გაკვეთილი № 20

2,079 views

Published on

http://qimia.blogspot.com
კურსის ავტორები: მერაბ ჯელია, გიორგი მახარაძე, ნუნუ ჯავახიშვილი.

Published in: Education
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
2,079
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
7
Actions
Shares
0
Downloads
46
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

გაკვეთილი № 20

  1. 1. გაკვეთილი N 20საშინაო დავალების შემოწმება:1. ა) Al2O3 + 6HBr  2AlBr3 + 3H2O Al2O3 + 6HNO3  2Al(NO3)3 + 3H2O Al2O3 + 2LiOH  2LiAlO2 + H2O Al2O3 + Ba(OH)2  Ba (AlO2)2 + H2O Al(OH)3 + 3HBr  2AlBr3 + 3H2O Al(OH)3 +3HNO3  2Al(NO3)3 + 3H2O Al(OH)3 + LiOH  LiAlO2 + 2H2O 2Al(OH)3 + Ba(OH)2  Ba(AlO2)2 + 4H2O ბ) ZnO + 2HBr  ZnBr2 + H2O ZnO + 2HNO3  Zn(NO3)2 + H2O ZnO + 2LiOH  Li2ZnO2 + H2O ZnO + Ba(OH)2  BaZnO2 + H2O Zn(OH)2 + 2HBr  ZnBr2 +2H2O Zn(OH)2 + 2HNO3  Zn(NO3)2 + 2H2O Zn(OH)2 + 2LiOH  Li2ZnO2 + 2H2O Zn(OH)2 + Ba(OH)2  BaZnO2 + 2H2O 2. 2Na + 2HBr  2NaBr + H2 Mg + 2HBr  MgBr2 + H2 2Al + 6HBr  2AlBr3 + 3H2 CuO + 2HBr  CuBr2 + H2O Li2O + 2HBr  2LiBr + H2O Fe2O3 + 6HBr  2FeBr3 + 3H2O KOH + HBr  KBr + H2O Ba(OH)2 + 2HBr  BaBr2 + 2H2O Na2S + 2HBr  2NaBr + H2S K2CO3 + 2HBr  2KBr + H2CO3 (H2O + CO2) 6Na + 2H3AsO4  2Na3AsO4 + 3H2 3Mg + 2H3AsO4  Mg3(AsO4)2 + 3H2 2Al + 2H3AsO4 2AlAsO4 + 3H2 3CuO + 2H3AsO4  Cu 3(AsO4)2 + 3H2O 3Li2O + 2H3AsO4  2Li3AsO4 + 3H2O Fe2O3 + 2H3AsO4  2FeAsO4 + 3H2O 3KOH + H3AsO4  K3AsO4 + 3H2O 3Ba(OH)2 + 2H3AsO4  Ba3(AsO4)2 + 6H2O 3Na2S + 2H3AsO4  2Na3AsO4 + 3H2S 3K2CO3 + 2H3AsO4  2K3AsO4 + 3H2CO3 (H2O + CO2)
  2. 2. 2Na + H2CrO4  Na2CrO4 + H2 Mg + H2CrO4  MgCrO4 + H2 2Al + 3H2CrO4 Al2(CrO4)2 + 3H2 CuO + H2CrO4  CuCrO4 + H2O Li2O + H2CrO4  Li2CrO4 + H2O Fe2O3 + 3H2CrO4  Fe2(CrO4)3 + 3H2O 2KOH + H2CrO4  K2CrO4 + 2H2O Ba(OH)2 + H2CrO4  BaCrO4+ 2H2O Na2S + H2CrO4  Na2CrO4+ H2S K2CO3 + H2CrO4  K2CrO4 + H2CO3 (H2O + CO2)]3. P2O5 + 6KOH  2K3PO4 + 3H2O SO3 + 2KOH  K2SO4 +2H2O HClO4 + KOH  KClO4 + H2O Na2SO4 + 2KOH  K SO2 4 + 2NaOH ხ ხ ხ ხ ZnCl2 + 2KOH  2KCl + Zn(OH)2 ხ ხ ხ უ P2O5 + 3Ba(OH)2  Ba3(PO4)2 + 3H2O SO3 + Ba(OH)2  BaSO4 +H2O 2HClO4 + Ba(OH)2  Ba(ClO4)2 + 2H2O Na2SO4 + Ba(OH)2  2NaOH + BaSO4 ხ ხ ხ უ ZnCl2 + Ba(OH)2  BaCl2 + Zn(OH)2 ხ ხ ხ უ P2O5 + 2Fe(OH)3  2FePO4 + 3H2O 3SO3 + 2Fe(OH)3  Fe2 (SO4)3 + 3H2O 3HClO4 + Fe(OH)3  Fe(ClO4)3 + 3H2O Na2SO4 + Fe(OH)3 x u ZnCl2 + Fe(OH)3 x u P2O5 + 3Cu(OH)2  Cu3(PO4)2 + 3H2O SO3 + Cu(OH)2  CuSO4 + H2O 2HClO4 + Cu(OH)2  Cu(ClO4)2 + 2H2O Na2SO4 + Cu(OH)2 x u
  3. 3. ZnCl2 + Cu(OH)2 x u მარილები. მარილები ეწოდებათ რთულ ნივთიერებებს, რომელთა შემადგენლობაში შედისმეტალის ატომები და მჟავას ნაშთის ჯგუფები. მარილების მიღების ხერხები მარილების მიღების რამოდენიმე ხერხი ჩვენ უკვე განვიხილეთ, როცავსწავლობდით ოქსიდების, მეტალთა ჰიდროქსიდების და მჟავების თვისებებს.განვიხილოთ მარილების მიღების 10 ძირითადი ხერხი. მათ ისეთითანმიმდევრობით შევისწავლით, რომ დამახსოვრება შედარებით ადვილი იყოს.ამისათვის ჯერ გავიხსენოთ მჟავათა თვისებები. მჟავები რეაგირებენ მეტალებთან,ფუძე და ამფოტერულ ოქსიდებთან, მეტალთა ჰიდროქსიდებთან და მარილებთან. ამრეაქციების შედეგად ყოველთვის მიიღება მარილები. ასე რომ მარილთა მიღებისპირველი 4 ხერხი მჟავების თვისებებზეა დაფუძნებული: 1. მეტალი + მჟავა  მარილი + H2 Mg + 2HBr  MgBr2 + H2 Fe + H2SO4  FeSO4 + H2 უნდა გვახსოვდეს, რომ მეტალები, რომლებიც ‘მეტალთა აქტივობის მწკრივში”წყალბადის მარჯვნივ არიან მოთავსებულნი ამ ტიპის რეაქციებში არ შედიან. აქვეგავიხსენოთ, რომ აზოტმჟავას და კონცენტრირებული გოგირდმჟავასმონაწილეობით მიმდინარე რეაქციებს ჯერ არ განვიხილავთ. 2. ფუძე (ამფოტერული) ოქსიდი + მჟავა  მარილი + H2O CuO + 2HNO3  Cu (NO3)2 + H2O HgO + H2SO4  HgSO4 + H2O 3. მეტალთა ჰიდროქსიდი + მჟავა  მარილი + H2O 3NaOH + H3BO3  Na3BO3 + 3 H2O Ca(OH)2 + 2HClO4  Ca(ClO4)2 + 2H2O 2Al(OH)3 + 3H2SO4  Al2(SO4)3 + 6 H2O 4. მარილი + მჟავა  ახალი მჟავა + ახალი მარილი როგორც ავღნიშნეთ მჟავების თვისებების შესწავლისას, ეს რეაქცია მიდისმხოლოდ იმ შემთხვევაში, როცა რეაქციის შედეგად გამოიყოფა აირადი ნივთიერება,ან მჟავასა და წყალში უხსნადი ნალექი. Na2SO3 + 2HCl  2NaCl + H2SO3
  4. 4.  H2O + SO2 FeS + 2HBr  FeBr2 + H2S CuSO4+ H2S  CuS + H2SO4 (მჟავასა და წყალში უხსნადი სპილენძის სულფიდი) მომდევნო ხერხები დავალაგოთ მორეაგირე ნივთიერებათა თანდათანობითგართულების მიხედვით: 5. მეტალი + არამეტალი  მარილი ამ ხერხით შესაძლებელია უჟანგბადო მჟავას მარილების მიღება: 2Na + Cl2  2NaCl Zn + S  ZnS 6. მეტალი + მარილი  ახალი მარილი + ახალი მეტალი შესაძლებელია ჩავატაროთ რეაქცია: Fe + CuSO4  FeSO4 + Cu მაგრამ არ მიდის რეაქცია: Fe + ZnSO4 მარილთა მიღების ამ ხერხის განხილვისას უნდა გვახსოვდეს, რომ მორეაგირემარილი აუცილებლად უნდა იყოს წყალში ხსნადი. ამასთანავე მორეაგირე მეტალიუფრო აქტიური უნდა იყოს, ვიდრე მარილის შემადგენლობაში მყოფი მეტალი.მეტალთა აქტიურობის შედარება შეიძლება “მეტალთა აქტივობის მწკრივის”საშუალებით. კიდევ ერთხელ მოვიტანოთ ეს მწკრივი: Li K Ba Ca Na Mg Al Zn Mn Fe Co Ni Sn (H2) Cu Hg Ag Au ამ რიგში მეტალთა აქტივობა იკლებს მარცხნიდან მარჯვნივ. ასე რომ რკინა აძევებსმარილების შემადგენლობიდან ყველა მეტალს, რომელიც რკინის მარჯვნივაამოთავსებული და ვერ აძევებს იმ მეტალებს, რომლებიც რკინის მარცხნივაამოთავსებული. Zn Mn (Fe) Co Ni და ა.შ. ახლა უკვე გასაგებია რატომ არ შეიძლება Fe + ZnSO4  ტოლობის დაწერა. ეს წესი ვრცელდება ყველა მეტალზე. აქვე დავიმახსოვროთ ის, რომმეტალებისთვის (Li, K, Ca, Na) უნდა დავიცვათ გარკვეული კანონზომიერებები,რომლებსაც შემდგომში გავეცნობით.
  5. 5. 7. ფუძე ოქსიდი + მჟავური ოქსიდი  მარილი ეს რეაქციები ჩვენ უკვე განვიხილეთ ოქსიდების თვისებების შესწავლისას. ამ გზით მხოლოდ ჟანგბადიანი მჟავების მარილების მიღებაა შესაძლებელი. CaO + CO2  CaCO3 3Na2O + P2O5  2Na3PO4 როგორც უკვე ვიცით ამ დროს მიიღება ფუძე ოქსიდის შესაბამისი მეტალისა და მჟავური ოქსიდის შესაბამისი მჟავას მარილი. I III Na3 (PO 4)1 ანუ Na3PO4 8. მეტალის ჰიდროქსიდი + მჟავური ოქსიდი  მარილი + H2O ამ ტიპის რეაქციები ჩვენ განვიხილეთ ჯერ მჟავური ოქსიდების, შემდეგ კიმეტალთა ჰიდროქსიდების შესწავლისიას. ამ გზითაც მხოლოდ ჟანგბადიანი მჟავათა მარილების მიღებაა შესაძლებელი. 2KOH + CO2  K2CO3 + H2O 2Al(OH)3 + 3SO3  Al2(SO4)3 + 3H2O 9. ტუტე + მარილი  ახალი მარილი + ახალი ჰიდროქსიდი ამ ტიპის რეაქციები ჩვენთვის უკვე ცნობილია. მათ ჩვენ ჰიდროქსიდების მიღებისდა თვისებების შესწავლისას გავეცანით. 2KOH + CrSO4  K2SO4 + Cr(OH)2 ხ ხ ხ უ 2Na3PO4 + 3Ca(OH)2  6NaOH + Ca3(PO4)2 ხ მხ ხ უ 10. მარილი + მარილი  ორი ახალი მარილი CuSO4 + Ba(NO3)2  Cu(NO3)2 + BaSO4 ხ ხ ხ უ KCl + AgNO3  KNO3 + AgCl ხ ხ ხ უ
  6. 6. 9 და 10 მეთოდის გამოყენებისას უნდა ვიხელმძღვანელოთ ჩვენთვის უკვეცნობილი წესებით: რეაქციები მიდის მაშინ, როდესაც ერთმანეთთან ორი ხსნადინივთიერება რეაგირებს და რეაქციის შედეგად ერთი უხსნადი ნივთიერება მიიღება. თუ ხსნადობის ცხრილი არ გვაქვს დავიმახსოვროთ: ნატრიუმისა და კალიუმისყველა მარილი ხსნადია. ხსნადია აზოტმჟავას ყველა მარილი (ნიტრატები). ქლორიდებიდან უხსნადია მხოლოდ AgCl . სულფატებიდან მცირედ ხსნადია Ag2SO4, CaSO4 და PbSO4. უხსნადია BaSO4. სხვა მჟავების (H2SO3, H2S, H2CO3, H3PO4 და ა.შ.) ყველა მარილი, გარდა Na-ის დაK-ის, წყალში უხსნადია. საშინაო დავალება: 1. მარილთა მიღების თითოეული ხერხისთვის დავწეროთ 3-3- მაგალითი. 2. მივიღოთ ZnSO4, თუ საწყის ნივთიერებად თუთია და თუთიის ოქსიდია გამოყენებული. 3. მივიღოთ FeCl2, თუ საწყის ნივთიერებად Fe და Fe(OH)2 არის გამოყენებული.

×