Poslovna inteligencija clanak

  • 1,394 views
Uploaded on

 

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
No Downloads

Views

Total Views
1,394
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2

Actions

Shares
Downloads
26
Comments
0
Likes
1

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Poslovna inteligencija kao upravljački mehanizam javne uprave Rastko Pavlović Dejan Majkić Telekomunikacije Republike Srpske a.d. Poreska uprava Republike Srpske Banja Luka Banja Luka rastko.pavlovic@mtel.ba dejan.majkic@poreskaupravars.orgSadržaj— Poslovna inteligencija ima za cilj da unaprijedi proces životu i u svemu, razum, um, sposobnost shvatanja i poimanja;donošenja odluka na način da se, u što je moguće većoj mjeri, kao zbirna imenica; svi ljudi koji imaju ovu osobinu;omogući donošenje odluka zasnovanih na znanju koje je skriveno otmeniji i bolji svijet uopšte, školovani ljudi [2].u transakcionim sistemima. Upravljačke odluke koje se donose ujavnoj upravi imaju uticaj na najširu populaciju i društvo u Postoji više definicija pojma poslovne inteligencije koje secjelini, te je s toga izražena potreba da se i odluke u javnoj upravi razlikuju zavisno od autora, a isto tako i od stanovišta s kojegdonose, u što je moguće većoj mjeri, oslobođene subjektivnih se pristupa ovoj temi. Iako nema jedinstvene definicije, ono štoimpresija, a mnogo više zasnovane na znanju. U ovom radu se je zajedničko svim definicijama je da se poslovna inteligencijaanaliziraju sistemi poslovne inteligencija sa aspekta primjene u posmatra kao skup metodologija, odnosno koncept koji donosijavnoj upravi kao i problemi koji mogu nastati prilikom razvoja i kvalitativno unapređenje procesa donošenja odluka. Pozitivanimplementacije ovih sistema. efekat odluka donesenih korištenjem ovog koncepta je veći jer on podrazumijeva dobijanje kvalitetnih informacija na vrijeme, Ključne riječi-Poslovna inteligencija; javna uprava; sistematizaciju informacija, jasniju identifikaciju ispravnihskladištenje podataka informacija i lakši pristup informacijama. Kada se od podatka naprave kvalitetne i pravovremene informacije, odnosno I. UVOD znanje, onda je vjerovatnoće da će odluka koja se donese na Javna uprava je u kontinualanom procesu modernizacije osnovu njih biti ispravna i pravovremena i u najvećoj mogućojkoja predstavlja jedno od strateški važnih područja reformi mjeri oslobođena subjektivnih impresija (u smislu pretpostavkekoje imaju za cilj povećanje njene efikasnosti i ekonomičnosti. o nedostajućim informacijama) i nesigurnosti kod donošenjaOvaj proces modernizacije se u jednom značajnom segmentu odluka (za donošenje odluka neophodna je odlučnost).ostvaruje kroz unapređenje informacionih tehnologija, odnosno Sa tehničkog stanovišta, odnosno sa stanovištadizanje nivoa informatičkog znanja. Javna uprava, kako i sam informacionih tehnologija, poslovna inteligencija jenaziv implicira, određuje upravljanje javnim dobrom u višenivovski proces (procesi) kojim se velika količina podatakanajširem smislu te riječi. Kao i svako upravljanje, a koja je pohranjena u informacionim sistemima organizacijeprvenstveno ono upravljanje koje se odnosi na društvo u (preduzeća, upravne jedinice, vladine institucije..) aplikativnimcjelini, ono treba u što većoj mjeri da se zasniva na sistemima pretvara u korisnu informaciju. Sistem poslovneinformacijama i činjenicama, a ne na subjektivnim impresijama inteligencije se sastoji iz tri cjeline, prvu čine izvori podataka,donosioca upravljačkih odluka. Stoga se kao sledeći korak u centralna tačka je skladište podataka gdje se prikupljaju imodernizaciji državne uprave nameće modernizacija samog prilagođavaju podaci sa izvorišnih sistema, a treća komponentaupravljanja, odnosno, modernizacija procesa donošenja je analitički alat.upravljačkih odluka kroz koje se i realizuje upravljačkafunkcija državne uprave. III. SKLADIŠTENJE PODATAKA KAO DIO SISTEMA POSLOVNE INTELIGENCIJE II. POSLOVNA INTELIGENCIJA Potreba za podacima, odnosno korisnim informacijama Pojam „poslovna inteligencija“ kojim se označavaju sistemi koje proističnu iz njih uvijek je bila prisutna, i ova potreba nijeza podršku odlučivanju u smislu posebne grane u proistekla iz samog informatičkog razvoja već je informatičkiinformacionim tehnologijama je nastao kao prevod izvornog razvoj omogućio njeno zadovoljenje u značajnijoj mjeri.pojma sa engleskog jezika (eng. Business Intelligence, BI) . Informatički razvoj imao je za posljedicu automatizaciju i"Business Intelligence" kao pojam je predložio Howard kvalitativno unapređenje poslovnih procesa kroz uvođenjeDresdner [1] kako bi izvršio kategorizaciju koncepta i metoda transakcionih sistema. Uvođenje transakcionih sistema je bio, akoji pomažu u lakšem donošenju poslovnih odluka korištenjem u većoj mjeri je i sada evolutivan proces. Evolutivnost ovogsistema zasnovanih na činjenicama. procesa se ogleda u tome da se sa razvojem sistema paralelno inteligencija (l. intelligentia), :inteligencija urođena ili sa nekim određenim kašnjenjem nova komponenta sistema,sposobnost pravilnog razumijevanja stvari i pojava u odnosno novog poslovog procesa sistema automatizuje parcijalno, u svjetlu rješavanja konkretnog, parcijalnog
  • 2. problema, što zbog vremena, resursa i mnoštva drugih razloga, procjenu trendova u budućnosti, mada i tu treba imati rezervua ne kao posljedica strateškog razvoja integrisanog pošto neki proizvođači koji su po raznim istraživanjima biliinformacionog sistema. Ovaj problem raznorodnosti rješenja i najavljeni kao obećavajući 2003, su do 2007 nestali sa tržišta, aproblema koji oni imaju kao posljedicu se rješava na strani pojavili su se neki novi. Svi proizvođači tvrde da su vodeći,transakcionioh sistema kroz uvođenje servisno orjentisane lideri, najefikasniji, u čemu ima i istine, pošto svaki od njih uarhitekture i magistrale usluga, te drugim integracionim prvi plan ističe svoju glavnu karakteristiku i prednost koja garješenjima. Sa strane poslovne inteligencije rezultat izdvaja iz ostalih. Izdvojiti i istaknuti neku specifičnu„evolutivnosti“ procesa razvoja transakcionih sistema koji su karakteristiku koja nekog proizvođača izdvaja u odnosu napodrška sistemu, odnosno parcijalnom poslovnom procesu, je ostale je mnogo lakše u višeslojnom i višefaznom sistemuda su podaci jednog sistema rasuti u nekoliko, više ili manje poslovne inteligencije. Sistemi otvorenog koda u ovoj oblastipovezanih podsistema i različitih baza podataka. Sa druge su relativno novi, izrasli iz alata za izvještavanje, astrane, porastom broja transakcionih sistema dolazi do porasta najznačajniji predstavnik je JasperSoft, odnosno Talend kaokoličine podataka i potrebe za znanjem koje u njima sakriveno. alat za izgradnju ETL procesa integrisan u ovo rješenje. KodKorištenjem samih transakcionih sistema je praktično takozvanih “komercijalnih” alata, odnosno alata koji nisu podnemoguće doći do informacija na način koji će obezbijediti licencom otvorenog koda, kao tržišni lideri su se izdvojili alatiinformaciju koju odlikuje pravovremenost, jednostavnost, sedam proizvođača softvera: IBM, Oracle, SAP, SAS,dostupnost, jedinstvenost, kvalitetet, te je potrebno da se podaci Microstrategy, Microsoft i Information Builders. Na tržištukoji su u transakcionim sistemima na određen način objedine, softverskih alata za izgradnju sistema poslovne inteligencije jeobrade i prilagode kako bi bili korišteni u sistemima poslovne vidljiva konsolidacija, velike kompanije su vidjele značajinteligencije. Drugim riječima, neophodno je izgraditi skladište poslovne inteligencije i kroz akvizicije su uzeli značajan diopodataka. Skladište podataka (engl. data warehouse-DW) je tržišnog učešća. Crystal Reports je 2003 postao dio Businessanalitička baza podataka koja se puni iz transakcionih sistema i Objects-a, a 2007 Business Objects je postao dio SAP-a. BRIOono predstavlja osnovnu infrastrukturnu komponentu sistema je 2003 kupljen od strane Hyperion-a, a 2007 Hyperion jeposlovne inteligencije. postao dio Oracle-a. IBM je 2008 kupio Cognos, a kupovinom SPSS-a 2009 godine kao jednog od vodećih alata za Dva najznačajnija pravca u razvoju i teoretskom određenju predikcionu analizu je upotpunio svoju ponudu sistemaskladištenja podataka dali su Ralph Kimbal i Bill Inmonn. poslovne inteligencije.R.Kimball [3] je postavio generalnu definiciju: "Skladištepodataka je kopija transakcionih podataka specifično Konsolidacija je dovela do podjele alata na otvorene istrukturiranih za potrebe upita i analiza”. Skladište podataka, zatvorene sisteme u smislu otvorenosti prema drugimkako ga je definisao W.H.Inmon [4] je "subjektno-orijentisan rješenjima u sistemu poslovne inteligencije. Konsolidovani(engl. subject oriented), integrisan, vremenski određen i sistemi poslovne inteligencije u okviru softverskihsadržajno nepromjenljiv skup podataka koji služi kao podrška konglomerata težište stavljaju na integraciju u njihovoza donošenje odluka". Subjektnost podrazumijeva organizaciju okruženje, preferiraju i optimizovani su za komponente izpodataka oko predmeta, a integritet da su podaci koji su po konglomerata. Sa druge strane, otvoreni sistemi se paralelnopravilu skupljeni iz različitih izvora, konzistentni. Vremenska optimizuju i podržavaju za sve izvorne sisteme te suodređenost obezbjeđuje da podaci u skladištu podataka imaju inovativniji zbog nezavisnosti u odnosu na druge dijelovevremensko istorijsku dimenziju za razliku od transakcionih sistema. Kod otvorenih sistema SAS se nametnuo kaobaza koje sadrže podatke relevantne samo u trenutku pristupa najkompletnije rješenje za sve faze razvoja sistema, dok je(npr. trenutno kašnjenje u plaćanju poreza), a kasnije se ti Microstrategy lider otvorenosti sistema i kompatibilan je sapodaci mijenjaju ili brišu i na njihovo mjesto dolaze nove ostalim sistemima svih značajnijih proizvođača. Da li će ovivrijednosti. Način na koji se čuvaju istorijski podaci u sistemi ostati otvoreni ili će kao neki drugi iz otvorenih preći utransakcionim sistemima kroz sistem logovanja promjena zatvorene (Cognos, Business Objects..) odrediće tržište apraktično onemogućava rekonstrukciju stanja iz prošlosti. pokazaće vrijeme. Izbor alata za razvoj sistema poslovneTakođe, sadržaj skladišta podataka uvijek ima jednu istinu, dok inteligencije, da li otvorenog (engl.open source) ili zatvorenogje kod transakcionih sistema teško doći do jedne istine u koda, da li otvorenog ili zatvorenog sistema nije jednoznačan irazličitim vremenskim periodima opservacije. zavisi od mnogo faktora, u nekom okruženju su u prednosti jedni alati, a u nekom okruženju drugi alati, što se utvrđuje u IV. ALATI ZA IZGRADNJU SISTEMA POSLOVNE fazi izrade koncepta sistema poslovne inteligencije. INTELIGENCIJE Alati koji se koriste za izgradnju sistema poslovne V. PROJEKAT IZGRADNJE SISTEMA POSLOVNEinteligencije, u skladu sa samim konceptom, po najgrubljoj INTELIGENCIJEpodjeli imaju tri funkcionalnosti: prikupljanje podataka Projektovanje i izradnja sistema poslovne inteligencije,(ekstrakcija, transformacija i punjenje – engl. ETL Extract odnosno skladišta podataka kao njegovog osnovnogTransform Load), skladištenje podataka i poslovnu analitiku. infrastrukturnog dijela su projekti koji su znatno složeniji i saMožemo ih podijeliti po više kriterijuma, ali su najznačajnija manjim procentom uspješnosti od standardnih projekatadva, jedan je po otvorenosti koda, a drugi po otvorenosti informacionih tehnologija. Za razliku od ostalih projekata, ovajsistema. tip projekata karakteriše mnogo veći ulazni skup raznorodnih poslovnih procesa (sa ciljem obuhvatanja cjelokupnog Istraživanje koje je radio Gartner Inc. [5] na temu alata poslovnog okvira), raznorodnost i distribuiranost izvornihposlovne inteligencije daje prikaz trenutnog stanja na tržištu i
  • 3. sistema, nejasno definisanje zahteva projekta, njihova zavisnosti od organizacione cjeline mogu biti upravni odbori,promjenljivost u toku vremena te konstantan rast količine ministarstava, vlada, a u krajnoj instanci to su građani. Ono štopodataka . sve njih interesuje je da li su aktivnosti koje preduzimaju institucije obezbijedile željena unapređenja i ako jesu, po kojoj Sistemi poslovne inteligencije ne postoje kao gotovi cijeni i da li su ona urađena na efikasan način. Zadnjih desetakproizvodi, već samo postoje platforme nad kojima se u godina poslovna inteligencija u profitabilnim kompanijamaorganizacijama radi implementacija ovih sistema. Razloga za igra ključnu ulogu u stvaranju novih vrijednosti, po istraživanjuovo ima mnogo, a neki od njih leže u samoj prirodi ovih koje je proveo IBM [7] na uzorku 2.500 kompanija, 83%sistema. Naime, proces odlučivanja u različitim organizacijama kompanija na prvom mjestu vidi poslovnu inteligenciju kaose zasniva na različitim strategijama, poslovnim procesima, izvor unapređenja poslovanja. Kao što igraju ključnu ulogu uodnosima unutar same organizacije te različitim izvornim domenu kompanija i unapređenju njihovog poslovanja, čini sesistemima. Još jedna karaktaristika koja ove projekte izdvaja od da sve više ima smisla da se mogućnosti koje pružaju sistemiostalih je da projekat poslovne inteligencije ne bi trebao da ima poslovne inteligencije iskoriste i u vladinom sektoru.kraj. On je konstantna projektna petlja koja, ako je sistemispravno postavljen i daje rezultate, vremenom može da uzima Unapređenje efikasnosti je zatvoren krug koji počinje saznačajno manje vremena i ljudskih resursa, ali zahtjevi za mjerenjem performansi, analizom rezultata, povećanjemnjegov razvoj neće stati. Ako se projekat izgradnje sistema stepena informisanosti i na osnovu toga donošenje ispravnihposlovne inteligencije završi, to za razliku od projekata upravljačkih odluka, koje će ne samo omogućiti dostizanjaizgradnje drugih informacionih sistema sigurno znači da je ciljeva misije same organizacione cjeline već i prezentacijuneuspješan i da nije dao adekvatne rezultate. transparetnih rezultata, što je izuzetno važno u oblasti javne uprave. Da bi se ovaj krug zatvorio prvi preduslov je da postoje Kvantifikovanje uspješnosti projekta za koji se pri samom informacioni sistemi koji će dati podatke o finansijskom ipočetku zna da neće imati jasno definisan kraj je takođe nešto transakcionom dijelu poslovnih procesa organizacione cjeline.što otežava njegovo provođenje. Jonathan Wu je definisao da Ako je ovaj osnovni preduslov o podacima zadovoljen onda“kvantitativni i kvalitativna poboljšanja koje će donijeti sistem ima smisla da se govori o nekom obliku poslovne inteligencijeposlovne inteligencije treba da se vrednuju prije početka samog koja bi dala odgovor na spomenute problema.projekta i povrat investicije kao jednu od mjera uspješnostiprojekta [6]”. Mnogo kritičniji za uspjeh projekta poslovne Jasno je da zbog različitih zakonskih, istorijskih,inteligencije od finansijskih mjera kao što su sadašnja finansijskih razloga problem podataka naročito izražen u javnojvrijednost, interna stopa povrata investicije kao i drugih ne upravi i da tu leži najveći ograničavajući faktor, jer ako nematefinansijskih parametara koji određuju uspješnost je stepen elektronsku matičnu knjigu, nikakav sistem koji će raditizainteresovanosti sponzora projekta, bez njega je bilo koji analizu neće biti od pomoći, ali sa druge strane, u pojedinimizračun povrata investicije za ovaj tip projekta besmislen. organizacionim jedinicama (agencije, upravne jedinice) ležeSpozor projekta je u projektno vođenim razvojima velike količine podataka iza kojih se kriju informacije, odnosnoinformacionih sistema obavezan, ali ni u jednom tipu nema znanje .toliki značaj kao u sistemima poslovne inteligencije. Problemkvantifikacije uvođenja informacionog sistema je u velikoj Sam pojam poslovna inteligencija prevazilazi pojammjeri vezan za identifikatore performansi pojedinih “poslovnog“ i odnosi se na najširi skup procesa nekeorganizacionih cjelina u nekom sistemu. Implementacija organizacije, kako upravne tako i poslovne, i on predstavljaprojekta poslovne inteligencije se odvija u okviru krovni termin za sve podsisteme koje doprinose boljemorganizacionih cjelina informacionih tehnologija koji od njega upravljanju. Ako bi ovaj pojam pojasnili na primjeru nekenemaju direktnih i jasno vidljivih koristi i ako sponzor komunikacione kompanije, u okviru poslovne inteligencije biprojekta, koji je u pravilu za ove projekte najviši u hijerarhiji bili uključeni i mrežna inteligencija (engl. networkspusti dio “sponzorskih” prava i obaveza na niži nivo intelligence) koja ima za cilj što optimalnije iskoristitihijerarhije (informacione tehnologije) i ako nije u najvećoj postojeće i planirati potrebne mrežne resurse [8], finansijskamjeri uključen u njegovu realizaciju, vjerovatnoća da će inteligencija (engl. financial intelligence) koja treba daprojekat preći u grupu projekata koji su sami sebi svrha je na omoguću upravljanje tokovima novca, upravljenje troškovima, budžetskim resursima, i tako za svaki segment poslovanja bivrlo visokom nivou. bilo potrebno područno skladište podataka, odnosno dio sistema poslovne inteligencije. Svaki od tih segmenata VI. POSLOVNA INTELIGENCIJA U JAVNOJ UPRAVI predstavlja dio cjelokupnog poslovanja za koje se donose Javna uprava, odnosno vlada, vladine ustanove i agencije se jedinstvene poslovne odluke, a iza kojih treba da stojeod strane građana i zakonodavca posmatraju kao neko ko je jedinstveni sistemi poslovne inteligencije.odgovoran za rezultate i troškove koje ostvaruju kroz svoje Informacije i prednosti koje ovi sistemi treba da obezbijede“poslovanje“, odnosno misiju. Iako vlada i njene institucije ne razlikuju se u značajnoj mjeri od analognih sitema unemaju za cilj postizanje profitabilnosti, kao što je imaju profitnim organizacijama, s tim što je u vladinim institucijamakompanije, one se susreću sa analognim “upravljačkim realizacija znatno otežana, pošto je tu izražena neusaglašenostproblemima” na svim nivoima vlasti, odnosno javne uprave. između informacionih sistema u okviru jedne organizacioneViše nego ikad, u vrijeme globalnog deficita, smanjenja cjeline. Informacije su razasute ne samo po informacionimbudžetskih prihoda, rezanja troškova na svim noivoima javna sistemima već i po klijentskim aplikacijama (npr. word, excel),uprava treba da unaprijedi svoju efikasnost i da je naodgovarajući način prezentuju svojim “vlasnicima” koji u
  • 4. tako da većina podataka ostaje skrivena i praktično je zapošljavanje Srbije koja je organizovana na čitavoj teritorijinemoguće složiti jedinstvenu sliku operacija i aktivnosti. države kroz ispostave i filijale i koja svoju misiju ostvaruje kroz usluge vezane za zapošljavanje kako građanima tako i Složenost projekta poslovne inteligencije, kako je opisana u poslovnim subjektima. Njihov parcijalni problem “Potreba zaprethodnim poglavljima, višestruko se umnožava po svim dinamičkim analizama kroz sve nivoe organizacioneaspektima zbog prirode i misije samih sistema javne uprave i hijerarhije, u kontekstu praćenja statistika i trendova, savladinih institucija. Više je nego jasno da se projekti potrebom da odgovor bude brz, kroz naprednu integrisanuimplementacije poslovne inteligencije jedino mogu pokrenuti, obradu podataka dostupa prema različitim vremenskima i pokreću se, iz organizacionih cjelina koje se nalaze na nižim kriterijumima” [11] vodio je ka rješenju problema korištenjemnivoima u čitavoj infrastrukturi javne uprave i da je iluzorno sistema poslovne inteligencije.razmišljati o projektu na nivou cjelokupne javne uprave. Svakipojedinačni projekat rješava pojedinačni problem same Ministarstvo saobraćaja Repulike Srpske je od prije triorganizacione cjeline u kojoj se projekat pokreće, ali ono što godine, kada je sve stanice za pregled vozila uvezalo unikako ne bi trebalo da se ispusti iz vida, prilikom realizacije jedinstven informacioni sistem nad kojim je implementiransvakog pojedinačnog projekta u javnoj upravi, je da se ovi sistem poslovne inteligencije u značajnoj mjeri podiglo kvalitetprojekti vode sa svjesnosti globalne slike u koju će sistem saobraćaja i sigurnost građana. Osim preventivnog djelovanjatrebati da se uklopi. Projektni pristup za ovu specifičnu grupu na zloupotrebama, koje im omogućava transakcionisistema poslovne inteligencije takođe treba da bude iterativan, informacioni sistem, kroz sistem poslovne inteligencije suali na jedan specifičan način, on treba da krene malim dobili znanje o stanju u saobraćaju na osnovu kojeg se mogukoracima u okviru svoje organizacione cjeline (agencija, donositi odluke, podizati nivo sigurnosti kroz mijenjanjeupravna organizacija) i stalno isporučuju rezultate sa globalnim zakonske regulative zasnovane na analizama. U izjavi zapogledom i izvan organizacione cjeline za koju se realizuje medije “Kroz taj sistem dobijamo mnogo podataka i što jeprojekat. Da bi se ovo postiglo neophodno je definisati najvažnije dobijamo podatke dok se pregled dešava na stanici.jedinstvenu strategiju na nivou cijele javne uprave kako bi se Na taj način smo uspeli da uvedemo red da se ne može višesvi parcijalni projekti poslovne inteligencije, koji se rade i koji raditi 40 pregleda dnevno, kao što je ranije bilo, a možemo irješavaju parcijalne probleme pojedinih organizacionih cjelina, inspektore ciljano da pošaljemo na stanice gde uočimo da imavodili na standardizovan način i kako bi se od mozaika stvorila propusta.” [12] opisan je dio problema koji je postojao u tomjedinstvena slika i jedinstven pogled. ministarstvu i koji je takođe riješen sistemom poslovne inteligencije. Prije svega gore navedenog, potrebno je da postojisvjesnost o sistemima poslovne inteligencije i poboljšanjimakoje ovi sistemi mogu donijeti kako u vladinom sektoru u užem VIII. ZAKLJUČAKsmislu tako i u sektorima koji im pružaju informatičku Proces modernizacije javne uprave u smislu dizanja nivoapodršku. informacionih tehnologija je u toku, tako da se ostvaruje prvi preduslov koji postavljaju sistemi poslovne inteligencije, a to je VII. POSLOVNA INTELIGENCIJA U PRAKSI postojanje podataka. Poslovna inteligencija transformiše podatke u informacije i informaciju u znanje, znanje vodi do Najviši stepen implementacije sistema poslovne odluka zasnovanih na informacijama i akcijama koje proističuinteligencije u oblasti vladinih institucija imaju Sjedinjene iz njih i to je vrijednost koju ona donosi. Javna uprava je oblastAmeričke Države, gdje ne postoji nivo vlasti na kojem se ne upravljanja koja je sa stanovišta širine uticaja upravljačkihkoriste ovi sistemi, od nivoa gradova, država do nivoa odluka, odnosno broja ljudi na koje se upravljačke odlukefederalnih vlasti i institucija, ne samo za internu upotrebu već i odnose, najznačajnija. Ako se loše upravlja u kompaniji (podkao oblik unapređenja servisa koje institucije pružaju prema lošim upravljanjem se ovdje podrazumjeva ono upravljanjegrađanima. Američka "Obamina „ administracija je 2009 koje nema dovoljno kvalitetetnih i pravovremenih informacijaizdala“ preporuku“: ".. administracija će zahtijevati od agencija na osnovu kojih bi se kreiralo znanje i donijele ispravneda postavljaju prioriteta, pokazuju napredak u postizanju upravljačke odluke), to upravljanje ima mali uticaj na ljude vanpostavljenih ciljeva i da objasne trendove performansi. " [9], kompanije, ali ako se loše upravlja u javnoj upravi onda to imajednom rječju da se uvedu sistemi poslovne inteligencije. loš, i direktan i indirektan, uticaj na cijelu populaciju koja je Mnogo je primjera iz njihove prakse, a kao primjer obuhvaćena upravnom jedinicom (lokalna, republička, ..). Smožemo uzeti nivo gradske uprave gdje okrug Albuquerque toga je više nego očito da upravljačke tehnike koje postojeće[10] za izvještaje o kriminalu nudi web interaktivni alat za probleme u kompanijama rješavaju sistemima poslovnekreiranje statističkih izvještaje o kaznenim djelima za oblast ili inteligencije, za koje već postoje i znanja i iskustva, potebno ukvart od njihovog interesa, gdje je u pozadini svega toga stoji većoj mjeri uvoditi u sistem javne uprave. Modernizacija javneIBM-Cognos sistem poslovne inteligencije. uprave je počela, potrebno je zadržati kurs prosperiteta i ići korak naprijed i osim modernizacije procesa unaprijediti i sam U našem bližem okruženju, po postojećoj praksi, proces upravljanja, što će dovesti da se javni resursi koriste naproblemima se pristupa na način da onaj koji ima problem, efikasniji način i do toga da će se donositi ispravne odlukeprepozna da ga može riješiti sistemom poslovne iteligencije, zasnovane na znanju koje je skriveno u mnoštvu informacionihrješava ga parcijalno, bez globalnog i interakcijskog pogleda sistema i podataka. Preduslov za to je da se podigne svjesnost oprema drugim sistemima. Kao primjer sistema poslovne postojanju sistema poslovne inteligencije, prednostima koje oniinteligencije iz okruženja može poslužiti sistem koji je na donose i da se proces modernizacije javne uprave, saplatformi IBM-Cognos razvijen u nacionalnoj službi za
  • 5. informatičkog aspekta, podigne za još jedan nivo, da poslovna [9] Government Executive, May 2009 editioninteligencija postane jedan od upravljačkih mehanizama u [10] http://www.cabq.gov/onlinesvcs/crimestats/javnoj upravi. [11] Saša Dulić Sistem u Nacionalnoj službi za zapošljavanje IDC Business Intelligence Roadshow 2011 [12] http://www.blic.rs/Vesti/Republika-Srpska/290970 LITERATURA ABSTRACT[1] A Brief History of Decision Support Systems by D. J. Power Editor, www. DSSResources.COM Business intelligence systems aim to support decision[2] Milan Vujaklija: Leksikon stranih reči i izraza Prosveta Beograd 1980 making based on knowledge. Decisions that are made by[3] Ralph Kimball The Data Warehouse Toolkit: The Complete Guide to governmant (public administration) have the broadest impact Dimensional Modeling on the population and society as a whole, and more than[4] Bill Inmon Building the Data Warehouse anywhere in governmant is expressed need for fact based[5] Magic quadrant for business intelligence platforms,Gartner RAS Core decisions. In this paper, we analyze business intelligence Research Note G00210036, Rita l. Sallam, James Richardson,John applications in public administration as well as problems that Hagerty, Bill Hostmann, 2011 may arise during the development and implementation of these[6] Calculating ROI for Business Intelligence Projects” Jonathan Wu systems.[7] Insights from the Global Chief Information Officer Study, Copyright IBM Corporation 2010 IBM Global Busines Services Somers NY10589 BUSINESS INTELLIGENCE AS A MANAGEMENT USA, str. 15 TOOL IN PUBLIC ADMINISTRATION[8] Rastko Pavlović, Siniša Vujčić „Primjena alata poslovne inteligencije u Rastko Pavlović optimizaciji parametara i planiranju mreže mobilne telefonije“ Naučno- Dejan Majkić stručni simpozijum Infoteh 2008, Vol. 7,Ref. E-IV-3,p.538-542, ISBN- 99938-624-2-8