Informatika e biznesit java9(1)

413 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
413
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
6
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Informatika e biznesit java9(1)

  1. 1. Informatika e Biznesit Besart Hashani
  2. 2. Pyetje nga java paraprake?
  3. 3. Microsoft Access
  4. 4. Elementet kryesore • • • • • • Tabelat (Tables) Dritarja per krijimin e nderlidhjeve Pyetesoret (Queries) Format (Froms) Raportet (Reports) Makrot (Macros)
  5. 5. Tabelat • Design View perdoret per te dizajnuar tabelat • Datasheet View perdoret per te futur te dhenat • Te dhenat mund te importohen nga programe tjera (psh MS-Excel) • Secila kolone paraqet fushe (field) • Secili rresht paraqet rekorde (records)
  6. 6. Tabela e videove (rikujto shembullin e videotekes) • • • • • ID e videos (celesi primar) Titulli Cmimi Sasia Kategoria
  7. 7. Tabela e videove (rikujto shembullin e videotekes) ID e Videos Titulli Cmimi Sasia Kategoria 3445 Rumble in the Bronx €1 20 Aksion 6246 Halloween €3 10 Horror 1245 The Matrix €4 6 Aksion 6546 Toy Story €4 4 Drame 3420 The Holy Grail €2 9 Komedi 1201 My Best Friends Wedding €3 15 Drame
  8. 8. Pyetesoret (Queries) • Pyetesoret perdoren per te manipulu ose zgjedhe te dhena nga nje ose me shume tabela – Grupimi i te dhenave te caktuara – Filtrimi i te dhenave te caktuara – Rifreskimi automatik i fushave te caktuara – Fshirja e rekordeve te caktuara –…
  9. 9. Format (Forms) • Paraqesin nje Interface per perdorim me te lehte dhe me efikas. • Nderlidhe disa tabela te ndryshme • Mund te paraqitet si forme me fusha te ndryshme • Mund te paraqitet me butona me komande
  10. 10. Raportet
  11. 11. Makrot (Macros) • Veprim ose grupe te veprimesh qe mund te kryhen me nje komande te caktuar • Makrot mund te perfshijne disa makro tjera • Mund te kushtezohen
  12. 12. Si te llogaritet kostoja e sherbimeve te ICT-se
  13. 13. • Kater alternativa per t’u konsideruar: – Qasja e bazuar ne kosto – Qasja e bazuar ne profit – Qasja e bazuar ne humbje (overhead) – Qasja hibride
  14. 14. Qasja e bazuar ne kosto • Kostoja e ICT-se llogaritet si jo-profitabile • Kostoja iu faturohet klienteve • Perdoren teknika te ndryshme te distribuimit te kostove • Cmimet bazohen ne kostot direkte. • Kostot direkte – perfshijne te gjitha kostot e mundshme per nxjerrjen e nje produkti ose sherbimi
  15. 15. Qasja e bazuar ne kosto (2) Perparesite • Inkurajon perdorim te arsyeshem te ICT-se • Mundeson kontrolle ne perdorimin e ICT-se • Llogaritje relativisht e thjeshte • Sidomos e pershtatshme perdorues me pervoje ICTse Te metat • Mund te krijoje frike per perdorim te ICT-se • Fokusi mund te jete ne kosto e jo be benefite • Mund te shkaktoje debate • Mund te kete shume skema llogaritese • Nese nuk eshte e orientuar nga perdoruesi, mund te jete jo i kenaqshem
  16. 16. Qasja e bazuar ne profit • • • • ICT-ja konsiderohet si nje kompani e pavarur ICT-ja komplet pergjegjese per profitin e saj Klienteve iu faturohen sherbimet, por Cmimet bazohen ne mekanizmin e tregut
  17. 17. Qasja e bazuar ne profit (2) Perparesite • ICT duhet te kontrolloje veten komplet • ICT-ja duhet te pozicionohet vete • Aktivitete e ICT-se mund te behen inovative • Eshte e pershtatshme edhe per perdoruesit e vjeter dhe atyre me pervoje te ICT-se Te metat • Funksioni i ICT-se mund te nderprehet per te ulur koston • ICT-ja mund te “outsourced” • Perdoruesit mund te veprojne si perdorues te perkohshem • Dekurajon eksperimentimet dhe zhvillimet e reja • Mund te paraqiten sisteme jo mire te pajisura te IT-se
  18. 18. Qasja e bazuar ne humbje (overhead) • • • • • • • • ICT-ja konsiderohet si humbje buxhetore Klienteve nuk iu faturohen sherbimet Ne menyre indirekte klientet gjithmone paguajne Se fundi perdoren teknika te kostos se bazuar ne aktivitet (Activity-based costing – ABC) ABC – dallon nga kostoja direkte ABC – identifikon burimet e kostove direkte ABC – identifikon shpenzimet e resurseve perkatese Pershkrim analitik i sasise dhe arsyeve te perdorimit te tyre
  19. 19. Qasja e bazuar ne humbje (2) Perparesite • Stimulon perdorimin, eksperimentimin si dhe shpikjen • I pershtatshem edhe per perdoruesit me me pak pervoje • Eliminon konfliktet dhe kompleksitetin llogarites Te metat • Mund te krijoje kerkesa joekonomike dhe te papergjegjshme per ICT-ne • Mund te veshtiresoje kontrollen dhe pergjegjesine per funksionin e ICT-se • Mund te dekurajoje disciplinen dhe mesimin organizativ
  20. 20. Qasja hibride • Kombinon te gjitha teknikat e mesiperme.
  21. 21. Cila nga keto metoda te zgjedhet? zgjedhet?
  22. 22. • Metoda e perdorur varet nga pozita ne rrjeten strategjike te McFarlan-it ne te cilen gjendet kompania • Rrjeta strategjike e McFarlan-it sugjeron 4 pozita: – ICT-ja ne rolin mbeshtetes (support function) – ICT-ja ne rolin prodhues (factory function) – ICT-ja ne rolin strategjik (strategic function) – ICT-ja ne rolin prites (turnaround function)
  23. 23. Rezultatet standarde te perdorimit te modeleve te ndryshme te llogaritjes se kostos
  24. 24. • Modeli me i thjeshte: – Faturimi ndaj perdoruesve varesisht nga sasia e sherbimeve te ICT-se qe perdorin. – Perdoruesi do te tentoje te optimizoje perdorimin e sherbimeve te ICT-se. • Shembull -> perdore sherbime te ICT-se te quantifikuara si vellim Q • Kur shfrytezuesi paguan per keto sherbime, kostoja per shfrytezuesin eshte funksion i kthimit konstant ne shkalle (Constant returns to scale function) • Kostoja qe e paguan shfrytezuesi eshte e hyra per sherbimin e ICT-se. • Kostoja e sherbimit te ICT-se mund te kete tjeter vlere.
  25. 25. • TC (Q) – kostoja totale • TV (Q) – vlera totale • PR (Q) – profiti per shfrytezuesin: PR(Q) = TV(Q) - TC(Q) • Optimizimi i perdorimit te sherbimeve te ICTse fitohet: • Me nje fjale:
  26. 26. • Dmth, cmimi i sherbimeve te ICT-se duhet te caktohet ashtu qe shfrytezuesi te arrije profitin me te mire. • Kjo stimulon qe perdoruesit te kene shfrytezim optimal te sherbimeve • Sasia Q* nuk njihet per qendren e ICT-se – nuk dihet vlera qe sherbimi ka per nje shfrytezues te caktuar. • Kjo edhe ashtu nuk duhet. • Eshte e mjaftueshme qe qendra e ICT-se te shperndaje kostot, kur eshte sherbim i brendshem. • Propzim: ICT-ja si sherbim i brendshem nuk duhet te ICTkrijoje profit te brendshem per te mbajtur profitin e gjithembarshem te shfrytezuesve ne nivel optimal.
  27. 27. Shembull • • • • • • • • • Shfrytezuesit faturohen p’. TC‘ (Q) > TC (Q) Profit i brendshem Konsumimi optimal tash eshte ne piken Q’* Siperfaqja (pba) profiti per perdoruesin ne rastin paraprak (p’b’a) profiti per perdoruesin ne rastin e ri (pb”b’p’) profiti per ICT-ne Siperfqja (b”bb’) eshte humbur ICT nuk do te perdore cmime me te ulta se sa kostoja
  28. 28. Rasti 1 • Supozojme qe: TC (Q) = 3Q TV (Q) = 10Q - Q². • Te percaktohet profiti dhe te tregohet cka ndodhe nese perdoret cmim me i larte. PR (Q) = ?
  29. 29. Rasti 1 - Pergjigja • MC(Q) = AC(Q) = 3 • MV(Q) = 10 - 2Q • Optimizimi i perdorimit te sherbimeve te ICT-se fitohet: • • • • • 3 = 10 - 2Q* => Q* = 3,5 Ne kete rast cmimi optimal eshte p = 3 PR(Q*) = TV(Q*) - TC(Q*) =12.25 Nese p = 4 => 4 = 10 - 2Q’* => Q’*=3 PR(Q*’) = TV(Q*’) - TC(Q*’) =12
  30. 30. Krijimi dhe rrjedhja e vleres ne sistemet e bazuara ne ICT
  31. 31. • ICT-ja ndryshon shpejte. • Rast tipik eshte Web 2.0 dhe Enterprise (Ndermarrja) 2.0 • Enterprise 2.0 – modifikimet e rrjeteve mbrenda nderrmarjes te bazuar ne rrjetet sociale • Web 2.0? • A eshte vetem nje numer i nje versioni te ri?
  32. 32. • Web 2.0 ka te beje me nje koncept goxha te ndryshem te ICT-se – Interaksionin e dyanshem • Web 2.0 ka bazen edhe ne te ashtuquajturin ekuilibrin e Nash-it (Nash’s equilibrum) • Ekuilibri iNash-it tregon qe ne nje interaksion te dy-anshem asnjeri nga pjesemarresit nuk mund te devijoje. • Psh: – Perdoruesi rrite eficiencen ne pune me IT – Kompania merr fitime.
  33. 33. • Mundesi me te madhe per te bashke-krijuar vlera. • Shekull i Informacionit – Informacioni eshte me i lehte se asnjehere me pare per t’u fituar. • Cka eshte vlera? vlera?
  34. 34. • Vlera ne bashkeveprimet e lidhura me sherbime eshte cdo gje qe konsiderohet ose perceptohet si kuptimplote.
  35. 35. • Psh. Cka eshte vlera ne sherbimin shendetesor? • Sherbimet publike shendetesore orientohen ne uljen e cmimit te sherbimit. • Pyetja shtrohet: Pse pacientet e zgjedhin nje spital te caktuar? Kujdesin shendetesor apo cmimin me konkurrues? • Ne fakt eshte pa qe pacientet deshirojne kujdes me te mire, pritje me te vogla, dhe komfort ndaj dhimbjes.
  36. 36. • Krijimi i vleres ne sherbimet e nderlidhura me ICT-ne perfshine si kompanite sherbyese ashtu edhe shfrytezuesit. • Web 2.0 po e ben krijimin e vleres gjithnje e me te nderlidhur me rrjetat kompjuterike. • Shembull tipik mund te jene rrjetet sociale. – Me karakter tjeshte social apo profesional • Krijimi i vleres perfshine edhe rritjen e vleres – jo vetem krijimin e saj nga zero. – Augmented reality – Rezervimi ne hotel
  37. 37. A ka gjithmone krijim te vleres? vleres? A ekziston edhe e ashtuquajtura rrjedhje e vleres? vleres?
  38. 38. • Nevojiten investime per te zvogeluar rrjedhjen e vleres • Rrjedhja e vleres duhet te ndalet se perndryshe kjo rrjedhej vetem sa rritet • Rrjedhje te vleres shpesh mund te ndodhin per shkak te marreveshjeve qe nuk jane te qarta ose qe permbajne ambiguitet • Stresi te punetoret mundet qe gjithashtu te sjelle rrjedhje te vleres
  39. 39. Shembull • Te investohet me shume ne FAQ – Handle Call. • Te optizohet me shume sistemi • Agjentet nuk duhet te jene te zene ne me shume se 85% te kohes • Stresi mund t’ua ule dukshem efektivitetin ne pune
  40. 40. Cyber Intelligence Sharing and Protection Act (CISPA) • Mos ruajtja e privatesise mund te paraqese rrjedhje te vleres • Miratimi i CISPA nga Kongresi Amerikan mund te paraqese nje rast te tille. • Autoritetet amerikane mund te marrin legalisht te dhenat e klienteve te kompanive te ndryshme ofrues te sherbimeve te IT-se.
  41. 41. Evitimi i rrjedhjes se vleres • Dy menyra te qasjes ndaj rrjedhjes se vleres – Gjetja dhe sanimi – Parandalimi • Parandalimi duhet te jete prioritet per secilen kompani
  42. 42. Marreveshjet per nivel te sherbimeve • Service Level Agreements (SLA) – jane marreveshjet qe behen ndermjet klientit dhe kompanise qe ofron sherbimin. • Psh. Kompanite providere te internetit i ofrojne klientit SLA. • Ne shume raste vlera e sherbimeve matet me: – kohen e reagimit (response time) ose – sasine e transmetimit (throughput) • Shpesh keto madhesi jane te kufizuara nga SLA
  43. 43. • Ekzistojne biznese te orientuara ne – Kohen e reagimit – Throughput • Koha e reagimit eshte e dhene sipas formules se mesiperme
  44. 44. Shembull • Banke • 3 dege plotesisht te automatizuara ne te njejtin qytet • Secili cashier ne secilen dege ka qasje ne nje terminal te nderlidhur me sherbimin qendror te ICT-se • Qendra i ka dy kompjutere mainframe qe i ndajne nje disk farm • 10 ATM neper qytete • Zyrat e brendshme te bankes jane poashtu te automatizuara, me te cilat merret njeri nga dy kompjuteret mainframe.
  45. 45. • Te dhenat per deget – 20 kliente per cashier mbrenda ores – Secili klient ka mesatarisht 2 transaksione online • 24 cashier x 20 kliente/ore x 2 trx/kliente = 960 trx/ore (= 320 trx/ore per dege, ose 80 trx/ore per cashier) • Te dhenat per ATM – 15 kliente per ore per makine – Secili klient ka mesatarisht 1.5 transaksione online • 10 ATM x 15 kliente/ore x 1.2 trx/kliente = 180 trx/ore (= 18 trx/ore per ATM) • Sa eshte Rmax dhe Xmin?
  46. 46. • Supozojme se kemi kohe te reagimit 1.25 sekonda per cashiers 1 sekonde per ATM • Supozojme SLA 3 sekonde per cashiers 4 sekonde per ATM • Bejme analizen what-if • Cdo dy muaj hapet nje dege dhe 20 ATM te reja 160 trx te reja/ore per cashier dhe 180 trx te reja/ore per ATM

×