გაკვეთილი № 31
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Like this? Share it with your network

Share

გაკვეთილი № 31

  • 1,763 views
Uploaded on

http://qimia.blogspot.com...

http://qimia.blogspot.com
კურსის ავტორები: მერაბ ჯელია, გიორგი მახარაძე, ნუნუ ჯავახიშვილი.

More in: Education
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
1,763
On Slideshare
1,763
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
22
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. გაკვეთილი N 31 თემა N3 და 4 – ის შემაჯამებელი სამუშაო.1. ჩამოაყალიბეთ პერიოდულობის კანონი და შეეცადეთ მის ახსნას თქვენი სიტყვებით.2. რას ეწოდება პერიოდი, რამდენ პერიოდს შეიცავს ელემენტთა პერიოდულ სისტემა, რომელი პერიოდია მცირე, დიდი და დაუმთავრებელი? რამდენი ელემენტია თითოეულ პერიოდში?3. რას ეწოდება ჯგუფი? როგორი ელემენტებია გაერთიანებული ჯგუფებში და ქვეჯგუფებში? მოიყვანეთ მაგალითები.4. როგორ იცვლება ელემენტის მეტალური ბუნება პერიოდებში მარცხნიდან მარჯვნივ? მთავარ ქვეჯგუფებში ზემოდან ქვემოთ? მოიყვანეთ მაგალითები.5. ელემენტთა პერიოდულ სისტემაში მდებარეობის მიხედვით დაახასიათეთ ელემენტები: ა) p ბ) Sr გ) I (მიუთითეთ რიგობრივი ნიმერი, პერიოდი, ჯგუფი, ქვეჯგუფი, მაქსიმალური ვალენტობა, შესაბამისი ოქსიდის და წყალბადნაერთის ფორმულები).6. ჩაწერეთ ყველა შესაძლო ხერხით ელემენტთა პერიოდულ სისტემის II და III პერიოდის ელემენტების ელექტრონული გარსების აღნაგობა. თემა N 4. ძირითადი დებულებები1. ატომი შედგება დადებითად დამუხტული ატომგულისა (ბირთვი) და უარყოფითად დამუხტული ელქტრონული გარსისაგან.2ატომგული შეიცავს პროტონებსა და ნეიტრონებს, ელქტრონულიგარსი_ ელექტრონებს. ატომი ელექტრონეიტრალურია.
  • 2. 3.ატომგულში პროტონების რაოდენობა განაპირობებს ატომგულისმუხტის სიდიდეს, ხოლო პროტონებისა და ნეიტრონების საერთორაოდენობა_ატომგულის მასას. ატომგულის მასა პრაქტიკულადატომის მასის ტოლია, რადგან ელქტრონული გარსის მასა ძალიანმცირეა ატომგულის მასასთან შედარებით.4. ერთნაირი ატომგულის მასის მქონე ატომთა ერთობლიობასქიმიური ელემენტი ეწოდება. ნებისმიერი ელემენტის ატომგულისმუხტის სიდიდე (ატომგულში პროტონების რაოდენობა)რიცხობრივად ემთხვევა ამავე ელემენტის რიგობრივ ნომერსელემენტთა პერიოდულ სისტემაში.5. ერთიდაიგივე ელემენტის ატომებს, რომლებსაც განსხვავებულიმასები აქვთ, იზოტოპები ეწოდებათ. იზოტოპების ატომგულებიპროტონების ერთნაირ და ნეიტრონების განსხვავებულ რაოდენობასშეიცავენ.6. იზოტოპების უდიდესი ნაწილი მდგრადია. ზოგიერთი იზოტოპისბირთვიდან კი ამოიფრქვევიან  ,  და  ნაწილაკები, რის შედეგადაცსხვა ელემენტის ატომები წარმოიქმნება. ამ მოვლენასრადიოაქტივობა ეწოდება, ხოლო გარდაქმნას ბირთვული რეაქცია.7. ატომგულის გარშემო მოძრაობენ (ბრუნავენ) ელექტრონები.ელექტრონულ გარსში ელექტრონების რაოდენობა ემთხვევაპროტონების რაოდენობას ატომგულში. ელექტრონები ატომგულისგარშემო შრეებს წარმოქმნიან. ატომგულიდან ერთნაირი მანძილითდაშორებულ ელექტრონებს ენერგიის ერთნაირი მარაგი აქვთ, ამიტომელექტრონულ შრეებს ენერგეტიკულ დონეებსაც უწოდებენ.ენერგეტიკული დონეები ინომრებიან ატომგულიდან. რეალურადშეიმჩნევა შვიდი ენერგეტიკული დონე.
  • 3. 8. ენერგეტიკულ დონეზე ელექტრონების მაქსიმალური რაოდენობაგამოითვლება ფორმულით: Z=2n2 სადაც Z დონეზე ელექტრონებისმაქსიმალური რაოდენობაა, n დონის ნომერია.ამასთანავე ენერგეტიკულ დონეზე ელექტრონების მაქსიმალურირაოდენობა 32-ს არ აღემატება, ხოლო გარე შრეზე 1-დან 8ელექტრონამდე შეიძლება მოთავსდეს.9. ნებისმიერი ელემენტის ატომისათვის ენერგეტიკული დონეებისრაოდენობა რიცხობრივად ემთხვევა იმ პერიოდის ნომერს,რომელშიც ეს ელემენტია მოთავსებული. I პერიოდის ელემენტებსპირველ შრეზე 1 ან 2 ელექტრონი აქვთ. II პერიოდის ელემენტებსპირველ შრეზე 2 ელექტრონი აქვთ, მეორეზე კი ელექტრონებისრაოდენობა თანდათან იზრდება 1-დან 8-მდე. III პერიოდისელემენტებს პირველ შრეზე 2 ელექტრონი აქვთ, მეორეზე_8,მესამეზე კი ელექტრონების რაოდენობა თანდათან იზრდება 1-დან 8-მდე.10. ზედაპირს რომელზეც ელექტრონის მოხვედრის ალბათობამაქსიმალურია _ ორბიტალი ეწოდება. ნებისმიერ ორბიტალზეშეიძლება მოთავსდეს ერთი_ (გაუწყვილებელი), ან ორი(გაწყვილებული) ელექტრონი. გაწყვილებულ ელექტრონებსსაკუთარი ღერძის გარშემო მოძრაობის საწინააღმდეგო მიმართულებააქვთ.11. პირველი ენერგეტიკული დონე სფეროს ფორმის მქონე ერთიორბიტალისაგან (s-ორბიტალი) შედგება, რომელზეც 1 ან 2ელექტრონი შეიძლება მოთავსდეს. მეორე ენერგეტიკულ დონეზეპირველ დონესთან შედარებით უფრო დიდი რადიუსის სფეროსფორმის მქონე ერთი ორბიტალისაგან (s-ორბიტალი) და სამი
  • 4. ურთიერთპერპენდიკულარულად განლაგებული სივრცითი რვიანისფორმის ორბიტალისაგან (p-ორბიტალი) შედგება. ამ ორბიტალებზე 6ელექტრონი შეიძლება მოთავსდეს. რადგან ამ დონის s-ორბიტალზემოთავსებულ ელექტრონს p-ორბიტალზემოთავსებულ ელექტრონზე უფრო დაბალი ენერგიის მარაგი აქვს,ამიტომ ვამბობთ, რომ მეორე ენერგეტიკული დონე ორი (s და p)ქვედონისაგან შედგება. მესამე ენერგეტიკულ დონეზე გარდა s და pქვედონეებისა, რომლებიც შესაბამისად 1 და 3 ორბიტალისაგანშედგება, ჩნდება ახალი, ხუთი ორბიტალის შემცველი d- ქვედონე.მეოთხე ენერგეტიკულ დონეზე გარდა s, p და d ქვედონეებისა,რომლებიც შესაბამისად 1, 3 და 5 ორბიტალისაგან შედგება, ჩნდებაახალი, შვიდი ორბიტალის შემცველი f- ქვედონე.d და f ორბიტალების ფორმებს არ განვიხილავთ.12.ელექტრონული გარსის აღნაგობის ჩაწერა შესაძლებელია“ქვანტური უჯრედების მეთოდით”. ამ მეთოდის შესაბამისადთითოეულ ორბიტალს შეესაბამება უჯრა, რომელშიც ჩაიხაზებაისარი თუ ორბიტალზე გაუწყვილებელი ელექტრონია, დაანტიპარალელური ისრები თუ ორბიტალზე გაწყვილებელიელექტრონებია.13. ენერგეტიკული ქვედონეების შევსების რიგი “უმცირესი ენერგიისპრინციპის” შესაბამისად ხორციელდება. ელექტრონი იკავებსადგილს იმ ორბიტალზე სადაც მას მინამალური ენერგიის მარაგიექნება. ამასთანავე ჯერ ქვედონეზე ივსება ყველა ორბიტალ დამხოლოდ შემდეგ ხდება ელექტრონების გაწყვილება.