Your SlideShare is downloading. ×

გაკვეთილი № 37

4,410

Published on

http://qimia.blogspot.com …

http://qimia.blogspot.com
კურსის ავტორები: მერაბ ჯელია, გიორგი მახარაძე, ნუნუ ჯავახიშვილი.

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
4,410
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
28
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. გაკვეთილი N 37 საშინაო დავალების შემოწმება: 1. ა) +1 x +1 x -2 +1 x -2 HCl HCl O HClO2 1+x=0 1+x-2=0 1+x-4=0 x=-1 x=+1 x=+3 +1 -1 +1+1 -2 +1+3 -2 +1+5 -2 +1+7 -2 HCl HClO HClO2 და ა.შ. HClO3 HClO4 ბ) +1 -2 +3 -2 +4 -2 +1+4 -2 +6 -2 +1+6 -2 H2S Al2S3 SO2 H2SO3 SO3 H2SO4 გ) +2 -2 +3 -2 +2 -1 +3 -1 FeO Fe2O3 FeCl2 FeCl3 დ) Mg(ClO4)2 +2 x -2 MgCl 2O8 2 + 2x - 16 = 0 +2 +7 -2 x = +7 Mg(ClO4 )2ანალოგიურად: Mg3(PO4)2 ანუ +2 x -2 Mg3P 2O 8 6 + 2x = 0 +2 +5 -2 x = +5 Mg3 (PO4 )2
  • 2. Na2WO4 ანუ +1 x -2 Na2WO 4 2 +x - 8 = 0 +1 +6 -2 x = +6 Na2WO 4 ე) +1 -1 -1 +1 Na2O2 Na O O Na ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციები განვიხილოთ რეაქცია NaOH + HCl  NaCl + H2O ამ რეაქციაში მორეაგირე ნივთიერებათა და რეაქციის შედეგად მიღებულნივთიერებათა შემადგენელი ატომების დაჟანგულობის ხარისხები არ იცვლება. +1 -2 +1 +1 -1 +1 -1 +1 -2 NaOH + HCl NaCl + H2O ხოლო თუ განვიხილავთ რეაქციებს: 0 0 +1 -1 2Na + Cl2 2NaCl 0 0 +4 -2 S + O2 SO2 0 0 +5 -2 4P + 5O2 2P2O 5 შევამჩნევთ, რომ ეს რეაქციები მორეაგირე ნივთიერებათა შემადგენელი ატომებისდაჟანგულობის ხარისხების ცვლილებით მიმდინარეობს. ასეთ რეაქციებს ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციები ქვიათ. რეაქციებს, რომლებიც მორეაგირე ნივთიერებათა შემადგენელი ატომებისდაჟანგულობის ხარისხების ცვლილებით მიმდინარეობს, ჟანგვა-აღდგენისრეაქციები ეწოდება. დაწვრილებით განვიხილოთ ფოსფორის წვის რეაქცია: 0 0 +5 -2 P + O2 P2O5
  • 3. 0 +5 ამ რეაქციაში ფოსფორის ატომი იცვლის დაჟანგულობის ხარისხს P P. 0ამისათვის P ატომმა უნდა გასცეს 5 ელექტრონი 0 +5 P - 5e P. ელექტრონის გაცემის პროცესს დაჟანგვა ეწოდება. 0 O -2 იმისათვის, რომ ჟანგბად ატომი გარდაიქმნას და გადავიდეს Oმდგომარეობაში საჭიროა მან მიიერთოს ორი ელექტრონი: 0 -2 O + 2e O რადგან ჟანგბადი მოლეკულის სახითაა (O2), ორ ატომ ჟანგბადს დაჭირდება 2.2=4ელექტრონი. 0 -2 O2 + 4e 2O ელექტრონის მიერთების პროცესს აღდგენა ეწოდება. რადგან დაჟანგვისა დააღდგენის პროცესები ერთდროულად მიმდინარეობს, ამიტომ ამ რეაქციებს ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციები ეწოდებათ. იმისათვის, რომ გავატოლოთ ჟანგვა-აღდგენითი ქიმიური რეაქციის ტოლობა ე.წ.“ელექტრონული ბალანსის” მეთოდით საჭიროა, რომ გავატოლოთ დაჟანგვაში დააღდგენაში მონაწილე ელექტრონების რაოდენობა ჩვენი რეაქციისთვის. 0 +5 4 P - 5e P d aJangva 0 -2 O 2 + 4e 2O aR d gena 5 კოეფიციენტი 4 შეგვაქვს P-ს წინ, ხოლო P2O5-ის წინ კი – კოეფიციენტი 2 (2 P2O5შეიცავს 4 ატომ P-ს). კოეფიციენტი 5 შემოგვაქვს O2-ის წინ, ამგვარად მარჯვენა დამარცხენა მხარეში 10-10 ატომი ჟანგბადი გვექნება. ცხადია, რომ 4 . 5 = 20 ელექტრონი მონაწილეობს დაჟანგვაში და იმდენივე 5 . 4 = 20 oმონაწილეობს აღდგენაში. სხვაგვარად 4 ატომი P გასცემს 20 ელექტრონს და +5 oწარმოქმნის 4 ატომ P . ანალოგიურად 5 მოლეკულა ჟანგბადი O 2 იერთებს 20 -2ელექტრონს და მიიღება 10 ატომი O .
  • 4. 4P + 5O2 2P2O 5 ატომები, რომლებიც განიცდიან დაჟანგვას – აღმდგენლებია, ხოლო ის ატომები,რომლებიც განიცდიან აღდგენას – მჟანგავებია. 0 0 ამ რეაქციაში P აღმდგენელია, O2 მჟანგავი. დავიმახსოვროთ: ელექტრონების გაცემისას დაჟანგულობის ხარისხის რიცხვითიმნიშვნელობა იზრდება, მიერთებისას - იკლებს განვიხილოთ სხვა მაგალითებიც: 0 +1+5 -2 +4 -2 +1 -2 +2 -2 C + HNO3 CO2 + H2O + NO 0 +5 +1 -2 აქ მხოლოდ C და N ატომები განიცდიან ჟანგვა-აღდგენას. ( H და O არ იცვლიანდაჟანგულობის ხარისხს) შევადგინოთ ელექტრონული ბალანსი: 0 +4 3 C - 4e C daJangva +5 +2 4 N + 3e N aRdgena 0 +5 C აღმდგენელია, N მჟანგავია. შევიტანოთ ჟანგვა-აღდგენის ელექტრონულიბალანსის შედეგად მიღებული კოეფიციენტები რეაქციის ტოლობაში. 3C + 4HNO3 3CO2 + H2 O + 4NO გავათანაბროთ მარჯვენა და მარცხენა მხარეში წყალბადის ატომების რაოდენობა.ამისათვის წყლის მოლეკულის წინ უნდა შემოვიტანოთ კოეფიციენტი – 2.(შევამჩნევთ, რომ ჟანგბადის ატომებიც გათანაბრდა) 3C + 4HNO3 3CO2 + 2H2O + 4NO განვიხილოთ: კიდევ ერთი მაგალითი განვიხილოთ.
  • 5. +1 +5 -2 +1 -1 0 KClO3 KCl + O2 +5 -2 +1 დაჟანგულობის ხარისხს იცვლიან Cl და O , ხოლო K უცვლელია. შევადგინოთელექტრონული ბალანსი. +5 -1 4 Cl + 6e Cl -2 0 6 2O - 4e O2 ელექტრონული ბალანსის შედგენისას ინდექსი ეწერება მხოლოდ მარტივნივთიერებებს, ხოლო ატომების რაოდენობას ბალანსში ვატოლებთ კოეფიციენტებისსაშუალებით. +5 -1 2 4 Cl + 6e Cl -2 0 3 6 2O - 4e O2 მიღებული კოეფიციენტები შეიძლება შეიკვეცოს. შეგავქვს კოეფიციენტები და ვიღებთ რეაქციის ტოლობას. 2KClO3 2KCl + 3O2 ამ რეაქციის ელექტრონული ბალანსი შეგვეძლო ჟანგბადის ატომის გამოყენებითშეგვედგინა. 1 2 Cl +5 + 6e Cl-1 3 6 O-2 -2e  O0 მაგრამ, მიღებული პირველადი კოეფიციენტების შეკვეცა არ შეიძლება, რადგანამის შედეგად რეაქციის სქემაში ჟანგბადის ატომების კენტი რაოდენობა გვექნება დატოლობას ვერ მივიღებთ. მსგავსი პრობლემების თავიდან ასაცილებლად უმჯობესიამარტივი ნივთიერებების შემთხვევაში გამოვიყენოთ მოლეკულური ფორმულები. საშინაო დავალება: 1. რომელ რეაქციებს უწოდებენ ჟანგვა-აღდგენითს? 2. რა არის დაჟანგვა, აღდგენა, მჟანგავი, აღმდგენი? 3. შეადგინეთ ჟანგვა- აღდგენითი რეაქციების ელექტრონული ბალანსი და გაატოლეთ რექციის სქემები. H2 + O2  H2O
  • 6. H2 + N2  NH3Mg + O2  MgOAl + Cl2  AlCl3Ca + N2  Ca3N2Fe2O3 + C  Fe + COWO3 + H2  W + H2OCaO + Al  Al2O3 + CaP + HNO3  H3PO4 + NO2 + H2OP + HNO3 + H2O  H3PO4 + NOB + HNO3  H3BO3 + NO2C + H2SO4  CO2 + H2O + SO2KOH + Al + H2O  KAlO2 + H2Fe + CuCl2  Cu + FeCl2Al + H2SO4  Al2(SO4)3 + H2H2S + O2  H2O + SO2H2S + O2  H2O + SNH3 + O2  NO + H2ONH3 + O2  N2 + H2O

×