Web 2.0 (2010ko abendua) euskeraz

2.0 Weba eta ezagueraren partaidetza-kudeaketa Dani Gutiérrez Porset 2011ko Urtarrila jdanitxu@gmail.com http://danitxu.com http://slideshare.net/danitxu http://delicious.com/danitxu Itzulpena Arrate Landaluze Barrutia Unai Martinez Corral

Aurkezpen honen edukiaSarrera Berri sozialakLaster-marka sozialak CC BY http://www.flickr.com/photos/wwworks/3328850666 Blogak Agregazioa eta sindikazioa Microblogging-a Blog bilatzaileakSare sozialak Podcast-ak y Vidcast-ak Wikiak Ofimatika 2.0 Fitxategi biltegia Web mahaigaina PIM Argazkiak Mapak Bideoak 2

Zer da 2.0 Weba? Erabiltzaileen parte-hartzea Sindikazioa eta agregazioa Mahaigainetik nabigatzailera Kanalak (Feeds) RSS y Atom Erabiltzen erraztasunaTaxonomiak: kategoriak eta Hodeiaetiketa [hodeiak] (tag-ak) Widget-ak Blog-ak Folksonomiak Nahasketak (mash-ups) Microblog-ak Podcast-ak, Vidcast-ak Wiki-ak Laster-marka sozialak Komunitateak Talde ezagutza Erlazionatzeko modu berriak 3

CC BY-NC-ND http://www.flickr.com/photos/28793002@N03/2999803905Baina 2.0 weba ez da teknologia soilik, jarrera eta kultura ere bada... 4

trukatu nahi izatea … informazioa eta ezagutza5 CC BY-NC-ND http://www.flickr.com/photos/linsight/517082771

… ikasteko interesa izatea6 CC BY-SA http://www.flickr.com/photos/visentico/438683396

Webaren historia 20??: 3.0 Weba web semantikoa, inteligentzia artifiziala,1990: 2001: 3D,...www eta burbuilalehenengo teknologikoa: Protagonista:nabigatzailea porrot asko eta prozesadoreak zenbait arrakasta 2004: 2.0 Weba buruzko lehen hitzaldia 1993: Protagonista: Mosaic erabiltzailea nabigatzailea 1.0 Weba 7

2007-ko joeraren irudia8Information Architects Inc. Japan – Web Trends

Zertarako balio du 2.0 webak? 9CC BY http://www.flickr.com/photos/21496790@N06/5065834411

Ez ahazteko10 CC BY-NC-SA http://www.flickr.com/photos/lo_/263598266

Informazioa hobeto antolatzeko11 CC BY-NC-ND http://www.flickr.com/photos/santos/1704875109

Tresna berrien berri izateko12 CC BY-NC-ND http://www.flickr.com/photos/markop/1441643371

Gure informazio eta ezagutza hedatzeko13 CC BY-NC-ND http://www.flickr.com/photos/frauleinschiller/4907459847

Gure itxura hobetzeko14 CC BY-NC-ND http://www.flickr.com/photos/jorgemiente/399112089

Besteek nola ikusten gaituzten jakiteko15 CC BY-NC-ND http://www.flickr.com/photos/matthewfield/2306001896

Badintza teknologikoakInternet-era konexioaduen gailua Nabigatzailea eta gehigarriakProgramak Bestelakoak 16

Eduki digitalak●Testuak: artikuluak, liburuak,...●Irudiak: argazkiak, marrazkiak..●Tipografiak ●Koadroak ●Eskulturak●Bideoak: pelikulak,... ●Antzezlanak●Audioa: abestiak,...●Softwarea ● Kontuan hartzekoak: – Erregistroa: autoretza – Lizentzia: eskubide y betebeharrak 17

Creative Commons Lizentziak● Sortze-lanetarako, adibidez: artea, argazkiak, idatziak, musika,...● 6 lizentzia, BY 4 beharren SA (share alike) konbinazioan NC (non-commercial) No derivative works oinarritura● Bertsioak (adib. 3.0) eta itzulpenak● Erabiltzen dituzten zerbitzuak: http://flickrcc.bluemountains.net http://www.archive.org/about/faqs.php#263 http://commons.wikimedia.org/ 18

Lizentziak eta Askatasunak ●Berezkoa (besterik adierazi Copyright ezean) ●EEBB sortu zen 1790 urtean, arte eta zientzien garapena indartzeko. ●Berna-ko hitzarmenaren ostea, 1881 urtean, Europan Creative zehar hedatu zen.commons = Copyleft ●Copyright-a amaitzean ●Jabeak ez bazuen copyright-a behar bezala berritu ●Jabeak nahita lizentzia hau jartzen badio. ●Lana copyright-ak babestu Dominio ezin badu, adib: paisaia público 19

Harreman eremuak Edonor Lagunak Lan-harremanak● Publikoa● Pribatua ... Ikerketa Ikaslegoa taldea● Lagunarteakoa Ni 20

Zerbitzuaren azpiegitura● Lehen “desktop” programak.● Orain “webtop”. Aukerak: Hodeian Zerbitzarian soilik beran instalatu daiteke“Handietan” kontzentrazio ”Taberna hutsaren” handia, efektua? adb. Google ia guztietan 21

Arriskuak● Fidagarritasuna● Datuen jabetza● Pribatutasuna● Infoxikazioa 22

Datu-kontrola eta Software librea ● Datuen atzipena: – Automatikoa: API irekiak – Eskuzkoa, adb.: http://www.dataliberation.org/ ● Kodearen atzipena ● Alternatibak: http://wiki.debian.org/FreedomBox/LeavingTheCloud http://autonomo.us/wiki/Wish_list 23

Zerbitzuen arteko erlazioa LoturaIdentifikazioa. ikonoa Baimena. Edukien integrazioa (mash-up) 24

Web zerbitzuetan argitalpena● Baldintza: kontu bat izatea● Argitaratzeko aukerak: – Zerbitzuko orrialdean – Ikonoekin beste orrialde batetik: – Programekin: nabigatzailetik luzapen batekin, edo beste baten batekin. 25

Identifikazioa web zerbitzuetan● Orokorrean independenteak, baina noizean behin batzuek beste batzuentzako balio dute● Erabiltzailearen identifikatzaile “polita”● Giltzarriak: – Sendotasuna – Ugari. ¿Denak berdinak? – Nabigatzailean gordetzeko aukera● Robot-spamaren aurkako “Captchak” 26

Aukeraketa irizpideak Publizitatea web 1.0 Hizkuntzak Lekua Prezioaweb 2.0 2.0 Webaren Azpiegiturafuntzionaltasuna -Instalatu daitekeen so -Argitalpen partekatua Edukiak /Software librea -Etiketak -Sindikazio -Lizentziabilitatea -APIen elkarrekintza -Jabetza -Erabileta eta pribatutasuna -Eskuzko sarbidea Erabilera zabala (export/import) 27

Zerbitzu bakoitzerako ikasketa Zertan datza Zertarako Nola X zerbitzua balio du erabiltzen da Zer alternatiba daude 28

Praktiketarako kontuakGomendagarriak: ● google ● delicious (edo yahoo) ● wikispaces (edo openid) ● wordpress.comHautazkoak: ● twitter, identi.ca ● facebook ● flickr (edo yahoo) ● dropbox, sugarsync, spideroak 29

Gizarte-berriak30CC BY-NC-SA http://www.flickr.com/photos/itmightbedave/5222772657

Gizarte-berriakZertan datza?● Publikoaren artikuluak biltzen dituzten webak dira, adb.: berriak, ekitaldiak...● Batzuetan publikoaren balorizazioaren arabera hierarkizatzen dituzte (agerikoagoak): – Boto kopurua (erabiltzaile anonimo edo erregistratuak) – Zenbat denbora argitaratu zenetik – Komentario kopurua 31

Gizarte-berriakZertarako balio du?● Berri “demokratikoagoak: erabiltzaile komunitateak erabakitzen du zer den berri● Jatorri lekurako bisitak areagotzen dira. Batzuetan banakako blogetako komentarioak “eramaten dituzte”. 32

Gizarte liburu-markak33CC BY-NC-ND http://www.flickr.com/photos/25533361@N00/297623347

Gizarte liburu-markakZertan datza?● Liburu-marken web zerbitzuaren orrialdean, web orrialdeetako helbideak gordetzean datza.● Etiketen bidez antolatu daitezke● Publikoak eta Pribatuak 34

Gizarte liburu-markakZertarako balio du?● Orrialde interesgarriak etiketen bidez antolatzeko● Liburu-marketara sarbidea izateko internet-konexioa duen edozein ordenagailutik● Ezaguera koletiboa sortzeko eta honetara sarbidea izateko: – Beste pertsonekin liburu-markak partekatzerakoan – Beste pertsonek erabiltzen dituzten etiketa berak erabiltzerakoan 35

Blogak 36

BlogakZertan datza?● Bloga (webloga edo bitakora) web orrialde bat da non: – Edukia sarrerak edo postak legez ezagutzen diren artikulu laburretan oinarritzen den – Argitaratutako sarrerak era kronologikoan azaltzen diren – Informazioa sindikazioaren bidez banatu daitekeen – Batzuetan irakurleek komentarioak utz ditzaketen 37

BlogakZertarako balio du?● Nolabaiteko gaurkotasuna duen informazioa edo iritzia emateko● Audientzia potentziala sortzeko eta mantentzeko. Marketina: batzuek dirua jasotzen dute blogetan idazteagatik.● Gure iritziaren inguruko komentarioak jasotzeko 38

BlogakNola jarri abian blog bat?● Giltzarri batzuk: – [Ia] eguneroko lana – Gardentasuna eta zintzotasuna. Kanpoko kritikak jasotzeko gaitasuna – Kalitate oneko edukiak (garrantzia=eragina, onarpena, aginpidea). Adierazleak: ● Posten maiztasuna ● Beste lekuetatik estekak ● Komentario kopurua 39

BlogakNola erabiltzen da?● Edukia: – Berezkoa (pertsona bakarra edo zenbait pertsona) eta kanpokoa adb. bideoak – Mota: Testua eta irudiak, kanpokoa, widgetak – Antolaketa: Kronologikoa (Fitxategi) eta etiketen eta/edo kategorien araberakoa – Egoera: argitaratua, moderatzeke, zirriborroa● Itxura: txantiloia● Baimenak : argitaratu, postak ikusi, komentatu 40

Agregazioa41CC BY http://www.flickr.com/photos/nikonvscanon/3447217277

AgregazioaZertan datza?● Agregatzea edo eranstea iturri desberdinetako edukiak leku bakarrean biltzea da● Metodo aldaketa: – Lehen: ● Web orrialde ugari kontsultatu ● Posta elektronikoen zerrendetara harpidetu – Orain: kanaletara harpidetu 42

AgregazioaZertarako balio du?● Gai interesgarri baten berri izateko: – Pertsonala: zaletasunak, eguraldia, berriak – Lan-mundukoa: ezagutza eremua, lehia, bezeroak, hornitzaileak...● Erlazioak mantentzeko: harremana dugun pertsona eta erakundeek argitaratzen dutena jarraitu. 43

AgregazioaNola erabiltzen da? (kanal bateraharpidetza)● 1. Agregatu edo erantsi daitezkeen edukiak edo eduki “sindikatuak” dituzten orrialdeak bilatu: (Firefoxen ikonoa helbide-barran dago)● 2. Kanala programa agregatzaile batera gehitu 44

AgregazioaNola erabiltzen da? (edukienirakurketa)● Agregatzaileek kanal bakoitzeko N sarrera berrienak aurkezten dituzte● Sarrerak irakurritako gisa/irakurri gabeko gisa markatu● Sarrera jakin batzuk biltegiratu edo etiketatu● Besteak: ordenagailurako abisuak, ikonoak nabigatzailean, gailu mugikorretarako web orrialde bereziak 45

Sindikazioa46CC BY-ND http://www.flickr.com/photos/28047774@N04/4821217491

SindikazioaZertan datza?● Iturri bakar baten bidez eta euskarri desberdinetan artikuluak aldi berean argitaratzean datza.● Kontzeptu: – Kanal edo Feed – Barneko formatuak: RSS, Atom, RDF/XML● Ikono adierazleak eduki sindikatuak dituzten web orrialdeetan: 47

SindikazioaZertarako balio du?● Edukiak batera leku desberdinetan argitaratzeko● Bezeroekin fideltasun harremana sortzeko 48

SindikazioaNola erabiltzen da?● Automatikoa da. Erabiltzaile argitaratzaileak ez du ezer egin behar (Adb.: Lehen jakinarazpen bat bidali behar zen mailez)● Agregazioa duten zerbitzuak: – Blogak, podcastak, vidcastak – Gizarte-berriak – Gizarte liburu-markak – … eta 2.0 webaren beste hainbat tresnetan 49

Podcast eta Vidcast 50

Podcast eta VidcastZertan datza?● Soinu- eta bideo-fitxategiak sindikatu eta eranstean, eta● Kanalak aurkitzea ahalbidetzen duen programa baten bidez eranstean eta dagokion fitxategiak entzun/ikusi edo deskargatzean: – Audio-fitxategia. Adb.: irakurgailu eramangarria – Bideo-fitxategia● vidcast = vodcast 51

Podcast eta VidcastNola erabiltzen da?● Sindikazioa: – 1. Argitaratzea baimentzen duen sindikazio zerbitzu batean alta hartu – 2. Audio-/Bideo-fitxategia sortu eta feedera igo● Agregazioa: programa edo gailu agregatzaileekin, adb: 52

Blog bilatzaileak 53CC BY http://www.flickr.com/photos/sudhamshu/3300238326

Blog bilatzaileakZertarako balio dute bilatzaileakbadaude?● Blogen eta posten inguruko informazioaren bilaketak zenbait irizpideren arabera: – ...ri buruz hitz egitea, …bezala etiketatuak – Aginpide handia edo txikia izatea – Orain dela... argitaratuak● Emaitzak etiketen edo sindikazioaren bidez jarraitzea● Joerak forma grafikoan aztertzea 54

Wikiak 55http://en.wikipedia.org/wiki/Comparison_of_wiki_farms

WikiakZertan datza?● wiki wiki = azkar (hawaiiarra)● Zenbait pertsonek aldi berean eta modu errezean editatu ditzazketen web orrialdeak dira.● Hauek eta Google docak, esaterako, ez dira gauza bera 56

WikiakZertarako balio dute?● Elkarlaneko ediziorako: zenbait pertsonek batera argitaratzen dute gutxi gora- behera● Ezaguera esplizitatu eta partekatzeko: – Argitaratu (argitaratzailea, hizkuntza bereziak) – Historia: bertsio berreskuragarrien kontrola eta aldaketen jakinarazpena – Bilatu 57

Wikiak vs Blogak● Blog ● Wiki – Batena/Gutxi – Zenabitena/Askorena batzuena – Edukiaren araberako – Denboraren antolaketa araberako antolaketa (Irmotasun gehiago eskatzen du) – Iritziak bilatu/bildu ditzake 58

Wikiak● Adibide nagusia: Wikipedia – Boluntarioek kudeatutako entziklopedia askea: edozeinek kontsulta dezake, baita ekarpenak egin edo zuzendu – Estatistikak (2009ko maiatza): ● Erabiltzaileak: > 1.000.000 izena emandakoak, 134 liburuzain ● Sarrerak: es > 474.000, eu > 38.000 – Auzia: zorroztasuna. ● Etengabeko berrikusketak daude ● “Lehenengo informazio-iturria” vs “beste kontsulta-iturria” 59

Wikiak● Beste proiektuak: – Wikipediarekin erlazionatuta: ● Commons: http://commons.wikimedia.org ● Hiztegia: http://es.wiktionary.org ● Denen eskura dauden testuak: http://es.wikisource.org ● Eduki askeko liburuak: http://es.wikibooks.org ● Aipuak: http://es.wikiquote.org ● Unibertsitatea: http://es.wikiversity.org – http://www.indymedia.org – http://www.wikihow.com – http://www.wikitravel.com 60

Wikis● Bandalismoa – Edukiak modu desegokian aldatu edo ezabatzeko aukera da, adb.: ● publizitate-erauntsia ● Intentzio txarreko pertsonak: edukiak ezabatu, nahastu, webgunearekin erlazionatuta ez dauden materialak igo... – Konponbideak ● “Eskuz” zuzendu ● Izena eman gabe editatzeko baimenik ez izatea ● Orrialdeak bloketau, IP bandalikoak blokeatu 61

WikiakWiki bat abian jartzeko giltzarriak● Ezaguera esplizitatzeko jarrera● Kolaboratzeko kultura● Prozesua dinamizatuko du(t)en pertsona(k) 62

2.0 Ofimatika 63CC BY-NC http://www.flickr.com/photos/stasiland/477377997

2.0 OfimatikaZertan datza?● Ofimatika = testu-dokumentuak, kalkulu- orriak, aurkezpenak● Funtzionaltasun arruntak: – Ikusi – Editatu, gorde, bertsioen kontrola – Antolatu: tag eta/edo karpetak – Inportatu, esportatu – Argitaratu, irakurtzeko partekatu eta/edo aldatu 64

(PIM) Info. pertsonalaren kudeaketa 65CC BY-SA http://www.flickr.com/photos/24293932@N00/3719157266

Info. pertsonalaren kudeaketa (PIM)Zertan datza?● Posta elektronikoa● PIM (Personal Information Management) – Egutegiak – Kontaktuak – Zereginak● Chat (berriketa): google talk● Gqueues● Lankidetza eta Web conference 66

Microblogging67CC BY-NC http://www.flickr.com/photos/outsanityphotos/2457746322

URL laburtzaileak68CC BY-NC http://www.flickr.com/photos/kristinroach/3161944132

Gizarte-sareak CC BY-NC http://www.flickr.com/photos/calafellvalo/2860952642http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_social_networking_websites 69

Gizarte-sareakZertan datza?● 2.0 webguneak dira, informazioa argitaratu eta partekatzearen bidez jendea erlazionatzeko euren interes komunen arabera: – Datu pertsonalak: argazkia, kontaktuak – Testuak, argazkiak, musika, bideoak,... – Mezularitza barne-sarea, berri-taldeak...● Sailkapenak: – Adinen arabera, eremu horizontalen (pertsonala / profesionala) edo bertikalen arabera (adb.: bidaiak) 70

Mapa 71

Fitxategien biltegia CC BY-NC-SA http://www.flickr.com/photos/thedepartment/137413905 http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_online_backup_services 72

Webeko mahaigaina http://en.wikipedia.org/wiki/Web_desktop 73CC BY-NC-SA http://www.flickr.com/photos/brenopeck/2668291185

Argazkiak 74CC BY-NC-ND http://www.flickr.com/photos/postaletrice/4035030009

Bideoak http://openvideoalliance.org 75CC BY-NC-ND http://www.flickr.com/photos/philippeleroyer/4500772007

Mapak76CC BY-ND http://www.flickr.com/photos/caveman_92223/3183162056

Eskerrik asko etortzeagatik77CC BY-NC http://www.flickr.com/photos/48355243@N00

Aurkezpenaren inguruan● Aurkezpen honen erabilera lizentzia: http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/es/● Logotipo guztiak norbere jabearenak dira● Aurkezpen hau egiteko erabili diren tresnak: kubuntu, openoffice impress, firefox, ksnapshot“As we enjoy great advantages from inventions ofothers, we should be glad of an opportunity to serveothers by any invention of ours; and this we should dofreely and generously.” Benjamin Franklin 78

http://lan-koadernoa.wikispaces.com	2948
http://kiribil.wordpress.com	471
http://astronomiaberriak.wordpress.com	52
http://pppolospos.wordpress.com	41
http://okantza12.wordpress.com	20
http://jaimeweb2.wordpress.com	18
http://crisarriaga2011.wordpress.com	5

Web 2.0 (2010ko abendua) euskeraz

by Dani Gutiérrez Porset

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

7 Embeds 3,555

Statistics

Web 2.0 (2010ko abendua) euskeraz Presentation Transcript