Digital Rights & Copyleft Documentatie- en Bibliotheekwetenschap Maatschappelijke Aspecten van Informatie David Coppoolse 2008-05-10

Documentatie- en Bibliotheekwetenschap Maatschappelijke Aspecten van Informatie David Coppoolse 2008-05-10

Dossier ‘Digital Rights & Copyleft’ Inleiding Context Digital rights management Sociale problematiek van technische beperkingen op digitale informatie Copyleft Alternatief om ‘knowledge commons’ te helpen voeden ondanks uitdijende IPR’s Organisaties en intiatieven Beschrijvingen en URLs

Inleiding

Context

Digital rights management

Sociale problematiek van technische beperkingen op digitale informatie

Copyleft

Alternatief om ‘knowledge commons’ te helpen voeden ondanks uitdijende IPR’s

Organisaties en intiatieven

Beschrijvingen en URLs

Context [1] Digitale techniek Personal computer Internet Word Wide Web Open architectuur Breedband P2P  Kopieer- en distributiegemak Voor ‘iedereen’

Personal computer

Internet

Word Wide Web

Open architectuur

Breedband

P2P



Kopieer- en distributiegemak

Voor ‘iedereen’

Context [2] Alle macht aan de auteurshebbende? Tendens om... Open karakter van Internet te beperken Technologische beperkingen op materiaal te leggen Termijnen van intellectueel eigendom te verlengen

Tendens om...

Open karakter van Internet te beperken

Technologische beperkingen op materiaal te leggen

Termijnen van intellectueel eigendom te verlengen

Context [2] Alle macht aan de auteurshebbende? Vrije cultuur  Toestemmingscultuur Balans  Controle Openbaar belang  Individueel belang Lokaal democratisch overleg  Wereldwijde niet-gouvernmentele organisaties Cultuur  Techniek

Vrije cultuur  Toestemmingscultuur

Balans  Controle

Openbaar belang  Individueel belang

Lokaal democratisch overleg  Wereldwijde niet-gouvernmentele organisaties

Cultuur  Techniek

Context [2] Tendens van capitulaties Vrije cultuur  Toestemmingscultuur Balans  Controle Openbaar belang  Individueel belang Lokaal democratisch overleg  Wereldwijde niet-gouvernmentele organisaties Cultuur  Techniek

Vrije cultuur  Toestemmingscultuur

Balans  Controle

Openbaar belang  Individueel belang

Lokaal democratisch overleg  Wereldwijde niet-gouvernmentele organisaties

Cultuur  Techniek

Context [3] Knowledge Commons Ontstaan van markt in kennis Kennis is geen schaars goed Economische exploitatie vraagt kunstmatige schaarste Onstaan van idee van Intellectueel eigendom Gemeenschappelijk kennisgoed Intellectueel eigendom wordt tot ‘normaal’ gegeven Steeds sterkere bescherming in 20e eeuw

Ontstaan van markt in kennis

Kennis is geen schaars goed

Economische exploitatie vraagt kunstmatige schaarste

Onstaan van idee van

Intellectueel eigendom

Gemeenschappelijk kennisgoed

Intellectueel eigendom wordt tot ‘normaal’ gegeven

Steeds sterkere bescherming in 20e eeuw

Context [3] Knowledge Commons Intellectueel eigendom Om ontwikkeling bepaalde kennis/techniek te stimuleren Tijdelijk, om algemeen belang niet te schaden Moet terugvloeien in: Knowledge commons Bron voor alle creativiteit Valt droog zonder aanvulling met nieuwe kennis

Intellectueel eigendom

Om ontwikkeling bepaalde kennis/techniek te stimuleren

Tijdelijk, om algemeen belang niet te schaden

Moet terugvloeien in:

Knowledge commons

Bron voor alle creativiteit

Valt droog zonder aanvulling met nieuwe kennis

Context [3] Knowledge Commons Intellectueel eigendom Om ontwikkeling bepaalde kennis/techniek te stimuleren Tijdelijk, om algemeen belang niet te schaden Moet terugvloeien in: Knowledge commons Bron voor alle creativiteit Valt droog zonder aanvulling met nieuwe kennis

Intellectueel eigendom

Om ontwikkeling bepaalde kennis/techniek te stimuleren

Tijdelijk, om algemeen belang niet te schaden

Moet terugvloeien in:

Knowledge commons

Bron voor alle creativiteit

Valt droog zonder aanvulling met nieuwe kennis

Digital Rights Management TM

Digital rights management Technieken voor beheren/beperken gebruik gedistribueerde content Voorbeelden: Cd’s met kopieerbeveiliging Online diensten voor downloaden muziek/boeken met beschermde bestanden Regio’s bij dvd’s Beperkingen bij opnemen van digitale televisie TM

Technieken voor beheren/beperken gebruik gedistribueerde content

Voorbeelden:

Cd’s met kopieerbeveiliging

Online diensten voor downloaden muziek/boeken met beschermde bestanden

Regio’s bij dvd’s

Beperkingen bij opnemen van digitale televisie

Pro/Contra DRM Voorstanders Beschermen auteursrechthebbenden Economisch interessant houden van produceren van nieuw werk Tegenstanders Manier om extra munt te slaan uit werk Verdergaande beperkingen dan bescherming auteurswet Term ‘DRM’ is misleidend

Voorstanders

Beschermen auteursrechthebbenden

Economisch interessant houden van produceren van nieuw werk

Tegenstanders

Manier om extra munt te slaan uit werk

Verdergaande beperkingen dan bescherming auteurswet

Term ‘DRM’ is misleidend

Sociale problematiek van DRM (1/5) Fair Use Privileges of uitzonderingsrechten? Balans individueel  algemeen belang Mazen van het net eindelijk gedicht Beperking van gevestigde uitzonderingen Wil rechthebbende primeert op auteursrecht Juridische bescherming van DRM Opgelegd door supranationale organisaties Ook in Belgisch auteursrecht Uitzonderingen moeten gefaciliteerd worden Hoe?

Fair Use

Privileges of uitzonderingsrechten?

Balans individueel  algemeen belang

Mazen van het net eindelijk gedicht

Beperking van gevestigde uitzonderingen

Wil rechthebbende primeert op auteursrecht

Juridische bescherming van DRM

Opgelegd door supranationale organisaties

Ook in Belgisch auteursrecht

Uitzonderingen moeten gefaciliteerd worden

Hoe?

Sociale problematiek van DRM (2/5) Concurrentiebeperking Beperking keuzemogelijkheden consument Kunstmatige beperkingen sluiten concurrent buiten Sectoriële standaarden zijn geen oplossing Selectieve beschikbaarheid Eerst in rijke markten, dan pas elders Afhankelijkheid & Interoperabiliteit Distributeur behoudt de sleutel ‘Vertikaalheid’ van DRM-systemen

Concurrentiebeperking

Beperking keuzemogelijkheden consument

Kunstmatige beperkingen sluiten concurrent buiten

Sectoriële standaarden zijn geen oplossing

Selectieve beschikbaarheid

Eerst in rijke markten, dan pas elders

Afhankelijkheid & Interoperabiliteit

Distributeur behoudt de sleutel

‘Vertikaalheid’ van DRM-systemen

Sociale problematiek van DRM (3/5) Eerste verkoop Beperking van doorverkopen, uitlenen en weggeven Verhindert onstaan tweedehandsmarkt Probleem voor ontwikkelingslanden Rem op opensource-software Onverenigbaar met DRM Voordelen van opensource onbeschikbaar in markt met DRM Probleem voor arme landen/organisaties

Eerste verkoop

Beperking van doorverkopen, uitlenen en weggeven

Verhindert onstaan tweedehandsmarkt

Probleem voor ontwikkelingslanden

Rem op opensource-software

Onverenigbaar met DRM

Voordelen van opensource onbeschikbaar in markt met DRM

Probleem voor arme landen/organisaties

Sociale problematiek van DRM (4/5) Toegankelijkheid gehandicapten Gerelateerd aan ‘fair use’-problematiek Kan inhaalslag van digitale revolutie ongedaan maken

Toegankelijkheid gehandicapten

Gerelateerd aan ‘fair use’-problematiek

Kan inhaalslag van digitale revolutie ongedaan maken

Sociale problematiek van DRM (5/5) Bibliotheken Open toegang is essentiele functie Digitale informatie op zich verrijkt aanbod Ook zonder DRM al complex: Toegang Conservering Privacy-issues Bijhouden gebruikspatronen

Bibliotheken

Open toegang is essentiele functie

Digitale informatie op zich verrijkt aanbod

Ook zonder DRM al complex:

Toegang

Conservering

Privacy-issues

Bijhouden gebruikspatronen

Sociale problematiek van DRM (6/5) Noord-Zuidproblematiek

Noord-Zuidproblematiek

Consumentenonderzoek INDICARE INformed DIalogue about Consumer Acceptability of DRM Solutions in Europe Project onder eContent-programma EC Onderzoek 2005/2006 Muziek (& Video) 7 Europese landen (niet België) Enkele interessante conclusies...

INDICARE

INformed DIalogue about Consumer Acceptability of DRM Solutions in Europe

Project onder eContent-programma EC

Onderzoek

2005/2006

Muziek (& Video)

7 Europese landen (niet België)

Enkele interessante conclusies...

Kennis DRM & copyright 43% maalt niet om auteursrecht 13% weet niet wat het is Grote onzekerheid over wat mag en wat niet Meerderheid weet niet wat DRM is en wat het doet Meerderheid weet niet of er DRM zit in hun laatste muziekaankoop

43% maalt niet om auteursrecht 13% weet niet wat het is

Grote onzekerheid over wat mag en wat niet

Meerderheid weet niet wat DRM is en wat het doet

Meerderheid weet niet of er DRM zit in hun laatste muziekaankoop

Delen is belangrijk

Ontdekken is kopen

Beperkingen zijn ongewenst

Is DRM houdbaar? DRM straft de brave gebruiker Elk DRM-systeem kan worden omzeild DRM-beperkingen werken illegale kanalen zonder beperkingen in de hand DRM hindert cruciale aspecten van informatie Beschikbaarheid, gebruiksgemak, delen DRM is duur 1 miljard US$ in 2007

DRM straft de brave gebruiker

Elk DRM-systeem kan worden omzeild

DRM-beperkingen werken illegale kanalen zonder beperkingen in de hand

DRM hindert cruciale aspecten van informatie

Beschikbaarheid, gebruiksgemak, delen

DRM is duur

1 miljard US$ in 2007

Is DRM houdbaar? DRM straft de brave gebruiker Elk DRM-systeem kan worden omzeild DRM-beperkingen werken illegale kanalen zonder beperkingen in de hand DRM hindert cruciale aspecten van informatie Beschikbaarheid, gebruiksgemak, delen DRM is duur 1 miljard US$ in 2007

DRM straft de brave gebruiker

Elk DRM-systeem kan worden omzeild

DRM-beperkingen werken illegale kanalen zonder beperkingen in de hand

DRM hindert cruciale aspecten van informatie

Beschikbaarheid, gebruiksgemak, delen

DRM is duur

1 miljard US$ in 2007

Alternatieven voor DRM Open licentievormen Productdifferentiatie t.o.v. onbetaalde diensten Sponsoring/advertenties Content promotion Promotie van complementaire producten en diensten Syndicatie Heffingen

Open licentievormen

Productdifferentiatie t.o.v. onbetaalde diensten

Sponsoring/advertenties

Content promotion

Promotie van complementaire producten en diensten

Syndicatie

Heffingen

Copyleft

Copyleft ≠ Parodie op copyright Ontkenning van intellectueel eigendom Oproep voor het kapen van oorspronkelijk materiaal Anarchistische beweging

≠

Parodie op copyright

Ontkenning van intellectueel eigendom

Oproep voor het kapen van oorspronkelijk materiaal

Anarchistische beweging

Copyleft = Serieus alternatief tussen © en pd Respect voor het auteursrecht ‘ Knowledge commons’ helpen voeden Vrijgave én bescherming van oorspronkelijk werk

=

Serieus alternatief tussen © en pd

Respect voor het auteursrecht

‘ Knowledge commons’ helpen voeden

Vrijgave én bescherming van oorspronkelijk werk

Free Software “ To use copyright law to build a world of software that must be kept free” Richard Stallman Terugbrengen van gemeenschappelijke bron in software-ontwikkeling 1984: Free Software Foundation GNU-project Free and Open Source

“ To use copyright law to build a world of software that must be kept free”

Richard Stallman

Terugbrengen van gemeenschappelijke bron in software-ontwikkeling

1984:

Free Software Foundation

GNU-project

Free and Open Source

Definitie Open Source Toegelaten bij opensource-software: Lezen en aanpassen broncode (source) Vrije distributie code en aanpassingen Door iedereen Voor alle doeleinden Open Source Definition (ODS) Open Software Initiative (OSI) Totaal van 10 voorwaarden

Toegelaten bij opensource-software:

Lezen en aanpassen broncode (source)

Vrije distributie code en aanpassingen

Door iedereen

Voor alle doeleinden

Open Source Definition (ODS)

Open Software Initiative (OSI)

Totaal van 10 voorwaarden

General Public License GPL(-achtige licenties) meest gebruikt 75% van opensource-software Richard Stallman Code via auteursrecht algemeen beschikbaar maken ‘ Virale’ licentie Vereist gebruik van GPL voor alle afgeleide software Blijft daardoor altijd onderdeel van publiek domein

GPL(-achtige licenties) meest gebruikt

75% van opensource-software

Richard Stallman

Code via auteursrecht algemeen beschikbaar maken

‘ Virale’ licentie

Vereist gebruik van GPL voor alle afgeleide software

Blijft daardoor altijd onderdeel van publiek domein

Open Source Voortbouwen op elkaars werk levert betere software Efficiënter, minder foutgevoelig Vgl. wetenschappelijke communicatie Kennisname van elkaars werk stimuleert voortgang Auteursrecht volstaat: beter nieuwe teksten (ideeën) creëren

Voortbouwen op elkaars werk levert betere software

Efficiënter, minder foutgevoelig

Vgl. wetenschappelijke communicatie

Kennisname van elkaars werk stimuleert voortgang

Auteursrecht volstaat: beter nieuwe teksten (ideeën) creëren

Open Source Open Source ≠ Publiek Domein Auteursschap wordt juist geclaimt Code kan daardoor worden vrijgegeven onder beperkende voorwaarden De beperkingen garanderen toekomstige beschikbaarheid GPL stelt de meeste ‘beperkingen’ in dit opzicht (= ‘Free (vrije) Software’)

Open Source ≠ Publiek Domein

Auteursschap wordt juist geclaimt

Code kan daardoor worden vrijgegeven onder beperkende voorwaarden

De beperkingen garanderen toekomstige beschikbaarheid

GPL stelt de meeste ‘beperkingen’ in dit opzicht (= ‘Free (vrije) Software’)

Open Content Open Source  ‘ Open Content’ Oorspronkelijke werken Tekst, muziek, foto, film, ... GNU Free Documentation Licence Softwaredocumentatie Wikipedia Creative Commons De facto- standaard voor open content

Open Source  ‘ Open Content’

Oorspronkelijke werken

Tekst, muziek, foto, film, ...

GNU Free Documentation Licence

Softwaredocumentatie

Wikipedia

Creative Commons

De facto- standaard voor open content

Creative Commons “ Establish a range of freedoms beyond the default of copyright law and traditional fair use” Lawrence Lessig Voorvechter evenwichtig intellectueel eigendomsrecht

“ Establish a range of freedoms beyond the default of copyright law and traditional fair use”

Lawrence Lessig

Voorvechter evenwichtig intellectueel eigendomsrecht

Creative Commons Werkwijze Vergroten publiek domein Delen van oorspronkelijk werk Uitgaand van auteursrecht Gedeeltelijke vrijgave voor grote publiek Respect voor locale wetgeving Inclusief ‘fair use’ Onverenigbaar met DRM Commerciële exploitatie door auteur nog altijd mogelijk

Vergroten publiek domein

Delen van oorspronkelijk werk

Uitgaand van auteursrecht

Gedeeltelijke vrijgave voor grote publiek

Respect voor locale wetgeving

Inclusief ‘fair use’

Onverenigbaar met DRM

Commerciële exploitatie door auteur nog altijd mogelijk

Creative Commons Drie ‘weergaven’ Juridische tekst Menselijke versie Computermetadata Standaardopties Naamsvermelding Commercieel gebruik of niet In originele vorm of Afgeleiden toegestaan

Drie ‘weergaven’

Juridische tekst

Menselijke versie

Computermetadata

Standaardopties

Naamsvermelding

Commercieel gebruik of niet

In originele vorm of Afgeleiden toegestaan

Toepassingen Publicatie van eigen werk op Internet op fysieke dragers Gebruik door erfgoedinstellingen ‘ eigen’ materiaal materiaal van derden akkoord voor beperkte vrijgave

Publicatie van eigen werk

op Internet

op fysieke dragers

Gebruik door erfgoedinstellingen

‘ eigen’ materiaal

materiaal van derden

akkoord voor beperkte vrijgave

Organisaties en initiatieven

Organisaties en initiatieven

This work is licensed under the Creative Commons Attribution-Noncommercial-Share Alike 2.0 Belgium License. To view a copy of this license, visit http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/2.0/be/ or send a letter to Creative Commons, 171 Second Street, Suite 300, San Francisco, California, 94105, USA.

This work is licensed under the Creative Commons Attribution-Noncommercial-Share Alike 2.0 Belgium License. To view a copy of this license, visit http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/2.0/be/ or send a letter to Creative Commons, 171 Second Street, Suite 300, San Francisco, California, 94105, USA.