გაკვეთილი № 44

4,181 views

Published on

http://qimia.blogspot.com
კურსის ავტორები: მერაბ ჯელია, გიორგი მახარაძე, ნუნუ ჯავახიშვილი.

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
4,181
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
5
Actions
Shares
0
Downloads
39
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

გაკვეთილი № 44

  1. 1. 1 გაკვეთილი N 44 საშინაო დავალების შემოწმება 1. K2SO4-ის ხსნადობა 20 0C-ზე არის 8g/100g wyalSi , 50 0C-ზე - 11g/100g wyalSi , 600C-ზე კი - 13g/100g wyalSi 2. V0 = 13,83ლ m (Cl2) = 44გ ხსნარების რაოდენობრივი დახასიათებახსნარის კონცეტრაციის მიახლოებითი დახასიათებისათვის იყენებენ ტერმინებს:კონცენტრირებული და განზავებული ხსნარები. განზავებული ხსნარი შეიცავს მცირერაოდენობის გახსნილ ნივთიერებას დიდ რაოდენობა გამხსნელში. საერთოდხსნარის განზავება ხსნარზე წყლის დამატებას ნიშნავს. კონცენტრირებულ ხსნარებშიგახსნილი ნივთიერების შემცველობა მაღალია. ასეთი დაყოფა პირობითია. ზუსტიგამოსახვისათვის იყენებენ ცნებებს: მასური წილი (პროცენტული კონცენტრაცია),მოლური კონცენტრაცია და სხვა. მასური წილი ხსნარის რაოდენობრივი დახასიათებისათვის იყენებენ ხსნარის მასური წილისცნებას, რომელსაც  სიმბოლოთი აღნიშნავენ. m (გახსნილი ნივთიერების მასა გრამებში)  (ნივთ) = ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– m (ხსნარის მასა გრამებში) გახსნილი ნივთიერების მასური წილი გახსნილი ნივთიერების მასის შეფარდებაახსნარის მასასთან. ცხადია, რომ  იღებს მნიშვნელობებს 0-დან 1-მდე. უფრო ხშირადმასურ წილს პროცენტებში გამოსახავენ. m (ნივთიერების)  = ––––––––––––––– . 100% m (ხსნარის)  იღებს მნიშვნელობებს 0-დან 100%-მდე. ამოცანა: 10გ NaOH გახსნეს 50გ წყალში, როგორია ნატრიუმის ტუტის მასურიწილი მიღებულ ხსნარში?
  2. 2. 2 ამოხსნა: მოც:m (NaOH) = 10გ m (H2O) = 50გ ––––––––––––––––––––––––––––– უ.გ.  (NaOH) = ? ხსნარის მასა იქნება ნატრიუმის ტუტის და წყლის მასების ჯამი. m (ხს) = m (NaOH) + m (H2O) = 10 + 50 = 60გ m (nivT) = შემდეგ ფორმულიდან m (xs) m (NaOH) 10  (NaOH) = –––––––––––– = ––––– = 0,16 m (ხს) 60 . ანუ  (NaOH) = 0,16 100% = 16% ნივთიერების მასური წილის ნაცვლად ზოგჯერ ხმარობენ ტერმინს “პროცენტულიკონცენტრაცია”. მაგ: გვაქვს 10%-იანი მარილმჟავას ხსნარი ეს ნიშნავს, რომმოცემული ხსნარის ყოველი 100 გრამი შეიცავს 10 გრამ HCl-ს და 100 – 10 = 90 გრ H2O-ს განვიხილოთ კიდევ რამოდენიმე ტიპის ამოცანა. ამოცანა: რამდენ გრამ სუფრის მარილს შეიცავს 300გ ხსნარი, თუ  (NaCl) = 0,12. ამოხსნა: მოც: m (ხს) = 300გ  (NaCl) = 0,12 –––––––––––––––––––––––––– უ.გ. m (NaCl) = ? m (nivT) = ფორმულიდან m (xs) m (ნივთ) =  . m (ხს) ჩავსვათ შესაბამისი მნიშვნელობები: m (NaCl) = 0,12 . 300 = 36გ პასუხი: m (NaCl) = 36გ
  3. 3. 3 ამოცანა: რამდენი გრამი სუფრის მარილი და წყალია საჭირო 500 გრამ 12% -იანხსნარის დასამზადებლად ამოხსნა: მოც: m (ხს) = 500გ  (NaCl) = 12% ––––––––––––––––––––––––––– უ.გ. m (H2O) = ? m (NaCl) = ? m (ნივთ) =  . m (ხს)  (NaCl) = 12% ანუ  = 0,12. აქედან . m (NaCl) = m (ხს) .  = 500 0,12 = 60გ როგორც გვახსოვს m (ხს) = m (ნივთ) + m (H2O) აქედან m (H2O) = m (ხს) - m (ნივთ) = 500 – 60 = 440გ პასუხი: ხსნარის დასამზადებლად საჭიროა 440გ H2O და 60გ NaCl. ჩვენ განვიხილეთ ამოცანები, როცა ვიცოდით ხსნარის მასა და ნივთიერებისმასური წილი და ვეძებდით გახსნილი ნივთიერების მასას. ეხლა განვიხილოთ ამოცანა, როცა ცნობილია ნივთიერების მასა და ვეძებთმოცემული მასური წილის მქონე ხსნარის რამდენი გრამი შეიცავს ამდენ გახსნილნივთიერებას. ამოცანა: რამდენი გრამი მარილმჟავას ხსნარი შეიცავს 50გ HCl-ს თუ ხსნარში (HCl) = 0,15. ამოხსნა: მოც:  (HCl) = 0,15. m (HCl) = 50გ ––––––––––––––––––––––––––– უ.გ. m (ხს) = ? m (nivT) = ფორმულიდან m (xs) m (nivT) m (HCl) 50 m (xs) = anu m (xs) = = = 333,3g  (nivT)  (HCl) 0,15
  4. 4. 4 პასუხი: m (ხს) = 333,3გ ამოცანა: როგორია KNO3 მასური წილი ხსნარში, რომელიც მიღებულია 300გKNO3-ის 20%-იან ხსნარზე 200გ წყლის დამატებით? ამოხსნა: მოც:m (საწყისი ხს) = 300გ 1 (KNO3 საწყისი) = 20% m (H2O) = 200გ ––––––––––––––––––––––––––––––––––––– უ.გ.  (KNO3 საბოლოო) = ? იმის გათვალისწინებით, რომ საბოლოო ხსნარი მიიღება საწყის ხსნარზე წყლისდამატებით, საბოლოო ხსნარის მასა იქნება: m (საბოლოო ხს) = m (საწყისი ხს) + m (H2O) = 300 + 200 = 500გ რადგან საწყის ხსნარს მხოლოდ წყალი ემატება საბოლოო ხსნარში იმდენივე გრამიKNO3 იქნება, რამდენიც იყო საწყის ხსნარში. ვიპოვოთ რამდენი გრამი კალიუმის ნიტრატი იყო საწყის ხსნარში. m (KNO3)  (KNO3) = m (sawyisi xsnari)  (KNO3 ) = 20% ანუ 0,2 m (KNO3) = m (საწყისი ხს)   = 300  0,2 = 60გ რადგან საბოლოო ხსნარში იმდენივე KNO3 რამდენიც საწყისში იყო, ხოლოსაბოლოო ხსნარის მასაა 500გ მივიღებთ, რომ m (KNO3) 60  (KNO3) = = = 0,12 m (xsnari) 500 ანუ  = 0,12 . 100% = 12% ამოცანა: როგორია NaOH-ის მასური წილი ხსნარში, რომელიც მიღებულია 500 გ10%-იანი ხსნარიდან 200 გ წყლის აორთქლების შედეგად?
  5. 5. 5 ამოხსნა:მოც:m (საწყისი ხს) = 500გ  (NaOH საწყისი) = 10% m (H2O აორთქლ.) = 200გ–––––––––––––––––––––––––––––––––––––უ.გ.  (NaOH საბოლოო) = ?წყლის აორთქლების შედეგად საბოლოო ხსნარის მასა შემცირდება 200 გ-ითანუ m (საბოლოო ხს) = 500 – 200 = 300გსაბოლოო ხსნარში იმდენივე NaOH იქნება, რამდენიც იყო საწყისში. m (ნივთ) = m (ხს) .  (ნივთ) აქედან m (NaOH) = 500 . 0,1 = 50გ  (NaOH sabolo) = 50 = 0,16 300ანუ  (NaOH) = 0,16 . 100% = 16%პასუხი: საბოლოო ხსნარში  (NaOH) = 16%საშინაო დავალება 1. როგორია მარილის მასური წილი ხსნარში თუ ხსნარი მიღებულია a) 100გ წყალში 10გ NaCl-ის გახსნით? b) ბ) 250გ წყალში 60გ NaCl-ის გახსნით? 2. რამდენ გრამ გოგირდმჟავას შეიცავს ხსნარი თუ ა) m (ხს) = 250გ  (H2SO4) = 0,25 ბ) m (ხს) = 300გ  (H2SO4) = 15%3. რამდენი გრამი 25%-იანი გოგირდმჟავას ხსნარი შეიცავს 15გ H2SO4-ს?
  6. 6. 6

×