş itleri bulunan elektronik kayı kartı r. Genelde Flash t dı Memory olarak adlandılı rırlar. Kaydedilebilir ROM belleklerin yapına sahip olup veriler seri sı olarak kaydedilir ve okunur. Ş 1.5: Dijital kamera ve video kamera ekil cihazları kullanı çeş hafı kartları nda lan itli za Dijital SLR kameralarda yer alan en önemli fark, ayarlanabilir aynalar yardı yla mı vizör ekranı ndan görünen görüntünün farklı lardan çekilebilmesidir. Dijital kameraları açı n ş ilkesi adlıbölümde dijital SLR bir kameranı nası çalı ğ ş ıayrı lıolarak çalı ma n l tı ntı anlatı şr. lmı tı 5

Ş 1.6: Dijital SLR kameranı yapı ekil n sı CMOS (Complementary Metal Oxide Semiconductor) Resim Algı cı: Iş a layısı ı ğ malzeme üzerine düş elektronlar aracığ pikseller üretilir. Bu algı cı lıı duyarlı en yla layıda üretilen her bir piksel için birkaç adet transistör kullanır. CCD resim algı cı nda ADC lı layıları kullanırken CMOS sinyali dijital olduğ lı undan dönüş türücüye gerek yoktur. Şekil 1.7’de CMOS dijital dönüş türücü ve CMOS devrenin resim algı cı, renk filtresi ve layısı mercek katmanı ile iliş kisi gösterilmiş tir. (A) (B) Ş 1.7: (A) CMOS dijital dönüş ekil türücü, (B) Resim algı cı üzerine renk filtresi geçirilmiş layısı Araşrma Ödevi: Piyasada satı dijital kameralarda çoğ tı lan unlukla hangi resim algı cını kullanı ğnı tın. CCD ve CMOS algı cı n kullanı ğ ve aynı ldıı araşrı ldıı layısın layıları ı rmaya çalın.şı teknik özelliklere sahip dijital kameralarıfiyat/performans açından karş tı sı laş Üretici firmaları birbirinden ayrı tasarı çizgileri ve her türlü kullanı zevkine n lan m cı hitap etme politikası sonucu piyasaya sürekli olarak çok farklıdijital kamera modelleri sürülmektedir. Ş 1.8 ve 1.10’da farklı tür dijital kamera gösterilmiş bu kameraları ekil iki ve n ş önemli öğeleri açıklanmı r. tı 6

Ş 1.8: Dijital bir kamerada yer alan genel öğ ekil eler (1) LCD ekrandı Çekilecek görüntünün bir kopyası ekranda oluş r. bu turulur. (2) Dijital veri aktarı terminalidir. Çoğ dijital kamerada bulunur ve bilgisayar, m u yazı gibi aygı kablo aracığ bağ ı kurmayı lar. USB, FireWire gibi bağ cı tlara lıyla lantı sağ lantı arayüzleri en sıtercih edilen standartlardı k r. (3) DC giriş terminalidir. Bataryanı bitmesi ya da azalması n durumunda 110-220VAC şş ehir ebekesinden adaptör aracığ uygun seviyede (3,6,9,12Vdc gibi) DC gerilim elde lııyla ş edilebilir ve bu giriş yardı yla harici besleme sağ mı lanmıolur. (4) Görüntü (video) ve ses (audio) bilgilerinin analog olarak iletilmesini sağlayan A/V çı şterminalidir. Televizyon, video oynatı, vb. aygı kı cı tlara görüntü ve ses aktarı için mı kullanır. Böylece çektiğ lı iniz bir görüntüyü A/V giriş bulunan bir televizyonda hemen i izleyebilirsiniz. (5) Vizör ekranır. LCD ekranı dı kullanmak istemediğ durumlarda vizör ekrandan iniz çekim alanı izleyebilirsiniz. nı (6) Hareketli video çekimi, fotoğ çekimi, özel sahne çekimi ve çekilen görüntülerin raf oynatı lması iş gibi levleri yerine getiren anahtardı Modelden modele değ iklik gösterebilir. r. iş (7) Zoom anahtarı r. Odaklanan görüntüyü yakı tı dı nlaşrmak amacı kullanır. Dijital yla lı kameralarda iki tür büyütme (zoom) iş vardı(Bk. Teknik Özellikler). levi r (8) Kamera modeline göre değ kenlik gösteren ve kameranı içindeki yazımı iş n lı kullanarak çeş menü iş itli lemlerini yapmayısağlayan kontrol anahtarır. Örnek olarak dı kameranı menü seçenekleri arası gezinmeyi, flaş makro çekim özelliklerini açma- n nda ve kapamayızamanlamalı , otomatik çekim yapmayıseçilen tercihleri onaylamayıvb. iş , , lemleri sağlar. 7

Ş 1.9 ve 1.10’da dijital SLR bir kameranıfarklı lardan görünüş verilmiş ekil n açı ü tir. Ş 1.9: Dijital SLR bir kameranı flaşve objektifi kapalı k durumdayken önden ekil n ı /açı görünüşü Ş 1.10: Dijital SLR kameranı diğ açı ekil n er lardan görünüş ü (1) Deklanş düğ ör mesidir. Çekim iş lemini baş latmak için kullanır. lı (2) Farklı çekim ve izleme modları ayarlamak için kullanı anahtardı nı lan r. (3) Flaşbellek kartı n ve yüksek akı nı m/saat oranı sahip batarya ya da pillerin na takı ğ yuvadı Yuvanı kapağ açmak için kapağ kı zı yönünde hareket ettirmek ı ı ı rmı ok ldı r. n nı gerekir. (4) Dijital giriş kı A/V ve DCin terminallerinin bulunduğ yuvadı Kapağ kı zı /çı ş ı rmı , u r. ok yönünde hareket ettirerek açabilirsiniz. 8

NOT: Dijital kameraları modeline göre batarya ve flaşbellek yuvasın, n nı /çış dijital giriş kı A/V ve DCin gibi terminallerin kullanı farklık gösterebilir. Ne tür , mı lı bellek kartı n ya da bataryanı kullanı ğ bunları nasıtakı ğ ya da kapakları nası ı ldıı nı n ldı, n l n l açı ğgibi bilgiler dijital kameralarıkullanı kı ı ldı n m lavuzları yer almaktadı nda r. Araşrma Ödevi: Bir dijital kamera kullanı kı tı m lavuzu elde edin ve kullanı bellek lan /çı ş kartı, bataryayı resim algı cını dijital giriş kı terminalinin türünü, baş nı , layısı, ka terminalinin bulunup bulunmadıı ğnıraporlayı Bataryanı ve bellek kartı n nası n. n nı l takı ğ resimli olarak raporunuzda gösterin. ı ldını 1.1.2. Çalı İ ş lkesi ma Gerek film kameralarda gerekse dijital kameralarda görüntünün bir kopyası n nı oluşturulmasıilkesi aynır. Bu iş için birkaç sı dı lem ralımercekten oluş lens ünitesi an kullanır. lı şbükey mercek içinden geçen ın yardı yla gerçek resim biçimlendirilir. Elde ş ı Dı mı edilen resim ığ mercek içinde nasıhareket ettiğ bağ olarak değ ir. Iş ı mercek şı ın iş ın ğ l ine lı içindeki hareketi iki unsurdan etkilenir: ı - Iş huzmesinin lense giriş sı k açı - Lensin yapı sı Nesneden merceğ yansı ığ mercek içine giriş sı yan ş ı ın e açı nesneyle mercek arası ndaki mesafeye göre değ ir (Bk. Ş 1.11). Mercek nesneye yaklaşğnda mercek dına çı tıı şı kan iş ekil ın huzmeleri daha uzak noktada buluş Bu durum elde edilen kopyanı büyümesine şı ur. n neden olur. Mercek nesneden uzaklaşğ tıı mercekten çı ın huzmeleri daha yakı kan şı nda n noktada buluş Böylece resmin kopyası ur. küçülür. (A) (B) Ş 1.11: (A) Mercek nesneye yakı (B) Mercek nesneden uzaklaşrıyor ekil n, tılı 9

kan ın huzmeleri şı Mercekten çı kesişmeleri gereken noktada buluş mayacak şekilde yüzeye çarpacak olursa elde edilen kopyada bulanı k meydana gelir (Bz. Ş klı ekil 1.12). Örneğ kameranı nesneye çok fazla in, n yaklaşrı tılması durumunda görüntüde bulunı k meydana geldiğ görülür. klı i Şekil 1.11A’da nesne mercekten uzaklaşğnda ı ın şı tı mercekten çıkan huzmeleri perdenin önüne düş ecek açı da Ş 1.12: Mercekten geçen ın ekil şı kılacak ve görüntü bulanı acaktı Ş rı klaş r. ekil huzmelerinin kılma açı nı rı ları n 1.11B’de ise nesne merceğ yaklaşrı ğ ı e tıldında değ imi ve bulanı ğ neden olması iş klıa kan ın huzmeleri perdenin ş ı mercekten çı arkasında buluş acak açı kılacak ve da rı görüntü bulanıolacaktı k r. Görünür ık bilindiğ üzere kı zı mor arası değ en bir renk tayfı sahiptir. şı i rmı ve nda iş na Her renk farklı kılma değ bir rı erine sahiptir. Renkler merceğ içinden geçerken farklı in kıldı ndan tek mercekle oluş rı kları turulan resmin kopyası renk bozulmalarımeydana nda gelecektir. İ bu nedenle gerçeğ en yakı resmin elde edilmesi için kameralarda birden şte e n fazla mercek kullanır. Ana renklerin istenilen ş lı ekilde kılması rı nısağ lamak için farklı malzemelerden üretilen mercekler kullanır. Her mercek renkleri farklıekilde kı ğ ş ı lı rdından merceklerin birleştirilmesiyle doğ renk değ ru erlerine sahip resim kopyası edilir. elde Aş ı ş ı ağdaki ekillerde mekanik aksamı ndan dolayıdaha karmaş olan dijital SLR bir k ş kameranıçalı ilkesi gösterilmiş n ma tir. (A) (B) Ş 1.13: (A) Iş yansıcı ayna yardı yla bakıaçını ekil ı k tı ana mı ş sı ayarlamayı layan odaklama sağ ekranı yansılı (B) Vizör üzerinde resmin gerçek bir örneğ oluş na tır, i turulur (A) (B) Ş 1.14: (A) Daha ufak bir aynaya yansılan resmin bir görüntüsüyle lenslerin en iyi ş ekil tı ekilde odaklanması lanı (B) Lenslerin içinden geçen ık miktarı sağ r, şı hesaplanarak en uygun pozlama süresi belirlenir 10

(A) (B) Ş 1.15: (A) Deklanş bası ğnda Aperture denen diyafram sayesinde lensin ekil öre ldıı açma/kapama değ ayarlanı (B) Yansıcı ayna kalkar ve ığn yol alması sağ eri r, tı ana şı ı nı lar (A) (B) Ş 1.16: (A) Shutter diye adlandılan perde ığn resim algı cına varması sağ (B) ekil rı şıı layısı nı lar, Iş filtre üzerine çarpar ve gerekli olan ık geçirilir ı k şı (A) (B) (C) Ş 1.17: (A) Resim algı cı ığelektriğ çevirir ve DIGIC’e yollar, (B) Resim DIGIC ekil layısış ı ı e tarafı ndan yüksek hı iş zda lenir ve bellek kartı n ilgili adresine yazır (C) Resmin tutulduğ nı lı u bellek kartı ğı Makine çekim için hazı rlandı nda vizör üzerinden ya da LCD ekran üzerinden çekilecek görüntüyü izlemek için ayna düzeneğ yardı yla resmin bir kopyası turulur. i mı oluş ndan yansılan ık buzlu bir camla kaplı tı ş ı Ana ayna tarafı olan odaklama ekranı gönderilir na (Bk. Ş 1.13). ekil CMOS üzerinde AF algı cı vardı AF yardı ını mcış olumsuz hava koş ı layısı r. ulları nda lmasıamacı kullanı bir ındı Daha küçük bir ayna ş r. ı odaklamanı daha iyi yapı n yla lan yardı yla AF algı cına gönderilen resmin bir örneğ yardı yla lenslere AF yardı mı layısı i mı mcı ını ş (odaklama sinyali) gönderilir (Bk. Ş 1.14). ı ekil Hem 35mm film kameralarda hem de dijital kameralarda diyafram (aperture) ve lens ı(shutter) bulunmaktadı Kamerada yer alan ık ölçme algı cı şı açma/kapama kapağ r. layısı yardı yla diyafram ayarlanarak lenslerin içinden geçecek olan ık miktarıbelirlenir. şı mı Ayrı lens açma/kapama kapağ ayarlanarak içeri giren ığn süresi belirlenir (Bk. Ş ı şı ı ca ekil 1.15). Deklanş tuş bası ğ ı ıyukarı ör una ldında diyafram ve lens açma/kapama kapağ da anlatı ğgibi belirlenen miktarda ığn içeri girmesini sağ Ana yansıcı ldıı şı ı lar. tı ayna kalkar ve 11

ık CCD ya da CMOS resim algı cına gelir. Ancak bundan önce kılaltı morötesi şı layı sı zı ve (görünür ık tayfı n dında kalan ınlar) ınlar bir filtre yardı yla elenir (Bk. Ş şı nı ş ı şı şı mı ekil 1.16). Resmin dijital bilgisi elde edildikten sonra bilgi dijital resim iş leyicisine (DIGIC) ve oradanda flash bellek kartı gönderilir (Bk. Ş 1.17). na ekil CCD ya da CMOS resim algı cı yarı layıları iletken teknolojiyle üretilmiş üzerlerinde ve milyonlarca fotohücresi, fotoeleman ya da piksel olarak adlandılan ığ duyarlı rı ş a ı diyot bulunan yongalardı(chip). r Gerçekte CCD ya da CMOS olsun her fotohücresi renk körüdür. Diğ bir ifadeyle er fotohücreler yalnı yüzeye çarpan ığ ş ş ı iddetine (parlaklı duyarlı ın k) zca olup renk algılama ildirler. Her bir fotohücresi Ş 1.18’de gösterildiğ gibi saf beyazdan özelliğ sahip değ ine ekil i saf siyaha 256 farklı tonuna duyarlır. gri dı Ş 1.18: Gri ölçeğ 256 farklı içerir ekil i ton Renkli resim elde etmek için pek çok algı cı layı önünde renk filtresi bulunur. Renk filtresi yardı yla ık üç temel renge (kı zı yeş mı ş ı rmı, il, mavi) ayrı rır. Dijital kamerada üç rengi de ş lı tı kaydetmenin çeş yolları itli vardı r. Yüksek kaliteli kameralarda her renk için layısıkullanır. Gelen ığ ş ıana ı ayrırenk algı cı lı ş renklerine ayrı ran bir düzenek yardı yla (beam tı mı splitter) her renk ilgili algı cı gönderilir. Her layı ya üç algı cı giden resim de aynıolmakla layıya birlikte, filtreler nedeniyle her algı cı layı yalnı zca temel renklerden birine yanı verir (Bkz. Ş t ekil Ş 1.19: Üç ana renkten diğ ekil er 1.20). renklerin elde edilmesi 12

Elde edilen üç ayrıresim üst üste bindirildiğinde gerçek resim elde edilmişolur. Bu tür kameraları en n büyük üstünlüğ her üç renginde ü gerçek piksel değ erlerinde kaydedilmesidir. Ancak bu yöntemi ır kullanan kameralar hem daha ağrdı hem de daha pahalı r. dı Ş 1.20: Iş ı ana renklerine ayrı rı ekil ın ğ ş lması her tı ve renk algı cında yalnı ilgili rengin gözükmesi layısı zca Bir baş yöntem tek bir algı cı n önünde kı zıyeş ve mavi filtreleri sı ka layını rmı, il rayla hı bir ş zlı ekilde döndürmektir. Algı cı ayrı layı üç resmi de hı ca kaydeder. Bu yöntemle de zlı her üç rengin gerçek piksel değ erleri kaydedilir. Ancak kameranıve hedefin durağ olması n an şartıvardı ki bu da elde tutulan kameralar ve hareketli nesnelerin çekimi için uygun r değ ildir. Ş 1.21: Üzerinde üç ayrı ekil renk filtresi bulunan dönen bir diskin gerçek görüntüyü taraması Bu her iki yöntem de profesyonel stüdyo fotoğ lıı rafçığ için uygun olmakla birlikte düş seviyeli ve daha ufak kameralar için pek uygulanabilir değ ük ildir. Temel renkleri kaydetmenin daha uygulanabilir ve tasarruflu bir yöntemi renk filtre dizisi (color filter array) diye adlandılan sabit bir filtre kullanmaktı Algı cı rmı, rı r. layı kı zı ı yeş ve mavi filtreli piksellere parçalanı Gerçek resmin renk değ il r. erleri hakkı yaklaş nda k bilgi elde etmek söz konusudur. Bu iş komş piksellere de bakmayı interpolation lem u ve diye adlandılan çok iyi bir tahminde bulunmayı rı gerektirir. En yaygı kullanı filtre paterni (iz) Bayer Filter Pattern olarak adlandılan n lan rı paterndir (Bk. Ş 1.22). Pikseller eş olarak dağlmamı r. Kı zı mavi piksellerin ı ş ekil it tı rmı ve 13

sayı kadar yeş piksel vardı Çünkü insan gözü her üç renge eş duyarlı değ sı il r. it kta ildir. Gerçek resme yaklaş abilmek için yeş piksellerden daha fazla bilgi almak gerekir. il Ş 1.22: Bayer filtresi ve büyütülmüş parçası ekil bir Her piksel yalnı kendi filtresinin karş ğ rengi kaydedebilir. Örneğ kı zı ıı zca ladı in rmı filtreli piksel kendisine çarpan kı zıığn parlaklınıbilir. Çekilen görüntünün her rmı ş ıı ğı pikselinin gerçek rengini bilmek için komş filtrelere bakır. Komş filtrelerdeki parlaklı u lı u k şiddetine göre gerçek renk tahmin edilir. Örnek vermek gerekirse, kı zıfiltreli piksel çok parlak ve komş yeş filtreli rmı u il pikselle mavi filtreli piksel de çok parlaksa çekilen görüntünün o andaki pikselinin beyaz renk olduğ belirlenir. Burada olay tamamen komş filtrelerin parlaklı ş u u k iddetleriyle ilgilidir. Hangi filtre daha parlaksa gerçek renk o filtrenin rengine yakı r. ndı Bu tekniğ kullanan kameralarda yalnı tek bir algı cı i zca layı kullanır ve tüm renk lı bilgisi tek seferde kaydedilir. Bu nedenle bu tür kameralar daha küçüktür, ucuzdur ve çok labilir. Ancak interpolation denen tahmin iş için çok farklı durumlarda rahatlı kullanı kla lemi zlı ş lemciye (DIGIC) gereksinim vardı hı çalı iş an r. 1.1.3. Aksesuarları Dijital kameraları kullanı esnekliğ sağ n m i layan ve bazıteknik özelliklerini kullanabilmek için gerekli olan aksesuarlar vardı Bu aksesuarlarıu ş ş ekilde sı r. ralayabiliriz:  Batarya ve Ş Cihazı arj Dijital kameralar modellerine göre farklı bataryalar kullanı Burada bilinmesi gereken r. ı mA/h (saat baş mA cinsinden akı değ na m) eridir. Dijital kameralar, film kameralara göre daha fazla enerjiye gereksinim duyduğ undan yüksek mA/h değ erine sahip batarya kullanı dı mA/h değ yükseldikçe daha fazla görüntü kaydı labilir, ancak fiyat da lmalır. eri yapı yükselir. Dijital kameranı kullandı batarya türüne göre ş cihazı ğı n arj kullanmak gerekir. Dijital kameralar çok fazla enerji harcadı ndan “akaline”gibi ş edilemeyen bataryalar tercih kları arj edilmez. Her ne kadar alkaline bataryalar uzun ömürlü olsa da dijital kameralar için uygun ildir. Genellikle LiIon (Lityum Ion), NiCad (Nikel Cadmiyum) ve NiMH (Nikel değ Metal Hydride) gibi ş edilebilir bataryalar kullanmak daha ekonomiktir. arj 14

NOT: Ş edilebilir bataryalar içinde en uzun ömürlü ve güvenilir olan arj NiMH bataryalardı Diğ r. erlerine göre yeni bir batarya teknolojisi olup çevreyi zehirleyen maddeler en aza indirgenmiş Özellikle NiCad bataryalarda yer alan Kadmiyum malzemesi tir. çevre için son derece zararlır. dı Ş 1.24: NB-3L serisi 790mA/h’lik LiIon ekil batarya ve ş cihazı arj Ş 1.23: AA serisi 2300mA/h’lik NiMH ekil bataryalar ve ş cihazı arj  FireWire ve USB Dijital Veri Aktarı Kabloları m Dijital kameraları elbette en güzel yanı n çektiğ görüntüleri anı bilgisayar gibi iniz nda bir baş dijital platforma aktarabilmesidir.. Bu iş için genellikle FireWire ve USB ka lem arayüzleri tercih edilir. Ş 1.25: Solda 4’ten 6’ya, ortada 9’dan 9’a, sağ 9’dan 6’ya iğ sayıüç farklı ekil da ne lı FireWire kablosu Ş 1.26: Dijital kamera bağ ekil lantınoktalarıfarklıolan iki ayrıUSB kablo 15

NOT: Kablosuz dijital veri iletimi standardı olan bluetooth teknolojisinin geliştirilmesiyle birlikte bazıdijital kameralara da bluetooth vericisi eklenmiş Böylece tir. bluetooth alısı cı olan cihazlara kablosuz görüntü aktarı gerçekleş mı tirilebilir.  Analog A/V Bilgisi Aktarı m Kabloları Dijital kameraları bir önemli özelliğ de n i analog çışverebilmeleridir. Böylece analog kı ses ve görüntü giriş sahip televizyonlarda ine çektiğiniz görüntüleri izleyebilirsiniz. Ayrı ca A/V giriş olmayan televizyonlara takı olan i lı video oynatıları ya da uydu alıları cı n cı n arkası bulunan A/V giriş yardı yla da nda leri mı görüntüleri televizyondan izlemeniz mümkündür. A/V kablosunda genellikle iki Ş 1.27: A/V kablosu ve A/V giriş ekil leri çı şbulunur. Sarı renkli olan video çı ş rı kı kıdı ve televizyon ya da video oynatısı n sarı cını ine takır. Diğ çı ş renkli video giriş lı er kı genellikle siyah renklidir ve beyaz ya da kı zı rmı renkli audio giriş takır. ine lı  DC Adaptör Dijital kameraları çoğ harici DC n u giriş sahiptir. Böylece bataryaya gerek ine kalmadan uygun DC adaptörüyle 110/220VAC şebeke geriliminden besleme alı nabilir. Ş 1.28: DC adaptör ve kablosu ekil  Flaş Dijital kameralarla gece çekimi yapı ğnda dâhili flaşyeterli gelmeyebilir. Bu ı ldı ğ yükseltmek için çok daha güçlü harici flaş kullanır. Harici ı durumda ortam parlaklı nı lar lı flaşdesteğ genellikle profesyonel çekim yapan makinelerde bulunur. Nası takı ğ ldıı i l nı öğ renmek için teknik kullanı klavuzuna bakı m n. 16

Ş 1.29: Düz ve halka yapında iki ayrı ekil sı harici flaş  Çok Amaçlıstasyon (Dock Station) İ Dijital kameranı TV’ye, bilgisayara, yazıya, vb. cihazlara veri aktarmak için zla cı sürekli kablo kullanmak istemiyorsanı çok amaçlıistasyonlardan kullanarak kablo z sıntından kurtulabilirsiniz. Eğ dijital kameranı sürekli olarak bilgisayara görüntü kı sı er zla aktarı yorsanı istasyonu bilgisayarı USB giriş bağ nı Kameranın istasyon z n ine larsı z. zı kullanma özelliğ varsa kameranı istasyonun üzerine takarsız. İ i zı nı stasyonla birlikte gelen uzaktan kumandayla ya da cihazı üzerinden veri aktarı , fotoğ gösterisi, kamera n mı raf pillerini dahili ş etme gibi pek çok iş yapabilirsiniz. arj lemi ş ı ğz ı Çok amaçlı istasyonlar harici beslemeyle çalır. Kullandını istasyonun kameranı uyumlu olması zla gerekir. Ayrı uyumlu bir yazıya da bağ ca cı lantıyapabilirsiniz. Ş 1.30: Üstte bir istasyonun önden ve arkadan görünüş altta uzaktan kumandalı ekil ü, bir baş istasyon ka 17

 Tripot Dijital kameranı sabit çekim yapmak zla istiyorsanıüç ayaklı z tripotlardan kullanabilirsiniz. Dijital kameraları altı tripotlara takı n nda lmaları nı sağ layan bağ lantıyuvası bulunur. Ş 1.31: Sabit çekim için tripot ekil 1.1.4. Teknik Özellikleri Piyasada birbirinden çok farklıteknik özelliklere sahip kameralar bulunmaktadı r. Aş ı bu özelliklerden öncelikli olanları klanmı r. ş ağda açı tı  Çözünürlük Dijital kameraları en önemli teknik özelliklerinden biri çözünürlük değ n eridir. Bir kameranı yakalayabildiğ ayrı n i ntımiktarıçözünürlük (resolution) olarak adlandılı rır. Kamera içinde yer alan CCD ya da CMOS resim algı cını sahip olduğ piksel sayı layı sın u sı kameranı çözünürlüğ belirler. Daha fazla piksel sayına sahip olan kameralar bozulma n ünü sı olmadan daha büyük boyutlu resimler çekebilir. erleri aş ı gibidir. 3,2 Megapiksellik bir kameranıbaşca çözünürlük değ n lı ağdaki 640X480: Resimlerin e-posta olarak gönderilmesi için uygundur. 1024X768: Yazı baskı için yeterli bir kalitedir. cı sı 1600X1200: Yaklaş iki milyon piksellik yüksek çözünürlüklü resim elde edilebilir. ık Bozulma olmadan 13,5X10 cm ebatları fotoğ baskı alı nda raf sı nabilir. 2048X1536: 3,2 Megapiksele yakı çok yüksek çözünürlüklü resim elde edilebilir. n Bozulma olmadan 17X13 cm ebatları fotoğ baskı alı nda raf sı nabilir. 18

Ş 1.32: Farklı ekil çözünürlükte resimlerin piksel değerlerinin karş tılması ı rı laş Örnek olarak 2048X1536 piksel çözünürlüğ ünde bir resmi ele alalı Böyle bir resim m; yatayda 2048, düş 1536 pikselden oluş eyde ur. 2048 x 1536 = 3145728 piksel = 3145728/1000000 = 3,15 Megapiksel ı Dijital fotoğ baskında inç (1 inch = 2,54cm) baş 300piksel basır. Bu raf sı na lı durumda; 2048/300 = 6,8inç 17cm 1536/300 = 5,1inç 13cm Dolayıyla 17X13 cm boyutları fotoğ baskı sı nda raf sı elde edilebilir. Soru: 11Mpiksel çözünürlüğ ünde çekilmiş fotoğ kaç cm ebatları fotoğ bir raf nda raf ı kâğ na özgün kalitesinde bası dı labilir? 11Mpiksellik fotoğ 4294X2516 çözünürlüğ raf ündedir. 4294/300 = 36,4cm 2516/300 = 21,3cm  KayıKalitesi t Dijital kameralar resimleri TIFF ya da JPEG formatı ndan birinde kaydeder. TIFF sışrı kı lmamıresim formatır. JPEG ise sı şrı ş ş tı dı kı lmıresim formatır. Dijital kameraları tı dı n büyük çoğ unluğ JPEG türünü kullanmakta olup kullanıya yüksek, orta ve düş gibi u cı ük 19

kalite ayarlarısunar. Tablo 1.1 size farklıresim boyutları tahmin edebileceğ dosya için iniz boyutları hakkı bir fikir sunacaktı nda r. Tablo 1.1: Farklıresim çözünürlükleri için farklı t kalitelerinde elde edilecek resim kayı boyutları Resim Boyutu TIFF JPEG JPEG (Sı şrı kı lmamı (Yüksek Kalite) tı ş ) (Orta Kalite) 640X480 1.0MB 300KB 90KB 800X600 1.5MB 500KB 130KB 1024X768 2.5MB 800KB 200KB 1600X1200 6.0MB 1.7MB 420KB Resim boyutunun hesaplanması ilgili bir örnek yapacak olursak; yla Resmin 1 pikselinde gerçek renk değ için 24 bitlik renk bilgisi vardı 8 bit kı zı eri r. rmı, 8 bit yeş ve 8 bit mavi renk içindir. 24 bit = 3 byte yapar. il Dolayıyla 1600X1200 çözünürlüğ sı ünde çekilmiş fotoğ n; bir rafı 1600 x 1200 = 1920000 pikseli bulunur. Toplam renk bilgisi; 1920000 x 3 = 5760000 byte = 5625 KB = 5,5 MB yapar. ş ı ğ zda ı Renk bilgisi dındaki bilgileri de hesapladımı Tablo 1.1’de gösterildiğ gibi i ünde sı şrı ş ı 1600X1200 çözünürlüğ kı lmamıresmin boyutu yaklaş 6 MB yapar. Kı adı tı k sa yla JPEG olarak bilinen sışrma formatı insan gözünün algı layamadıı ntı elenir ya ğ ayrı lar kı tı yla da birbirini tekrar eden bilgiler çı lı ve %80-90’lara varan sışrma iş kartır kı tı lemi gerçekleştirilir.  Zoom Dijital kameraları bir diğ teknik özelliğ hedefe yakı ma (zoom) değ n er ide nlaş erleridir. İ tür zoom özelliğ vardı ki i r:  Optik Zoom Bu yakı ma iş nlaş leviyle lens düzeneğ içindeki merceklerin konumu değ tirilerek i iş gerçek büyütme ve küçültme iş lemi yapır. Bazı lı dijital kameralarda 35 mm film kamera mercekleri kullanılmaktadır.  Dijital Zoom Bu yakı ma iş nlaş leviyle odaklanan görüntü dijital olarak büyütülür. Görüntü büyütüldükçe resmin araları otomatik olarak pikseller yerleş na tirilir. Gerçek büyütme değildir. Büyütme oranıölçeğ resim kalitesi düş inde er. Her kamerada optik zoom özelliğ bulunmayabilir. Optik zoom değ yükseldikçe i eri cihaz fiyatıda yükselir. Yakı ma oranı‘X’ harfiyle gösterilir. Optik zoom değ nlaş eri 20

yükseltildikçe Ş 1.1’de gösterildiğ gibi mercek dı doğ hareket ettirilir (nesneye ş ekil i arı ru ı yaklaş Böylece odaklanı görüntünün daha büyük bir kopyası r). lan resim algı cı üzerine layısı ı düşürülür. Mercek içeri doğ hareket ettikçe (nesneden uzaklaş görüntü küçülür, ancak ru r) daha geniş çekim alanı edilir. bir elde  FlaşBellek Dijital kameraları film kameralara göre en büyük üstünlüğ film bitmesi gibi bir n ü sıntı n olmaması r. Görüntüler flash bellek kartları dijital olarak kayde dildiğ kı nı dı na inden belleğ dolmasıdurumunda istenmeyen görüntüler silinerek yer açı in labilir. Farklıflash bellek kartları kullanan dijital kameralar bulunmaktadı Kamera hangi tür kartı r. destekliyorsa onu kullanmak gerekir. Dijital kameralar dahili hafı kartları gelir. İ za yla stendiğinde daha büyük bir hafı za kartıkullanılabilir. 8MB, 16MB, 32MB, 64MB, 128MB, 256MB, 512MB, 1GB, 2GB, 4GB, 8GB… değ erlerinde hafı kartları za bulmak mümkündür.  Video Oynatma ‘Dijital kamera’ deyimi her ne kadar dijital fotoğ makineleri için kullanı da bu raf lsa kameraları tek özelliğ durağ resimler çekmek değ n i an ildir. Dijital kameraları pek çoğ n u hareketli görüntü çekimi yapabilme özelliğ sahiptir. Ancak dijital kameralarda kullanı ine lan lemcisi dijital camcorder gibi video kameralarda kullanı iş görüntü iş leme iş lan lemci kadar ğı rı ş güçlü olmadı ndan görüntü çekimi sı rlandılmı r. Örnek vermek gerekirse pek çok nı tı dijital kameranı en yüksek görüntü çekim çözünürlüğ 640X480 piksel ve saniyede 30 n ü çerçevedir (30fps-frame per second). Ayrı pek çok dijital kamerada görüntü kalitesine ca rı ş göre çekim süresi de sı rlandılmı r. Örneğ 640X480 çözünürlükte 30sn, 320X240 nı tı in çözünürlükte 180sn süre sı rını bulunmaktadı r.  Kablosuz İ im letiş Yeni nesil dijital kameraları bazımodellerine kablosuz (wireless) veri iletiş n imi yapmayı layan bluetooth iş eklenmiş Böylece Bluetooth yoluyla kablosuz alı sağ levi tir. cı özelliğbulunan bir baş cihaza kablosuz görüntü aktarı gerçekleş i ka mı tirilebilir.  LCD Boyutu ve Nokta Sayı sı LCD ekran çekim yaparken görüntüleri oluş turmak, menü ayarları ayarlamak ve nı görüntüleri oynatmak için kullanı labilir. LCD boyutunun artması birlikte çekilen yla ı görüntülerin ön izlemesi daha rahat yapı labilir, ancak enerji tüketiminin artacağnı unutmamanıgerekir. z  PictBridge Bu özelliğ sahip dijital kameralar yardı yla aynı e mı özelliğ sahip yazılardan baskı e cı alı nabilir. PictBridge ortak bir standart olup bu özelliğ destekleyen herhangi bir yazı dan i cı baskıalmak mümkündür. PictBridge özelliğ kullanmak için bağ ini lantıuçları iki cihaza her 21

da uygun dijital veri kablosu (USB ya da FireWire’dan hangisi kullanıyorsa) kullanır. lı lı Kameranıüzerinde yer alan baskı uyla baskı lemi baş lı n tuş iş latır.  Odak (Focus) ve Açma Kapama Hı zı Sabit odaklıkameralar hareketli lens düzeneğ sahip değ ine ildir. Yüksek seviyeli makinelerse kamerayıilgili nesneye otomatik olarak odaklar. Çoğ kamera aydı k durumuna göre doğ açma kapama süresini belirleyebilir. Bazı u nlı ru gibi) diyaframdan geçecek ık şı durumlarda (sahnenin çok karanlı ya da çok aydı k olması k nlı nıelle ayarlama gerekebilir. Bir dijital kameranı ISO değ ık hassasiyetini eri ş ı miktarı n belirler. Geleneksel film kameralarda kullanı filmlerin ne kadarlı ık hassasiyetine sahip kş ı lan olduklarıüzerlerinde yazıdı ISO-100’lük bir dijital kamera ISO-100 film kullanan lı r. geleneksel film kamerayla aynış duyarlıı sahiptir. Yüksek ISO değ kameranı ığ ıkı ğna n şa ı eri daha duyarlı olması anlamı gelir ve daha karanlıanlarda resim çekilebilir. na k Bir kameranı en yüksek diyafram açma kapama oranı kadar ığ içeri gireceğ şı ın n ne ini kameranı ığ daha duyarlı n şaı olduğ ve düş ıklarda daha ük ş ı belirler. Düş diyfram oranı ük unu kaliteli görüntü alı nabileceğ gösterir. Ayrı yüksek hı hareket eden nesnelerin berrak ini ca zda bir ş ekilde ve duruyormuşgibi yakalanabilmesi için yüksek ISO ve düş açma kapama ük özelliğ sahip kameralar kullanı dı ine lmalı r. 1.2. Dijital Video Kameralar (Camcorder) Yüksek kalitede hareketli dijital video kayı yapabilen cihazlardı Dijital fotoğ tı r. raf makinelerinin hareketli görüntü çekebilmesi gibi dijital video kameralar da fotoğ raf çekebilir. 1.2.1. Yapı ve Çeş sı itleri Kullandı klarıkayı teknolojileri bakı ndan farklıdijital video kameralar vardı t mı r. Dijital video kameraları ilk versiyonlarıDijital 8 olarak adlandılan bir kayı formatı n rı t kullanan ve analog Hi 8 video kameraları varisi olan cihazlardı Dijital 8’in kaset bant n r. geniş i 8 mm’dir. liğ Ş 1.34: Dijital 8 video kamera (arka görünüş ekil ) Ş 1.33: Dijital 8 video kamera ekil Dijital 8 kayıformatı kullanan cihazlar Hi 8 analog kasetleri oynatabilme özelliğ t nı ine de sahiptir. Geliş teknolojiyle birlikte dijital kasetlerin boyutu küçültülmüşve MiniDV en 22

olarak adlandılan dijital kaset standardıgeliş rı tirilmiş MiniDV kaset teknolojisini tir. kullanan cihazları daha yeni bir teknolojiye sahip olmasısonucu bünyelerine günün n koş ulları uygun teknolojiler eklenmiş MiniDV’nin kaset bant geniş i 6 mm’dir. na tir. liğ Ş 1.35: MiniDV video kamera ekil Ş 1.36: MiniDV video kamera (arka görünüş ekil ) Dijital 8 ve MiniDV standardları n kaset yapı farklı nı ları olup her ikisi de 500 satı k rlı çözünürlüğ sahiptir. Dijital 8 kameralar MiniDV’lere göre birazcı daha büyük e k ölçülerdedir. Araşrma Ödevi: VHS, VHS-C, S-VHS, 8mm, Hi-8 gibi analog kayıyapan video tı t oynatıları çözünürlük değ cı n erlerini ve boyutları kaset kullanan dijital video oynatıları nı cı yla ı rı karş tın. laş Dijital kayı ortamıolarak CD ve DVD’lerin t yaygı ması özellikle DVD disklere uzun süreli nlaş ve yüksek kaliteli video kaydıyapı labilmesiyle birlikte kayı ortamıolarak DVD kullanan video oynatılar t cı tirilmiş MPEG-1 (Moving Picture Experts geliş tir. Group) sayı video sı şrma formatı VCD sal kı tı nda kalitesinde bir video görüntüsü 352X288 piksel ünde kaydedilirken, MPEG-2 sayı video çözünürlüğ sal sı şrma formatı DVD kalitesinde bir video kı tı nda görüntüsü 720X526 piksel çözünürlüğünde kaydedilmektedir. Dolayıyla 500 satı kalitesinde olan Dijital 8 sı r ve MiniDV’lerden biraz daha yüksek kaliteli bir kayı t Ş 1.37: DVD kaydedicili video ekil teknolojisi ortaya çı kmaktadır. kamera DVD disklerin önemli üstünlükleri vardı Kaydettiğ DVD diski kayıformatı r. iniz t nı destekleyen bir DVD oynatıda ya da bilgisayarda hiçbir dönüş cı türme yapmaya gerek kalmadan izleyebilirsiniz. DVD’li kaydedicilerde bilgi izler, üzerine kaydedildiğ inden görüntünün istenen bir noktası hemen gidilebilir. na 23

Araşrma Ödevi: Dijital video kaydedicilerinde yerden kazanç sağ tı lamak ve kayı t süresini uzatmak amacı MPEG diye adlandılan bir sı şrma formatı yla rı kı tı kullanır. Her bir lı film çerçevesi (frame) üç yoldan biriyle sı şrır. Bu sışrma yolları intraframe, kı lı tı kı tı ; predicted frame ve bidirectional frame olarak adlandılı Bu sışrma yolların rır. kıtı nı nıaraşrı Piyasada satı video oynatılardan bu sı şrma özelliklerini ve farkları tın. lan cı kıtı yolları kullananlara örnek bulun ve hangi yolun daha çok kullanı ğ öğ ı nı ldını renin. İ önce Japonya’da ve ardı lk ndan ABD’de baş layan yüksek tanımlamalı unluklu /yoğ (HD-High Definition) TV yayı yla birlikte yüksek çözünürlükte kayı yapan video nları t kameralar geliştirilmiş Standard bir VGA kalitesinde video görüntüsü 640 sütun ve 480 tir. satırdan oluşurken HD teknolojisiyle bu oran 1080i formatıiçin 1920X1440 değ erine kartı ş çı lmı r. HD kayıyapan video kameralar HDV kasetler kullanı tı t r. Ş 1.39: HD video kamera (arka görünüş ekil ) Ş 1.38: HD video kamera ekil Dijital kameraları yaş ğ en büyük sorun uzun süreli yüksek kaliteli film kaydı ı n adı yapmada yaş lan sorundur. Bunun nedeni kullanı kayımedyası n sı rlı anı lan t nı nı kapasitede ünde MPEG-2 sayı video sı şrma formatı 21 saate kadar oluşudur. DVD çözünürlüğ sal kı tı nda olarak HDD (Hard Disk Drive) kullanan video kameralar kayıyapabilen ve kayımedyası t t geliştirilmiş tir. HDD kapasitesinin yükseltilmesiyle birlikte kayı süresi de t yükseltilebilmektedir. Bu tür kameralarla çok yüksek çözünürlüklü (HD standardı video nda) çekimi yapabilmek te mümkündür. Ş ekil 1.40’da 30GB kapasiteli ve maksimum video boyutu 2016X1512 piksel olan bir video oynatı gösterilmiş cı tir. Ş 1.41: HDD video kamera (arka görünüş ekil ) Ş 1.40: HDD video kamera ekil Ş 1.42’de dijital video kameranı (camcorder) genel yapı gösterilmiş Dijital ekil n sı tir. kameraları yapıyla paralellik göstermekte olup en büyük farkları n sı yüksek kaliteli ve uzun süreli video çekimi yapabilmeleridir. Bunun nedeni yapı nda kullanı genişölçek ları lan 24

entegreli (LSI-Large Scale Integrated) sayı resim iş lemcisinin (DIGIC DV) dijital sal kameralarda kullanı resim iş lan lemcisinden daha kuvvetli olması r. dı Ş 1.42: Dijital video oynatısı n yapı ekil cını sı Genel bir video kamera cihazı temel bölümden oluş iki ur: Kamera Bölümü: Bu bölüm CCD’yi, mercekleri, yakı ma (zoom) motorları , - nlaş nı odaklamayı diyaframı ve (aperture) içerir. Video KayıBölümü: Bu bölüm CCD yoluyla elde edilen bilginin analog-dijital t - dönüş türücüler yoluyla sayı çevrilmesinden sonra kayıortamı yazı nı sala t na lması sağ (Analog video kameralarda ADC iş lar lemi yoktur. Bilgi manyetik kaset bandları analog olarak kaydedilir). na Kayıortamı t olarak HDD, HDV, DVD, MiniDV, Dijital 8 sayı kayıortamları sal t nı olarak CF (Compact Flash) Microdrive, SD (Secure kullanan video oynatıları farklı cı ndan Digital), Memory Stick gibi flaş bellek kartları video kaydıyapan kameralar na üretilmektedir. 1.2.2. Çalı İ ş lkesi ma Dijital kameralarda ve analog video kameralarda olduğ gibi dijital video kameralarda da u inden geçen ık küçük bir yarı şı mercek düzeneğ iletken resim algı cı olan CCD üzerine layısı gönderilir. Çok yüksek çözünürlüklü modern video kameralarda bir CCD üzerinde 3 milyonun üzerinde fotohücresi (ığ duyarlı şa ı diyot) bulunur. Ş 1.43: CCD ve mercek ekil 25

Her bir fotohücresinin ığ ş ş ı iddetini ölçtüğ ve daha parlak ığ daha yüksek ın şı ın ü elektrik yüküyle temsil edildiğ dijital kameralar bölümünde anlatı ş. Mercek düzeneğ i lmıtı i, ş CCD’nin çalı ması daha pek çok fiziksel donanı dijital kameralarda olduğ gibidir. ve m u Ancak dijital video kameralarda kayı ortamıolarak kaset bant, DVD ya da hard disk t kullanır. lı Dijital video görüntüsünün kaydedilmesinde izlenen iki yol vardı bunlardan biri r; analog televizyonlarda kullanı tarama sistemine uygun geçmeli (interlaced) kayıtekniğ lan t i, diğeriyse yeni nesil dijital kameralarda kullanı tam kayıtekniğ (Ayrı lı lan t idir ntı bilgi için ‘Monitörler’ modülüne baş vurun). Geçmeli analog video görüntüsünde tam bir çerçeve (resim) ikiye bölünmektedir. Önce tam görünümlü birinci yarı çerçeve ekrana yazdılı ardı m rır, ndan ikinci yarı çerçeve m ekrana yazır. Tam görünümlü iki yarı çerçeve ekrana yazı ğnda tam resim ortaya ldıı lı m çı ş kmıolur. İ nesil dijital video kaydedicilerde geçmiş uyum sağ lk e lamak amacı geçmeli tarama yla ilkesine uygun kayıtekniğ korunmuş Böylece televizyonun video giriş bağ t i tur. ine lanan bir ş video kameranı dönüş n türme iş yapması gerek kalmamı r. Ancak video kameraları lemi na tı n performansları n ve teknolojilerinin ilerlemesiyle birlikte geçmeli kayı tekniğ nı t inden vazgeçilmiş Böylece her bir çerçeve tek seferde kaydedilmektedir. Televizyonun analog tir. video giriş bağ ine lanan böyle bir kameranı görüntüsünü izleyebilmek için tam çerçevelerin n ş lması ikiye ayrı rı tı gerekir. Ş 1.44-1.49’da dijital video kaydedicisinin çalı ilkesi gösterilmiş ş ekil ma tir. Ş 1.45: Titremeye duyarlı ekil görüntü Ş 1.44: Kameranımercek düzeneğ ekil n i dengeleme sistemi Ş 1.46: Merceklerden geçen ığn CCD ekil şı ı yüzeyine çarpması Ş 1.47: CCD’den gelen video sinyalini ve ekil mikrofondan gelen ses sinyalini iş leyen elektronik kontrol kartı 26

Ş 1.49: Kaset teknolojisini kullanan kayı ekil t ortamı Ş 1.48: Verilerin elektronik kontrol ekil kartı ndan kayıortamı aktarı t na lması 1.2.3. Aksesuarları Dijital kameralarda kullanı aksesuarları pek çoğ dijital video kameralarda da lan n u kullanır. İ cı adaptörü, farklı adaptörleri, ş aleti ve taş cı ı çantanı lı çinde sigara yakısı priz arj yı n olduğ bir aksesuar takı Ş 1.50’de gösterilmiş u mı ekil tir. Ş 1.50: Aksesuar takı ekil mı genellikle daha uzun ömürlü olacak ş Video kameraları bataryaları n ekilde üretilirler. Bu nedenle dijital kameralarda kullanı lanlardan biraz daha büyük bataryaları vardı Ayrı r. ca harici mikrofon takılabilme özellikleri sayesinde daha güçlü ses kaydıyapabilirler. 27

Ş 1.51: (A) Video kamera LiIon bataryası (B) ekil , Mikrofon Ş 1.52: Bataryanıvideo ekil n kameraya takı lması Dijital video kameralar ve dijital kameraları altı tripot bağ n nda lanabilmesi için yuva bulunmaktadı Daha uzun süreli kayı r. t işlemi gerçekleş tirebilmek amacı yla buraya takılabilen bataryalar geliş tirilmiş Kameranı tir. n DCin giriş kullanı i larak daha uzun süreli ve ı ş taş nabilir güç desteğ sağ i lanmıolur. Ş 1.53: Destek bataryası ekil 1.2.4. Teknik Özellikleri Dijital kameraları sahip oldukları n teknik özelliklerin büyük çoğ unluğ dijital video u kameralarda da bulunur. nlatma özelliğ dijital/analog girişve çış CCD ya da CMOS performansı aydı , i, kı /çış ı desteğ (video, ses ve DV giriş kı), kablosuz iletiş uzaktan kontrol edilebilme, flaş i im, bellek desteğ kayıteknolojisi, zoom özelliğ video kayıçözünürlüğ fotoğ çekme i, t i, t ü, raf çözünürlüğ önemli özelliklerdendir. ü… Camcorder olarak adlandılan video kameraları en önemli özelliklerinden biri lens rı n düzeneğ inin yapıdı Bir kamerayla açı ve berrak bir görüntü alabilmek için lens sı r. k ın düzeneğ odağnı iyi ayarlanması inin gerekir. Hareket halindeki bir kamerayla odaklama yapabilmek zordur. Bu nedenle video kameralarda otomatik odaklama (autofocus) düzeneği bulunur. Otomatik odaklama kılaltı zı (infrared) sinyalle nesnelerin mesafesinin ölçülmesiyle yapır. Kılaltı lı zı sinyal çerçevenin ortası ndaki nesneye çarpar ve video kamerada yer alan bir lemci kılaltış ı ne kadar sürede geldiğ hesaplar. Bu zı ığn ı algı cı geri döner. Mikroiş layıya ini süre ık hıyla çarpır ve gidiş ş zı ı lı dönüş dolayıyla ikiye bölünür. Böylece nesnenin mesafesi sı hesaplanıve lens düzeneğ hareket ettiren küçük bir motor yardı yla odaklama iş r ini mı lemi gerçekleştirilir. 28

Camcorder video kameraları bir diğ önemli özellikleri ık ş ş iddetinin farklı ı n er seviyeleri için kendilerini otomatik olarak ayarlayabilmel eridir. Camcorder CCD üzerindeki fotohücrelerin yüklerini izler ve kameranı iris’ini ayarlayarak lensin içinden daha fazla ya n da daha az ık geçmesini sağ Camcorder içindeki bilgisayar olarak nitelendirilebilecek şı lar. elektronik devre yardı yla her zaman en iyi kontrast (karanlı ve ık arası şı mı k ndaki denge) oranı ayarlanı Böylece resimler çok karanlıya da çok aydı k gözükmez. r. k nlı Kameraları bir diğ özelliğ de NTSC ve PAL yayı türünde video çı ş ya da ı n er i n kına video kaydı sahip olup olmadı dı Özellikle eski televizyonlarda yalnı PAL ya da na kları r. zca yalnı NTSC yayıdesteğbulunurdu. NTSC Kuzey Amerika ve Japonya’da kullanı bir zca n i lan televizyon yayı standardı n olup, PAL Avrupa ve Türkiye’de kullanı yayı standardır. lan n dı Hem DVD hem de VCD kalitesindeki PAL yayı n satı sayı NTSC yayı göre daha nı r sı na fazladı Artı yeni nesil televizyonları ve kameraları hepsi her iki yayı da destek r. k n n na vermektedir. PAL destekli eski televizyon sahiplerinin kamera görüntüsünü televizyona aktarmaları video çış için kıtürü PAL’a ayarlanmalır. dı Araşrma Ödevi: Arı bir video kamera temin etmeye çalın. İ tı ş çindeki zoom ı zalı düzeneğ lens düzeneğ mercekleri hareket ettiren motor aksamı ve elektronik devre ini, ini, nı kartı sökerek sı f içinde arkadaş nı gösterin. Her bir parçayı nı nı ları za etiketleyerek isimlerini ve özelliklerini üzerlerine yazın. 1.3. Hafı Kartları za Dijital kamera ve video kameralarda fotoğ ve görüntü kaydı raf gerçekleştirmek üzere ı taşnması kolay ve pek çok dijital cihazla uyumlu hafı kartları za kullanır. Bu modülde lı hafı kartları MMC, SD, CF ve Stcik Memory anlatı za ndan lacaktı r. 1.3.1. MMC tı ş Siemens ve SanDisk tarafı 1997 yında piyasaya tanılmıbir flaş ndan lı bellek kartı r. dı Toshiba’nı NAND tabanlı bellek yapında üretilmiş ve daha eski bir teknoloji olan n flaş sı tir Intel’in NOR tabanlı bellek yapını flaş sı kullanan CF’ten daha küçüktür. Ş 1.54: Solda MMC kart, sağ RS-MMC kart ve uygunlaşrı ekil da tıcı İ nesil MMC (MultiMedia Card) kartlar 24 mm geniş inde 32 mm yüksekliğ lk liğ inde lanan RS (Reduced Size – İ üretilmiş 2004 yında kullanı tir. lı lmaya baş ndirgenmişBoyutlu) 29

MMC kartlar 24 mm geniş inde 16 mm yüksekliğ liğ inde üretilmektedir. Uygun adaptör (uygunlaşrı) kullanı yla birlikte RS-MMC kartlar eski MMC uyumlu cihazlarda tıcı mı kullanı labilir. tirecek ş MMC kartlar ilk olarak 1 bitlik seri iletiş gerçekleş im ekilde üretilmiş lerdir. Fakat daha yeni sürümleri 4 ve hatta 8 bitlik bilgiyi aynıanda gönderecek ş ekilde ş tasarlanmı r. tı MMC kartlar cep telefonları ve pek nda çok dijital kamerada yaygın olarak kullanılmaktadı MMC kartı en önemli özelliğ r. n i kendisinden sonra geliş tirilen SD kartı n kullanı ğ ıcihazlarda da kullanı ldı labilmesidir. Modern bilgisayarlar genellikle MMC kartları da okuyabilen SD kart yuvası sahiptir. Ş na ekil 1.54’te bir MMC kartı SD okuma yuvası n na Ş 1.55: MMC kartı bilgisayar ekil n sahip dizüstü bilgisayara takılması gösterilmiştir. üzerindeki kart okuyucu yuvaya takılması MMC standardı n açı bir standard (Open Standard) olması nı k nedeniyle pek çok firma ş r. Nokia ve Siemens firmaları n RS-MMC’yi bu standard üzerinde değ iklikler yapmı iş lardı nı geliştirmelerinden sonra MMCplus ismiyle bilinen MMC4 standardı MMCmobile ismiyle ve bilinen RC-MMC4 standardları piyasaya sürülmüştür. 1.3.2. SD SanDisk, Toshiba ve Panasonic firmaları n ortak karar nı vermesi sonucu 1999 yında SD (Secure Digital) kart ortaya lı kartı ş çı lmı r. SD kart bir flaşbellek kartı tı türü olup dijital kameralar, avuç içi bilgisayarlar ve cep telefonlarıgibi portatif cihazlarda kullanı belleklerdir. Fiziksel boyutları lan MMC kartlarla aynır. Genellikle MMC kartlardan biraz dı daha kalı r. ndı SD kartlar farklı zlarda üretilmekte olup hıdeğ hı z erleri CD-ROM sürücülerde olduğ gibi X harfiyle belirtilir ve u Ş 1.56: SD kart ekil 1X=150kB/s’dir. SD 1.01 versiyonu en fazla 66X (10MB/s) ve SD 1.1 versiyonu en fazla 133X (20MB/s) hı sahiptir. za Bu yüksek hı değ z erlerine sahip SD kartlar özellikle video kayıortamı t olarak flaş bellek kullanan video kameralar için üretilmiş SD ve MMC kartları eski ve yeni nesil tir. n bilgisayarlarda kullanılabilmesi için USB, FireWire ve paralel port üzerinden bağlanabilen 30

dönüş türücüler üretilmiş Hatta SD kartları floppy disket sürücüleri üzerinden tir. n kullanılabilmesi için FlashPath uygunlaşrısı tirilmiş tıcı geliş tir. SD kartlarda yazma korumasıanahtarıbulunur. Anahtar konumu aş ı olduğ ağda u zaman yazma koruması etkindir. SD/MMC kartlar yapı nda kullanı 28 bitlik LBA adreslemesi dolayıyla en fazla ları lan sı 128 GB kapasitesinde üretilebilirler. 4 hatlı iletiş kullanır (saat darbesi, seri giriş seri çı ş yonga seçici). SD seri im lı , kıve kartı ‘Secure’ (Güvenlik) kelimesi yapına eklenen bir ş n sı ifreleme donanı yla ilgilidir. mı ı Dijital müzik paylaş nda kullanıları “Dijital Haklar Yönetimine” uygun hareket mı cı n etmelerini sağlamak için böyle bir yapı turulmuş oluş tur. SD kartlarda SPI mod (eşzamanlı giriş seri çış bir bit SD mod (ayrı seri ve kı ), komut ve veri kanalları ve dört bit SD mod (dört bitlik paralel iletim) iletim standardları ) desteklenir. 1.3.3. CF SD kartlardan biraz daha büyük 50 pinlik flaşbellek türüdür. Fiziksel olarak iki türü vardı(Form faktörü). r CF-I : 36.4 X 42.8 X 3.3 mm CF-II : 36.4 X 42.8 X 5.0 mm Bazı dijital SLR makineler her ikisini de destekler. CF-I arayüzü 70mA’lik akı m çekebilirken CF-II arayüzü 500mA’e kadar akı m çekebilir. CF kartlarda da hıX olarak gösterilir. z 80X hında CF kartlarıvardı Ancak hı zı r. zı etkileyen üç önemli unsur vardı Birincisi kartı r. n en yüksek yazma hı, ikincisi dijital kameranı zı n Ş 1.57: CF kartlar ekil en yüksek yazma hı zıve üçüncüsü kardı n onboard denetleyicisiyle dijital kameranı n yazımı ndaki uyumdur. lı arası 31

İ zamanlarda CF kartlar performans ve lk fiyat açından SD kartlara göre çok daha sı üstündü. Ancak günümüzde önemli bir fark ş kalmamı r. 16 bitlik veri aktarı yoluna sahip tı m ı olması karş uygulamada SD kartla CF kartı na n arası önemli bir fark yoktur. nda CF kartları bazı n dijital kamera üreticileri tarafı ndan desteklenen WA (Write Acceleration – Yazma Hı zlandı ) türü vardı Bu türü rması r. destekleyen kameralarda bir miktar daha hı z ş lanmı r. ı ş artı sağ tı Ş 1.58: PCMCI CF uygunlaşrı ekil tıcı kartı Ş ekil 1.57’de dizüstü bilgisayarları n PCMCI yuvaları nda kullanı lan CF kart uygunlaşrısı tıcı gösterilmiş tir. 1.3.4. Memory Stick 1998 yında Sony firmasıtarafı lı ndan piyasaya sürülmüşbir flaşbellek türüdür. Memory Stick Pro, Memory Stick Duo ve Memory Stick Micro türleri vardı r. İ nesil Memory Stick kartlarda 128 MB’lı bellek sı rı lk k nı varken Memory Stick Pro kartı ş kartı bu sır 32 GB değ yla nı erine çı lmı r. Sony firması n ürettiğ dijital kameralar, tı nı i dizüstü bilgisayarlar, PDA’lar, cep telefonlarıdijital müzik oynatıları PlayStation oyun , cı ve konsolları kullanı bir karttı SanDisk ve Lexar firmaları bu kartı üretim lisansı nda lan r. da n na sahiptir. 32

Eski Memory Stick kartlar yeni MS sürücülerinde kullanı labilirken, Memory Stick Pro ve Memory Stick Pro Duo eski sürücülerde çalı ş amaz. Memory Stick kartları dizüstü n bilgisayarlar için PCMCI okuyucusu ve hatta 3.5” floppy sürücülerde ş çalı abilmesi için uygun okuyucusu Ş 1.59: Solda Memory Stick Duo kartı ekil ve bulunmaktadı r. adaptörü, sağ ise Memory Stick kartı da gösterilmiş tir Memory Stick Duo kartıSony, tarafından cep kameralarıgibi daha küçük dijital cihazlarda daha küçük boyutlu bir flaş bellek kartı kullanma ihtiyacından dolayı üretilmiş tir. Ayrı uygun bir adaptör yardı yla ca mı Duo kartları daha büyüklerini n kullanan diğ dijital makinelerde de er rahatlıkla kullanı labilir. SanDisk firması birlikte Sony, Duo kartı yla n dörtte biri büyüklüğ ünde (15 X 12.5 X 1.2 mm) Memory Stick Micro türünü piyasaya sürmüş tür. Bu Ş 1.60: CF ve MS destekli bir dijital kamera ekil kartından kuramsal kapasitesi 32 GB kadardı Tablo 1.2’de MS kartları r. n ı rmaları lmı r. yapı ş karş tı laş tı Tablo 1.2: Memory Stick kartları farkları n Aktarı Hı m zları Standard En yüksek yazma hı: 14.4Mbit/s (1.8MB/s) zı En yüksek okuma hı: 19.6Mbit/s (2.5MB/s) zı Pro/Pro Duo Aktarı 160Mbit/s (20MB/s) m: En küçük yazma hı: 15Mbit/s zı En yüksek yazma hı: 80Mbit/s (Yüksek Hı Pro Duo) zı zlı Micro (M2) Aktarı 160Mbit/s m: Fiziksel Büyüklükleri (Form Factor) Standard ve Pro 50mm X 21.5mm X 2.8mm Duo 31mm X 20mm X 1.6mm Mikro 15mm X 12.5mm X 1.2mm 33

UYGULAMA FAALİ YETİ UYGULAMA FAALİYETİ İlem Basamakları ş Öneriler  USB destekli dijital kameranı kapalı n olduğ emin olunuz. una  Dijital kameraya uygun flaşbellek kartı  Bu iş kitapçıı ğna nı lem için cihaz ve bataryayı yuvası takı z. na nı baş vurunuz.  Cihazı nıve örnek çekim yapı z. açı z nı  Dijital kameranı USB kablosunun n dikdörtgen ş eklindeki geniş ucunu bilgisayarı za, daha küçük olan diğ nı er ucunu kameranın dijital giriş zı ine bağ nı layı z.  Dijital kameranı çekim ayarıanahtarı  Bilgisayarıza yeni bir cihazı n nı nı n takı ğ ldıı görüntü gösterim konumuna alı z. nı nıbelirten donanı bulundu m uyarı ekrana gelir. sı  Cihazla birlikte gelen kurulum CD’sini  Kurulum iş lemine devam edin ve ıyer olarak CD bilgisayarı za takı z. nı nı dosyaları alı n nacağ sürücünüzü gösterin.  Not: Internetten donanı ilgili daha mla ş yeni sürücüleri almı z ilgili sürücü sanı dosyalarınnı olduğ u yeri de seçebilirsiniz.  Kurulum donanı  Böyle bir durumda donanı birlikte iş lemini ilgili mı mla bilgisayara bağ lamadan önce de gelen yazımı yükleyin. Yükleme lı yapabilirsiniz. işlemi bittikten sonra donanı mı bilgisayara bağ layabilirsiniz.  Dijital kameradaki görüntüleri, çekim anahtarı görüntü oynatım modundayken alabilirsiniz. Cihaz, işletim sisteminin donanı aygı m tları ı penceresinde taş nabilir bellek olarak gözükecektir. 34

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞ ERLENDİ RME Bu bölümde 1 nolu öğ renme faaliyetinde anlatı konular hakkı bilginizi ve lan nda yeteneğ inizi ölçmek amacı çoktan seçmeli sorular sorulacak ve uygulamalıtest yla yapılacaktı Maddeleri duyarlıkla yanı r. lı tlamanıönerilir. z A. ÖLÇME TESTİ 1. DIGIC için aş ı söylenenlerden hangisi yanlı r? ş ağda tı A) Bir çeş mikroiş it lemcidir. B) Dijital görüntüleme işlemcisidir. C) Sayı çevrilen resim bilgisi üzerinde her türlü iş DIGIC tarafı yapır. sala lem ndan lı D) Dijital kameralarıçözünürlüğ belirleyen önemli bir parçadı n ünü r. 2. Dijital kamerayla alı ş nmı1024 X 768 çözünürlüğünde bir fotoğ n kayıboyutu rafı t aş ı değ ağ daki erlerden hangisi olamaz? A) 2,5MB B) 3,5MB C) 200KB D) 1MB 3. Dijital kamerayla çekilmiş görüntünün geçmeli tarama tekniğ kullanan bir ini televizyon üzerinden seyredilebilmesi için hangi veri aktarı arayüzü kullanır? m lı A) USB B) FireWire C) Analog video/audio D) Bluetooth 4. Aş ı ağ dakilerden hangisi dijital kayıortamı ildir? t değ A) Hi8 B) MiniDV C) HDV D) HDD 5. PictBridge özelliğ nedir? i A) Dijital kameralarıbirbirleriyle kablosuz iletiş kurmaları sağ n im nı layan bir standart. B) Dijital kameralarıuyumlu yazılardan baskı n cı almaları sağ nı layan bir standardt C) Geniş lı açı objektif desteği. D) Dock Station bağ lantıözelliği. 35

6. Dock Station nedir? A) Dijital kameralarıbilgisayara bağ ları sağ n lantı nı lamak için geliş tirilmiş bağ bir lantı arayüzüdür. B) Dijital kameralardan yazıya veri aktarmak için geliş cı tirilmiş bağ bir lantı arayüzüdür. C) Kablosuz veri aktarı için geliş miş standarttı mı tiriş bir r. D) Veri aktarı lmak istenen her durumda kablo kullanı sı ntını m kı sı kaldı rmak için geliş tirilmiş bağ istasyonudur. bir lantı 7. Flaşbellek kartları n birim veri aktarı hı neyle gösterilir? nı m zları A) 1X = 150KB/s B) 1X = 1MBit/s C) 1X = 150KBit/s D) 1X = 1MB/s 8. Aş ı kayıtürlerinden hangisi dijital video kameralarda kullanı bir video kayı ağ daki t lan t türü değildir? A) MPEG-2 B) AVI C) MPEG-1 D) JPEG 9. Aş ı parçalardan hangisi analog film video ve dijital video kameralarıortak ağ daki n parçaları ndan değ ildir? A) CCD B) Lens C) Flaş Bellek D) Renk filtresi 10. Aş ı özelliklerden hangisi yeni nesil dijital video kameralarda bulunmaz? ağ daki A) Titremeden kaynaklanan mercek kayması sorununu azaltan görüntü dengeleyici. B) Geçmeli taramayla kayıtekniğ t i. C) Dijital görüntü iş lemcisi. D) Analog video ya da dijital video çı ş ı kı. DEĞERLENDİ RME Ölçme soruları n çoğ doğ yanı ş eksiklerinizi gözden geçirmiş nı unu ru tlamıve seniz bir sonraki öğrenme faaliyetine geçebilirsiniz. 36

ÖĞRENME FAALİ YETİ –2 ÖĞRENME FAALİ YETİ -2 AMAÇ Bu öğ renme faaliyetinde görüntü taraması yapan tarayıları barkod okuyucuları cı ve lemi yaparak görüntüyü sı şrı ş öğreneceksiniz. Tarama iş kı lmı resim formatı çeviren ve tı na çeş özel iş itli aretleri tarayarak sayı kodlara dönüş sal üm yapan cihazlarda farklı algı cı n kullanı ğ ve bu cihazlarıkurulumları n nasıyapı ğnı reneceksiniz. ldıı ldıı öğ layıları nı n nı l ARAŞ TIRMA Tarayılarda kullanı farklı layılar (lazer, optik, kamera, CCD vb.) hakkı cı lan algı cı nda temel düzeyde bilgi edinip hangi teknolojinin hangi ş ş artlarda daha kullanı olduğ lı unu, birbirlerine göre üstün ve eksik yanları , piyasada kullanı ve flatbed olarak bilinen nı lan tarayılarda hangi ne tür bir tarama cihazı n kullanı ğnıaraşrı z ve sonuçları ldıı cı nı tını raporlayı z. nı 2. TARAYICILAR 2.1. Tarayılar cı Tarayılar içlerindeki özel düzenek yardı yla herhangi bir nesneyi optik olarak cı mı tarayan, taranan bilgiyi sayı bilgiye çeviren ve yazım aracığ elde edilen sayı ı sal lı lıyla sal bilgiyi sışrı şresim türü olan JPEG ya da baş bir türe çeviren cihazlardı kı lmı tı ka r. Tarayıları bir önemli özelliğ de OCR (Optical Character Recognition) denen yazım cı n i lı tekniğ karakterlerin de taranı bir metin dosyası iyle p olarak kaydedilmesini sağ lamaktı r. 2.1.1. Yapı ve Çeş sı itleri Günlük yaş amda defter sayfaları n taratı , kitap sayfaları n bilgisayar ortamı nı lması nı na aktarı , eski resim albümlerinde yer alan resimlerin taratı lması lması pek çok uygulaması vb. vardır. Ş 2.1: Çeş düzyatak (flatbed) tarayılar ekil itli cı ı Tarayılar genel olarak dört farklı cı türde karş za çı mı kar: 37

Düzyataklı(Flatbed) Tarayılar: Taş cı cı ı yı düzenek yardı yla okuma kafası n hareket mı nı ettirildiğve taranan nesnenin sabit bir yatak üzerine i yerleş tirildiğ tarayı türüdür. En yaygı kullanı i cı n lan tarayı cıtürü olmasınedeniyle modülde bu tür tarayılar anlatı cı lacaktı r. Yaprak beslemeli (Sheet-fed) Tarayı lar: cı Okuma kafası durağ r ve taranacak sayfa andı besleme yuvası verilir. Sayfa hareket ettirilerek na tarama iş lemi gerçekleştirilir. Bu durum yazıları cı n ş çalı yapına benzetilebilir. ma sı Elle tutulan (Handheld) Tarayılar: Bu cı tarayılarda taranan nesne sabit kalmakla birlikte cı okuma kafası ı cıbir düzenek tarafı taş yı ndan değ il elle hareket ettirilir. Tarama sı nda elin düzgün rası hareket et memesi nedeniyle tarama kalitesi Ş 2.2: Flatbed tarayı ekil cı düş üktür, ancak hızlı tarama iş leminin gerçekleş tirilmesi istenen durumlar için uygundur. Tambur (Drum) Tarayılar: Muazzam boyutlarda ayrı nı elde edilmesi istenen cı ntın yayı endüstrisi gibi alanlarda kullanı ve Photomultiplier Tube (PT) denen bir n lan teknolojiye sahip tarayılardı Taranacak doküman cam bir silindir üzerine yerleş cı r. tirilir. Silindirin ortası nesneden yansı ığ üç ayrı yan ş ı ı nda huzmeye bölen ve her bir huzmeyi ayrı layı vardı Her bir filtre çı ş ık elektrik sinyaline kında ş ı ı bir renk filtresine gönderen algı cı r. çevrilir. Ş 2.3’te düzyataklı tarayını genel yapı gösterilmiş En önemli öğ ekil bir cın sı tir. eleri nlatan fleuresan lamba, tarama yüzeyinden yansı ığ yan ş ıCCD ı tarama yüzeyini aydı algı cı yansı optik (ayna-mercek düzeneğ düzenek, CCD’nin çevirdiğ elektrik layıya tan i) i sinyalini sayı bilgiye çeviren mikroiş lemci ve okuma kafası (taş cı taş nı ı ) yı ı kolu sal yan hareket ettiren adı motorudur. m Ş 2.3: Düzyataklı ekil tarayınıyapı cı n sı 38

elere ek olarak aş ı malzemeler düzyatak tarayılarıyapında bulunur: Bu öğ ağdaki cı n sı  Veri iletiş arayüzü im  Besleme katı  Dengeleş tirici kol  Kontrol devresi Ş 2.4: Tarayını iç görüntüsü. Solda Elektronik kartı adı ekil cı n ve motoru, sağ okuma da kafası taş nı ı kol ve kayı yan ş Ş 2.5: Bağ ekil lantıarayüzü olarak USB kullanan bir tarayını bilgisayara bağ cı n lantı sı Dijital kameralarda olduğ gibi tarayılarda optik düzeneğ ve ığ elektriğ çeviren şı ı u cı i e türücü bulunur. Düzyatak tarayı larda en sı tercih edilen ık şı bir algı cı layı/dönüş cı k 39

layısıCCD’dir. Şekil 2.6’da optik düzeneğ ığ in ş ıCCD yüzeyine nası yansı ğ ı ı algı cı l ttı resmedilmiş tir. Ş 2.6: Iş ı tarama kafası ekil ın ğ içinde hareketi ve CCD’ye ulaş ması 2.1.2. Çalı İ ş lkesi ma İ zamanlarda tarayılar kendilerine özel yazımlar yardı yla taranan nesneyi lk cı lı mı dosyaya çevirirdi. Bu durum tarayını baş bir bilgisayara bağ cın ka lanmasıdurumunda aynı yazımı ilgili bilgisayara da kurulması gerektirirdi. Ayrı her firma kendine göre resim lı n nı ca düzenleme yazımı lı geliş tirdiğ inden bu durum kullanılar açından can sı cı sorun cı sı kı bir oluşturmaktaydı . ndaki bu farklığ gidermek, bilgisayarlarda kullanı popüler resim ı Üreticiler arası lı lan işleme yazımları lı yardı yla da taranan bilgilerin dosyaya çevrilmesini sağ mı lamak ve tarayı cı ile bilgisayar arası ortak bir iletiş standardıkurmak amacı TWAIN diye nda im yla adlandılan bir standart geliş rı tirilmiş TWAIN destekli bir tarayıyıbilgisayarı za tir. cı nı kurduktan sonra TWAIN desteğ sahip resim iş ine leme yazımları (Photoshop, Paint Shop lı yla Pro vb.) tarama işlemini başlatabilirsiniz. Düzyatak bir tarayıda tarama iş cı lemini gerçekleş tirmek için taranacak belge tarayı nıcam yüzeyine yerleş cı n tirilir. Ş 2.7: Tarayıya belgenin ekil cı Ş 2.8: Tarama iş ekil leminin TWAIN destekli bir yerleş tirilmesi yazım üzerinden baş lması lı latı TWAIN destekli bir resim işleme yazımı lı üzerinden ya da tarayını kendi özel cı n yazımı lı üzerinden tarama iş baş lı lemi latır. 40

Ş 2.10: Üzerinde fleuresan lambanı yansıcı ekil n, tı aynaları optik merceğ ve CCD’nin yer aldıı n, in ğ taş cı ı yı Ş 2.9: Tarayı yazımı n TWAIN ekil cı lı nı destekli bir resim iş leme yazımı lı üzerinden çağ lması rı Ş 2.11: Yansıcı ekil tı aynalarla ığn lens şı ı üzerine odaklanması Ş 2.12: Taş cı n destekleyici kol ekil ı nı yı üzerinde hareket etmesi Rengin elde edilmesinde farklıyöntem kullanır. Yöntemlerden birinde tarayı her lı cı bir noktayı geçiş tarar. Her geçişlesin ve CCD’nin arası yer alan farklı renk üç te nda bir ğı filtresi kullanı Üç geçiş tamamlandında tarayı yazımı resmi de birleş ve tek r. de cı lı üç tirir resim elde edilir. Diğ bir yöntemde, lens yardı yla resmin daha küçük üç kopyası nı Her bir er mı alı r. resim renk filtresi içinden geçer (kı zıyeş ya da maviden biri) ve tarayı CCD’den rmı, il cı gelen üç ayrıparçayı birleş Bu tarama iş tek geçiş gerçekleş da tirir. lemi te ir. lama teknolojisi CIS (Contact Image Sensor)’dı CIS sistemiyle Diğ bir resim algı er r. rı ş CCD, aynalar, filtreler, lamba ve mercek düzeneğ ortadan kaldılmıonun yerine kı zı i rmı, yeş ve mavi renklerde ık yayan diyot (LED) satı şı il rlarıgetirilmiş Tarama alanı n tir. nı geniş i boyunca yayı ş300-600 kadar resim algı cı liğ lmı layısıvardı Tarama iş r. lemi baş ldında beyaz ığn elde edilmesi için aynı latı ğ ı şıı anda bir satıboyunca dizilmiş rmı, r kı zı yeş ve mavi LEDler yakır. Parlatı resim algı cı tarafı il lı lan layılar ndan yakalanı CIS r. tarayılar daha ucuz, hafif ve ince olmakla birlikte CCD tarayılarıkalitesini veremez. cı cı n 41

2.1.3. Teknik Özellikleri Tarayıları en önemli teknik özelliğ cı n i sahip oldukları çözünürlüktür. Çoğ düzyatak u tarayı 300X300dpi (dots per inch) cı çözünürlüğ üne sahiptir. Tarayıları dpi cı n değ CCD ya da CIS dizisinin tek bir eri satında (x-yönündeki örnekleme oranı rı ) bulunan algı cısayıyla iliş layı sı kilidir. Ayrı ca ı yı taş cı hareket ettiren adı motorun yı m hassasiyeti de (y-yönündeki örnekleme oranı ) dpi değ erini etkiler. Ayrı adı motor ca m sayesinde okuma kafasın konumu tahmin nı edilebilir. Elektrik kesilip geldiğ inde hareket kafası rahatlı kla baş ç langı konumuna getirilebilir. Araşrma Ödevi: Adı motorun tı m teknolojide kullanı yla ilgili farklıörnekler mı Ş 2.13: Adı motorun hassasiyeti y- ekil m şı yönündeki örnekleme değerini belirler bulmaya çalın. Neden adı motorun tercih m edildiğ araşrı ini tın. Örneğ 300X300 dpi çözünürlüğ in ünde ve mektup boyutunda doküman tarayabilme özelliğ sahip bir tarayı nı CCD’si her bir satında 2550 algı cı ine cı n rı layı bulundurur. Tek layı sayı bunun üç katı r (7650). Ş 2.13’te gösterilen geçiş bir tarayıdaysa algı cı sı li cı dı ekil adı motoru 1 inçin 300’de biri adı ilerleyebilir. m mda Bir diğ önemli özellik te keskinliktir. Keskinlik kullanı optik düzeneğ kalitesine er lan in ve kullanı ık kaynağ n parlaklıı bağ dı Parlak bir xenon lamba ve yüksek kalite lan ş ı ı ğna nı lır. lensler daha berrak ve keskin bir görüntü elde edilmesini sağlar. Bazıtarayıları 4800X4800 ya da 9600X9600 dpi çözünürlükte tarama iş cı n lemi yaptıkları belirtilmektedir. Ancak bu kadar yüksek çözünürlüklü tarama gerçek donanı msal ildir. Interpolation denen yazımsal bir yöntemle tarama çözünürlüğ tarama değ değ eri lı ü yükseltilir. Bu çözünürlüğ yazımsal çözünürlük denir. e lı Interpolation yöntemiyle CCD tarafı ndan elde edilen resim bilgisinin araları na yazımsal olarak pikseller yerleş lı tirilir. Örneğ donanı in msal çözünürlük 300X300 dpi ve yazımsal çözünürlük 600X300dpi ise yazım tarafı her bir CCD algı cı tarafı lı lı ndan layısı ndan ı taranan bir piksele karş k bir piksel eklenir. lı Tarayılardan bahsedilirken kullanı bir baş terim de bit derinliğ (bit-depth) ya cı lan ka i da diğ adı renk derinliğ er yla idir. Bu terim tarayını yeniden üretebileceğ renk sayını cın i sı belirtir. Her piksel standart gerçek rengin elde edilebilmesi için 24 bitlik renk bilgisine gerek duyar. Piyasada satı bazı lan tarayıları 30bit ya da 36bit renk derinliğ sahip oldukları cı n ine belirtilmektedir. Tarama iş leminin yapı lmasıyalnı sürecin bir parçasır. Diğ bir önemli özellikte zca dı er tarayı nı hangi veri arayüzüyle bilgisayara bağ ğdı Genel olarak aş ı bağ landıır. cı n ağ daki lantı arayüzleri kullanır: lı 42

Paralel: Paralel port üzerinden yapı bu bağ lan lantı yavaş lantı en bağ yoludur. Paralel portlu bir yazıyla paralel portlu bir tarayı aynı cı cı anda bilgisayara bağlanabilir. Bunun için tarayı üzerindeki ikinci bir bağ cı lantınoktası kullanır. Yazıyla tarayı çift yönlü paralel lı cı cı port kablosuyla birbirlerine bağ r, ardı lanı ndan tarayı cıüzerindeki bilgisayar bağ lantı noktası bilgisayara bağ ndan lantıkurulur. SCSI: Özel SCSI konektörü kullanan tarayılardı SCSI kontrol kartı birlikte cı r. yla gelirler. Ancak bilgisayarızda uygun bir SCSI denetleyicisi varsa onu da kullanabilirsiniz. nı USB: Bu tarayılar bilgisayarlara bağ kları cı landı anda eğ güncel bir iş er letim sistemi kullanıyorsanı hemen tanırlar. Kullanı z nı mları kolaydı Özel bir donanı ayar yapmayı r. msal gerektirmezler. Veri iletim hı da oldukça iyidir. zları FireWire: Genellikle yüksek donanı msal tarama çözünürlüğ sahip tarayılarda üne cı kullanır. Bu bağ lı lantıarayüzüne sahip tarayılar USB ve SCSI tarayılardan daha hı dı cı cı zlır. Ş 2.15: USB portlu tarayını arka paneli ekil cı n Ş 2.14: Tarayı üzerinde birden ekil cı fazla konektör olabilir NOT: Tarayı yazımları cı lı taranan bir nesnenin görüntüsünü resim dosyasına dönüştürür. Eğ taranan nesnede yazı er varsa ve bu yazı n bilgisayarda yazı ları dosyasıolarak kaydedilmesini istiyorsanı OCR diye adlandılan yazımlar kullanmalını Örneğ bir z rı lı sı z. in kitabısayfaları tarayıbilgisayar ortamı yazı n nı p na formatı aktarabilirsiniz. nda 2.2. Barkod Tarayılar/Okuyucular cı Barkod, sayı ve harflerin çeş geniş lar itli likteki ve uzunluktaki çubuk ve boşlukları bir n araya gelmeleriyle oluş turulan bir kodlama sistemidir. Bir markete girdiğ inizde tüm ürünlerin üzerinde çeş ş itli ekillerde çubuklardan oluş etiketler görmüş an sünüzdür. Gerçekte barkod olarak adlandılan bu kodlamayla ürünlerin üzerinde ne tür ürün olduklarınereden rı , geldikleri, fiyatları bilgiler tutulmaz. Barkod yalnı bilgisayara veri girmenin bir çeş vb. zca idi olup belli sayı karakterden oluş bir ürün bilgisi içerir. Ş 2.16’da 12 rakamdan oluş da an ekil an barkod Ş 2.16: Solda 12 rakamlı barkod, sağ 13 rakamlı barkod ekil k da k 43

ş Özel olarak tasarlanmı barkod okuyucusuyla barkod etiketi okutulduğ unda bilgisayara ilgili sayı karakterden oluş ürün bilgisi girilir. Bilgisayarı bağ olduğ ana da an n lı u ı sunucuya daha önceden girilmiş olan bir veritabanı ndan ürün bilgisinin hangi ürüne karş klı geldiğ bakır. Veritabanı ilgili ürünün tüm bilgileri girilmiş ine lı na olduğ undan bilgiler çıktı ı olarak ekrana ya da kağda aktarır. lı Çok farklıbarkod standartlarıolup bunlardan en sı kullanı k lanımarketlerde ürün denetimini kolaylaşrmak amacı kullanı UPC (Universal Product Code) kodudur. tı yla lan 2.2.1. Yapı ve Çalı İ sı ş lkesi ma Bilgisayarlar barkodları okuyamaz. Barkodun içerdiğ bilginin bilgisayar tarafı i ndan ı kullanılabilir duruma getirilmesi için barkod kodunun alınması bilgisayarı anlayacağ ve n türülmesi gerekir. Barkod bilgisini alı bilgisayara gönderen cihazlar barkod türe dönüş p okuyucusu ya da barkod tarayısı cı olarak adlandılı rır. Bir barkod okuyucusu temel olarak tarayı, kod çözücü ve veri aktarı Kablosu cı m parçalarından oluş Tarayı barkod iş ur. cı aretlerini (çizgiler ve boş luklar) algı ve bu bilgiyi lar kod çözücüye gönderir. Kod çözücü elde ettiğ iş bilgilerini uygun elektriksel çış i aret kıa çevirir ve bilgisayar diline çevrilmişbilgiyi (çoğunlukla ASCII karakter bilgisi) veri aktarı m katıyardı yla bilgisayara gönderir. mı Genel olarak dört tür barkod tarayısı cı vardı r:  Kalem türü tarayılar cı -  Lazer barkod tarayılar cı  CCD (Charge Coupled Device) tarayılar - cı  Kamera tabanlı okuyucular Kalem Türü Barkod Tarayı: Çubuk ş cı eklindedir ve ucunda ık kaynağ ve ık şı ış ı ı kaynağ n yanı yerleş nı na tirilmişfoto diyot bulunur. Tarayını ucu taranacak barkod cın etiketin çizgileri üzerinde yumuş hareketlerle gezdirilir. Foto diyot ık kaynağ ş ı ı ak ndan yansı ığ ş yan ş ı iddetini ölçer ve barkod etiketindeki ş ın ekillere bağ olarak elektrik dalgası lı üretir (Ş 2.17). Barkod tarayısı ekil cı üretilen biçimlendirilen elektrik dalgası kod çözücüye nı gönderir. Kod çözücü dalga ş eklini geleneksel bilgisayar verisine (ASCII kodları na) dönüş türür. Ş 2.17: Kalem türü tarayıda kı zı ekil cı rmı noktayla gösterilen ığn gezdirilmesine göre elektrik şı ı sinyallerinin elde edilmesi Lazer Barkod Tarayı: Kalem türü barkod tarayılar gibi çalır. Iş kaynağ cı şı ık ı cı olarak lazer kullanır. İ lı çlerinde lazerin uygun ş ekilde geri yansı nı layacak bir ayna ması sağ düzeneğ vardı Kalem türü barkod tarayılarda olduğ gibi yansı lazerin ş i r. cı u yan iddeti foto diyot tarafı algı r. ndan lanı 44

Ş 2.18: Lazer barkod tarayı ve PS/2 bağ ekil cı lantı noktası CCD Barkod Tarayı: Okuma kafası cı üzerinde bir satıboyunca dizilmiş sayı r çok da küçük ık algı cı bulundurur. Barkod ş ş ı layısı ekillerine bağ olarak üretilen elektrik dalgaları lı kod çözücüye gönderilir. CCD barkod okuyucunun kalem türü ve lazer barkod okuyuculardan farkıbarkod etiketinden yansı ığn parlaklınıölçmesidir. Diğ yan ş ıı ğ ı er tarayılar ise tarayınıkendisi tarafı üretilen belirli frekanstaki ığölçer. şı ı cı cın ndan Kamera Tabanlı Barkod Okuyucu: Yüksek hı fotoğ çeken bir video kamera zda raf bulundurur. Barkod etiketinin fotoğ rafıçekilir ve sayı resim iş sal leme (Digital Image Processing) teknikleriyle barkod etiketi çözülür (Trafik polislerinin plaka okuyan cihazları ya da OGS giş elerinde bulunan kameralar gibi). Ş 2.19: Barkod tarayılarısanayide kullanı ekil cı n mı 2.2.2. Teknik Özellikleri Doğ donanı sahip olduğ ru ma unuz müddetçe barkod okuyucularıtüm bilgisayar yazımları kullanabilirsiniz. Barkod okuyucuları itli arayüzlerle bilgisayara bağ r. lı nda çeş lanı iş ı PS/2 klavye giriş kullanan ya da RS232 ve USB gibi klavye giriş dındaki bir baş ini ka portu kullanan bağ türleri vardı lantı r. ğı Doğ rudan klavye giriş kullanan barkod tarayılarıbilgiyi klavyenin kullandı ini cı karakter kodlaması gönderdiğ için herhangi bir uygulamada sanki klavye kullanı nda i yormuş 45

ğz ı gibi kullanabilirsiniz. Okuma işlemini yaptı nı anda ilgili kod veri girişalanı yazır ve na lı enter tuş basıyormuş iş sonlandılı una lı gibi lem rır. Bu giriştürünü kullanan tarayılarıen önemli sorunu tarayı üzerinde denetiminizin cı n cı olmaması r. Ayrı kursörü veri giriş dı ca alanı içinde tutmanı gerekir. z Diğ bağ er lantı türleriyse USB, RS232 ve Macintosh bilgisayarlar için ADB’dir. Bu bağlantı türlerinde cihazla birlikte bilgisayara kurulmak üzere iş letim sistemi yazımı lı gelir. Yazım bilgisayara yüklenir ve cihaz hangi uygulamayla birlikte kullanı lı lmak isteniyorsa o yazıma göre ilgili ayarlama yapır. Bu tür bağ larda cihaz üzerinde daha fazla denetime lı lı lantı sahip olursunuz. Tablo 2.1’de USB, PS/2 ve ADB bağ lantıtürleri gösterilmiştir. Tablo 2.1: Barkod tarayılar için farklı lantı cı bağ türleri ve bilgisayara bağlanmaları USB Konektörü PS2 Konektörü ADB Konektörü çış ı Klavye kı çoklayısı cı yardı yla mı Macintosh Bu arayüzü kullanan klavyeyle birlikte bilgisayarlar için kullanılan tarayıları bağ cı n lanmasında kullanılabilir. Cihazı n ve PC’ler için PS/2 portuna bilgisayarı kapatı na bilgisayar n lması tarafından ı karş k lı gelen bağ lantı gerek yoktur. algılanmasıiçin bilgisayar noktası r. dı açılmadan önce takı lması gerekir. USB Konektörü Sembolü PS2 Konektörü Sembolü ADB Konektörü Sembolü PC ve Mac için USB PC için PS/2 bağ sı lantı Mac için ADB bağ sı lantı bağ sı lantı 46

UYGULAMA FAALİ YETİ UYGULAMA FAALİYETİ Paralel Port Tarayını Kurulumu cı n İ ş Basamakları lem Öneriler  Paralel portlu tarayıyıbilgisayarı zı cı nın  Tarayınıbeslemesini kesin. cın yakında düz bir yere yerleş nı tiriniz.  Eğ sistemde paralel port bir yazı da er cı varsa uygun bir kablo yardı yla mı yazıyı cı tarayını üzerinde yer alan cı n  Tarayıyla birlikte gelen paralel port cı yazı bağ cı lantı noktası bağ n. na layı kablosunun 25pinlik erkek konektörünü Sonuç olarak bilgisayara bağ lantı kapalı durumdaki bilgisayarı paralel n tarayı üzerinden yapır. cı lı portuna bağ nı Kablonun diğ ucunu layız. er  Dikkat: Aynı anda iki paralel cihazı n tarayıya bağ nı cı layı z. ş ı çalı mayacağ nı unutmayı n. Cihazlardan biriyle olan iş inizi bitirdikten sonra diğ cihazı er kullanı n.  Bazıtarayılarda güç tuş yoktur. cı u  Tarayını açız. Adaptörü prize bağ ğ zda tarayı ı cızı nı ladını cı açır. lı  Bilgisayarı zı açı z. nı nı Bilgisayarız nı açı ktan sonra iş ldı letim sisteminizin  Eğ herhangi bir uyarıalmadı z er ysanı ekranı nda sisteme yeni bir donanı m işletim sisteminizin ‘Denetim Masası ’ yüklendiğ belirten bir uyarı çı ini kar. konsoluna gidin ve yeni donanı elle mı Yönergeleri izlemeniz durumunda ve (manuel) yükleyin. tarayını cı zla birlikte gelen yazımı lı ş yüklediğ inizde kurulum tamamlanmı r. tı 47

USB Port Tarayını Kurulumu) cı n İ ş Basamakları lem Öneriler  Tarayını ve  Tarayınıbeslemesini kesin. cızı düz bir zemine cın bilgisayarı zıyakı na yerleş nın nı tiriniz.  Tarayıyla birlikte gelen yazım CD’sini  Bazıtarayıları cihaz bilgisayara cı lı cı n bilgisayarı za takı z ve kurulum iş nı nı lemini bağ landıktan sonra kurulması gerçekleş tiriniz. gerekebilir. En iyi kurulum seçeneğ ini öğrenmek için tarayını birlikte cızla gelen teknik dökümanı inceleyin. Ş 2.16: Yazım CD’si, güç adaptörü ve USB ekil lı kablo  Tarayını açız.  Bazıtarayılarda güç tuş yoktur. cızı nı cı u Adaptörü prize bağ ğ zda tarayı ladıı nı cı açır. lı  USB kablosunun kare ş eklindeki ucunu  Bu sı rada bilgisayarızı açı nın k tarayıya, dikdörtgen ş cı eklindeki ucunu olması n bir sakı nı ncasıyoktur. USB bilgisayara takı z. nı cihazlar açı durumdaki bilgisayara k doğ rudan bağ lanabilir. Cihazız nı otomatik olarak USB destekli iş letim sistemi tarafı algı ndan lanacaktı r. Ş 2.17: USB kablosunun bilgisayara ve ekil tarayıya bağ cı lanması 48

NOT: Taş sı nda okuma kafası n sallanması engellemek amacı ıma rası nı nı yla bazı tarayıları arka tarafları emniyet kilidi konulur. Tarama iş cı n na leminin yapı labilmesi için emniyet kilidini açmayı unutmayı Ayrı cihazı zla birlikte gelen teknik dökümanları n. ca nı mutlaka inceleyin. Cihazı zı kalibrasyonu ve en iyi kullanı yla ilgili yapı nın mı lması gerekenleri teknik dökümanlarda bulabilirsiniz. 49

ÖLÇME VE DEĞ ERLENDİ ERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞ RME Bu bölümde 2 nolu öğ renme faaliyetinde anlatı konular hakkı bilginizi ve lan nda yeteneğinizi ölçmek amacı farklı yla türden sorular sorulacak ve uygulamalı yapı test lacaktı r. Maddeleri duyarlıkla yanı lı tlamanıönerilir. z A. ÖLÇME TESTİ 1. Tarayı okuma kafası hareket ettiren hangi motordur? cı nı A) Servo motor B) DC motor C) Adı motoru m D) Fan motoru 2. Tarayılarda x-yönündeki donanı çözünürlüğ ne belirler? cı msal ü A) Kullanı ı a duyarlı lan ş ağ malzemenin fotohücre sayı sı B) Kullanı fleuresan lambanı ık ş n ş iddeti ı lan C) Hareket motorunun adı hassasiyeti m D) Interpolation hı zı 3. Aş ı ağ dakilerden hangisi tarayı kafası bulunan öğ cı nda elerden değ ildir? A) Lamba ve devre düzeneğ i B) Adı motoru m C) Yansı aynaları tma ığ D) Iş a duyarlımalzeme (CCD vb.) 4. TWAIN için aş ı söylenenlerden hangisi yanlı r? ş ağ da tı A) Tarayıyla bilgisayar arası oluş cı nda turulmuş ortak bir iletiş dilidir. im B) TWAIN sürücüsü TWAIN standardı destekleyen herhangi bir uygulamayla nı şı tarayı arası bir yorumlayı olarak çalır. cı nda cı ş C) TWAIN standardı tarayılara tak ve çalı r özelliğkazandı bir standarddı cı tı i ran r. Tarayıyı cı bilgisayara bağ nıve sürücü yüklemenize gerek yoktur. larsı z D) TWAIN destekli bir uygulama üzerinden yine bu desteğ sahip bir cihazı e kullanmak için ilgili cihazıbütün özelliklerinin bilinmesine gerek yoktur. n 5. Aş ı özelliklerden hangisi bir tarayınıfiziksel özelliklerinden değ ildir? ağ daki cın A) Bit derinliğ B) Interpolation C) Çözünürlük i D) Adı motor hassasiyeti m 6. Yazımsı gelmiş barkod tarayınıhangi konektöre bağ lı z bir cın lanması dı olası r? A) PS/2 B) USB C) FireWire D) RS-232 DEĞERLENDİ RME Ölçme soruları n çoğ doğ yanı şve eksiklerinizi gözden geçirmiş nı unu ru tlamı seniz modül değ erlendirmeye geçebilirsiniz. 50

MODÜL DEĞERLENDİ RME MODÜL DEĞERLENDİ RME A. ÖLÇME TESTİ 1. Aş ı dakilerden hangisi barkod tarayılarda kullanı bir teknik değildir? ağ cı lan A) Barkod etiketinin baş sona taranarak çubuk ve boş tan lukları geniş ine uygun n liğ elektrik sinyali üretilmesi. B) Lazer huzmesinin barkod etiketi üzerine tutulması geri dönen lazerde meydana ve gelen değ imin elektrik sinyallerine çevrilmesi. iş C) İ çinde bulunan dönen bir disk yardı yla resmin taranması bir resim algı cı mı ve layısı üzerine düş ürülerek kodlarıelektrik sinyallerine çevrilmesi. n D) Barkod etiketinin fotoğ nı çekilip dijital resim iş rafı n leyicisi yardı yla kodları mı n belirlenmesi. 2. Aş ı ağdakilerden hangisi bir tarayıda adı motorun tercih nedenidir? cı m A) Daha hı dı zlı r. B) Kontrol edilmesi daha kolaydı Açı hareket özelliğ olduğ r. sal i undan o andaki hareket konumu belirlenebilir. C) Daha seri hareket özelliğ sahiptir. ine D) Daha az akı çeker. m 3. Aş ı parçalardan hangisi düzyatak tarayılarda bulunmaz? ağdaki cı A) Hareket dengeleş kol tirici B) Ayna düzeneğ i C) Analog dijital dönüş türücü D) Kamera 4. Aş ı ağ dakilerden hangisi video kameralarıdiğ kameralara göre ayı edici bir n er rt özelliğidir? A) Otomatik odaklama B) CCD C) Lens D) Optik zoom 5. Aş ı kayıortamları hangisi taş ı ğ ları ı ağ daki t ndan nabilirlik ve kullanı kolaylı açı ndan m diğerlerine göre daha esnektir? A) HDD B) CF C) MiniDV D) DVD 51

B. PERFORMANS TESTİ GÖZLENECEK DAVRANIŞLAR Evet Hayı r Dijital Kameralar 1) Dijital kameralarıçeş n itlerini biliyor musunuz? 2) Dijital kamerayla dijital video kamerayı rt edebiliyor ayı musunuz? 3) Flaşbellek kartları ayı edebiliyor musunuz? nı rt 4) Flaşbellek kartı dijital kameraya takabiliyor musunuz? nı ğı 5) Dijital kameranı kullandı batarya türüne uygun batarya n takabiliyor musunuz? 6) Dijital kamerayıbilgisayara takıgörüntü aktarı yapabiliyor p mı musunuz? 7) Çektiğ fotoğ n ne kadarlıyer kapladıı ğnı iniz rafı k hesaplayabiliyor musunuz? 8) Optik ve dijital zoom arası ndaki farkı rt edebiliyor musunuz? ayı 9) Dijital kameranı analog çışı n kından televizyon bağ sı lantı yapabiliyor musunuz? 10) Diğ aksesuar bağ ları yapabiliyor musunuz? er lantı nı Tarayılar cı 1) Düzyatak tarayıyı cı bilgisayara yükleyebiliyor musunuz? 2) Tarayı kalitesini belirleyen unsurları cı biliyor musunuz? 3) Tarama iş yapabiliyor musunuz? lemi 4) TWAIN destekli bir yazım üzerinden tarama iş lı lemi başlatabiliyor musunuz? 5) Barkod tarayını bilgisayar bağ sı yapabiliyor musunuz? cı n lantını 6) Farklı lantı bağ arayüzlerini ayı edebiliyor musunuz? rt MODÜL DEĞERLENDİ RME Ölçme testinde yer alan sorularıyanı ş ve performans testinde belirtilen tlamı ş larıuygulayabiliyorsanı modülü baş yla tamamlamı nı r. İ ş zdı stenen sonucu davranı z arı sı ş alamamı z eksik olduğ sanı unuz noktalarıtekrarlayı n. 52

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİ YETİ CEVAP ANAHTARI -1 1 D 2 B 3 C 4 A 5 B 6 D 7 A 8 D 9 C 10 B ÖĞRENME FAALİ YETİ CEVAP ANAHTARI -2 1 C 2 C 3 B 4 C 5 B 6 A MODÜL DEĞERLENDİ RME CEVAP ANAHTARI 1 C 2 B 3 D 4 A 5 B 53

ÖNERİ LEN KAYNAKLAR ÖNERİ LEN KAYNAKLAR  ÇAKIR Ali Yavuz, Hakan KARATAŞ Mehmet ÖNDER, Biliş im , Teknolojilerinin Temelleri I: PC Donanı ve Yazım Yardı m lı mcıKitabı, Sistem, İ stanbul  MEYERS Mike, Renkli ve Resimli Kolay PC, ALFA, 1.Baskıİ , stanbul, 2003 54

KAYNAKÇA KAYNAKÇA  Ron White, Timothy Edward Downs, How Computers Work, QUE, 8th Edition, 2005, Indiana Polis  GENÇ H. Hakan, PC Donanı Ders Notları mı  http://electronics.howstuffworks.com/digital-camera.htm/printable (Haziran 2006)  http://www.howstuffworks.com/camcorder.htm/printable (Haziran 2006)  http://www.canon.com/technology/d35mm/index.html (Haziran 2006)  http://www.canon.com/technology/dv/index.html (Haziran 2006)  http://www.canon.com/technology/dc/index.html (Haziran 2006)  http://www.sony.com.tr (Haziran 2006)  http://www.sony.com (Haziran 2006)  http://www.shortcourses.com/choosing/how/03.htm (Haziran 2006)  http://www.howstuffworks.com/scanner.htm/printable (Haziran 2006)  http://www.extremetech.com/article2/0,1697,1157541,00.asp (Haziran 2006)  http://www.canon.com/technology/scan/index.html (Haziran 2006)  http://support.gateway.com/s/tutorials/Tu_842279.shtml (Haziran 2006)  http://www.howstuffworks.com/upc.htm/printable (Haziran 2006)  http://www.taltech.com/TALtech_web/resources/intro_to_bc/bcpwork.htm (Haziran 2006) 55

BTT. Modül 10.Görüntü İşleme Cihazları

0 comments

Notes on slide 1

Favorites, Groups & Events