გაკვეთილი № 22
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

გაკვეთილი № 22

on

  • 1,410 views

http://qimia.blogspot.com...

http://qimia.blogspot.com
კურსის ავტორები: მერაბ ჯელია, გიორგი მახარაძე, ნუნუ ჯავახიშვილი.

Statistics

Views

Total Views
1,410
Slideshare-icon Views on SlideShare
1,410
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
29
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    გაკვეთილი № 22 გაკვეთილი № 22 Document Transcript

    • გაკვეთილი N 22საშინაო დავალების შემოწმება:1. აქ განხილულია სავარაუდო ვარიანტები. თქვენ შეიძლება მოიყვანოთ სხვა მაგალითები.ა) CaCO3 + 2HClO4  Ca(ClO4)2 + H2O + CO2 MgSO3 + 2HI  MgI2 + H2O + SO2 Na2S + 2HMnO4  NaMnO4+ H2S ბ) Cu + 2AgNO3  2Ag + Cu(NO3)2 Zn + PbCl2  ZnCl2 + Pb Fe + Sn(NO3)2  Fe(NO3)2+ Sn გ) 2KOH + Cu(NO3)2  2KNO3 + Cu(OH)2 ხ ხ ხ უ Ba(OH)2 + K2SO4  2KOH + BaSO4 ხ ხ ხ უ 2NaOH + SnCl2  2NaCl + Sn(OH)2 ხ ხ ხ უ დ) 2KI + Ag2SO4  K2SO4 + 2AgI ხ მხ ხ უ 3BaCl2 + Al2(SO4)3  2AlCl3 + 3BaSO4 ხ ხ ხ უ Na2CO3 + Fe(NO3)2  2NaNO3 + FeCO3 ხ ხ ხ უ t0 ე) BaCO3BaO+CO2 t0 CaSO3CaO+SO22. მივიღოთ ყველა ხერხით: ZnCl2 1. Zn + 2HCl  ZnCl2 + H2 2. ZnO + 2HCl  ZnCl2 + H2O 3. Zn(OH)2 + 2HCl  ZnCl2 + 2H2O 4. ZnCO3 + 2HCl  ZnCl2 + H2O + CO2
    • ან ZnS + 2HCl  ZnCl2 + H2S ან ZnSO3 + 2HCl  ZnCl2 + H2O + SO2 და ა.შ. 5. Zn + Cl2  ZnCl2 6. Zn + FeCl2  ZnCl2 + Fe ან Zn + CuCl2  ZnCl2 + Cu და ა.შ. 7. ––––––– 8. ––––––– 9. ––––––– 10. ZnSO4 + BaCl2  ZnCl2 + BaSO4 ხ ხ ხ უ MgCl2 1. Mg + 2HCl  MgCl2 + H2 2. MgO + 2HCl  MgCl2 + H2O 3. Mg(OH)2 + 2HCl  MgCl2 + 2H2O 4. MgCO3 + 2HCl  MgCl2 + H2O + CO2 ან MgSO3 + 2HCl  MgCl2 + H2O + SO2 და ა.შ. 5. Mg + Cl2  MgCl2 6. Mg + FeCl2  MgCl2 + Fe შეიძლება ასევე CoCl2, CuCl2 და Mg-ზე ნაკლებად აქტიური სხვა მეტალების ქლორიდების გამოყენებაც. 7. ––––––– 8. ––––––– 9. Mg(OH)2 ამ რეაქციაში არ შედის. 10. MgSO4 + BaCl2  MgCl2 + BaSO4 ხ ხ ხ უ Na2SO4 1. 2Na + H2SO4  Na2SO4 + H2 2. Na2O + H2SO4  Na2SO4 + H2O 3. 2NaOH + H2SO4  Na2SO4 + 2H2O t0 4. 2NaCl + H2SO4  Na2SO4 + 2HCl ან Na2SO3 + H2SO4  Na2SO4 + H2O + SO2 და ა.შ. 5. ––––––– 6. 2Na + 2H2O2NaOH+H2 2NaOH+CuSO4Na2 SO4+Cu(OH)2 ____________________________ 2Na + 2H2O + CuSO4  Na2SO4 + Cu(OH)2 + H2 7. Na2O + SO3  Na2SO4 8. 2NaOH + SO3  Na2SO4 + H2O 9. 2NaOH + SnSO4  Na2SO4 + Sn(OH)2 ხ ხ ხ უშეიძლება გამოვიყენოთ აგრეთვე FeSO4, Fe2(SO4)3, ZnSO4, CuSO4 და ა.შ. 10. 2NaCl + Ag2SO4  Na2SO4 + 2AgCl ხ მხ ხ უ
    • MgSO4 1. Mg + H2SO4  MgSO4 + H2 და ა.შ.ანალოგიურადაა AlCl3, Al2(SO4)3-ის მიღების ხერხები. CuCl2 1. Cu + HCl არ მიმდინარეობს, რადგან Cu მეტალთა აქტივობის მწკრივში (H2)-ის მარჯვნივაა მოთავსებული.შემდეგ კი ჩვეულებრივად. Hg(NO3)2 1. როგორც ავღნიშნეთ ამ ხერხს არ ვიხილავთ. 2. HgO + 2HNO3  Hg(NO3)2 + H2O 3. Hg(OH)2 + 2HNO3  Hg(NO3)2 + 2H2O 4. HgCO3 + 2HNO3  Hg(NO3)2 + H2O + CO2 5. ––––––– 6. Hg + 2AuNO3  Hg(NO3)2 + 2Au 7. HgO + N2O5  Hg(NO3)2 8. Hg(OH)2 + N2O5  Hg(NO3)2 + H2O 9. ––––––– 10. HgSO4 + Ba(NO3)2  Hg(NO3)2 + BaSO4 ხ ხ ხ უ Ca3(PO4)2 1. 3Ca + 2H3PO4  Ca3(PO4)2 + 3H2 2. 3CaO + 2H3PO4  Ca3(PO4)2 + 3H2O 3. 3Ca(OH)2 + 2H3PO4  Ca3(PO4)2 + 6H2O 4. 3CaCO3 + 2H3PO4  Ca3(PO4)2 + 3H2O + 3CO2 შეიძლება ასევე CaSO3 და CaS გამოყენებაც. 5. ––––––– 6. ამ რეაქციას არ განვიხილავთ. 7. 3CaO + P2O5  Ca3(PO4)2 8. 3Ca(OH)2 + P2O5  Ca3(PO4)2 + 3H2O 9. 3Ca(OH)2 + 2Na3PO4  Ca3(PO4)2 + 6NaOH მხ ხ უ ხ 10. 3CaCl2 + 2Na3PO4  Ca3(PO4)2 + 6NaCl ხ ხ ხ უ მე-9-ე და მე-10-ე რეაქციებში შეიძლება K3PO4- ის გამოყენებაც
    • მარილების ტიპები აქამდე ჩვენ ვიხილავდით ე.წ. ნორმალურ მარილებს. ნორმალური მარილებისშემადგენლობაში მხოლოდ მეტალისა და მჟავას ნაშთის ატომები შედიან. ნორმალურ მარილებს სხვაგვარად საშუალო მარილებსაც უწოდებენ. არსებობენ მჟავა, ფუძე, ორმაგი, შერეული მარილებიც. გავეცნოთ თითოეულმათგანს. მჟავა მარილები: მჟავებს, რომელთა მოლეკულაში მეტალის ატომით ჩანაცვლების უნარის მქონეწყალბადის ერთი ატომია – ერთფუძიანი მჟავა ქვია. სადაც ორი ასეთი ატომია –ორფუძიანი, სადაც სამი ასეთი ატომია – სამფუძიანი. ერთფუძიანი მჟავებია: HCl, HBr, HI, HNO3, HClO3, HMnO4 და ა.შ. ორფუძიანი მჟავებია: H2SO4, H2SO3, H2CO3, H2CrO4 და ა.შ. სამფუძიანი მჟავებია: H3BO3, H3PO4, H3AsO4 და ა.შ. ორ და სამფუძიანი მჟავები ნორმალური მარილების გარდა მჟავა მარილებიცწარმოქმნიან. მჟავა მარილების შემადგენლობაში გარდა მეტალის ატომებისა დამჟავას ნაშთისა, წყალბადის ატომებიც შედიან. მაგ: გოგირდმჟავას მოლეკულაში თუ ორივე წყალბადატომი ნატრიუმისატომებითაა ჩანაცვლებული მაშინ ნორმალური მარილი – ნატრიუმის სულფატიმიიღება. ხოლო თუ ნატრიუმის ატომებით მხოლოდ ერთი წყალბადატომიაჩანაცვლებული მიიღება მჟავა მარილი – ნატრიუმის ჰიდროსულფატი – NaHSO4 O O O H O Na O Na O S S S H O H O Na O O O O გოგირდმჟავა ნატრიუმის ნატრიუმის სულფატი (H2SO4) ჰიდროსულფატი (ნორმალური (მჟავა მარილი) მარილი) (NaHSO4) (Na2SO4) თუ რეაგირებს 1 მოლი გოგირდმჟავა 2 მოლ ნატრიუმის ტუტესთან, მაშინმიიღება ნორმალური მარილი. H2SO4 + 2NaOH  Na2SO4 + 2H2O მაგრამ თუ 1 მოლი გოგიდრმჟავა 1 მოლ ნატრიუმის ტუტესთან რეაგირებს, მაშინმიიღება მჟავა მარილი. H2SO4 + NaOH  NaHSO4 + H2O ე.ი. მჟავა მარილები მჟავის არასრული განეიტრალების პროდუქტებია. მჟავა მარილებს წარმოქმნის აგრეთვე სამფუძიანი მჟავებიც:
    • მაგ: H O Na O H O P O H O P O H O H O ფოსფორმჟავა მჟავა მარილი (H3PO4) ნატრიუმის დიჰიდროფოსფატი (NaH2PO4) Na O Na O Na O P O Na O P O H O Na O მჟავა მარილი ნორმალური მარილი ნატრიუმის ნატრიუმის ფოსფატი ჰიდროფოსფატი (Na3PO4) (Na2HPO4) ფოსფორმჟავას მარილები წარმოიქმნება შემდეგი გზით: H3PO4 + 3NaOH  Na3PO4 + 3H2O n (H3PO4) : n (NaOH) = 1 : 3 H3PO4 + 2NaOH  Na2HPO4 + 2H2O n (H3PO4) : n (NaOH) = 1 : 2 H3PO4 + NaOH  NaH2PO4 + H2O n (H3PO4) : n (NaOH) = 1 : 1 მჟავა მარილების მიღება შეიძლება შესაბამის ნორმალურ (საშუალო) მარილებზემჟავის მოქმედებისას, მაგალითად: Ca3(PO4)2 + H3PO4  3Ca(H2PO4) 2 Na2SO4 + H2SO4  2NaHSO4 Na2CO3 + H2O+ CO2  2NaHCO3 (H2O+ CO2 შეგვიძლია განვიხილოთ როგორცნახშირმჟავა H2CO3) მჟავა მარილების შემადგენლობაში თუ 1 ატომი წყალბადია სახელწოდებაშინორმალური მარილის სახელწოდებას ემატება წინსართი “ჰიდრო”, ორი წყალბადისშემთხვევაში – ‘dihidro”. cxadia, rom erTfuZian mJavebs mxolod normaluri marilebiswarmoqmna SeuZliaT. orfuZianebs - normaluris da mxolod erTi mJavamarilis, samfuZianebs ki – normaluris da ori mJava marilis. ფუძე მარილები: ფუძე მარილების შემადგენლობაში გარდა მეტალის და მჟავას ნაშთის ატომებისაშედის ერთი ან რამდენიმე ჰიდროქსილის ჯგუფი. მაგ: OH Ca Cl კალციუმის ქლორიდი მიიღება, როცა 1 მოლი კალციუმის ჰიდროქსიდირეაქციაში შედის 2 მოლ მარილმჟავასთან. Ca(OH)2 + 2HCl  CaCl2 + 2H2O
    • ხოლო თუ 1 მოლი კალციუმის ჰიდროქსიდი რეაგირებს 1 მოლ მარილმჟავასთანმიიღება კალციუმის ჰიდროქსოქლორიდი. Ca(OH)2 + HCl  Ca(OH)Cl + H2O ცხადია, რომ ფუძე მარილებს ვერ წარმოქმნის ერთვალენტიანი მეტალები. ფუძემარილებს ორ და სამვალენტიანი მეტალები წარმოქმნიან. ფუძე მარილის შემადგენლობაში 1 ჰიდროქსიდის ჯგუფის შემცველობისას ფუძემარილის სახელწოდება იწარმოება ნორმალური მარილის სახელზე წინსართი“ჰიდროქსო”-ს დამატებით. 2 ჰიდროქსიდის ჯგუფის შემცველობისას კი –“დიჰიდროქსოს” დამატებით. მაგ: AlCl3 Al(OH)Cl2 Al(OH)2Cl ალუმინის ალუმინის ალუმინის ქლორიდი ჰიდროქსო დიჰიდროქსო (ნორმალური ქლორიდი ქლორიდი მარილი) (ფუძე მარილი) (ფუძე მარილი) ორმაგი და შერეული მარილები: ორ და მეტფუძიანმა მჟავებმა შეიძლება წარმოქმნან ისეთი მარილები, რომლებიცერთი მჟავას ნაშთს და ორი სხვადასხვა მეტალის ატომებს შეიცავენ. ასეთი მარილებიხშირად გვხვდება ბუნებაში. მაგ: NaKSO4 NaKCO3 Na O O Na O S C O K O O K O ნატრიუმკალიუმის ნარტიუმკალიუმის სულფატი კარბონატი NaAl(SO4)2 Na O O S O O Al O O S O O ნატრიუმალუმინის სულფატი ნატრიუმის შაბი ორმაგი მარილები შეიძლება მივიღოთ შემდეგი გზით:
    • KOH + H2SO4  KHSO4 + H2O KHSO4 + NaOH  KNaSO4 + H2O შერეული მარილები ეწოდებათ ისეთ რთულ ნივთიერებებს, რომლებიც ერთიმეტალის ატომისა და ორი სხვადასხვა მჟავას ნაშთისგან შედგებიან. მაგ: Cl Ca OCl ეს მარილი ორი მჟავას ნაშთს შეიცავს: HCl – Cl (I) ქლორიდი HOCl – ClO (I) ჰიპოქლორიტი ამიტომ აღნიშნულ მარილს კალციუმის ქლორიდ-ჰიპოქლორიტი ქვია. ცხადია, რომ შერეულ მარილებს ორ და სამვალენტიანი მეტალები წარმოქმნიან. საშინაო დავალება: 1. კალიუმის ტუტის და დარიშხანმჟავას (H3AsO4) მოქმედებით მივიღოთ კალციუმის არსენატი, ჰიდროარსენატი და დიჰიდროარსენატი. 2. ალუმინის ჰიდროქსიდისა და აზოტმჟავას მოქმედებით მივიღოთ ალუმინის ნიტრატი, ჰიდროქსონიტრატი და დიჰიდროქსონიტრატი. 3. მივიღოთ ყველა შესაძლო ხერხით: Cu(NO3)2 (I ხერხი გამოვტოვოთ) CuBr2, AlI3.