გაკვეთილი N 28  საშინაო დავალების შემოწმება: 2. ა) მუხტი +6, მასა 6+6=12                      C       ნახშირბადის რიგობრივ...
ამ რეაქციას რადიაქტიური გარდაქმნა ან ბირთვული რექცია ეწოდება. მარჯვენა დამარცხენა მხარეში ბირთვების მასები და მუხტები ერთნ...
14         4             b         1                   N +       He        a                                           X +...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

გაკვეთილი № 28

649

Published on

http://qimia.blogspot.com
კურსის ავტორები: მერაბ ჯელია, გიორგი მახარაძე, ნუნუ ჯავახიშვილი.

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
649
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
25
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

გაკვეთილი № 28

  1. 1. გაკვეთილი N 28 საშინაო დავალების შემოწმება: 2. ა) მუხტი +6, მასა 6+6=12 C ნახშირბადის რიგობრივი ნომერია 6. 12 6 C ბ) მუხტი +13, მასა 13+14=27 Al (რიგობრივი ნომერია 13) 27 Al 13 გ) მუხტი 17, მასა 20+17=37 Cl (რიგობრივი ნომერია 17) 37 17 Cl დ) მუხტი 25, მასა 25+30=55 Mn (რიგობრივი ნომერია 25) 55 Mn 25 4. 40 . 30 + 42 . 55 + 44 . 15 Ar = = 41,17 100 რადიაქტიული იზოტოპები და ბირთვული რეაქციები იზოტოპების უდიდესი ნაწილი მდგრადებია და ბუნებაში ამ იზოტოპებისატომბირთვები არავითარ გარდაქმნას არ განიცდიან. მაგრამ არსებობენ ისეთიიზოტოპებიც, რომლებიც თავისთავად იშლებიან, ასხივებენ  (ალფა),  (ბეტა) და (გამა) სხივებს და გარდაიქმნებიან სხვა ელემენტის ატომებად. ამ მოვლენასრადიაქტივობა ეწოდება. შესაბამის გარდაქმნებს რადიაქტიური გარდაქმნები ანბირთვული რეაქციები ქვიათ.  ნაწილაკები ჰელიუმის ბირთვებია, ანუ 4  2  ნაწილაკები ელექტრონებია, ანუ 0  -1 -1  ელექტრომაგნიტური რხევებია. მაგ: ურანის რადიაქტიური იზოტოპი განიცდის გარდაქმნას ,  და  სხივების(ნაწილაკების) გამოსხივებით, რის შედეგადაც ახალი (X) ელემენტის ატომგულიმიიღება: 235 b 4 0 U X +  +  + 92 a 2 -1
  2. 2. ამ რეაქციას რადიაქტიური გარდაქმნა ან ბირთვული რექცია ეწოდება. მარჯვენა დამარცხენა მხარეში ბირთვების მასები და მუხტები ერთნაირი უნდა იყოს. ამიტომ Xელემენტის ატომგულის ნომერი გამოდის 91 92 = a + 2 – 1 a = 91 ამ ელემენტის ატომგულის მასაც ასევე გამოითვლება: 235 = b + 4 + 0 b = 231 მოვძებნოთ ელემენტთა პერიოდულ სისტემაში რიგით 91 ელემენტი. ეს ელემენტიაპროტაქტინიუმი Pa. ბირთვული რეაქციის ტოლობა ასეთ სახეს მიიღებს: 235 231 4 0 92 U 91 Pa + 2  +  + -1 რადიაქტიული გარდაქმნის სიჩქარე ხასიათდება ე.წ. “ნახევრადდაშლისპერიოდით”. ნახევრადდაშლის პერიოდი გვიჩვენებს თუ დროის რა მონაკვეთშიიშლება არსებული რადიაქტიური ელემენტის ატომების ნახევარი. მაგ: თუ ნახევრადდაშლის პერიოდი არის ერთი წელი, მაშინ 1 მოლირადიაქტიური ელემენტიდან ერთ წელში დაიშლება ნახევარი მოლი. დარჩენილინახევარი მოლიდან კიდევ ნახევარი, ანუ ¼1/4 მოლი დაიშლება მომდევნო ერთწელიწადში, მესამე წელს დაიშლება 1/8 მოლი და ა.შ. ,  და განსაკუთრებით  გამოსხივება ძალიან მავნე ზემოქმედებას ახდენსორგანიზმზე. თუ მოვახდენთ ძალიან სწრაფად მოძრავი ნაწილაკებით ატომბირთვებისდაბომბვას, მაშინ ის ბირთვებიც კი, რომლებიც ჩვეულებრივ რადიაქტიურები არარიან განიცდიან გარდაქმნას. მაგ: 9 1 9 1 4 Be + 1 H B + n 5 0 ამ მოვლენას ხელოვნურ რადიაქტივობას უწოდებენ. ამ დროს უზარმაზარირაოდენობის ენერგიის გამოყოფას აქვს ადგილი. ურანის, პლუტონიუმისიზოტოპების, აგრეთვე დეიტერიუმის მსგავს გარდაქმნებზეა დამყარებული ატომურელექტროსადგურებში ენერგიის გამომუშავება და ატომური ბომბის მოქმედებისპრინციპი. ამავე ხერხით იღებენ ახალ ელემენტებსაც. საშინაო დავალება: 1. დაასრულეთ შემდეგი რადიაქტიული გარდაქმნის ტოლობები: 12 1 a 1n 6 C + H X + 0 1 7 226 a 4 Ra X + He 88 86 2 7 b 4 Li + X 2 He 3 a 2
  3. 3. 14 4 b 1 N + He a X + H 7 2 1 ვიპოვოთ a და b. დავადგინოთ X-ის მნიშვნელობები. რა სიმბოლოებიშეგვეძლო გამოგვეყენებინა 1 4 H He 1 -ის და 2 -ის ნაცვლად?

×