• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
de Gemeentestem 2010 7333, Wet openbaarheid van bestuur in de praktijk
 

de Gemeentestem 2010 7333, Wet openbaarheid van bestuur in de praktijk

on

  • 2,964 views

In deze bijdrage zijn we aan de hand van recente jurisprudentie ingegaan op praktische mogelijkheden, kansen en valkuilen aangaande verzoeken om informatie als bedoeld in de WOB.

In deze bijdrage zijn we aan de hand van recente jurisprudentie ingegaan op praktische mogelijkheden, kansen en valkuilen aangaande verzoeken om informatie als bedoeld in de WOB.

Statistics

Views

Total Views
2,964
Views on SlideShare
2,959
Embed Views
5

Actions

Likes
0
Downloads
0
Comments
0

2 Embeds 5

http://www.docshut.com 4
http://www.slashdocs.com 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    de Gemeentestem 2010 7333, Wet openbaarheid van bestuur in de praktijk de Gemeentestem 2010 7333, Wet openbaarheid van bestuur in de praktijk Document Transcript

    • .~ BESTUURSRECHTELIJK TIJDSCHRIFl1 ;:;,it .j .'iji ) emeenteste Gst. 2010, 7333 zaterdag 27 maart 2010 160e jaargang INHOUD Wet openbaarheid van bestuur in 24. Wet openbaarheid van bestuur in de praktijk. Een pra tisch overzicht van mogelijkhe de praktijk den, verplichtingen en valkuil Mr. M.G.J. Maas-Cooymans m dr. C.N. van der Sluis Een praktisch overzicht van mogelijkheden, verplichtingen en o valkuilen Mr. M.G.l. Maas-Cooymans 25. De Wet gemeentelijke anti-. discriminatievoorzieningen en- antidiscriminatiebureaus. Mr. R.J.M.H. de Greef mr. drs. L.C. mr. dr. C.N. van der Sluisl Huntjens mr. EH.T. Theissen El Informatie is een belangrijk en (soms) kostbaar goed in de hui- 26. ABRvS 2-12-09. Ontwerpbe dige samenleving. De Wet openbaarheid van bestuur ('WOB') stemmingsplan. Ter visie te leg- vormt het algemene juridische kader voor de informatievoorzie- gen stukken. Distributieplanol gisch onderzoek. Duurzame on ning door bestuursorganen.2 De WOB is meer en meer onder- wrichting voorzieningenniveau werp van gesprek en geschiL. In minder en meer belangwekken- Binnenplanse wijzigingsbe- de zaken zoals de brand bij het cellencomplex op Schiphol, de voegdheid. Functielimiterings- Volendam-brand, de overname van Fortis door ABN/AMRO, het systeem. Rechtszekerheid. gebruik van het regeringsvliegtuig door het Koninkijk Huis of (Haarlemmerliede en Spaarn- woude) m.nt. J.M.H.E Teuniss de vaccinatie tegen de Mexicaanse griep. Jurisprudentie en prak- tijkervaring in deze en andere zaken leidt tot ons oordeel dat de 27. ABRvS 17-2-09. Huisverb toepassing van de WOB in de praktijk weerbarstig is. Met deze Hulpverlening. Verlenging huis.. verbod. (Helmond) m.nt. L.J.J. bijdragen proberen wij enig inzicht te geven in de mogelijkhe- Rogier den die de WOB biedt, en wijzen we op verplichtingen en mogelijke valkuilen die de WOB kent. Hierna wordt (onder 1) 28. ABRvS 22-7-09. Exploitatie- ingegaan op de eisen die worden gesteld aan een WOB-verzoek vergunning coffeeshop. en aan de daarop volgende besluitvormng. Apar wordt stilge- Tenaamstellng toetsingskader. o staan bij de vereisten van de (interne) voorbereiding tot en met het moment van besluitvorming en de eisen die aan een beschik- king op een WOB-verzoek worden gesteld (onder 2). En tot slot Intrekking wegens slecht levensgedrag mede-exploitant: (Rotterdam) m.nt. J.L.A. Kesse de rechtsbescherming aan de orde. Het jaar 29. HR (Belastingkamer) 25-9- -i komt (onder 3.) 2009 is een jaar gebleken met veel in het oog springende WOB- 09. Tekstuele versus wethistor sche interpretatie; a.b.b.b. co uitspraken, die we niet onvermeld zullen laten en separaat i bespreken in deel Il. tra legem; materieel zorgvul -i heidsbeginsel; heffingsrente te late aanslag. m.nt. R.J.B. == - Schutgens - (Ve/volg inhoud op pagina 1 i == -i - i Nu beschikbaar: - r- U) co r- e; M 0 M 2 Maayke Maas-Cooymans en Cornelis van der Sluis zijn beiden werkzaam als advocaat in de sectie Bestuurs- en strafrecht van Ploum Lodder Princen advocaten en notarissen te Rotterdam. Deze bijdrage is afgesloten op 15 februari 2010. In dit kader wordt de behandeling beperkt tot bestuursorganen, meer in het bijzonder de de Gemeentestem Onli Meer informatie? Kijk op www.kluwershop.nl of bel met onze klantenservi tel. 0570-673449 0 gevolgen van de WOB voor de gemeentelijke (en provinciale) praktijk. No. 7333 99 ('Â ~ Kluwer a Wolters Kluwer business
    • de Gemeentestem 30. ABRvS 27-1-10. Uitschrijving geval niet uit het oog worden verlo- zoeker - ten onrechte - afgeleid dat uit GBA met vermelding 'ver- trokken naar onbekend'. Volko- ren. De instellng, dienst of het bedrijf de elektronische weg ook openstond men onbereikbaar? Onvoldoen- is zelf geen bestuursorgaan, maar voor een WOB-verzoek. Overigens . de zorgvuldig onderzoek naar werkt onder verantwoordelijkheid van heeft de Afdeling enige ruimte gela- feitelijk woonadres. Zelf in zaak een bestuursorgaan. Dat houdt (heel) ten in het geval dat al regelmatig voorzien. (Alphen aan den Rijn) kort samengevat in dat deze zich bij 31. Op-Recht Bekeken. 27-1- de uitoefening van zijn werkzaamhe- 2010. Legislatieve ADHD. Prof. den heeft te richten naar de opdrach- mr. J.M.H.F. Teunissen ten van het bestuursorgaan.5 Hoewel Het zwaartepunt van deze bijdrage ligt het verzoek aan hem kan worden ge- bij verzoeken om informatie. Bedenk richt, is het niet zo dat hij op het wel dat een afweging van belangen (al- gemeen belang van openbaarheid ver- WOB-verzoek kan beslissen. Art. 3 sus een van de belangen zoals opgeno- 1. Besluitvorming lid I WOB schept daaroe geen be- men in art. 10) ook gemaakt moet wor- voegdheid. Aan hem kan een WOB- den bij het openbaar maken van docu- 1.1 Voorbereiding; vaststellen verzoek worden gericht, maar dat ver- menten uit eigen beweging op de voet of sprake is van een van ar. 8 WOB; ABRvS 31 mei 2006, zoek zal moeten worden doorgeleid UN AX6362 en meer recent Rb. Am- WOB-verzoek naar het bestuursorgaan onder wiens sterdam 19 januar 2010, UN Een ieder kan een verzoek om infor- verantwoordelijkheid hij werkzaam BL3030. 4 Zie bijvoorbeeld AB matie als bedoeld in de WOB richten is. Dat bestuursorgaan is bevoegd op RvS 4 november aan een bestuursorgaan.3 Ook be- het WOB-verzoek te beslissen. Zo 2009, nr. 200900317/1. Er zijn wel stemmen opgegaan om het uitwisselen stuursorganen kunnen, hoewel het was een onderzoeksafdeling van een van informatie tussen bestuursorganen minder vaak voorkomt, een dergelijk gemeente overgegaan naar een ge- anders te reguleren, zonder dat vanzelf -" verzoek doen.4 Een belang hoeft men niet te stellen. Is een dergelijk ver- meenschappelijke regeling. Het en- kele feit dat die gemeente deelneemt het WOB-regime van toepassing is (zie bijvoorbeeld B.J.M. van der Meulen, Wet op de overheidsinformatie, arikel l/ zoek gedaan, dan begint het voor het aan de gemeenschappelijke regeling 26). Het komt ons, gelet op de norma- ontvangende bestuursorgaan met de betekent niet, dat er nadien sprake is liter 'gewone' werkrelatie tussen be- vraag of sprake is van een WOB-ver- van een onder verantwoordelijkheid stuursorganen nogal gekunsteld voor zoek dat in behandeling moet worden van verweerder werkzame instelling, om hiervoor een apare regeling te tref- genomen. Daarvan is sprake wanneer dienst of bedrijf. Met andere woor- fen. Dit temeer nu het belang van een een verzoek is gedaan om informatie bestuursorgaan toch niet anders gewo- den: het openbaar lichaam als bedoeld gen zou moeten worden dan het belang neergelegd in documenten over een in ar. 8 WGR, werkt niet onder ver- van ieder ander bij overheidsinforma- bestuurlijke aangelegenheid (ar. 3 lid antwoordelijkheid van de deelnemen- tie. I WOB). Voordat deze conclusie kan de gemeenten.6 Zie uitgebreid(er) E.J. Daalder, Toe- worden bereikt dienen een aantal stap- gang tot overheidsinformatie, Den In het huidige digitale tijdbestek ver- Haag: Boom Juridische uitgevers 2005, pen genomen te worden en zijn een dient het elektronisch verkeer bijzon- par. 4.3.4. Zie recent nog voor een der- aantal zaken nuttig om in gedachten dere aandacht. Zo bepaalt ar. 2: 15 gelijke toets, die niet leidde tot het oor- te houden. Deze komen hierna aan de Awb dat een bericht - zoals een deel dat sprake was van een dergelijke orde. WOB-verzoek - elektronisch naar een instellng in het geval van de Stichting Om als WOB-verzoek te kwalificeren Waarborgfonds Kinderopvang, ABRvS bestuursorgaan kan worden verzon- 15 juli 2009, JB 2009/193; AB 2009, hoeft de verzoeker niet te verwijzen den, voor zover het bestuursorgaan 247 en Cst. 2009, 111. Zie ook over de naar of te refereren aan de WOB. Van kenbaar heeft gemaakt dat deze weg Openbaar Vervoer Ambassadeur, Rb. een WOB-verzoek moet worden on- is geopend. Het bestuursorgaan kan Amhem 22 september 2009, derscheiden het stellen van vragen nadere eisen stellen aan het gebruik UNBJ8347. Rb. Dordrecht 22 januar 2010, (inlichtingen inwinnen, los van daarop betrekkng hebbende documenten). van de elektronische weg. Volgens de memorie van toelichting kan een be- UNBLl589. Vervolgens is relevant in welke vorm . Deze hoeven niet te worden beant- richt slechts langs elektronische weg het verzoek is gedaan. Een WOB-ver- woord met toepassing van de WOB. worden ingediend indien voldoende zoek kan schrftelijk, eventueel elektro- Hierbij geldt overigens wel dat van nisch (fax, mail, etc.), maar ook mon- duidelijk is dat deze weg voor de des- deling worden gedaan. Dit laatste blijkt een bestuursorgaan in het algemeen betreffende berichtencategorie is onder meer uit ar. 5 lid 2 WOB. In dit mag worden verwacht dat het vragen opengesteld.7 In de uitspraken van 3 arikelld wordt uitdruelijk verwezen van burgers, indien mogelijk en rede- december 20088 en 20 mei 20099 oor- naar een mondeling gedaan verzoek. lijk, beantwoord. Maar daarbij hoeft deelde de Afdeling bestuursrecht- Let wel, een mondelinge beslissing op een WOB-verzoek kwalificeert niet als de WOB niet te worden toegepast en spraak van de Raad van State (' Afde- een appellabele beschikkng, nu ar. 1:3 gelden bijvoorbeeld ook geen beslis- ling') dat een WOB-verzoek dat langs lid I Algemene wet bestuursrecht termjnen. elektronische weg is gedaan, terwijl (' Awb') wel de eis van schrftelijkheid Een andere vraag die direct gesteld niet kenbaar was gemaakt dat die weg stelt. Vandaar dat de WOB in ar. 5 lid 2 en 3 enkele waarborgen schept op dient te worden is die of het WOB- openstond, niet in behandeling hoeft grond waarvan een schriftelijke be- verzoek is gericht aan een bestuursor- te worden genomen. De mededeling schikkng kan worden verlangd, zodat gaan of een onder verantwoordelijk- van die strekking is ook niet appella- de rechtsbescherming in die gevallen heid van een bestuursorgaan werk- beL. In de laatste uitspraak ging het geborgd is indien daaraan behoefte be- zame instellng, dienst of bedrijf (ar. om het telefonisch verstrekken van staat. Kamerstukken II 2001102, 28 483, nr. 3 lid I WOB). Zonder in deze bij- een faxnummer door een afdeling die 3, p. 12 en 13 drage te veel uit te wijden over dit on- zich toelegt op de administratieve af- ABRvS 3 december 2008, AB 2009, 8. derwerp, moeten twee zaken in ieder handeling van foto's. Daarit had ver- ABRvS 20 mei 2009, nr. 200807267/1. . 100 No. 7333
    • de Gemeentestem WOB-verzoeken via elektronische vooralsnog enkel op het feit dat het te de Gemeentestem " weg zijn ingediend en daarop ook is algemeen geformuleerde verzoek ) beschikt. Dan mag aangenomen wor- leidt tot een in beginsel onbegrensde Erevoorzitter: den door verzoeker dat de elektroni- hoeveelheid documenten, zodat het mr. E. Brederveld sche weg is geopend.lo Zou een be- verzoek niet kwalificeert als WOB- Hoofdredactie: mr. D.E. Bunschoten, prof. mr. D.J. stuursorgaan deze 'bestendige prak- verzoek.14 Dat een bestuursorgaan be- Elzinga, mr. S.A.J. Munneke. prof. mr. tijk' wilen beëindigen, dan zal het hulpzaam moet zijn bij het preciseren L.U. Rogier, prof. mr. R.J.N. ScWössels, prof. mr. J.M.H.F. Teunissen, drs. C.I.N. expliciet kenbaar moeten maken dat van een WOB-verzoek ligt besloten Versteden (voorzitter) de elektronische weg niet langer is in ar. 3 lid 2 Verdrag van Aarhusl5 en Redactieraad: mr. M.A.C. van Egdom, prof. mr. geopend, door bijvoorbeeld een indi- heeft een uitdrukkelijke regeling ge- H.Ph.I.A.M. Hennekens, J.A.M. van vidueel bericht te versturen of een ge- kregen in ar. 3 lid 4 WOB. Volgens Homelen, prof. mr. W. Konijnenbelt, mr. J.B. Mencke, mr. J.J.H. Pop, prof. mr. nerieke kennisgeving te doen op haar de wetgever is dit een expliciete wet- R.J.G.M. Widdershoven internet-site of via een andere wijze telijke vastlegging van een gedrags- Annotatoren: mr. w.P. Adriaanse, mr. P.P.A. Bodden, van kennisgeving. lijn die in de memorie van toelichting prof. mr. A.H.M. Dölle, lID. J.A.E. van Daaraast is van belang dat het ver- bij de Wet openbaarheid van bestuur der Does, prof. mr. J.W.M. Engels, mr. A.A.I. de Gier. mr. J.L.A. Kessen, mr. zoek moet zien op informatie inzake al werd voorgeschreven.16 Van een A.P. Klap, mr. T.E.P.A. Lam, mr. S.A.J. een bestuurlijke aangelegenheid. Op dergelijke 'gedragslijn' is ons overi- Munneke, mr. A.G.A. Nijmeijer, prof. ... .' mr. L.U. Rogier, mr. L.J.M. Timer- ._ grond van ar. 3 lid 2 WOB moet ver- gens in de praktijk nog niet veel ge- mans. prof. mr. P.I.J. Zoontjens zoeker de bestuurlijke aangelegen- bleken. Wij vragen ons wel af of met Selecteurs: . .- AB.R~s.;::ni£W.G:.-:ti~~?m~lP-tnr.,_::_,:. .. heid zelf vermelden. In de meeste ge- deze wettelijke instructie aan be- R.H.L. Dallnga, lID. W.S. van Helvoort, vallen zal het verzoek om informatie stuursorganen om algemene verzoe- mr. J. de Koning (coördinator), mr.J. . Wieland, mr. W. Vroegindeweij; CRvB: betrekkng hebben op een bepaalde ken te laten specificeren nog veel o A.I.Th.Kok; CBB: mr. R. Meijer -_.. aangelegenheid of bepaalde zaken, ruimte overblijft om tot de conclusie Citeerwijze: . Gst. jaaral, pnblicaiienuiner; .:¿? zonder dat een verzoeker zich nu zo- te komen dat een te algemeen verzoek Gst. 201 0; I' .. zeer bewust is van het feit dat dit al niet als WOB-verzoek in behandeling Aanwijzingen voor auteurs: .. dan niet kwalificeert als een bestuur- hoeft te worden genomen. Met uit- Arelen :e:nr~actte~-zìjiiv~lkåtIL . _" _ _', _: .':, :::~~ Uw bijdrage kunl u zenden aan K1uwer BV, ',,: lijke aangelegenheid. Het is aan het zondering natuurlijk van de situatie t.a.v. Marëiie Bosch, . '.- mariettebosch(¡kluwer.nl, tel. '.1 bestuursorgaan om dit uit het WOB- dat een verzoeker zijn verzoek niet 0570-647240. . . 'j verzoek af te leiden. Volgens vaste ju- kan of niet nader wenst te specifice- Op iedere inzéndiilg. v.an_eeh_bîjdràge-of_inför1Tüi-::::~ tic -zijn :van tO~IJassing de -standaardpubli(;atie~- _' --'_:;;~ risprudentie van de Afdeling dient het ren. voorwaarden-vau,Wolters:,Kluwer Nederland-BV,:,::~ gedeponeerd tergrifkvarid.eReehthank" ,:: ,...:~~ begrip 'bestuurlijke aangelegenheid' In een geval waarn in een WOB-ver- .Jsterdam ondernr, 217/1.999..e~n,,kopie::kan,'" ",;~j kosteloos bij, de, uitgever'worden~ang~vrRagd..lJ' '.':':~ heel ruim te worden opgevat. Het be- zoek wordt gevraagd om documenten kunt de Standaardpubli~atievoonvaarenoo:kyiwj;~ den op www.kluwer,nlonder . grip 'bestuurlijk', gelet op het doel 'als', of 'waaronder', dan dient het AliteurslDocumenteri, van de WOB, ziet op openbaar be- bestuursorgaan erop bedacht te zijn Advertentie-exploitatie: Informatie over advertéreri:' stuur in al zijn facetten.11 Het betreft dat dit geen limitatief verzoek is.17 Is Ria Blokland, tel. 0172-4665 68, rblokland(¡kluwer.nl niet alleen het externe optreden van het verzoek beperkt tot een bepaald Abonnementen: het bestuur, maar ook de interne or- soort documenten dan mag het be- Prjzen per i januari 2010 Tijdschrift: € 338,10 (incl. band, biw en . c ganisatie en de beslissingen met be- stuursorgaan het ook als zodanig op- verzendkosten):'. ,:, ,:', ,,' . ", ,-..:/ trekkng tot de rechtspositie van en vatten.18 Sludenlenabonnement: € 161,00 (inc!. band; ,_, btw en verzendkosten) ... toekenningen uit de openbare midde- Het verzoek om een WOB-verzoek te Losse nummers: € 19,50 Online: € 423,20 (excl. biw), prijs iedere len aan ambtenaren en gewezen amb- specificeren vraagt meer van het be- volgende gebruiker: € 106,60 (excl. btw) tenaren. Niet het document waar het Combinatieabonnement: 25 % korting op stuursorgaan dan enkel het verzenden prijs van tijdschrift + online .,i verzoek op ziet, maar de aangelegen- van een daaroe strekkend verzoek. De .Geh1ëentesteI1' ver.s'sttijl1t ,17,')(.:i:etj~~r: o heid die de verzoeker op het oog heeft gehad, bepaalt de bestuurlijke rele- vantie. 12 De bestuurlijke aangelegen- Het bestuursorgaan moet de verzoe- ker immers ook behulpzaam zijn bij AbonneJlenten,kunnen'op.elk'gewenst . .,..- IDC)Jneiit V8rden.aa1Eeg~an,' voor .de:(Íllui yaIl: nilliir.~al, é5~njaar. :te :rek.eneri. ya.n~fptt _. rren11ent v~m, ~erstele'V~ring. .~I1.Yfora~~ getacturee.rd 'v()or .de.vollediEe:abonll~:". mentsperiode, lenzij uiidrukkelijk schrfte- heid moet overigens worden onder- lijK.anders.' is. overeertgë,klJnie.rl~;",,:, ..,:..,~'. "',i Abonnementen kunnen schriftelijk tot dre .. scheiden van de arbeidsrechtelijke maandenvoor. d~,a(ly~ng v~):iet .nienWe aangelegenheid. Het gaat dan ook 10 ABRvS 29 april 2008, AB 2008, 202. abonnemenisjaar worden opgezegd. Bij . 11 ABRvS 21 januar 2009, AB 2009, 94 niet -lijdige opzegging wordt het abonne- weer niet zo ver dat ieder handelen inent a~~'?IT,~ttsc~.,Il.~r:.e.~n.ja~~,,~e~iengd; __ van een bestuursorgaan is aan te mer- en JB 2009/73; ABRvS 25 maar 2009, Abonnementenadministratie en AB 2009, 300 en ABRvS 20 mei 2009, productinformatie: ken als een bestuurlijke aangelegen- KIuwer Afd. Klanicontacten, Pb 878, 7400" . heid.13 12 JB 2009/167. december 2009, nr. ABRvS 16 AW Devenier, tel. 0570~673449..automaii' . .. sche beslellijn 0570-673511, fax 0570-. Het interpreteren van een WOB-ver- 200904496/1 en Rb. Amsterdam 8 ja- 691555, e-mail juridisch(¡kluwer.n!. Ook adres:-/naasWijzigiI1Jre:I1; d:lT:y:';v~rJ:~t~rd zoek is in dit kader niet altijd even nuari 2007 (pas op 5 februar 20 JO ge- adreslabel "aan voornoemd adres. eenvoudig. Wanneer het verzoek zo publiceerd, vandaar hier opgenomen), Gebruik persoonsgegevens: . UNBLl087. ~uwer:B V 'leEtd~e:'g,ege.~~ns ,y~n,;~b0nI~es.v.ast algemeen is gesteld dat in feite geen 13 Rb. 's-Gravenhage 14 oktober 2009, VO(?f .de:llitv(Jeri.lg,yan'de::(3.boJlemerit~-) .,.,.,. ,;'__: .()verceii0liist .P~ .g~gtveijs:;ku,J1rien.:do?r .KIu~~r.::;;: bestuurlijke aangelegenheid uit het UNBKI412. of z()rgvuidiggeselecte~rd~.dei:~eN.woi:de.n _~ 14 Daalder, a.w., p. 119. gebruikt DIn. u. tc,:informeren -"ver re~eYllte:~~~:; verzoek kan worden gedestileerd, 15 Trb. 2001,73. d.ucten,eIldiens~en.~ Ind,ien..u hier:b~zVaar.teKen neeft;. k.untu .c0riact. iretde,Afd; ..Klantcontac;teIl": dient het bestuursorgaan verzoeker te 16 Kamerstukken II 1986/87, 19 859, nr. opnemen, vragen om zijn verzoek te specifice- 3, p. 24. Levërln,gsVO()DNaerde.n: Op alle iiitgave.ß. : "an Klú.'Rer ":;,:: ren conform ar. 3 lid 4 WOB. Juris- 17 ABRvS 11 februar 2009, AB 2009, vering!iYQolaard.en' vaIltQë n.tu'H lezen. 9P.FViv.Klun;er:nl..'of 'opvrageÏl 'a:teL':: prudentie ter zake van heel algemene 148. 0570-673449. 18 ABRvS 8 juli 2009, Gst. 2009, 96. o ongespecificeerde verzoeken, ziet QeG~nieentesteni is.èeil: uitgave.va,IlK.uwer,.BY. ISSN 0165-7895 www.kluwer.nl -- -- 5 "ø:r:l:.q:.r(~: ;~ij i 0 i Nede~afls~lev:e,r No. 7333 Groep uitgevers voor vak en wetenschap
    • de Gemeentestem het nader specificeren. In de praktijk c1usie wat betreft de verhouding tus- eerder heeft overwogen, als een bij- verdient het aanbeveling om, alvorens sen bijzondere (uitputtende) open- zondere geheimhoudingsregeling een specificatieverzoek schriftelijk te baarmakingsregelingen en de WOB. waarvoor de WOB als algemene re- versturen aan verzoeker - wat naar Het CBB verwierp bij uitspraak van 4 geling moet wijken. Is dergelijke ge- onze opvatting vereist is om (al dan september 200921 het betoog van de heimhouding opgelegd, dan vallen niet naar analogie) opschorting van de Minister van Financiën dat, omdat hij dergelijke documenten buiten het be- beslistermijn te bewerkstelligen - een bestuursorgaan is in de zin van de reik van de WOB en dient het verzoek mondeling afstemmng te zoeken. Al WOB, zijn beslissing ter zake een te worden afgewezen. Bedenk daarbij pratend kan eenvoudiger de bestuur- verzoek om informatie (altijd) zijn dat de geheimhouding moet zijn be- lijke aangelegenheid worden gespeci- grondslag heeft in de WOB (en dus de krachtigd tijdens de eerstvolgende ficeerd dan (enkel) via briefwisseling. Afdeling bevoegd is en niet het CBB). vergadering. Is daarvan geen sprake, Een separaat schriftelijk verzoek tot Het CBB verwijst naar ar. 2 WOB, dan vervalt de geheimhouding. Van specificatie kan dan wellcht zelfs dat bepaalt dat een bestuursorgaan bij een bekrachtiging op een later mo- achterwege worden gelaten. Hoewel de uitvoering van zijn taak onvermin- ment gaat geen terugwerkende kracht dit niet zo uitdrukkelijk is gesteld in derd het elders bij wet bepaalde, in- uit. In zo'n geval van te late bekrach- de (toelichting op de) wetgeving of formatie overeenkomstig deze wet ver- tiging dient aan de hand van de inhou- jurisprudentie, achten wij namelijk strekt. Met die zinsnede heeft de wet- delijke WOB uitzonderings- en be- het gestelde in ar. 4:5 jo. 4:15 Awb gever volgens het CBB beoogd dat de perkingsgronden te worden beoor- van overeenkomstige toepassing op WOB als algemene openbaara- deeld of dat specifieke document of het verzoek van het bestuursorgaan kingsregeling wijkt voor bijzondere die documenten al dan niet openbaar om het verzoek nader te specificeren openbaarakngsregelingen. De Wet moeten worden gemaakt. 23 (op z'n minst naar analogie). Hieruit toezicht effectenverkeer 1995 (Wte Milieuinformatie (gedefinieerd in art. vloeit dan voort dat het verzoek om een verzoek te specificeren leidt tot het opschorten van de beslistermijn. 1995) is daarom de wettelijke grond- slag voor de beslissing van de minis- ter en niet de WOB. Het CBB acht 19.1a Wet milieubeheer ('Wm')) neemt een bijzondere positie in van- wege het directe effect van het milieu ) Dit laatste is weer zeer relevant gelet daarbij nog van belang dat de ge- op de mens. Gelet op het Verdrag van op de - verderop te bespreken - in- vraagde informatie zowel aanwezig is Aarhus kent milieuinformatie, zowel voering van de Wet dwangsom en be- bij de AFM als de minister. De AFM procedureel als materieel, een veel roep bij niet tijdig beslissen.19 Het af- is ingevolge ar. I aanhef en onder c ruimer openbaarheidsregime. Verzoe- doende specificeren (afbakenen) van Besluit bestuursorganen WNo en ken om milieuinformatie worden ech- een WOB-verzoek is ook van belang WOB uitgezonderd als bestuursor- ter wel afgedaan op grond van de om de reikwijdte van het verzoek te gaan in de zin van de WOB. De wer- WOB en in zoverre geldt voor die in- kunnen bepalen (zie daarover verder king van deze bepaling zou naar het formatie geen bijzonder openbaarma- onder 1.). oordeel van het CBB worden door- kingsregime. Daalder doet de aanbe- krist indien niet de Wte 1995 maar veling de afdoening van verzoeken 1.2. Bijzondere de WOB het toetsingskader is voor om openbaarakng van milieuinfor- openbaarmakingsregelingen een besluit dat niet door de AFM matie over te hevelen naar de Wm, Het uitgangspunt is dat een verzoek maar door de minister wordt geno- waarmee een bijzonder openbaarma- om openbaarmakng van informatie men. In de annotaties onder deze uit- kingsregime buiten de WOB zou wor- in alle gevallen wordt afgedaan op spraak is dit oordeel, naar onze me- den gecreëerd.24 Dit zou in onze ogen grond van de WOB.20 Echter, inhou- ning terecht, krtisch ontvangen. Met zowel de WOB als de Wm verduide- delijk dient nog altijd te worden vast- Hans Peeters zijn wij van mening dat lijken, te meer nu de Wm deels al een gesteld of het verzoek moet worden het besluit van een bestuursorgaan bijzonder regime kent voor actieve afgedaan onder toepassing van een over de openbaarheid van informatie openbaarmaking van milieuinforma- bijzondere openbaarakngsregeling. I ) een besluit is in de zin van ar. 1:3 tie. De WOB treedt immers terug voor Awb, dat zijn grondslag (altijd) vindt Ingevolge art. 19.3 lid I Wm kan, in- bijzondere openbaarakngsregelin- in de WOB. Zie ook de voorbeelden dien in een stuk ten aanzien waarvan gen met een uitputtend karakter, neer- genoemd onder 3 in de noot van Stolk bij of krachtens de Wm of door afde- gelegd in wetten in formele zin. Een in AB 2009, 403 waaruit volgt dat het ling 3.4 of 3.6 van de Awb de open- bijzondere openbaarmakngsregeling argument dat het Besluit bestuursor- baarmakng wordt voorgeschreven en is uitputtend, indien zij ertoe strekt te ganen WNo en WOB zou worden waarin milieuinformatie voorkomt of voorkomen dat door afzonderlijke doorkrist, door de Afdeling niet toepassing van de wet afbreuk zou wordt gevolgd. Dit blijkt ook duide- worden gedaan aan de goede werking lijk uit de parlementaire geschiede- van de materiële bepalingen in de bij- nis.22 19 Stb. 2009, 383. zondere wet. Het gaat dus om de be- Bijzondere regelingen die voor de ge- 20 Kamerstukken II 2002/03, 28 835, par. doeling van de bijzondere wetgever, meentelijke (en provinciale) praktijk 4.3. die door middel van interpretatie moet relevant zijn vinden we in ar. 25 (en 21 CBB 4 september 2009, AB 2009, 403 worden afgeleid uit het wettelijk ka- 55 en 86) Gemw. In de Provinciewet JB 2009/61 en JOR 2009/299, met kr- der zelf of uit de geschiedenis van tot- is een gelijke regeling opgenomen. tische annotaties. 22 Kamerstukken II 2002/03, 28 835, par. standkoming van de bijzondere wet. Oplegging van geheimhouding met 4.3. In dit kader trok het College van Be- toepassing van ar. 25 (en 55 en 86) 23 Rb. 's-Hertogenbosch 28 april 2009, roep voor het bedrjfsleven ('CBB') Gemw voor de raad (en het college en UNBK2792. afgelopen jaar een opmerkelijke con- 24 Daalder, a.w., p. 122. commssie) geldt, zoals de Afdeling . 102 No. 7333
    • de Gemeentestem uit zodanig stuk milieuinformatie kan dan persoonsgegevens in voormelde kan het WOB-verzoek in beginsel worden afgeleid, waarvan de geheim- zin bevat. Indien documenten naast eenvoudig worden afgewezen met de ) houding op grond van art. 10 WOB persoonsgegevens ook gegevens be- mededeling dat het verzoek (deels) gerechtvaardigd is, het bevoegd ge- . vatten van feitelijke aard die niet zon- wordt afgewezen omdat de gevraagde zag op een daartoe strekkend schrif- der meer tot bepaalde personen zijn te documenten niet bestaan. De WOB telijk verzoek van een belangheb- herleiden, zijn de WOB uitzonde- verplicht bestuursorganen namelijk in bende toestaan dat deze ten behoeve rings- en beperkingsgronden van toe- beginsel niet om allerlei gegevens te van de openbaarmakng (verplichte passing.32 vergaren en die vervolgens in een ter inzage legging) een, door het be- (nog niet bestaand) document vast te voegd gezag goedgekeurde, tweede 1.3. Verzamelen van informatie leggen.34 Het bestuur heeft dus niet de tekst overlegt, waarin die informatie neergelegd in documenten verplichting om desgevraagd docu- niet voorkomt. Het bevoegd gezag De voorgaande stappen kunnen vaak menten te creëren. 35 Dat betekent ook maakt van deze bevoegdheid slechts al worden genomen zonder dat al een dat bestuursorganen, wanneer bepaal- gebruik met betrekkng tot bedrijfsge- compleet beeld bestaat bij de docu- de informatie aanwezig is in allerlei heimen en beveiligingsgegevens. Het menten die onder het verzoek vallen. verspreide documenten, in beginsel moet in zo'n geval dus wel gaan om Echter, wij beseffen ons ook dat in de niet verplicht is om die informatie te informatie over het productieproces praktijk deze stappen min of meer bundelen in een nieuw document. 36 Er en de productietechnologie. Hierbij vloeiend in elkaar overlopen en al dan geldt ook geen bewerkingsplicht.37 speelt veelal mee dat een samenvat- niet samenvallen. Zo zal ook bij het Liggen gegevens echter vast in elek- ting van de beoordeling van de (bij- nader verzamelen van de relevante tronische bestanden (maar ook daar- voorbeeld) geurbelasting vanwege de documenten die onder het WOB-ver- buiten), dan kan dat onder omstandig- inrichting als tweede tekst in de zin zoek vallen pas kunnen blijken dat heden anders zijn. Is het eenvoudig o van ar. 19.3lid lWm ter inzage heeft gelegen en op verzoek van omwonen- den aan hen is toegezonden.25 In zo- (deels) een bijzonder openbaara- kingsregime geldt, of documenten zich elders bevinden. Echter ten be- om met de door het bestuur gebruikte computerprogramma' s of anderszins de gevraagde informatie te verzame- verre is het - zoals gezegd - zeker hoeve van de opbouwen leesbaarheid len ('met een drk op de knop'), dan verhelderend om de (actieve en pas- van deze bijdrage is het nodig om is het bestuur gehouden om dat te sieve) openbaaraking van milieuin- stapsgewijs de afzonderlijke stappen doen. In die zin brengt de digitalise- formatie in de Wm te integreren. te benoemen. Op deze plaats gaan we ring verplichtingen met zich.38 Uit de Andere voorbeelden uit recente juris- nader in op het verzamelen van infor- prudentie van uitputtende regelingen matie. Uitgangspunt hierbij is de be- vinden we in de Wet op het Financieel stuurlijke aangelegenheid (zoals afge- toezicht (Wft),z6 de Wet op de inlich- bakend door het verzoek, eventueel 25 ABRvS 9 september 2009, nr. tingen- en veilgheidsdiensten 2002 na specificatie als bedoeld onder 1.1). 20080740111. (Wiv 2002), 27 het Wetboek van Straf- De informatie moet worden verza- 26 Rb. 's-Gravenhage 21 oktober 2009, vordering,28 het Wetboek van Burger- meld aan de hand van de geïdentifi- 27 UNBK3588.17 september 2009, Rb. Arem lijke Rechtsvordering29 de Rijkswet ceerde bestuurlijke aangelegenheid. Daarbij moet het bovendien gaan om UN BK0408 en Rb. 's-Gravenhage 5 Onderzoeksraad voor veiligheid,3° de Uitvoeringsregeling Algemene wet documenten die onder het bestuursor- 28 augustus 2009, UN BJ4560. ABRvS 20 januar 2010, 20090433511, inzake rijksbelastingen 1994 en de gaan (behoren te) berusten. Onder met verwijzing naar de wetsgeschiede- Wet GBA,31 Wij merken overigens 'berusten' in de zin van ar. I lid I nis (Kamerstukken IJ 2002/03, nr. op, dat de Rechtbank 's-Hertogen- aanhef en onder a en art. 3 lid I WOB 28 886, p. 18 en 19) waarit blijkt dat ten aanzien van strafdossiers is aange- bosch in deze laatste uitspraak de uit- moet worden verstaan: in fysieke of o zonderingspositie bij het ter inzage leggen van documenten, zoals ar. 3:11 lid 2 Awb die toekent aan docu- daaree gelijk te stellen zin aanwezig zijn. Daaronder valt niet de situatie dat het bestuursorgaan een contrac- sloten bij ar. 28 Rv en Rb. 's-Graven- 29 hage 7 oktober februari BK0343. ABRvS 18 2009, UN 2004, nr. 30 200300829/1. december 2009, nr. ABRvS 23 menten waarbij een ar. 10 WOB tueel recht op informatie geldend 200903080/1. De Rechtban Almelo grond van toepassing is, ook van toe- moet maken alvorens die informatie (18 maar 2009, UN BH6930) achtte passing acht op documenten die op openbaar te kunnen maken.33 Onder eerder nog - ten onrechte - dat deze grond van een andere wettelijke bepa- omstandigheden moet de informatie wet enkel kon worden ingeroepen door ling niet openbaar gemaakt mogen elders vandaan worden gehaald. de Onderzoeksraad zelf en niet de mi- nister. worden. Wij achten.dat een zeer ver- Een veel gehoorde klacht van be- 31 Rb. 's-Hertogenbosch 19 januar 2009, gaande interpretatie van de Awb. stuursorganen is dan ook het enorme UN BL0558 en BK9982. 32 Rb. Zwolle 17 maart 2009, Het verstrekkngenregime van de Wet tijdsbeslag dat de afandeling van een politiegegevens (Wpolg) is uitslui- WOB-verzoek legt op het bestuursor- UNBH6275. 33 Rb. Dordrecht 22 januar 2010, tend van toepassing op persoonsgege- gaan. De Afdeling is zich daarvan be- UNBLl589. vens en - anders dan de WOB - niet wust, maar de jurisprudentie van de 34 ABRvS 16 april 2003, AB 2003, 242. op de documenten waarin ze zijn ver- Afdeling overziend, zullen bestuurs- 35 ABRvS II maar 2009, nr. 2008060001 vat. De omstandigheid dat een docu- organen dat moeten accepteren en i. 36 Zie bijv. Rb. Amsterdam 19 februari ment dergelijke persoonsgegevens be- zullen zij hun organisatie daarop moe- 2003, UN AF5337. vat brengt niet met zich dat het gehele ten aanpassen. 37 Kamerstukken IJ 2004/05, 28 877, nr. document als zodanig onder de wer- Wanneer een bestuursorgaan consta- king van de Wet politiegegevens valt, teert dat over een bepaalde aangele- 38 3, p. 10. Zie Pres. Amsterdam 19 augustus 1997, o ook voor zover dit document andere genheid geen documenten bestaan, Awb-katem 1997, nr. 74. No. 7333 103
    • de Gemeentestem jurisprudentie van de Afdeling kan ten zich niet onder hem bevinden.44 In prudentie blijkt overigens dat het 'on- worden afgeleid dat bij het 'maak-cri- het algemeen lijkt evenwel de enkele derzoek' naar documenten die berus- terium' een rol kan spelen of het be- stelling van de verzoeker snel bot te ten onder andere bestuursorganen, stuur zodanig tijdrovende activiteiten vangen. Het aannemelijk maken dat niet verder reikt dan wat redelijker- moet ontplooien dat dit in redelijk- informatie er toch echt moet zijn, lijkt wijs van een bestuursorgaan kan wor- heid niet van het bestuur kan worden haast ondoenlijk. den gevergd. verwacht. 39 Wanneer het bestuursorgaan stelt dat Informatie neergelegd in documenten Wanneer kan worden vastgesteld dat het informatie, die eerder wel degelijk die reeds openbaar zijn (naar zijn de gevraagde informatie bij een ander heeft bestaan, heeft vernietigd, moet aard, bijv. blijkend uit het Handelsre- bestuursorgaan aanwezig is, dan moet het aannemelijk maken dat, en zo ja gister, of omdat deze al eerder open- verzoeker zo nodig worden verwezen wanneer, de betreffende stukken zijn baar zijn gemaakt), kan niet nogmaals naar dat bestuursorgaan. Indien het vernietigd. Als dat niet wordt gedaan openbaar worden gemaakt, zodat de WOB-verzoek schriftelijk is gedaan dient de rechter, volgens de Afdeling, WOB op die informatie niet van toe- wordt het doorgezonden (ar. 4). Het tot het oordeel te komen dat het be- passing is.51 Een verzoek om toezen- enkele niet overeenkomstig ar. 4 sluit in zoverre wegens strijd met ar. ding van reeds openbare stukken is WOB doorzenden van een gedeelte 7:12 lid 1 Awb wordt vernietigd.45 dan ook een verzoek om een feitelijke van het verzoek om informatie vormt In dit verband is ook relevant het mo- handeling te verrchten.52 Van open- geen gebrek van het bestreden be- ment waarop men stopt met het ver- baarakng is wel sprake wanneer sluit.40 Het kan voorkomen dat nadat zamelen van informatie. Is dat mo- documenten in het kader van een pro- de beslissing op bezwaar is genomen ment bij de ontvangst van een WOB- cedure ter inzage hebben gelegen. Is pas blijkt dat informatie bij een ander verzoek of het moment dat wordt be- daarentegen slechts inzage gegeven bestuursorgaan berust. Het bestuurs- slist op het WOB-verzoek? Al wat aan bijvoorbeeld een adviseur (advo- orgaan dat het verzoek heeft behan- langer geleden in 2005, oordeelde de caat) dan is geen sprake van open- deld kan dan alsnog contact zoeken Afdeling dat een WOB-verzoek geen baarakng als bedoeld in de WOB.53 J' met de verzoeker en aangeven dat het betrekkng kan hebben op documen- Dat geldt ook voor openbaarakng verzoek voor het overige wordt door- ten die nog niet bestonden op dag aan een beperkte krng binnen de gezonden. Blijkt zulks ter zitting, waarop het verzoek is ontvangen overheid (Raad van Hoofdcommssa- maar kan worden gesteld dat het be- (maar wel op datum besluitvorming). rissen).54 Bij dit laatste lijkt de toets te stuursorgaan niet te kwader trouw Dit geldt ook in heroverweging ex ar. zijn dat het stuk berust bij personen heeft gehandeld dan kan de rechter - 7:11 Awb.46 Recent lijkt de Afdeling en organen die tot de beperkte krng met gebruikmakng van zijn bevoegd- impliciet te stellen dat de informatie- van betrokkenen binnen de overheid heid zoals opgenomen in ar. 8:72 lid vergarng tot en met het besluit op be- gerekend kunnen worden. 5 Awb - het bestuursorgaan opdragen zwaar zou moeten plaatsvinden.47 Bijzondere aandacht verdient de si- alsnog het verzoek door te zenden Zonder dat dit impliciete oordeel ex- tuatie dat informatie openbaar is ge- waarvan het redelijkerwijs moet aan- pliciet is bevestigd, moet ervan wor- maakt, maar ter discussie staat of wel nemen dat daar de door verzoeker ge- den uitgegaan dat het moet gaan om of geen sprake is van openbaara- vraagde documenten aanwezig zijn.41 documenten die feitelijk, op het mo- Voor zover documenten niet bij het ment van het verzoek, onder het be- overheidsorgaan berusten maar daar stuursorgaan berustten. Dit laat uiter- wel hadden behoren te berusten, mag aard onverlet dat latere informatie bij ~~ ~~R~~r~~j~~~ ;~0~~:~0~~~6~~~ van het bestuursorgaan worden ver- het verzoek kan worden betrokken. wacht dat het al het redelijkerwijs Dit kan zelfs dienstig zijn gelet op de BLl589. 41 Rb. Amsterdam 4 december 2009, mogelijke doet om deze documenten beeldvorming die kan ontstaan van- UNBL1l40. alsnog te achterhalen. wege verouderde of incomplete infor- 42 ABRvS 30 september 2009, AB 2009, Inmiddels is vaste jurisprudentie dat, matie. Dat laatste is overigens geen 360 en ABRvS 30 december 2009, nr. wanneer een bestuursorgaan stelt dat grond om informatie niet te verstrek- 200904273/1. 43 ABRvS 15 juli 2009, nr. 200900719/1. na onderzoek is gebleken dat een be- ken vanwege - bijvoorbeeld - een on- 44 ABRvS 6 januar 2010, nr. 200904274/ paald document niet of niet meer bij evenredige benadeling (ex ar. 10 lid hem berust en een dergelijke medede- 2 onderdeel g).48 45 i. ABRvS 20 januar 2010, nr. ling niet ongeloofwaardig voorkomt, Zijn documenten overgedragen aan 200904335/1. 46 ABRvS 31 augustus 2005, AB 2005, het in beginsel aan degene is die om het archief dan berusten deze niet 411. informatie verzoekt, om aannemelijk meer onder het bestuursorgaan.49 Voor 47 ABRvS 6 januar 2010, nr. 200904274/ te maken dat een bepaald document zover openbaarmakng wordt ver- i. toch bij het bestuursorgaan berust.42 zocht van documenten die niet bij het Dat lijkt ook te gelden in de situatie bestuursorgaan berusten maar bij het :~ ~ :l: A~~.VS ~~;00~3ABj~~092~~~: dat een verzoeker om informatie stelt bestuursorgaan hadden behoren te be- UNBJ6372 50 ABRvS 23 juli 2003, nr. 20020342511, dat verkregen documenten: vals zou- rusten, dan mag van dit bestuursor- ABRvS 8 oktober 2003, nr. den zijn.43 Een bestuursorgaan is ech- gaan worden verwacht dat het (aan- 200301830/1 en meer recent ABRvS ter niet langer geloofwaardig als in toonbaar) al het redelijkerwijs moge- 51 30 september 2009, nr. 200809495/1. een eerder besluit nog een uitzonde- lijke doet om deze documenten als- ABRvS 20 januar 2010, nr. 200904335/1. ringsgrond ten grondslag wordt ge- nog te achterhalen. Puur feitelijke 52 ABRvS 16 juli 2008, nr. 200707163. legd aan de weigering bepaalde docu- handelingen gericht op het alsnog 53 ABRvS 8 juli 2009, nr. 200807977 menten openbaar te maken, terwijl la- verkrjgen van de informatie zijn in 54 Zie bijv. ABRvS i juli 2009, AB 2009, ter wordt gesteld dat deze documen- dat geval toereikend.50 Uit deze juris- 289. 104 No. 7333
    • de Gemeentestem king in de zin van de WOB. De narissen' teneinde meer alert te kun- ministraties, die alle op meer dan een Rechtbank Rotterdam was van me- nen optreden. plaats voor anonimiseren in aanmer- () ning dat, ook al waren vertrouwelijke . Het vaststellen van de datum waarop king komen, met een geschatte tijdbe- gegevens uit een IPPC-document per moet zijn beslist dient te gebeuren aan lasting 29 uur, niet onredelijk wordt abuis openbaar gemaakt aan verzoe- de hand van de dag waarop het ver- geacht.s9 De Afdeling stelt simpelweg ker, deze informatie niet meer onder- zoek is ontvangen (art. 6 lid I). Be- dat de WOB geen mogelijkheid bevat werp van geschil kon zijn.ss Het lijkt slist moet worden uiterlijk binnen vier om op grond van het feit dat de be- anders te zijn als stukken zonder toe- weken, gerekend vanaf de dag na die handeling van een verzoek veel werk stemming openbaar zijn gemaakt. Zou waarop het verzoek is ontvangen. De met zich brengt informatie niet te ver- dit anders zijn dan zou dat ertoe lei- beslistermijn kan worden verlengd, strekken. Daar valt op zichzelf ook den dat een bestuursorgaan zich erbij maar dit moet gebeuren binnen de niets tegenin te brengen, dat is een moet neerleggen, dat derden buiten oorspronkelijke beslistermijn van vier keuze van de wetgever geweest. De zijn toestemming om in het bezit zijn weken (art. 6 lid 2). opstellng van het bestuursorgaan dat gekomen van bij hem berustende do- Dat de korte termijnen bij zogeheten de afandeling van een WOB-ver- cumenten zonder dat getoetst is of op 'mega' -verzoeken geaccepteerd moe- zoek te veel tijd in beslag neemt zal grond van de WOB een recht op ten worden, volgt temeer uit de zo- dan ook in de regel leiden tot een ver- openbaarmakng bestaat, en zich niet juist besproken Wet dwangsom. De nietiging van het besluit op de voet kan verzetten tegen verdere bekend- wetgever heeft de WOB aangepast op van ar. 7:12 Awb.60 makng van de inhoud van deze do- dit punt en de beslistermijnen iets op- Er moet overigens ook binnen de be- cumenten. Een dergelijke uitleg is gerekt. De wetgever is zich ervan be- slistermijn rekening worden gehou- volgens de Afdeling niet verenigbaar wust geweest dat ook met de voorge- den met informatie die elders moet met het uitgangspunt van de WOB dat stelde verlenging en de nieuwe op- worden achterhaald, wanneer die in- o elk verzoek om informatie en elk voornemen tot het uit eigen beweging verstrekken van informatie moet wor- schortingsmogelijkheden de beslister- mijnen niet in alle gevallen kunnen worden gehaald. Sommige WOB-ver- formatie 'behoort te berusten' onder het aangezochte bestuursorgaan. den getoetst aan de in deze wet neer- zoeken zijn zo complex dat het over- 1.5. Procedure (betrekken gelegde uitzonderingsgronden en dat heidsorgaan, zelfs als het de organi- derden) in het geval van documenten opge- satie rondom de behandeling van Wanneer de betreffende documenten steld ten behoeve van intern beraad WOB-verzoeken goed op orde heeft, zijn verzameld, dan dient te worden moet worden bezien of er aanleiding deze niet binnen deze termijn op een onderzocht of sprake is van documen- is voor een beperkte openbaarheid.s6 zorgvuldige wijze zal kunnen afan- ten die betrekkng hebben op belang- Als we dat criterium afzetten tegen delen. De oplossing kan dan worden hebbenden (anders dan verzoeker) of het per abuis openbaarmaken, dan gezocht in overleg tussen het be- die door hen zijn verstrekt aan het be- concluderen wij dat ook in dat geval stuursorgaan en verzoeker, waarbij stuursorgaan. Deze onderzoeksplicht nog altijd geen openbaarmakng als afspraken worden gemaakt over prio- is terug te voeren op ar. 4:8 Awb. bedoeld in de WOB heeft plaatsge- ritering en fasering bij de behandeling Vervolgens moet worden bepaald of vonden zodat - hoewel zonder enig van het verzoek. Daarbij kan de ver- deze belanghebbende(n) naar ver- belang - een toetsing alsnog dient zoeker aangeven over welke informa- wachting bedenkingen zullen hebben plaats te vinden. tie hij bij voorrang zou wilen be- tegen openbaarmakng van die docu- schikken en kan het bestuursorgaan menten. Ar. 4:8 Awb legt aan het be- IA. Beslistermijnen uitleggen over welke informatie be- stuursorgaan ter zake een vormvrije Alle hiervoor beschreven stappen trekkelijk snel kan worden beslist en hoorplicht op. Bij de WOB is toepas- moeten worden gezet binnen de zeer welke een langere beoordelingstijd sing van ar. 4:8 Awb geen regel en in o krappe beslistermjnen die de WOB kent. Dat betekent dat de interne pro- cessen erop moeten zijn gericht dat op vergt. Vervolgens kunnen afspraken worden gemaakt over het in fases af- handelen van het verzoek. S7 de beslistermjn van ar. 6 WOB kon de toepassing daarvan dan ook niet worden verdisconteerd. Daarom is korte termijn kan worden vastgesteld Een oplossing had ook kunnen zijn, voor de toepassing van ar. 4:8 Awb of sprake is van een WOB-verzoek het werken met het begrip 'redelijke een opschortingsgrond in de WOB dat moet worden afgedaan op grond termijn' zodat in beginsel acht weken opgenomen. Het bestuursorgaan kan van de WOB. Lang niet alle bestuurs- gehandhaafd had kunnen worden, deze opschortingsgrond gebruiken als organen hebben dit op orde. De oor- maar uitzonderingen mogelijk waren zaak is mede terug te voeren op het geweest waarbij een langere afhande- gemak waarmee een WOB-verzoek lingsduur ter beoordeling van de rech- kan worden gedaan (vormvrij) en ter had kunnen staan. Zie ook het 55 Rb. Rotterdam 9 september 2009, (derhalve) de omvang waaree voorstel voor de Raad van State om WOB-verzoeken worden gedaan. Al wat betreft de beslistermjn een on- UNBJ7416. 56 ABRvS 27 mei 2009, nr. 200806994/1. enige tijd is een tendens waareem- derscheid te maken tussen 'gewone' S7 Kamerstukken II 2008/09, 31 751, nr. baar dat de WOB is 'ontdekt' door al- en omvangrijke verzoeken.s8 3, p. 5. 58 Kamerstukken II 2008/09, 31 751, nr. lerlei personen en (belangen)organi- Dat de Afdeling gelet op de princi- saties, wat bestuursorganen veel werk piële uitgangspunten van de WOB 4, onder 5. 59 ABRvS I juli 2009, AB 2009, 288. oplevert, meer dan voorheen. Veel weinig oog heeft (of kan hebben) 60 ABRvS 7 oktober 2009, nr. 200901742/ ministeries, maar ook andere be- voor de werklast blijkt er onder meer 1; Rb. Assen 14 juli 2009, UN stuursorganen werken (noodgedwon- uit dat het moeten vergaren van 350 BJ8461; ABRS 11 februari 2009, nr. o gen) met zogenaamde 'WOB-functio- documenten, uit vier verschilende ad- 200804082. No. 7333 105
    • de Gemeentestem het de verzoeker (vóór het einde van perkingen van de WOB en het alge- in de gelegenheid is zijn verzoek daar de, al dan niet verdaagde, termijn van mene belang van openbaarheid is ex- al dan niet op af te stemmen. An- art. 6 lid I WOB) informeert over de clusief voorbehouden aan het be- dersom, wanneer een verzoeker dit al- toepassing van art. 4:8 Awb. Inde stuursorgaan. Zienswijzen zijn wat les nalaat, is het netjes van het be- praktijk gebeurt dat gelijktijdig met dat betreft richtinggevend, maar niet stuursorgaan om verzoeker hierop te het verzoek gericht aan die belang- bepalend. Zij kunnen echter wel dien- wijzen, maar dat is niet verplicht, hebbende om zijn zienswijzen te ge- stig zijn. Het is niet zelden zo dat de noch veel voorkomende praktijk. ven over eventuele openbaarmaking belanghebbende zelf het beste in staat van de betreffende documenten. In lid is aan te geven en toe te lichten 2. Het besluit 4 is overeenkomstig ar. 4: 15 lid 4 waarom informatie concurrentiege- Awb bepaald dat de verzoeker wordt voelig is of wanneer hij benadeeld 2.1. Algemene inhoud en geïnformeerd over de beëindiging van meent te worden door openbaarma- verwijzing naar de opschorting. Hiervan is sprake, als king. Wanneer een verzoek (ook) be- documenten de derde belanghebbende gebruik trekkng heeft op milieuinformatie, Aan een besluit dat volgt op een ver- heeft gemaakt van de mogelijkheid dan wordt een en ander gecompliceer- zoek om informatie worden dezelfde een zienswijze in te dienen, op het der. Voor het afdoen van verzoeken eisen gesteld als aan ieder ander be- moment dat de zienswijze door het om milieuinformatie gelden namelijk sluit als bedoeld in ar. 1:3 lid I Awb. bestuursorgaan is ontvangen, of, als krappere beslistermnen (twee in Meer specifiek verdient het aanbeve- de derde belanghebbende niet rea- plaats van vier weken) en deze wor- ling te verwijzen naar het WOB-ver- geert, na ommekomst van de door het den niet verlengd ingeval een derde zoek en de bestuurlijke aangelegen- bestuursorgaan gestelde termjn om belanghebbende om zienswijzen heid die het betreft. Hiermee kan de die zienswijze in te zenden. Met de wordt gevraagd (ar. 6 lid 6 onderdeel omvang van het verzoek ook duide- informatie over het beëindigen van de c WOB). De rechtspraak heeft zich lijk en concreet worden afgebakend. n' opschorting weet de verzoeker wan- hierover voor zover ons bekend nog Ook de procedure die is gevolgd (ar. neer op zijn verzoek moet zijn beslist niet uitgelaten. Voor milieuinformatie 4:8 Awb) dient te worden vermeld, en weet hij op welk tijdstip hij even- geldt een zeer strikte instrctie 'uit- eventueel met een weergave van de tueel het bestuursorgaan in gebreke gangspunt daarbij is dat deze rege- aard en inhoud van de zienswijzen die kan stellen.61 ling alleen van toepassing is voor zo- dat heeft opgeleverd, tenzij daaree In de praktijk ervaren wij dat het niet ver het verzoek milieuinformatie be- teveel informatie wordt prijsgegeven. eenvoudig wordt gevonden om te be- treft'.62 Wij nemen vooralsnog aan dat Vervolgens zal kunnen worden ge- palen wanneer een belanghebbende op een dergelijk verzoek bij apare constateerd dat het verzoek voldoet naar verwachting bedenkingen zal beschikkng kan worden beschikt in- aan het gestelde in ar. 3. hebben tegen openbaarmaking. Bij dien de situatie zich voordoet dat de In beschikkngen (op aanvraag) wordt besluiten tot openbaarmakng klemt termjnen te krap worden om het ver- in de regel ook verwezen naar het wat ons betreft temeer dat niet te snel zoek in zijn geheel binnen twee we- toetsingskader. In WOB-beschikkn- wordt aangenomen dat naar verwach- ken af te doen. Zodoende kan het gen wordt meestal kort verwezen naar ting geen bedenkingen bestaan. Het (eventuele) 'milieudeel uit het docu- de toetsing van het verzoek aan ar. bestuursorgaan dient zich in ieder ge- ment apar (en dus versneld) worden 10 en 11 WOB en naar het dictum val te beseffen dat het 'naar verwach- behandeld. waaroe dat heeft geleid. Dit laatste ting bedenkingen zal hebben' niet ge- Het komt in de praktijk ook voor dat kan door een opsommng te geven lijk is aan 'er doet zich toch geen wei- een verzoeker een WOB-verzoek doet van de openbaar gemaakte stukken, gerings- of uitzonderingsgrond voor'. en dat dit verzoek betrekkng blijkt te of door als dictum eenvoudig te stel- Anders gezegd, wanneer het bestuurs- hebben op documenten die hij zelf len dat genoemde documenten voor orgaan van mening is dat een docu- heeft verstrekt aan het bestuursorgaan openbaarakng in aanmerking ko- ment openbaar moet worden gemaakt of die op hem betrekkng hebben. men en (eventueel) andere documen- omdat er geen reden is openbaarma- Zouden die documenten zomaar wor- ten niet en deze te beschrijven. Als king te weigeren, dan nog moet het den verstrekt in reactie op het gedane maar duidelijk is welke informatie belanghebbenden in de gelegenheid WOB-verzoek dan geldt onmiddelljk openbaar wordt gemaakt en eventueel stellen zienswijzen te geven. Het cri- dat die informatie openbaar is voor welke niet. terium is kortweg of een belangheb- een ieder. Openbaarakng voor een De bekendheid met de documenten bende het bezwaarlijk zou kunnen specifiek iemand met een veronder- waarop het verzoek ziet is relevant vinden als dit document openbaar steld specifiek belang is immers niet voor verzoeker om te kunnen beoor- wordt gemaakt. Wij achten het dan mogelijk.63 Dat is het gevolg van delen, althans inschatten, of zijn ver- ook zinvol voor het bestuursorgaan openbaarmakng onder de WOB: zoek niet te beperkt is opgevat en of om zo mogelijk met die belangheb- openbaar voor de een is openbaar er reden is om bezwaar te maken. benden (telefonisch) contact op te ne- voor een ieder. Een verzoeker kan er Overigens werkt het in de praktijk men om de 'gevoelens' te polsen om- daarom verstandig aan doen in zijn sneller om in zo'n geval een nieuw trent openbaaraking. Temeer nu de verzoek uitdrukkelijk kenbaar te ma- beslistermjnen zo krap zijn. Dit laat ken dat zijn verzoek niet op dat soort uiteraard onverlet dat het uiteindelijk documenten betrekkng heeft. Een 61 Kamerstukken IJ 2008/09, 31 751, nr. aan het bestuursorgaan is om te bepa- verzoeker kan ook het bestuursorgaan len of informatie wel of niet verstrekt vragen contact met hem te zoeken als 62 3, p. 3 en 4. Zie Kamerstukken IJ 2008/09,31 751, kan worden. Die belangenafweging zulke documenten bij het verzamelen nr. 3, p. 5. 63 ABRvS 22 juli 2009, nr. 200808941. tussen de uitzonderingsgronden en be- boven water komen, zodat verzoeker ( 106 No. 7333
    • de Gemeentestem WOB-verzoek in te dienen omdat dan op grond van ar. 7: 12 Awb.68 Van be- is van milieuinformatie, dient het be- de (aanzienlijk) korte beslistermijnen- lang is dat het besluit, voor zover de stuursorgaan op grond van art. 7 lid 3 -) van de WOB van toepassing zijn, dan weigering op een of meer van de in zo nodig, en indien deze informatie die gelden voor het afdoen van een art. 10 of 11 WOB genoemde belan- voorhanden is, tevens informatie te bezwaarschrift. De mogelijkheid van gen steunt, steeds voldoende duidelijk verstrekken over de methoden die zijn bezwaar zal in ieder geval moeten maakt welke deze belangen precies gebruikt bij het samenstellen van worden benut wanneer documenten zijn, hoe zwaar deze wegen en waar- eerstbedoelde informatie. Deze ver- worden geweigerd en verzoeker het om de belangenafweging tot weige- plichting geldt niet voor alle soorten daarmee oneens is. ring van openbaarmaking heeft ge- milieuinformatie, maar alleen voor leid. Het lijkt vanzelfsprekend, maar informatie over factoren die het mi- 2.2. Motivering van het besluit het lijkt nog wel eens mis te gaan in lieu aantasten of waarschijnlijk aan- Het besluit dient zoals ieder ander be- de praktijk. 69 Bestuursorganen lijken tasten. Te denken valt aan emissies in sluit een motivering te bevatten. In ook nog weleens - ten onrechte - te het milieu. De clausule 'zo nodig' die motivering moet onder meer wor- veronderstellen dat het belang van geeft aan dat de verplichting alleen den aangegeven waarom bepaalde do- verzoeker bij verkrijging van infor- geldt indien het bestuursorgaan over cumenten niet verstrekt worden. Dit matie (voor zover bekend) moet wor- de betrokken informatie beschikt. Aan moet altijd per dòcument64 tenzij de te den gewogen tegen het belang van ar. 7 lid 3 kan zowel worden voldaan onderscheiden documenten naar aard, een eventuele derdebelanghebbende door aan te geven welke meetmetho- inhoud en onderwerp in hoge mate bij weigering van die informatie. Be- des zijn gebruikt als door te verwijzen (wat daar ook onder moge worden denk dat het (grote) belang van open- naar een gebruikte standaardprocedu- verstaan) overeenkomen.65 Het goed baarheid van overheidsinformatie al- re.72 motiveren van een WOB-beschikkng tijd moet worden gewogen en boven- o De mogelijkheid om een samenvat- is altijd zoeken naar een middenweg. legt in dien groot gewicht in de schaal ting te verstrekken in plaats van het Een ruimharige motivering geeft al de te maken belangenafweging. gehele document lijkt in de praktijk snel te veel niet-openbare informatie Bedenk voorts dat indien - gelet op niet veelvuldig te worden gebruikt. weg, waar te weinig motivering een het verleden - een bepaalde gedrags- Indien dat wel het geval is, en een schending van het motiveringsbegin- lijn kan worden gereconstrueerd aan- verzoeker stelt dat. de samenvatting sel kan opleveren. gaande het wel verstrekken van be- onjuist is, zal veelal een zelfde soort Bedenk bij de motivering dat de spe- paalde infórmatie, het vervolgens niet redenering van de rechter volgen als cifieke uitzonderingsgrond of beper- openbaaraken van informatie enige bij de stellng dat er meer documenten king die aan de (gedeeltelijke) weige- extra motivering kan verlangen.70 onder het bestuursorgaan moeten zijn. ring tot openbaarakng ten grond- In beginsel moet worden uitgegaan slag ligt genoemd wordt. Uit de juris- 2.3. Verstrekking van van de juistheid van de samenvatting prudentie volgt overigens dat het niet informatie wanneer de mededeling van het be- noemen van de wettelijke grondslag, Ar. 7 bepaalt dat het bestuursorgaan stuursorgaan hieromtrent niet onge- maar het volstaan met de omschrj- de informatie verstrekt met betrek- loofwaardig voorkomt. Het ligt in ving dat openbaarmaking bijvoor- king tot de documenten die de ver- zo'n geval op de weg van wederparij beeld zal leiden tot financieel nadeel, langde informatie bevatten door: a. om aannemelijk te maken dat de sa- door de rechter wel wordt geaccep- kopie ervan te geven of de letterlijke menvatting geen juiste weergave is teerd. In ieder geval verstond de inhoud ervan in andere vorm te ver- van de door hem verzochte documen- Rechtbank Middelburg het besluit al- strekken, b. kennisneming van de in- ten.73 dus dat een beroep werd gedaan op houd toe te staan, c. een uittreksel of ar. 10 lid 2 onderdeel g.66 Ook de Af- een samenvatting van de inhoud te o deling vult een bestreden besluit nog wel eens aan door te veronderstellen dat een specifieke uitzonderingsgrond geven, of d. inlichtingen daarit te verschaffen. Daarbij geldt ingevolge lid 2 dat het bestuursorgaan de infor- 64 Zie bijvoorbeeld Rb. Middelburg 31 matie verstrekt in de door de verzoe- december 2009, UN BK8065, onder is bedoeld als grondslag voor een 12. weigering. Dat vervolgens het besluit ker verzochte vorm, tenzij: a. het ver- 65 ABRvS 23 september 2009, AB 2009, daarmee niet altijd gered is, volgt uit strekken van de informatie in die 361 en JB 2009/232. Zie in navolging het feit dat het besluit vervolgens wel vorm redelijkerwijs niet gevergd kan hiervan Rb. Utrecht 28 januar 2010, een genoegzame motivering kan mis- worden of b. de informatie reeds in UNBLl931. 66 Rb. Middelburg 31 december 2009, sen omdat in het geval niet is gemo- een andere, voor de verzoeker gemak- tiveerd waarom de (in het besluit ont- kelijk toegankelijke vorm voor het 67 UN BK8065, onder 11. 2009, nr. ABRvS 30 december brekende) uitzonderingsgrond in dat publiek beschikbaar is. Dat komt an- 200904273/1. 68 Rb. Zwolle 17 maar 2009, specifieke geval van toepassing is.67 ders te liggen als de verzoeker aan- geeft dat voor hem de informatie niet UNBH6275. Een enkele verwijzing naar uitzonde- 69 Rb. Middelburg 31 december 2009, ringsgronden zonder nader per docu- gemakelijk toegankelijk is, bijvoor- UNBK8065. 70 Vz. Rb. 's-Gravenhage , 14 december ment te motiveren op basis waaran beeld wanneer de lokatie van inzage deze gronden op de gevraagde docu- onredelijk ver weg is van de woon- 2009, UN BK8340. 71 Kamerstukken 11 2004/05, 29 877, nr. menten van toepassing zijn en inzich- plaats van verzoeker.71 Betrokkene 3, p. 9. telijk te maken hoe het algemeen be- moet dit zelf aankaarten bij het be- 72 Kamerstukken 11 2004/05, 29 877, nr. lang van openbaarheid van informatie stuursorgaan. hiertegen is afgewogen, volstaat niet. Voor milieuinformatie geldt wederom 73 3, p. 10. 28 oktober 2009, nr. ABRvS o Een dergelijk besluit sneuvelt al snel een bijzonder regime. Ingeval sprake 200901282/1. No. 7333 107
    • de Gemeentestem Zagen we hiervoor nog dat de procedure van art. 4:8 Awb. Er is im- hebbenden in een bezwaar- of be- werklast geen rol speelt bij de verza- mers niet meer voldoende tijd om een roepsprocedure. Anders dan de WOB meling van documenten, bij de wijze informeel en formeel traject te door- regelen zij niet de publieke toegang van verstrekken kan dit nog wel een lopen, althans niet ongestraft. tot informatie, doch de parij toegang; rol spelen. Ar. 7 lid 2 WOB houdt er is sprake van een processuele func- immers rekening met de inspannin- 3. Rechtsbescherming tie. Aan een belanghebbende kan niet, gen die in redelijkheid van een be- op grond van zijn betrokkenheid in stuursorgaan kunnen worden ge- Hoewel voorheen is getwijfeld over een procedure tegen de overheid, het vraagd. Het gaat dan om de wijze van het antwoord op de vraag of de schrif- recht worden ontzegd op kennisne- verstrekken in de door de verzoeker telijke beslissing op een WOB-ver- ming van gegevens die voor andere verzochte vorm, tenzij dat redelijker- zoek wel appellabel was, is dit al ge- burgers openbaar zijn. Het recht van wijs niet kan worden gevergd of in- ruime tijd geen onderwerp van dis- een belanghebbende op kennisneming geval de informatie al in een andere cussie meer. Deze twijfel is destijds van gedingstukken is dus minimaal vorm aanwezig en toegankelijk is. Bij gerezen omdat het verstrekken van in- gelijk aan de aanspraak op publieke het afwijken van het verzoek kan der- formatie werd gezien als een feitelijke openbaarheid die aan eenieder toe- halve de omvang van het verzoek en handeling. Nu is er geen twijfel mo- komt. De mate van publieke toegang de werkbelasting die gepaard gaat gelijk dat een schriftelijke beslissing is de ondergrens voor de parijtoe- met het verstrekken in de vorm die is op een WOB-verzoek kwalificeert als gang. De genoemde bepalingen geven verzocht een rol spelen.74 De Afdeling een appellabele beschikkng als be- uitdrukkng aan dit beginseL. Omge- acht deze aanpak aanvaardbaar voor doeld in ar. 1:3 lid I Awb. Een be- keerd rechtvaardigt een weigering van zover daaree geen relevante infor- schikkng op een WOB-verzoek is ap- publieke openbaarheid nog geen ge- matie ontbreekt,5 Hierbij moet wel pellabel voor zowel verzoeker als heimhoudingSO in de Awb-procedure. worden voorkomen dat het verzoek te voor degene die als belanghebbende Daaroe is een afzonderlijke toets op ì' beperkt wordt opgevat zodat informa- in de gelegenheid is gesteld om ziens- gewichtige redenen vereist. tie die is verzocht niet wordt verstrekt wijzen te geven over openbaarmakng Wat betreft de verhouding tussen (de zonder dat daaraan een uitzonderings- van documenten, althans voor zover geheimhoudingsregeling van) ar. 7:4, grond of beperking ten grondslag het gaat om informatie die door deze 7:18 en 8:29 Awb en de WOB geldt wordt gelegd.76 belanghebbende is verstrekt of op wie het volgende. Op grond van deze ar- Wanneer is besloten informatie te de documenten betrekkng hebben. tikelen uit de Awbkunnen - kort ge- verstrekken, wordt de informatie in Veelgehoorde bezwaren tegen open- zegd - (op de zaàkbetrekkng heb- beginsel direct verstrekt bij het be- baarakng zijn de volgende: 'docu- bende) stukken om 'gewichtige rede- kendmaken van de beschikkng op menten zijn niet volledig' of 'docu- nen' in bezwaar,âdministratief be- het verzoek. Dit is anders wanneer menten geven een vertekend beeld of roep respectievelijk, beroep geheim een belanghebbende naar verwach- kunnen uit hun verband gerukt wor- blijven. Hierbij is cruciaal dat van zo- ting daaregen bezwaar heeft; zie hier- den' of 'documenten zijn onjuist'. danige redenen géén sprake is als voor bij de beschrjving van de pro- Deze bezwaren zijn niet terug te voe- voor het bestuur op grond van de cedure ex art. 4:8 Awb. In dat geval ren op de uitzonderings- en beper- WOB de verplichting bestaat om een wordt de beschikkng op het WOB- kingsgronden van de WOB en om die verzoek om informatie, vervat in de verzoek bekendgemaakt - en begint reden kunnen documenten niet uit de over te leggen stukken, in te wiligen. de bezwarentermijn al te lopen! - openbaarheid worden gehouden. Ove- Simpel gezegd: wat bp grond van de maar vindt de feitelijke openbaara- rigens gold (heel) vroeger onder de WOB openbaar is, is' ook tussen par- king pas later plaatst. Dat is twee we- WOB77 de volgende uitzonderings- tijen openbaar. Maar zelfs als de re- ken later, wanneer een belangheb- grond: gegevens die nog in bewerking geling van de WOB zich tegen open- bende geen bezwaar maakt, maar kan zijn of, hoewel gereed, op zichzelf een baarheid verzet, kan het zo zijn dat op veel later zijn wanneer een belang- onvolledig en daardoor vertekend grond van zwaarwegende processuele hebbende wel bezwaar maakt en ook beeld zouden geven. Die uitzondering belangen geheimhouding niet aan de een voorlopige voorziening vraagt is vervallen. Thans is de opvatting dat orde mag zijn. SI De rechtbank drukt aan de voorzieningenrechter om de onvolledige of onjuiste informatie op dit mooi uit: de mate van publieke beschikkng tot openbaaraking te andere wijze gecorrgeerd kan wor- schorsen en dit verzoek wordt toege- den door in het besluit tot openbaar- wezen. Deze twee weken 'uitgestel- makng een toelichting op te nemen de' verstrekkng stelt belanghebben- waarbij die onvolledigheid of onjuist- den in de gelegenheid openbaara- heid wordt weggenomen. Verstrek- 74 Rb. Den Bosch 25 april 2008, A WE 07/ king te voorkomen en de beschikkng king op grond van de WOB betekent 2201. 75 ABRvS 24 september 2008, Gst. 2009, daaroe aan een rechterlijk oordeel te ook niet automatisch dat die informa- onderwerpen. Een belanghebbende tie juist is of moet zijn.78 Evenmin be- 3. 76 ABRvS 11 februar 2009, AB 2009, heeft dus twee gelegenheden om zijn staat er op grond van de WOB een 148. visie op openbaarmakng te geven verbeterrecht op onjuiste informatie.79 77 Stb. 1978, 581. 78 ARvS 7 september 1981, AB 1983, (via ar. 6 lid 3 en ar 6 lid 5). In de praktijk gaat daaraan ook vaak nog 3.1. Processuele openbaarheid 52. 79 ARvS 28 september 1982, AB 1983, een informele 'zienswijze'procedure Ar. 7:4 (in bezwaar), 7:18 (in admi- 101. vooraf. Gelet op de Wet dwangsom nistratiefberoep) en 8:29 Awb hebben 80 ABRvS 26 juli 1999, UN AA3778. zal deze praktijk naar wij aannemen betrekkng op de kennisneming van 81 Rb. Arnhem 23 juni 2009, JB 2009/ samenvallen met de voorgeschreven gedingstuken door parijen/elang- 199. ( 108 No. 7333
    • de Gemeentestem toegang is de ondergrens voor de par- 3.3. Voorlopige voorziening ningenprocedure zich niet leent. Vaak ) tij toegang. Het vereiste van 'gewich- tige redenen' vraagt daarom om een autonome beoordeling. De weige- Bij een bespreking van de rechtbe- scherming verdient ook de figuur van - de voorlopige voorziening vermel- geldt dan ook dat de verzoeker om de informatie in een dergelijk geval geen zwaarwegende belangen heeft opge- ringsgronden van de WOB zijn hier ding. Deze figuur kan op verschil- worpen die zich ertegen verzetten dat niet allesbepalend, maar vormen na- lende manieren en door verschilende het oordeel in de bodemprocedure kan tuurlijk een belangrijk referentieka- betrokkenen in een WOB-procedure worden afgewacht. 87 In dat geval blijft der.82 worden ingezet. Veelal is het de ver- het besluit dat ziet op (gedeeltelijke) Let overigens op dat het bij het besluit zoeker die geconfronteerd wordt met weigering van het verzoek tot open- op bezwaar alsnog toezenden van een een 'weigerachtig' bestuursorgaan of baaraking in stand. aantal documenten kan worden ge- een belanghebbende die geconfron- Merk overigens op dat ar. 8:29 Awb88 zien als een herroeping van het pri- teerd wordt met een transparant be- erin voorziet dat door de voorzienin- maire besluit zodat de verzoeker in stuursorgaan. genrechter (maar ook de 'gewone' aanmerking dient te komen voor een De aard van de WOB-procedure rechter bij een bodemprocedure), met proceskostenvergoeding op de voet maakt dat de voorzieningenrechter toestemmng van parijen, de stukken van art. 7:15 Awb.83 (voorzitter) zeer terughoudend is bij waarover een oordeel over de open- het toewijzen van een verzoek om een baarheid moet worden geveld, kun- 3.2. Rechterlijke toetsing voorlopige voorziening, dat erop is nen worden ingezien, zonder dat de Het recht op openbaarakng inge- gericht om documenten (alvast) open- parij ten aanzien van wie de stukken volge de WOB dient uitsluitend het baar te maken. Dit mag niet verras- (nog) niet openbaar worden gemaakt publieke belang van een goede en de- send heten, nu een dergelijke voorzie- de stukken mag inzien. Dit is in be- ning een zeer ver strekkend en onom- ginsel strjdig met het beginsel van û mocratische bestuursvoering. De WOB vooronderstelt dit belang. De vraag of er een ander belang aanwe- zig is dan het belang van openbaar- keerbaar karakter heeft. Voor een zo verstrekkende beslissing is in begin- sel slechts plaats indien ernstig moet 'equality of ars', maar wordt mits die parij toestemming geeft tot deze beperkte kennisname toegestaan. heid toetst de rechter integraal (vol). worden getwijfeld aan de rechtmatig- Welk gewicht dit belang vervolgens heid van het besluit en een zeer zwaar- 3.4. Art.l 6 EVRM krjgt in de belangenafweging toetst wegend spoedeisend belang daaroe Bijzondere aandacht verdient nog de de rechter marginaal via de lijn van de noopt. Daarvan is zelden sprake.86 relatie tussen ar. 6 EVRM en de (redelijkheids)toetsing ex ar. 3:4 lid Let wel, waar een verzoeker geen be- WOB. Eerder heeft de Afdeling al 2 Awb ('...in redelijkheid gekomen tot lang hoeft te stellen bij het doen van overwogen dat ar. 6 EVRM niet van het oordeel dat.'). Het uitgangspunt zijn verzoek, geldt dat hij wel een toepassing is op procedures ingevolge van de WOB (openbaarheid is regel) spoedeisend belang zal moeten stel- de WOB, aangezien hierin het alge- dient zwaar te wegen. len, gelet op ar. 8:81 Awb. En wel meen belang bij openbaarmaking aan Gelet op de aard van de WOB en de een zwaarwegend spoedeisend be- de orde is en niet enig burgerrechte- grote discretionaire ruimte van be- lang. lijk recht of enige burgerrechtelijke stuursorganen bij de belangenafwe- De mogelijkheid om via een voorlo- verplichting van de verzoeker.89 Ech- ging in het kader van de WOB is een pige voorziening openbaarmakng te ter, het rechtszekerheidsbeginsel ligt verdere terughoudendheid van de voorkomen, is eerder kansrijk. Hier- als algemeen aanvaard rechtsbeginsel rechter geboden. In een enkel geval boven hebben wij besproken de pro- zal de rechter, na vernietiging van cedure van ar. 6 lid 5 WOB, waarbij een besluit tot (gedeeltelijke) weige- een derdebelanghebbende twee we- ring van een verzoek, zelf in de zaak ken worden gegund om bezwaar te o 82 Aldus de noot van Overkleeft-Verburg voorzien. Hierbij zal de rechter - zo- maken tegen een beschikkng die onder voornoemde uitspraak van de als gebruikelijk bij het zelf in de strekt tot openbaarakng van infor- Rb. Arhem 23 juni 2009. Zie ook zaak voor zien - veelal mee laten matie. In die weken zal ook een ver- CBB 15 juni 2005, JE 20051263; vgl. verder de krtische noot van Damen on- wegen dat het bestuursorgaan na een zoek tot het treffen van een voorlo- der ABRvS 27 juli 2005, AB 2006, 27. dergelijke uitspraak inhoudende een pige voorziening moeten worden in- 83 ABRvS 22 juli 2009, nr. 200901642/1. 84 Rb. Rotterdam 7 januar 2010, vernietiging, niet tot een ander be- gediend, omdat alleen het maken van sluit kan komen of dat het instemt bezwaar de beschikkng niet schorst 8SUNBK9789. november 2009, nr. ABRvS 4 met een dergelijke uitspraak. Daar- en openbaarakng dan een feit is. 20090031711. Zie ook JAM. van An- van kan bijvoorbeeld sprake zijn, De voorzieningenrechter dient zich bij geren, 'Zelf voorzien in stroomversnel- wanneer verzoeker feitelijk bij zijn afweging te laten leiden door de ling', JBplus 200, p. 263-264. 86 Vz. Rb. Zwolle 30 oktober 2009, machte is om op basis van de open- ingewikkeldheid van de materie en de bare (wel verstrekte) informatie de belangen die de (oorspronkelijke) ver- 87 UNBKI594. 3 december 2009, nr. Vz. ABRvS geweigerde informatie te reconstrue- zoeker heeft bij de openbaarakng 20090781812. Zie ook bijvoorbeeld Vz. ren (in dit geval het berekenen van van de informatie. Zo zal hij in der- Rb. Zutphen 9 december 2009, tareven).84 Terughoudendheid is gelijke gevallen, nogal eens oordelen UNBK6493. 88 Dit arikel is van toepassing in de voor- echter troef, aangezien documenten dat naar zijn oordeel de beantwoor- nogal eens verschillende soorten in- ding van de vraag of de rechtbank (in lopige voorzieningprocedure, nu deze is opgenomen in titel 8.1, de algemene formatie bevatten waardoor in veel geval eenmaal bij de Voorzitter van de bepalingen. Dit is bovendien bevestigd gevallen nog een oordeel (belangen- Afdeling aanbeland) in haar oordeel in de uitspraak van de Vz. ABRvS 30 afweging) van het bestuursorgaan kan worden gevolgd, een beoordeling december 1999, JB 2000/47. 89 ABRvS 4 mei 2005, nr. 200407087/1. o dient te volgen.8s vergt waarvoor de voorlopige voorzie- No. 7333 109
    • de Gemeentestem aan art. 6 EVRM ten grondslag. Dat zwaarschriftenprocedure en twee balans bereikt tussen tijdige, maar beginsel geldt binnen de nationale rechterlijke instanties te worden door- ook zorgvuldige besluitvorming. De ) rechtsorde en daarmee los van die lopen. In dat geval is in beginsel een aanpassing van de beslistermijnen - verdragsbepaling.9o Dat betekent dat totale lengte van de procedure van ten in het bijzonder bij complexe verzoe- een verzoek op grond van de WOB en hoogste vijf jaar redelijk.92 De behan- ken - wordt dan ook terecht geëvalu- het eventueel daaruit voortvloeiende deling van het bezwaar mag ten hoog- eerd. (Zie Kamerstukken II 2008/09, geschil binnen een redelijke termijn, ste één jaar, de behandeling van het 31 751, nr. 4, onder 5). Wij constate- in voorkomend geval na behandeling beroep ten hoogste twee jaar en de be- ren ook dat de WOB in de laatste ja- door een onafhankelijk en onparijdig handeling van het hoger beroep even- ren lijkt te zijn 'ontdekt' door de bur- gerecht, wordt afgedaan. Omdat het eens ten hoogste twee jaar duren, ger, wat - zo horen en merken wij in rechtszekerheidsbeginsel aan ar. 6 waarbij de zojuist besproken criteria de praktijk - de nodige aanpassingen EVRM ten grondslag ligt, wordt aan- onder omstandigheden grond kunnen in de organisatie van een bestuursor- sluiting gezocht bij de jurisprudentie zijn om de overschrjding van deze gaan vergt. Met deze bijdrage hebben van het Europese Hof voor de rechten behandelingsduur gerechtvaardigd te wij een poging gedaan zaken onder de van de Mens ('EHRM') over de uitleg achten. De redelijke termjn vangt aan aandacht te brengen waar bestuursor- van deze verdragsbepaling. Hieruit op het moment dat het bestuursorgaan ganen rekening mee dienen te houden volgt dat de vraag of de redelijke ter- het bezwaarschrft ontvangt. 93 bij het afdoen van WOB-verzoeken, mijn is overschreden, moet worden om zo de nodige aanpassingen (snel- beoordeeld aan de hand van de om- 5. Afronding ler)te kunnen maken. standigheden van het geval. Daarbij In deze bijdrage zijn we aan de hand zijn van betekenis de ingewikeld- van recente jurisprudentie ingegaan heid van de zaak, de wijze waarop de op praktische mogelijkheden, kansen 90 ABRvS 3 december 2008, nr. zaak door het bestuursorgaan en de en valkuilen aangaande verzoeken om 200704652/1. 91 EHR 27 juni 2000, nr. 30979/96, AB (i rechter is behandeld, het processuele informatie als bedoeld in de WOB. gedrag van appellant gedurende de Daarbij valt direct op dat er - simpele 92 2001, 86 (Frydlender tegen 2008, nr. verzoeken daargelaten - heel wat ABRvS 24 december Frankrijk). hele procesgang en de aard van de 200802629/1. maatregel en het daardoor getroffen komt kijken bij een zorgvuldige en 93 ABRvS 24 december 2008, nr. belang van appellant.91 In procedures tijdige afdoening van een WOB-ver- 200802629/1. Vgl. ook ABRvS 6 ja- zoals bij de WOB dienen een be- zoek. Daarbij lijkt er nog geen echte nuar 2010, nr. 200904274/1. De Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen en antid iscri m i natiebu rea us Mr. RJ.M.H. de Greef mr. drs. L.c.L. Huntjens mr. F.H.T. Theissen1 .. Op 28 juli 2009 is de Wet gemeentelijke antidiscriminatievoor- ting op aan de Staat. Die verplichting zieningen in werking getreden.2 Deze wet heeft tot doel een lan- is zowel negatief (onthoud je van dis- delijk sluitend systeem van (inter)gemeentelijke antidiscrimina- criminatie) als positief (behandel ie- tievoorzieningen tot stand te brengen. Sinds 28 januari 2010 zijn dereen gelijk). Mede onder invloed alle gemeenten verplicht een antidiscriminatievoorziening in van jurisprudentie van het Europese stand te houden. Er bestaan reeds meerdere antidiscriminatiebu- Hof van de Rechten van de Mens, reaus zowel op gemeentelijk als intergemeentelijk/regionaal werd uit de positieve verplichting ook niveau. Deze antidiscriminatiebureaus hebben soms al een lange geschiedenis, die teruggaat tot de jaren tachtig van de vorige eeuw. Voor gemeenten die nog geen (definitieve) keuze voor de vormgeving hebben gemaakt, bestaan verschilende mogelijkhe- den. Echter ook voor gemeenten en antidiscriminatiebureaus die Auteurs zijn allen werkzaam bij Beren- al langer met elkaar zaken doen kan onder omstandigheden her- schot, adviesgroep Bestuurlijk Juri- disch Organiseren, te Utrecht. Zij heb- overweging opportuun zijn. Daarbij spelen de ontstaansgeschie- ben recentelijk onderzoek gedaan voor denis, maar ook de wisselwerking tussen verschillende parijen het ministerie van Binnenlandse Zaken een grote roL. en Koninkjksrelaties naar de bestuur- lijk-juridische vormgeving van de lan- 1. Gelijke behandeling en len. Discriminatie wegens godsdienst, delijke vereniging van antidiscrimina- tiebureaus. Florian Theissen is daar- non-discriminatie levensovertuiging, politieke gezind- naast als buitenpromovendus verbon- heid, ras, geslacht of op welke andere den aan de Universiteit Leiden en houdt Art. i Gw kent aan iedereen die zich grond dan ook, is niet toegestaan. Dit zich daar bezig met een onderzoek naar in Nederland bevindt het recht toe op grondrecht op gelijke behandeling de beschermng van grondrechten. Wet van 25 juni 2009, Stb. 2009,313 gelijke behandeling in gelijke geval- legt in eerste instantie een verplich- ( 110 No. 7333