გაკვეთილი 13     საშინაო დავალების შემოწმება1. HCl – ქლორწყალბადმჟავა (მარილმჟავა), H – Cl                       Cl (I)  ...
O                         Fe                                    O    P       O   Fe3(PO4)2                         Fe     ...
3. მხოლოდ არამეტალები 4. მეტალები და არამეტალები 2. რთული ნივთიერებებია:    1. მეტალები, აირები, ოქსიდები    2. არამეტალებ...
3. NaOH, KOH, Cu(OH)2, Ca(OH)2     4. SO2, SiO2, NaOH, KOH  8. ჰიდროქსიდებია (ფუძეებია):        1. Cu(OH)2, Zn(OH)2, Fe(OH...
ოქსიდების მიღების ხერხები.1. მარტივი ნივთიერებების ჟანგბადთან ურთიერთქმედება. თითქმის ყველა   მეტალი და არამეტალი, ზოგი ჩვ...
ოქსიდები იყოფა ორ ჯგუფად: მარილწარმომქმნელ და მარილარწარმომქმნელოქსიდებად.    მარილარწარმომქმნელი ოქსიდებია – H2O, N2O, NO...
საშინაო დავალება:1.   დაწერეთ მარტივ ნივთიერებათა და ჟანგბადის ურთიერთქმედების     რეაქციები. გამოიყენეთ Li, K, Be, Ca, Mg...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

გაკვეთილი № 13

2,183

Published on

http://qimia.blogspot.com
კურსის ავტორები: მერაბ ჯელია, გიორგი მახარაძე, ნუნუ ჯავახიშვილი.

Published in: Education
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
2,183
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
68
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

გაკვეთილი № 13

  1. 1. გაკვეთილი 13 საშინაო დავალების შემოწმება1. HCl – ქლორწყალბადმჟავა (მარილმჟავა), H – Cl Cl (I) HNO2 – აზოტოვანი მჟავა H – O –N = O NO2 (I) H2SO3 – გოგირდოვანი მჟავა SO3 (II) H O S O H O H2SO4 – გოგირდმჟავა SO4 (II) H O O S H O O H3PO4 – ფოსფორმჟავა PO4 (III) H O H O P O H O 2. ა) 3,66 37,94 58,54 n(H) : n(P) : n(O) = : : = 3,66 : 1,22 : 3,66 anu 3 : 1 : 3 1 31 16 ე.ი. H3PO3 ბ) H2CrO43. O O CaSO 4 Ca S O O Cl AlCl3 Al Cl Cl O O N O O Fe(NO3)3 Fe O N O O O N O
  2. 2. O Fe O P O Fe3(PO4)2 Fe O O Fe O P O O O Ba O As O Ba3(AsO4)2 Ba O O Ba O As O O Cl CuCl 2 Cu Cl O O S Cr O O Cr 2(SO4)3 O O S O O Cr O O S O O4. HF  (H) = 5 %  (F) = 95% HClO3  (H) = 1,18 %  (Cl) = 42,01 %  (O) = 56,80 % Mg(NO3)2  (Mg) = 16,22 %  (N) = 18,92 %  (O) = 64,86 % KBr  (K) = 32,77 %  (Br) = 67,23 % III ტესტი 1. მარტივი ნივთიერებებია: 1. მხოლოდ მეტალები 2. მხოლოდ აირები
  3. 3. 3. მხოლოდ არამეტალები 4. მეტალები და არამეტალები 2. რთული ნივთიერებებია: 1. მეტალები, აირები, ოქსიდები 2. არამეტალები, ოქსიდები, მჟავები 3. ნივთიერებები, რომელთა მოლეკულები რამდენიმე ელემენტის ატომს შეიცავენ 4. ერთი ელემენტისგან შედგენილი ნივთიერებები3. შეერთების რეაქციებს არ მიეკუთვნება: 1. 2H2 + O2 = 2H2O 2. SO3 + H2O = H2SO4 3. 2CO + O2 = 2CO2 4. CaCO3 t0 CaO + CO24. მიმოცვლის რეაქციაა 1. HCl + KOH = KCl + H2O 2. Zn + 2HCl = ZnCl2 + H2 t0 3. Cu(OH)2 CuO + H2O 4. 2Na + 2H2O = 2NaOH + H25. ჩანაცვლების რეაქციაა: 1. 2HCl + CaCO3 = CaCl2 + H2O + CO2 2. 2H2 + O2 = 2H2O 3. 2Na + 2H2O = 2NaOH + H2 4. 2SO2 + O2 = 2SO36. დაშლის რეაქციაა: 1. Fe + CuSO4 = FeSO4 + Cu 2. CaCO3 + 2HCl = CaCl2 + H2O + CO2 3. Zn + 2HCl = ZnCl2 + H2 4. CaCO3 = CaO + CO27. ოქსიდებია: 1. CaO, CrO, SO2, SO3 2. Na2O, K2O, CO2, KOH
  4. 4. 3. NaOH, KOH, Cu(OH)2, Ca(OH)2 4. SO2, SiO2, NaOH, KOH 8. ჰიდროქსიდებია (ფუძეებია): 1. Cu(OH)2, Zn(OH)2, Fe(OH)2, H3BO3 2. NaOH, KOH, Ca(OH)2, Zn(OH)2, Al(OH)3 3. HClO3, H6TeO6, Fe(OH)2, Fe(OH)3 4. HCl, H2SO4, HNO3, H2SO3 9. მარილებია: 1. AgCl, NaCl, Na2SO4, FeSO4 2. NaCl, NaOH, Na2SO4, Na2CO3 3. CaCl2, CaSO4, Ca(NO3)2, Ca(OH)2 4. KCl, KNO3, K2S, KOH 10. წყალში ხსნადი ჰიდროქსიდებია: 1. NaOH, LiOH, Fe(OH)2 2. Cu(OH)2, Fe(OH)2, Fe(OH)3 3. NaOH, KOH, LiOH 4. Na2O, K2O, Li2O არაორგანულ ნივთიერებათა კლასები (გაგრძელება) ჩვენ მიმოვიხილეთ რთულ ნივთიერებათა ოთხივე კლასი. უკვე ვიცითოქსიდების, მეტალთა ჰიდროქსიდების, მჟავების და მარილების შედგენილობა,გრაფიკული ფორმულები და სახელწოდებები. ახლა გავეცნოთ თითოეული კლასისშესაბამისი ნაერთების მიღების ხერხებს და მათ ფიზიკურ და ქიმიურ თვისებებს. ოქსიდების მიღება, კლასიფიკაცია, ფიზიკური და ქიმიური თვისებები. გავიხსენოთ: ოქსიდები ეწოდებათ ორი ელემენტისაგან შედგენილ რთულნივთიერებებს, რომელთაგან ერთი ჟანგბადია. სხვაგვარად ოქსიდებს ელემენტის ჟანგბადნაერთებს (ჟანგეულები) უწოდებენ.
  5. 5. ოქსიდების მიღების ხერხები.1. მარტივი ნივთიერებების ჟანგბადთან ურთიერთქმედება. თითქმის ყველა მეტალი და არამეტალი, ზოგი ჩვეულებრივ პირობებში, ზოგი კი გაცხელებისას შედის რეაქციაში ჟანგბადთან. მაგ: 4Li + O2  2Li2O 2Mg + O2  2MgO 4Al + 3O2  2Al2O3 C + O2  CO2 4As + 5O2  2As2O5 S + O2  SO22. მეტალთა უხსნადი ჰიდროქსიდების დაშლა გაცხელებისას: t0 Cu(OH)2  CuO + H2O t0 Fe(OH)2  FeO + H2O t0 2Fe(OH)3  Fe2O3 + 3 H2O როგორც ვხედავთ, მეტალის ვალენტობა ჰიდროქსიდსა და შესაბამის ოქსიდში ერთნაირია. t0 სიმბოლო აღნიშნავს, რომ რეაქცია გაცხელებისას წარიმართება.3. ზოგიერთი მჟავას დაშლა: t0 H2SO3  H2O + SO2 t0 H2SiO3  H2O + SiO24. ჟანგბადიანი მჟავას მარილების (კარბონატები, ნიტრატები, სულფიტები და სხვა) დაშლა გაცხელებისას; CaCO3  CaO + CO2 MgSO3  MgO + SO2 ზოგიერთი მარილის დაშლის რეაქციები უფრო რთული გზით მიმდინარეობენ. მაგ: 2Cu(NO3)2  2CuO + 4NO2 + O25. ზოგიერთი რთული ნივთიერების წვა: 2ZnS + 3O2  2ZnO + 2SO2 CH4 + 2O2  CO2 + 2H2O ოქსიდების კლასიფიკაცია:
  6. 6. ოქსიდები იყოფა ორ ჯგუფად: მარილწარმომქმნელ და მარილარწარმომქმნელოქსიდებად. მარილარწარმომქმნელი ოქსიდებია – H2O, N2O, NO, CO, SiO. ყველა დანარჩენიოქსიდი მარილწარმომქმნელია. მარილწარმომქმნელი ოქსიდები იყოფა სამ ჯგუფად: ფუძე, მჟავურ დაამფოტერულ ოქსიდებად. ამ ჯგუფებად დაყოფა ხდება ოქსიდების ქიმიურითვისებების მიხედვით. თუ ოქსიდი რეაგირებს მჟავასთან (HNO3 – აზოტმჟავასთან,HCl – მარილმჟავასთან, H2SO4 – გოგირდმჟავასთან და სხვა) და არ რეაგირებსტუტეებთან (NaOH – მწვავე ნატრი, KOH – მწვავე კალი), მაშინ ასეთ ოქსიდს ფუძეოქსიდი ეწოდება. მაგ: MgO ფუძე ოქსიდია, რადგან რეაგირებს მჟავასთან MgO + 2HCl  MgCl2 + H2O და არ რეაგირებს ტუტესთან MgO + NaOH  ფუძე ოქსიდებია მეტალთა ოქსიდების დიდი ნაწილი. კერძოდ: Li2O, Na2O, K2O,MgO, CaO, BaO, FeO, CrO, CuO, Ag2O, HgO და ა.შ. ფუძე ოქსიდებს ფუძეები შეესაბამება, მაგ: Na2O – NaOH, FeO – Fe(OH)2 და ა.შ. თუ ოქსიდი არ რეაგირებს მჟავებთან და რეაგირებს ტუტეებთან, მაშინ ესოქსიდი მჟავურ ოქსიდებს მიეკუთვნება. კერძოდ, მჟავური ოქსიდია CO2, რომელიც არ რეაგირებს მჟავებთან, მაგრამრეაგირებს ტუტეებთან. CO2 + HCl CO2 + 2KOH  K2CO3 + H2O მჟავური ოქსიდებია არამეტალთა ოქსიდები. მაგ: SO2, SO3, N2O3, NO2, N2O5, P2O5,As2O5, CO2, SiO2. მჟავური ოქსიდებია აგრეთვე ზოგიერთი მეტალის ოქსიდი,რომლებშიც მეტალები მაღალ ვალენტობას ამჟღავნებენ. მაგ: MnO3, Mn2O7, CrO3 დაა.შ. მჟავურ ოქსიდებს მჟავები შეესაბამება, მაგ: SiO2 – H2SiO3, SO3 – H2SO4 და ა.შ. ზოგიერთი მეტალის ოქსიდი რეაგირებს როგორც მჟავასთან, ისე ტუტესთან.Aასეთ ოქსიდებს ამფოტერულ ოქსიდებს უწოდებენ. ამფოტერული ოქსიდია ZnO. ისრეაგირებს მჟავასთანაც და ტუტესთანაც: ZnO + 2HCl  ZnCl2 + H2O ZnO + 2KOH  K2ZnO2 + H2O მჟავასთან ურთიერთქმედებისას ZnO ამჟღავნებს ფუძე ოქსიდის თვისებებს,ხოლო ტუტეებთან ურთიერთქმედებისას – მჟავური ოქსიდის თვისებებს. ZnO-ს გარდა ამფოტერული ოქსიდებია: Al2O3, BeO, Cr2O3, SnO2, PbO2 და ა.შ.
  7. 7. საშინაო დავალება:1. დაწერეთ მარტივ ნივთიერებათა და ჟანგბადის ურთიერთქმედების რეაქციები. გამოიყენეთ Li, K, Be, Ca, Mg, Zn, Hg, Pb, Sn, B, Si, As. (ამ ელემენტთა ვალენტობა თუ არ გვახსოვს შეგვიძლია ამჯერად ვისარგებლოთ #1 ცხრილით).2. დაწერეთ მეტალთა ჰიდროქსიდების, მჟავების და მარილების დაშლის რეაქციები. გამოიყენეთ BaCO3, CaSO3, CuSO3, ZnSO3, ZnCO3, Cu(OH)2, CuOH, Fe(OH)2, Fe(OH)3, H2SO3, H2SO4.

×