Alopecia - ongewenst haarverlies

Ongewenst Haarverlies - AlopeciaChristian van Rij, Aios Huisartsgeneeskunde, Juni 2011 www.flickr.com/photos/59344927@N00/3083048861

http://www.flickr.com/photos/59452452@N00/2184305620

Overzicht PresentatieHet normale haar Haarverlies als klacht Evaluatie & Behandeling haarverliesSlotopmerkingen

Het normale haar flickr.com/photos/flightlessangel/2387706816

Anatomie• Haarzakje / Follikel• Haar / Trichia: – Merg / Medulla – Schors / Cortex – Schubbenlaag / Cutila• Musculus Arrector pili• Talgklier

Aanleg• Overal aangelegd in 2e trim. zwangerschap – Behoudens op handpalm, vingertop, lip en voetzool• Kleur door 3 soorten melanine• Haarsoort: Ras bepaald• Haartype: – Vellus haar: < 3mm kleurloos dons – Terminaal haar: gekleurd stug haar

Functie haar• Sociaal• Vuil buitenhouden – Wimpers, neus- en oorharen• Zweetafvloed regulerend – Wenkbrauw• Huidwrijving voorkomen – Oksels en genitaalstreek• Bij dieren: warmte reguleren

Gefaseerde HaargroeiFase Duur Haar %Anagene of Groeifase 4-6 jr 66-96%Katagene of Overgangsfase 14 dg 0-6%Telogene of Rustfase 3-4 mnd 2-18%

Haarverlies• Normaal 50-100 haren per dag• Door uitvallen na rustfase, of door afbreken• “Rui” – Golvend patroon van haren die gezamenlijk uitvallen – Normaal bij dieren; bij mensen komt dit door een mozaïek-patroon van de fasen zelden evident voor – Door medicatie of stress kunnen haren soms massaal in de telogene fase terecht komen (Alopecia Diffusa)

Haarverlies als klacht

Anamnese• Betreft de klacht: een dunnere haarbos; kale plekken; veranderen haarlijn; of korter haar?• Snelheid van ontstaan• Hoofdhuidklachten• Voorkomen in de familie• Hoe het haar normaal gedragen wordt• Ziekten, spanningen of trauma’s: nu en in VG

Haarverlies objectiveren• Kale plekken – Pas bij 50-60% haarverlies zichtbaar• Haartrektest – Zachtjes trekken aan bosje van 100 haren – Afwijkend bij > 20 loslatende haren – Breekt de haar af of komt hij los?• Haar verzamelen – 4 dagen na haarwassen 24u al het afgevallen haar verzamelen. Normaal is < 100

Aanvullend onderzoek• Trichogram / Haarwortelstatus – 4 d na wassen op rand kale plek en op cô plek 25 haren epileren – Na Depex fixatie microscopische analyse naar: • % haren in de verschillende fasen, en • % haren met dysplasie/dystrofie (normaal <18 %)

Haarwortel typering

Evaluatie naar oorzaak

Alopecia Androgenetica• Dihydrotestosteron – Geeft mannelijke kaalheidpatroon op het hoofd – Stimuleert groei haren elders op het lichaam – Haarzakjes verschrompelen, maar talg- en zweetklieren blijven onaangedaan• Geleidelijke kaalheid in typisch patroon – Bij mannen: toename inhammen; kalende kruin; hals/nek-rand blijven gespaard – Bij vrouwen dunt het haar m.n. bovenop uit

Alopecia AndrogeneticaBij mannen Bij vrouwen

Behandeling Alopecia Androgenetica• Minoxidil 2-5% 2dd inmasseren – Antihypertensivum – Acceptabel effect van 10% bij ♂ en 50% bij ♀ na 1jr• Finasteride 1dd 1mg – Voor prostaathypertrofie – Remt aanmaak dihydrotestosteron – Werkt niet bij postmenopauzale vrouwen• Behandel 6-12 mnd voordat evaluatie effect

Behandeling Alopecia AndrogeneticaBij vrouwen zonder kinderwens:• Orale anticonceptie pil zoals Diane-35®• Androcur – 10-20mg op cyclusdag 5-19 indien samen met OAC – 50-100mg 1dd indien postmenopauzaal – Relatief veel bijwerkingen• Behandeldoel: verdere verkaling voorkomen

Behandeling Alopecia Androgenetica• Haarhuid transplantatie – Niet DHT gevoelige haarzakjes uit nek transplanteren – Minder geschikt voor vrouwen omdat zij vaak een diffuus haarverlies hebben• Haar Stamcel Transplantatie – Groepje van haarzakje wordt gesplitst en elders ingebracht• Tatoeëren

Alopecia Diffusa• Haar valt overal diffuus / gelijkmatig uit: – Ook aan onderrand hoofd – Ook elders op het lichaam• Trichogram overal even afwijkend• Geen afwijkingen haar follikel• Zoek de oorzaak buiten het haar: – Diabetes, schildklierafwijkingen, intoxicaties, voedingsproblemen, spanning, medicatie, ziekte

Alopecia Diffusa: schadelijkheid in tijd• Relatie in tijd afhankelijk van intensiteit

Alopecia Areata• Elke leeftijd, maar start mn 20-40e levensjaar• 10-20% familiair voorkomen• Focale uitval over gehele lichaam, in aanvallen – Begint vaak op de hoofdhuid: daar verkeert nl 80% van de haarfollikels in het kwetsbare groeistadium• Haarzakjes verschrompelen niet: herstel mogelijk• Nagels laten vaak putjes zien

Alopecia Areata• Ziekte van de haarfollikel: – Excacte mechanisme onbekend – Rondom haarfollikels ontstekingscellen te zien wat duidt op een autoimmuunproces• Treft mn haren aan het begin van de groeifase – Aanvankelijk goed groeiden haren worden dunner aan de basis en vallen dan uit: uitroeptekenharen – Lange haren in Telogene fase blijven over totdat ook nieuwe korte haren weer uitgroeien

Alopecia Areata

Beloop Alopecia Areata• Herstel vaak spontaan maar grillig – 30% binnen 6mnd – 50% binnen 12 mnd – Lichtere of witte haren kunnen wel het gevolg zijn – 10% van de patiënten zien geen spontaan herstel• Slechte prognose bij: – Begin op jonge leeftijd; lichaamshaar ook duidelijk betrokken; samengaan auto-immuunaandoeningen; aantasting van de nagels; voorkomen in familie

Behandeling Alopecia Areata• Lokale prikkeltherapie • Difencypron – Ditranol, Phenol, Cantharidine – Meestbelovend: bij ±50% herstel – Tot 25% baat hierbij – Wekt een contaceczeem op waarna na enkele maanden• Minoxidil 5% oplossing: herstel volgt – Zelden acceptabel effect – Niet geregistreert – Belastend ivm eczeemreacties• UV behandeling elders op het lichaam – Zelden toereikend• Corticosteroid injecties – Niet bewezen; mgl tijdelijk effect

Andere oorzaken alopecia• Infectieus: – Mn schimmel: Tinea capitis• Huidkanker• Eczeem• Congenitaal

Alopecia Traumatica• Trichotillomanie – Vaak relatief veel korte haren en afgebroken haren die in verschillende richtingen groeien – Vaak eenzijdige lineaire plek – Haren worden door kinderen vaak gegeten• Trauma – Ontkroezen, massage, permanenten, borstelen,• Zonder verlittekening is herstel goed mogelijk

Alopecia Traumaticawww.flickr.com/photos/beckie0/5413905722/

Alopecia: een schematisch overzicht Verworven CongenitaalGeen • Interne / endocr. afwijkingen • Hypotrichiehaarbodem • Metabool / voeding • Monilextrixatrofie & • Geneesmiddelen / Intoxicaties • Pili tortiDiffuse afw • Post-partum • Trichorrhexis nodosa • Ouderdom • Alopecia androgeneticaGeen • Alopecia areata • Hypotrichiehaarbodem • Infectieus • Atrichieatrofie & • EczeemOmschreven afw • Trichollomanie • Trauma • Alopecia triangularisAtrofie • Infectieus • Aplasiehaarbodem • Neoplasmata

Tot slot

Normale haarzorg• Frequent wassen mag; shampoo wel uitspoelen• Grove houten kammen slijten het haar minder• Permanenten doet vaak weinig kwaad• Verven kan eczeem van de hoofdhuid geven en het haar dof maken, anders wel toepasbaar• Goede voeding, geen alcohol, niet roken• Petten/hoeden zijn normaal niet schadelijk

Verwijzen?• Bij onduidelijke beeld• Bij maligniteit• Bij geen respons op therapie behandelbare huidziekten

Referenties• Boeken – Eekhof; Kleine kwalen in de huisartsenpraktijk; 2005, H70 – Van Vlooten; Dermatologie en venerologie; 2000; H13• Online: – Haarboek Dr J.D.R. Peereboom-Wynia ! – www.huidinfo.nl/haaruitval.html• Specifiek voor patiënten: – NHG Ziektebeschrijving haaruitval – www.alopeciaonline.org.uk

http://www.caramello.nl	652
http://caramello.hyves.nl	47
http://translate.googleusercontent.com	3
http://twitter.com	2
url_unknown	1
https://twimg0-a.akamaihd.net	1

Alopecia - ongewenst haarverlies

by Christian van Rij on May 30, 2011

Accessibility

Categories

Tags

Upload Details

Usage Rights

6 Embeds 706

Statistics

Alopecia - ongewenst haarverlies — Presentation Transcript