0
Përmbajtja e ligjëratës Hyrje: Madhësitë/treguesit ablsolutë dhe relativë Hyrje:Kuptimi dhe përdorimi i indekseve Lloje...
Hyrje: Treguesit absolutë dhe relativë Tregues/madhësi absolute është p.sh. nëse themi    Prodhimi i firmës A është 200 ...
Hyrje: Kuptimi dhe aplikimi i indekseve Idekset janë një lloj i treguesve relativë që shpreh  raportin e niveleve të një ...
Llojet e indekseve       Indekset individuale         Indekset bazë         Indekset zinxhirorë       Indekset agregat...
Indekset individuale Tregues relativë që shprehin raportin në mes të dy madhësive individuale të dukurive të njëllojta st...
Indekset individuale: PërdorimiShembuj të përdorimit të indekseve individuale janë  rritja ose zvogëlimi i...   Prodhimit...
Indekset individuale: Llogaritja (1) Nëse prodhimi në ndërmarrjen X ka qenë        400 tonë në vitin 2008        500 to...
Indekset individuale: Llogaritja (2) Nëse prodhimi në ndërmarrjen X ka qenë        500 tonë në vitin 2008        400 to...
Llojet e indekseve individuale: Hyrje•Nëse dëshrion të llogaritësh indekset individuale të prodhimit të firmës A për vitet...
Llojet e indekseve individuale:Indekset bazë dhe indekset zinxhiriore Indekset bazë shprehin raportin e një niveli/madhës...
Indekset bazë Periudha bazë zgjedhet nga hulumtuesi    Me rëndësi ngase mund të bëhet manipulim nëse     përdoret vlera ...
Indekset bazë: Shembull     Viti   Prodhimi (ton)     2003          3                                          4          ...
Indekset zinxhirore (vargore)Vargore/zinxhirore ngase baza ndryshon gjithmonë   niveli raportues shndërrohet në nivel ba...
Indekset zinxhirore: Shembull Viti       Prodhimi (ton) 2003              3                      4                8       ...
Indekset agregate (grupore) Shprehin ndryshimet relative dhe ritmin e shtimit të disa dukurive të vrojtuara (tek indeksi ...
Indeksi i cmimit: HyrjePër identifikimin e ndryshimeve në kohë të cmimeve të artikujveMund të llogaritet si indeks bazë ap...
Indeksi i çmimeve: Llojet Indeksi i Laspajerit Indeksi i Pashesë Indeksi i Edgeworth-it Indekset reale/ideale
Indeksi agregat i çmimeve: Kuptimi (1)  Shprehin ndryshimin e përgjithshëm të çmimeve për  një grup artikujsh.    P.sh. ...
Indeksi agregat i çmimeve: Kuptimi (1) Në indeksin e ponderuar të çmimeve ndikojnë  edhe sasitë e mallërave të shitur e j...
Indeksi agregat i çmimit: Rëndësia Eshtë tregues i inflacionit   Shërben për të llogaritur koston e jetesës Shërben për...
Indeksi agregat i çmimit: Llojet   Ekzistojnë tri lloje të indekseve agregate të ponderuar   të çmimeve:     Indeksi i L...
Indeksi agregat i çmimit: Kufizimet Kufizimet e indeksit agregat të ponderuar:   Ndikohet nga ndryshimi i artikujve me ç...
Indeksi agregat i çmimit: Llogaritja (1)  Pra, për të llogaritur indekset agregate të ponderuara   të çmimeve duhet marru...
Indeksi agregat i çmimit: Llogaritja (2) Zgjidhje: Fillimisht krijojmë tabelën me të dhënat të cilat na duhen për llogari...
Dallimet në mes Laspayerit dhe Pasche-së Laspeyerit: sa para më shumë ose më pak do të duhej të shpenzonim në 2001 në kra...
Indeksi agregat i çmimit: Cili lloj? (1)  Pasi që mund të kemi disa indekse të cilat rezultojnë   me vlera të ndryshme, s...
Indeksi agregat i çmimit: Cili lloj? (2) Indeksi i Laspayeri-it: ’model i ngrirë’ i konsumit    I cili nëse ndërtohet në...
Indeksi agregat i çmimit: Cili lloj? (3) Indeksi i Pasche-së: peshat paraqesin sasinë e konsumuar në periudhën raportuese...
Indeksi me pesha të fiksuara Pesha të fiksuara në bazë të ndonjë analize që mbahen të njejta për llogaritjen e indeksit....
Ligjerata 8   indekset
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Ligjerata 8 indekset

2,904

Published on

Published in: Education
0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
2,904
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
53
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "Ligjerata 8 indekset"

  1. 1. Përmbajtja e ligjëratës Hyrje: Madhësitë/treguesit ablsolutë dhe relativë Hyrje:Kuptimi dhe përdorimi i indekseve Llojet e indekseve  Indekset individuale  Indekset bazë  Indekset zinxhirore  Indekset agregate  Indeksi i vëllimit fizik  Indeksi i vlerës  Indeksi i çmimeve
  2. 2. Hyrje: Treguesit absolutë dhe relativë Tregues/madhësi absolute është p.sh. nëse themi  Prodhimi i firmës A është 200 tonë grurë  GDP e Kosovës në vitin 2008 ka qenë 1.5 miliardë Euro Ndërsa tregues /madhësi relative do të ishte nëse themi  Prodhimi i firmës A është 2 herë më i madh në krahasim me atë të firmës B  GDP e Kosovës në vitin 2008 është rritur për 5% në krahasim me vitin 2007 Pra, madhësitë absolute përshkruajnë dukurinë ashtu siç është, ndërsa madhësitë relative e përshkruajnë dukurinë në krahasim me gjendjen e dukurisë së njejtë një periudhë tjetër ose me një dukuri të llojit të njejtë
  3. 3. Hyrje: Kuptimi dhe aplikimi i indekseve Idekset janë një lloj i treguesve relativë që shpreh raportin e niveleve të një dukurie në periudha të ndryshme kohore Idekset shfrytëzohen për të hulumtuar dinamikën e një dukurie (pra, zhvillimin e saj gjatë kohës)
  4. 4. Llojet e indekseve Indekset individuale  Indekset bazë  Indekset zinxhirorë Indekset agregate  Indeksi i vëllimit fizik  Indeksi i vlerës  Indeksi i çmimeve
  5. 5. Indekset individuale Tregues relativë që shprehin raportin në mes të dy madhësive individuale të dukurive të njëllojta statistikore ku  Njëra madhësi merret si bazë krahasimi  (kjo vendoset si emërues i raportit të indeksit: GDP në vitin 2008 në shembullin anash) GDP 2009  Madhësia tjetër është ajo që dëshirojmë ta GDP2008 krahasojmë me bazën  (kjo vendoset si numërues i raportit të indeksit: GDP në vitin 2009 në shembullin anash)
  6. 6. Indekset individuale: PërdorimiShembuj të përdorimit të indekseve individuale janë rritja ose zvogëlimi i...  Prodhimit të TV-ve në një firmë  Shpenzimit të një studenti  GDP-së së një vendi (që e kemi quajtur rritje ekonomike)  Çmimit të naftës (ose një artikulli tjetër)  Etj. ...në periudha të ndryshme kohore
  7. 7. Indekset individuale: Llogaritja (1) Nëse prodhimi në ndërmarrjen X ka qenë  400 tonë në vitin 2008  500 tonë në vitin 20091. Indeksi individual që tregon rritjen/zvogëlimin e prodhimit do të ishte: prodhimi 2009 500ton = = 1.25 prodhimi 2008 400ton2. Për ta shndërruar në përqindje, indeksin e shumëzojmë me 100 1.25 * 100% =125%3. Për ta gjetur vetëm rritjen/zvogëlimin prej vitit në vit ja heqim bazën (100-shin) 125% - 100 % = 25% Pra, prodhimi në firmën X është rritur për 25% nga viti 2008 në vitin 2009
  8. 8. Indekset individuale: Llogaritja (2) Nëse prodhimi në ndërmarrjen X ka qenë  500 tonë në vitin 2008  400 tonë në vitin 20091. Indeksi individual që tregon rritjen/zvogëlimin e prodhimit do të ishte: prodhimi 2009 400ton = = 0.8 prodhimi 2008 500ton2. Për ta shndërruar në përqindje, indeksin e shumëzojmë me 100 0.8 * 100% = 80%3. Për ta gjetur vetëm rritjen/zvogëlimin prej vitit në vit ja heqim bazën (100-shin) KUJDES MINUSIN! 80% - 100% = -20% Pra, prodhimi në firmën X është zvogëluar për 20% nga viti 2008 në vitin 2009
  9. 9. Llojet e indekseve individuale: Hyrje•Nëse dëshrion të llogaritësh indekset individuale të prodhimit të firmës A për vitet2005 dhe 2006, i ke dy mundësi 1 Viti Prodhimi 1. Mund t’i vësh në raport të dy këto madhësi (ton) me një vit bazë (p.sh. Vitin 2003). 2003 3 Ky quhet indeks bazë 2004 4 2 Viti Prodhimi 2005 8 I2005 (ton) 2006 6 2003 3 I2006 2004 4 2005 8 I2005 2. Mund t’i vësh në raport këto madhësi me 2006 6 vitet pararake (vitin 2006 me vitin 2005, I2006 ndërsa vitin 2005 me vitin 2004) Ky quhet indeks zinxhiror
  10. 10. Llojet e indekseve individuale:Indekset bazë dhe indekset zinxhiriore Indekset bazë shprehin raportin e një niveli/madhësie të serisë kohore ndaj një niveli/madhësie tjetër të asaj serie të zgjedhur si bazë konstante. Indekset zinxhirore shprehin raportin e një niveli/madhësie të serisë kohore ndaj nivelit/madhësisë paraprake si bazë. Pra, dallimi është që tek indekset bazë krahasimi bëhet me një periudhë bazë konstante, ndërsa tek indekset zinxhirore baza është periudha paraprake
  11. 11. Indekset bazë Periudha bazë zgjedhet nga hulumtuesi  Me rëndësi ngase mund të bëhet manipulim nëse përdoret vlera më e ultë ose më e lartë e serisë  Nuk duhet të jetë shumë larg periudhës raportuese Pasi të caktohet periudha bazë, madhësia në çdo periudhë raportuese pjesëtohet me madhësinë në këtë periudhë Shënohen me I, periudhën bazë lart dhe periudhën raportuese poshtë 2003 2003  P.sh. Indekset bazë me bazë vitin 2003 I 2005 ; I 2006 për vitet 2005 dhe 2006 do të shkruheshin:
  12. 12. Indekset bazë: Shembull Viti Prodhimi (ton) 2003 3 4 8 6 2004 4 I 2003 2004 = = 1.33; I 2005 = = 2.66; I 2006 = = 2 2003 2003 3 3 3 2005 8 2006 6 Këto vlera i shumëzojmë me 100 për t’i shndërruar në përqindje, p.sh. 2.66*100=266 Pastaj zbritet 100, p.sh. 266-100=166 Vlera e mbetur, 166-shi, është rritja në përqindje e prodhimit (pra, interpretimi: në vitin 2005 prodhimi është rritur për 166% në krahasim me vitin 2003) MOS HARRO: Mbetja pozitive nënkupton rritje në krahasim me periudhën bazë, ndërsa mbetja negative nënkupton rënie (zvogëlim) në krahasim me periudhën bazë
  13. 13. Indekset zinxhirore (vargore)Vargore/zinxhirore ngase baza ndryshon gjithmonë  niveli raportues shndërrohet në nivel bazë për indeksin e ardhshëm Interpretimi dhe llogaritja bëhen njejtë, vetëm se tani rritja/zvogëlimi interpretohet në raport me periudhën paraprake Shënohen me I, një “v” lart dhe periudhën raportuese poshtë  P.sh. Indekset zinxhirore për vitet 2005 dhe 2006 do të shkruheshin: v v I 2005 ;I 2006
  14. 14. Indekset zinxhirore: Shembull Viti Prodhimi (ton) 2003 3 4 8 6 2004 4 I v 2004 = = 1.33; I 2005 = = 2; I 2006 = = 0.75 v v 3 4 8 2005 8 2006 6 Sikurse tek indeksi bazë, kemi  Për vitin 2004: 1.33*100%=133% 133%-100%=33%  Interpretimi: Në vitin 2004 prodhimi është rritur për 33% në krahasim me vitin 2003  Për vitin 2006: 0.75*100%=75% 75%-100%= -25%  Interpretimi: Në vitin 2006 prodhimi është zvogëluar për 25% në krahasim me vitin 2005
  15. 15. Indekset agregate (grupore) Shprehin ndryshimet relative dhe ritmin e shtimit të disa dukurive të vrojtuara (tek indeksi individual ishte vetëm një dukuri) Disa lloje të idekseve agregate  Indeksi i vëllimit fizik të prodhimit  Indeksi i çmimeve  Indeksi i vlerës së prodhimit. Ne do të koncentrohemi vetem ne Indeksin e çmimeve
  16. 16. Indeksi i cmimit: HyrjePër identifikimin e ndryshimeve në kohë të cmimeve të artikujveMund të llogaritet si indeks bazë apo zinxhiror Indeks bazë si madhësi relative të thjeshta (cmimi në vitin raportues/në vitin bazë) Indeksi zinxhiror=duke krahasuar çmimet e secilit vit me vitin paraardhës
  17. 17. Indeksi i çmimeve: Llojet Indeksi i Laspajerit Indeksi i Pashesë Indeksi i Edgeworth-it Indekset reale/ideale
  18. 18. Indeksi agregat i çmimeve: Kuptimi (1)  Shprehin ndryshimin e përgjithshëm të çmimeve për një grup artikujsh.  P.sh. për të analizuar koston e jetesës së një familje, kombinohen indekset e çmimeve për artikujt e domosdoshëm jetësorë me një shifër të vetme përmbledhëse (Indeksi i çmimit të konsumatorit - CPI)
  19. 19. Indeksi agregat i çmimeve: Kuptimi (1) Në indeksin e ponderuar të çmimeve ndikojnë edhe sasitë e mallërave të shitur e jo vetem çmimet P.sh. Nëse në vitin 2005 do të duheshin €520 për të blerë shportën me katër artikuj, e njejta shportë në vitin 2004 ka kushtuar € 460 Indeksi=113  d.m.th. shporta e mallrave në vitin 2005 kushton për 13% më shumë në krahasim me vitin bazë.
  20. 20. Indeksi agregat i çmimit: Rëndësia Eshtë tregues i inflacionit  Shërben për të llogaritur koston e jetesës Shërben për indeksimin e pagave, sigurimeve sociale, kontratave, etj. Shërben për të llogaritur pagën reale (fuqinë blerëse të parasë)  Paga mesatare/indeksi i çmimit=paga reale
  21. 21. Indeksi agregat i çmimit: Llojet  Ekzistojnë tri lloje të indekseve agregate të ponderuar të çmimeve:  Indeksi i Laspajer-it ∑ q p1 0 IL = ⋅100 ∑ q p0 0  Indelsi i Pashe-së ∑ q p1 1 IP = ⋅100 ∑ q p0 1  Indeksi i Edgeworth-it ∑ (q p1 0 +q1 ) IE = ⋅100 ∑ (q p0 0 +q1 )
  22. 22. Indeksi agregat i çmimit: Kufizimet Kufizimet e indeksit agregat të ponderuar:  Ndikohet nga ndryshimi i artikujve me çmime të larta  Nuk izolon efektin e çmimit të secilit artikull
  23. 23. Indeksi agregat i çmimit: Llogaritja (1)  Pra, për të llogaritur indekset agregate të ponderuara të çmimeve duhet marrur parasyshë edhe sasitë e konsumuara e jo vetëm çmimet e tyre  Shembull: le të analizojmë në dy periudha kohore çmimet e katër produkteve Sasia e konsumuar Çmimet në kg/€ Periudha Periudha Periudha Periudha bazë raportuese bazë raportuese (2000) (2001) (2000) (2001) Produktet qo q1 po p1 A 400 340 4 5 B 70 100 27 33 C 130 160 70 72 D 1300 1600 200 182
  24. 24. Indeksi agregat i çmimit: Llogaritja (2) Zgjidhje: Fillimisht krijojmë tabelën me të dhënat të cilat na duhen për llogaritjen e indekseve Produktet p1 qo po qo p 1 q1 po q 1 p1 (q o +q 1 ) p0 (q o +q 1 ) A 2,000 1,600 1,700 1,360 3,700 2,960 B 2,310 1,890 3,300 2,700 5,610 4,590 C 9,360 9,100 11,520 11,200 20,880 20,300 D 236,600 260,000 291,200 320,000 527,800 580,000 Totali ( ?) 250,270 272,590 307,720 335,260 557,990 607,850  Indeksi i Laspajer-it IL = ∑pq 1 0 ⋅100 = 250,270 ⋅100 = 91.81% ∑p q 0 0 272,590  Indelsi i Pashe-së IP = ∑pq 1 1 ⋅100 = 307,720 ⋅100 = 91.78% ∑p q 0 1 335,260  Indeksi i Edgeworth-it I E = ∑ p (q 1 0 + q1 ) ⋅100 = 557,990 ⋅100 = 91.80% ∑ p (q 0 0 + q1 ) 607,850
  25. 25. Dallimet në mes Laspayerit dhe Pasche-së Laspeyerit: sa para më shumë ose më pak do të duhej të shpenzonim në 2001 në krahasim me 2000 nëse do të donim të blenim sasinë e mallrave që kemi blerë në vitin 2000 (nëse 5% atëherë çmimet u rritën për 5%) Paasche-së: sa para më shumë ose më pak do të duhej të shpenzonim në 2001 në krahasim me 2000 nëse do të donim të blenim sasinë e mallrave që kemi blerë në vitin 2001 (nëse 5% atëherë çmimet u rritën për 5%) Dallimi me i madh sa më e largët periudha bazë
  26. 26. Indeksi agregat i çmimit: Cili lloj? (1)  Pasi që mund të kemi disa indekse të cilat rezultojnë me vlera të ndryshme, shumë autorë preferojnë Indeksin Ideal  Indeksi ideal paraqet mesataren aritmetike apo gjeometrike të dy indekseve: Pashe-së dhe Laspajer-it  Sipas mesatares aritmetike: I P + I L 91.78 + 91.81  Indeksi Ideal aritmetik II = = = 91.79 2 2  Sipas mesatares gjeometrike:  Indeksi Ideal gjeometrik I I = I P ⋅ I L = 91.78 ⋅ 91.81 = 91.79  Në rastin e shembullit tonë indekset nuk dallojnë në mes veti shumë andaj ska nevojë për Indeks Ideal
  27. 27. Indeksi agregat i çmimit: Cili lloj? (2) Indeksi i Laspayeri-it: ’model i ngrirë’ i konsumit  I cili nëse ndërtohet në periudha të gjata kohore supozimet për konsumin e familjes mund të bëhen joreale (sepse struktura e artikujve të konsumuar ndryshon) Indeksi i Pasche-së: peshat paraqesin sasinë e konsumuar në periudhën raportuese  Korrigjon kufizimin e Laspayer-it më lart  Mirëpo, e metë e indeksit te Paasche-së është se vargu i indekseve që ndërtohen nuk është i krahasueshëm me njëri tjetrin (sepse konsumi ndryshon)
  28. 28. Indeksi agregat i çmimit: Cili lloj? (3) Indeksi i Pasche-së: peshat paraqesin sasinë e konsumuar në periudhën raportuese  Korrigjon kufizimin e Laspayer-it më lart  Mirëpo, e metë e indeksit te Paasche-së është se vargu i indekseve që ndërtohen nuk është i krahasueshëm me njëri tjetrin (sepse konsumi ndryshon)  Kjo ndodh ngase nëse llogarisim indeksin për vitin 1996 dhe 1997 ndryshimet paraqiten si për sasitë edhe për cmimet e përdoruara. Kërkon shpenzime ngase për cdo vit duhet bërë analiza për të përcaktuar sasitë e konsumuara për periudhën aktuale.
  29. 29. Indeksi me pesha të fiksuara Pesha të fiksuara në bazë të ndonjë analize që mbahen të njejta për llogaritjen e indeksit. Ndryshon nëse ndryshon konsumi i popullisisë: peshat rishikohen Mundëson përdorimin e peshave konstante me qëllim të vecimit të efektit të cmimeve
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×