Eetstoornissen: Anorexia, Boulimia nervosa en Binge Eating Disorder

1,199
-1

Published on

Presentatie aan huisartsen io over eetstoornissen: anorexia, boulimia en eetbuistoornis (binge eating)

Published in: Health & Medicine
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
1,199
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Eetstoornissen: Anorexia, Boulimia nervosa en Binge Eating Disorder

  1. 1. capable beingsomething Presentatie Eetstoornissen Juli 2012
  2. 2. Belang huisarts bij eetstoornissen een verslaving
  3. 3. Belang huisarts bij eetstoornissen 10% wordt door de huisarts herkend Terwijl 90% vd pt met klachten op het spreekuur komt
  4. 4. Belang huisarts bij eetstoornissen 10% wordt door de huisarts herkend Maar de helft hiervan komt in de tweede lijn
  5. 5. Epidemiologie
  6. 6. Anorexia• Incidentie alg. bevolking: 8 / 100,000 – Incidentie meisjes 16 – 19 jaar: 1% ernstig en 5% milde vorm – Typische huisarts: 1 nieuwe pt / 5 jaar• Prevalentie 15-29 jarigen – 370 / 100,000 – 5.500 pt met Anorexia nervosa in Nederland Multidisciplinaire richtlijn Eetstoornissen. 2006. Landelijke Stuurgroep Multidisciplinaire Richtlijnontwikkeling in de GGZ
  7. 7. Boulimia• Incidentie alg. bevolking: 13 / 100,000 – Typische huisarts: 3 nieuwe pt / 5 jaar• Prevalentie 15-29 jarigen – 1500 / 100,000 – 22.300 pt met Anorexia nervosa in Nederland Multidisciplinaire richtlijn Eetstoornissen. 2006. Landelijke Stuurgroep Multidisciplinaire Richtlijnontwikkeling in de GGZ
  8. 8. Eetbuistoornis• Weinig onderzoek naar bekend• Komt even veel voor onder mannen als vrouwen• Incidentie geschat op 10 / 100,000 Multidisciplinaire richtlijn Eetstoornissen. 2006. Landelijke Stuurgroep Multidisciplinaire Richtlijnontwikkeling in de GGZ
  9. 9. HAN onderzoek 2012 258 jongens op middelbare school: • 13% let op calorieen • 10% heeft ondergewicht • 2% gebruikt laxeermiddelen
  10. 10. Snelle toenameAustralisch screenend onderzoek algehele bevolking 2005 PLoS One. 2008 Feb 6;3(2):e1541.
  11. 11. Signalen
  12. 12. Problemen bij de signalering• Weerstand patiënt tegen hulp en behandeling• Presentatie problematiek vaak onduidelijk• Onvoldoende kennis/vaardigheden huisarts• Problemen in arts-patiënt relatie
  13. 13. Herkenning: Lichamelijk• Gewicht: Laag of Wisselend• Oligo- of amenorroe• Groeivertraging• Obstipatie, maag/darmstoornissen• Erosief gebit & tandvlees• Vale huid/ Haaruitval / Donshaar• Daling RR en hartfrequentie
  14. 14. Laboratoriumonderzoek• Draagt niet bij aan diagnose maar kan wel indicatie geven vd ernst van de eetstoornis• Aanbeveling eenmalig: – Leukocyten, Hb Na, K, bicarbonaat, Cl, ureum, creatinine , ASAT, ALAT, albumine, glucose, TSH
  15. 15. Herkenning: Psychosociaal• Verstoord lichaamsbeeld• Controledrang; mn over eten/gewicht• Geen streefgewicht bij lijnen• Stiekem lijngedrag• Psychologisch risicoprofiel• VG: life events, verlies of (seksueel) trauma
  16. 16. Docu: Vel over Probleem http://bit.ly/A826jJ 32:00 – 37.00
  17. 17. Diagnose: Criteria en DD
  18. 18. Criteria Anorexia nervosa• Weigering lichaamsgewicht op minimaal gezond niveau te handhaven (BMI 17,5; 85% voorspeld)• Stoornis in beleving lichaamsgewicht/vorm• Amenorroe bij meisjes na de menarche• Intense angst voor gewichtstoename terwijl er sprake is van ondergewicht
  19. 19. Anorexia subtypen• Beperkende type – Dieet, vasten of sporten• Eetbuien of Purgerende type: – Tijdens anorexia doorbraak eetbuien; en/of – Braken, gebruik van laxantia, diuretica, klysma’s
  20. 20. Criteria Boulimia Nervosa• Episoden eetbuien, gekaraktiseerd door: – In korte tijd bijzonder grote hoeveelheid eten – Gevoel van niet kunnen stoppen met eten – minimaal 2x/week, > 3 maanden• Compensatoir gedrag tegen gewichtstoename• Zelfoordeel onevenredig beïnvloed door lichaamsvorm/gewicht
  21. 21. Boulimia subtypen• Purgerende type – Braken, laxantia, diuretica, klysma’s• Niet-purgerende type: – Vasten, hyperactiviteitSubtypering van boulimia gebeurt zelden; – ICD-10 benoemt geen subtypen van boulimia
  22. 22. Binge eating disorder / Eetbuistoornis• ‘Provisional Diagnoses’ in de DSM-IV – Discussie: Boulimia en Binge niet een ziekte?• Eetbuien zonder compensatoir mechanisme – Snel, grote hoeveelheden eten zonder honger – Gevoel van controleverlies bij het eten – Gaat gepaard met distress, depressie, schuldgevoel – Minimaal 2x/week tijdens 6 maanden
  23. 23. Andere eetstoornissen• ARFID: avoidant/restrictive food intake disorder – Gaat niet gepaard met gestoorde lichaamsbeleving – Bv geen rode dingen willen eten• Pica – Eten van niet-eetbare zaken• Regurgitatie – Herkouwen of uitspugen van eten• EDNOS: Eating disorder not otherwise specified
  24. 24. Overclassificatie?• Geen wetenschappelijke basis DSM classificatie• Merendeel voldoet niet aan criteria specifieke eetstoornis• Vaak sequentieel veranderende diagnose – Restrictieve Anorexia → Purgerende Anorexia → Boulimia – Boulimia → Binge eating disorder World Psychiatry 2012;11:80-92
  25. 25. Differentiaal Diagnostiek• Pas op voor misleidende somatiek – Kan oorzaak en gevolg zijn – Sluit eetstoornis niet uit• Impulsbeheersingsstoornis• Psychiatrische comorbiditeit – Vaak: persoonlijkheidsstoornis, stemmingsstoornis, middelenmisbruik
  26. 26. Somatische Differentiaal Diagnostiek• Hematologische ziekten• Vitamine deficiënties (Foliumzuur, B12)• Addisoncrisis• Nierinsufficiëntie• Diabetes mellitus• Hyperthyreoïdie
  27. 27. Welke diagnose? • 62 jarige vrouw • BMI 18 • Geen slankheidsideaal • “Wil wel eten, maar verdraagt alleen wat soep met plakje brood” – Zodoende geen braken / buikpijn • Internist & MDL-arts: geen somatische verklaring Foto niet van patient maar van een willekeurige vrouw
  28. 28. Aanbevelingen voor DSM-V / ICD-10• Een eetstoornis met • Amenorroe niet als karakteristiek type noodzakelijkerwijs• Een aanduiding aanwezig bij het toevoegen voor de anorexia subtype ernst van de eetstoornis • Hyperactiviteit en• BMI grens verhogen Vetfobie als naar 18,5 met ruimte ondersteunende criteria voor subjectieve interpretatie door arts
  29. 29. Etiologie
  30. 30. Risicofactoren: psychologisch• Perfectionisme• Negatief zelfbeeld• Moeilijk relativeren• Laag zelfvertrouwen• Faalangst• Gebrek aan controle• Afhankelijkheid goedkeuring anderen• Moeite uiten gevoelens en conflicten
  31. 31. Risicofactoren: biologisch• Genetische aanleg voor vetzucht• Erfelijke aanleg psychologische eigenschappen – Affectieve stoornissen bij ouders – Verslaving en middelenmisbruik bij ouders
  32. 32. Risicofactoren: sociaalcultureel• Westerse cultuur• Hogere prevalentie in bepaalde subculturen• Sociaal leefmilieu – Verwaarlozing – Fysiek geweld – Seksueel misbruik
  33. 33. Risicofactoren: sociaalcultureel• Tegenstrijdige verwachtingen aan vrouwen: – aardig & zorgzaam vs assertief & carrièregericht• Slankheidsideaal – Norm voor aantrekkelijkheid – Teken van gezondheid – Bewijs van succes• Peer support – Pro-Ana websites
  34. 34. Pro Ana• ‘Professional Anorectic’• Anorexia als levensstijl• Tips voor afvallen, (verbergen van) gestoord eetgedrag en purging etc.• Steun en begrip voor anorexia doel• Niet alle anorexia-patienten zijn pro-ana; niet alle pro-anas bezoekers zijn anorexia-pt
  35. 35. Pro Ana: Thinspiration
  36. 36. Pro Ana: 10 geboden http://analoveyou.intropagina.nl/tien-geboden.html
  37. 37. Video: Pro Ana http://bit.ly/A826jJ 17:00 - 20:20
  38. 38. Behandeling
  39. 39. Doelen• Herstel gezond lichaamsgewicht en eetpatroon• Psychosociaal: – Toenemen zelfvertrouwen, assertiviteit, autonomie – Verbetering herkennen en uiten van gevoelens – Verbeteren leggen van contacten
  40. 40. Behandeling: door de huisarts
  41. 41. Door de huisarts• Therapierijp maken patient • Gevaar huidige levensstijl benadrukken • Angst behandeling wegnemen door realistisch beeld• Gedragsadviezen• Ondersteuning omringende gezin – Uitleg – Bejegeningsadviezen• Nazorg & ondersteuning bij resocialisering
  42. 42. Gedragsadviezen• Eetdagboek• Regelmatig en evenwichtig eetpatroon – Houd geen rekening met eerdere eetbui• Plaatsen, omstandigheden, soorten voedsel vermijden die eetbuien kan opwekken
  43. 43. Overige adviezen• Leren genieten• Leren oog te hebben voor eigen lichamelijke en emotionele gevoel• Leren de angst voor aanrakingen te relativeren• Groei naar zelfstandigheid en assertiviteit• Straffen heeft geen zin
  44. 44. Basisbejegening• Bespreek het (levens) gevaar• Vermijd beschuldigingen, wees begripvol• Angst en zelfverdediging meestal oorzaak van liegen of afhouden van contact• Onderhandel eerlijk• Leg niet de nadruk op eten• Benadruk positieve karaktertrekken
  45. 45. Behandeling: specialistisch
  46. 46. Algemene uitgangsprincipes• Stepped care• Integrale behandeling – Eetgedrag – Lichaamsgewicht – Lichaamsbeleving – Psychologische problemen• Voedingsmanagement
  47. 47. Psychotherapie• Psychotherapie – Doel: gewichtsherstel en disfunctionele cognities – Specifieke doelen in overleg met patiënt• Mogelijke therapievormen – Individuele therapie – Gezinstherapie – Groepstherapie – Lichaamsgerichte / psychomotore therapie
  48. 48. Video: lichaamsbeleving http://bit.ly/A826jJ 29.44 – 31.49
  49. 49. Medicamenteuze therapie• Anorexia nervosa – Fluoxetine mogelijk preventief tegen een relaps – Antihistaminica en Antipsychotica geen effect• Boulimia nervosa – Fluoxetine mogelijk toegevoegde waarde bij CGT Multidisciplinaire richtlijn Eetstoornissen. 2006. Landelijke Stuurgroep Multidisciplinaire Richtlijnontwikkeling in de GGZ
  50. 50. Beloop
  51. 51. Beloop• Eetstoornissen hebben een verslavend karakter – Grote kans op chronisch beloop – Vroege herkenning/behandeling geeft beter beloop• Gemiddeld 4 jr tussen eerste gerelateerde klacht en erkenning van het eetprobleem• Duur van eetstoornis varieert van 1 tot 44 jr – Gemiddelde duur is 7,5 jr
  52. 52. Beloop: Anorexia Nervosa• Na 12 jaar circa: – 45% genezen verklaard – 30% duidelijk verbeterd – 20% chronisch ziek• Sterfterisico (door anorexia of suicide): – 5% na 5 jaar – 15% na 10-20 jaar – 6x hoger vergeleken met schizofrenie – 12x hoger vergeleken met gezonde leeftijdsgenoten
  53. 53. Beloop: Boulimia Nervosa• Na vijf jaar: – 50% zelden tot geen eetbuien meer – 30% verbetert – 20% intermediair beloop• Mn bij persoonlijkheidsstoornis of depressie slechte prognose
  54. 54. Tot slot
  55. 55. Take Home Messages• Vroege herkenning en behandeling belangrijk: – Let op lichamelijke en psychosociale signalen• Behandeling hoort in tweede lijn: – Ga uit van principes van een gezond eetpatroon, een gezond gewicht en een psychosociale balans• Begeleid patiënt plus zijn of haar context• Langdurig nazorg gezien veelvuldige terugval
  56. 56. Referenties• Leerboek psychiatrie. Hengeveld. Tweede druk. H13.3• Praktische Huisartsgeneeskunde. Psychiatrie. Van Ree. H8• Classification of feeding and eating disorders: review of evidence and proposals for ICD-11. Uher R, Rutter M. World Psychiatry. 2012 Jun;11(2):80-92.• Multidisciplinaire richtlijn Eetstoornissen. 2006. Landelijke Stuurgroep Multidisciplinaire Richtlijnontwikkeling GGZ• Documentaire ‘Vel over Probleem’: http://bit.ly/A826jJ• Websites: proud2bme.nl; humanconcern.nl

×