Arbeidsmarkt Monitor Okt2008

Loading...

Flash Player 9 (or above) is needed to view presentations.
We have detected that you do not have it on your computer. To install it, go here.

0 comments

Post a comment

    Post a comment
    Embed Video
    Edit your comment Cancel

    Favorites, Groups & Events

    Arbeidsmarkt Monitor Okt2008 - Presentation Transcript

    1. Arbeidsmarktmonitor Een uitgave van de Stichting Arbeidsmarkt en Opleiding in de Metalektro (A+O) Samen werkt het oktober 2008 e 1 meting 2008 werkgeverspanel Editie 2008
    2. Arbeidsmarktmonitor Samen werkt het Colofon Werkgelegenheid in de Metalektro gestegen! ●●●●● In de eerste helft van dit jaar zijn er meer werknemers ingestroomd dan uitgestroomd. De nieuwsbrief Arbeidsmarktmonitor ●●● Metalektro is een uitgave van de In deze nieuwsbrief over de Arbeidsmarktmonitor Metalektro vindt u Stichting A+O en is bestemd voor de belangrijkste resultaten van de eerste van twee metingen van het bedrijven, ondernemingsraden en werkgeverspanel in 2008. In deze nieuwsbrief wordt verslag gedaan van vakbondskader in de Metalektro, de arbeidsmarktontwikkelingen in de eerste helft van 2008 en wordt er relaties en deelnemers van de vooruitgeblikt naar een aantal belangrijke ontwikkelingen in de toekomst. Stichting A+O. De nieuwsbrief is opgesteld door het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) van de Universiteit Maastricht. Uitgave: oktober 2008 Ook voor de toekomstige metingen willen We kijken we in deze nieuwsbrief naar een Eerste meting werkgeverspanel Metalektro 2008 wij graag de deelname van bedrijven aantal actuele thema’s. Het gaat dan Redactie en productie: vergroten. Daarom zullen wij onder meer vooral om de manieren waarop bedrijven het aantal vragen verminderen. ervoor zorg dragen dat ze voldoende Stichting A+O, Researchcentrum Ook is het mogelijk de vragenlijst in stukken personeel met de juiste competenties in huis voor Onderwijs en Arbeidsmarkt in te vullen. kunnen halen en houden. We gaan in op: (ROA) van de Universiteit In deze nieuwsbrief gaan we in op de uitkomsten van de eerste meting van de Arbeidsmarktmonitor Meer deelname is winst, omdat we dan de Maastricht Metalektro in 2008. Deze meting heeft betrekking op de periode januari-juni 2008. Aan deze meting hebben ontwikkelingen en problemen in de sector Het vrijwillig vertrek van personeel: in totaal 175 bedrijven deelgenomen. Zoals gebruikelijk beginnen we deze nieuwsbrief met een aantal actuele en in de verschillende regio’s beter in kaart Hoeveel werknemers verlaten de Aan deze nieuwsbrief thema’s. Achtereenvolgens komen de volgende onderwerpen aan de orde: kunnen brengen. Deelname heeft ook metalektrobedrijven op eigen initiatief, werkte mee: andere voordelen:u krijgt na iedere meting welke factoren dragen daaraan bij • Het vrijwillig vertrek van personeel, welke factoren daaraan bijdragen en het beleid dat bedrijven een bedrijfsfoto toegestuurd, waarin uw en op welke manieren proberen bedrijven Regiecommissie Arbeidsmarkt­ voeren om vrijwillig vertrek te voorkomen. bedrijf wordt vergeleken met andere hun personeel te binden? monitor Metalektro. • Problemen bij het werven van nieuw personeel, de gevolgen van deze wervingsproblemen en hoe bedrijven in de branche. Zo kunt u zien bedrijven met deze wervingsproblemen omgaan. wat de positie van uw bedrijf is ten De wervingsinspanningen in de Metalektro: • Vergrijzing, toekomstige vervangingsproblemen en het beleid gericht op oudere werknemers. opzichte van andere metalektrobedrijven. Welke problemen ondervinden de bedrijven Fotografie: Een hoge deelname en een goede bij het werven van personeel, wat zijn de We sluiten deze nieuwsbrief af met een schets van de actuele arbeidsmarktsituatie en de verwachtingen die afstemming van het onderzoek met de Avi Goodall. gevolgen daarvan en hoe gaan bedrijven bedrijven hebben over de arbeidsmarktontwikkelingen in de tweede helft van 2008. bedrijven in de Metalektro zorgt ervoor dat met wervingsproblemen om? de Arbeidsmarktmonitor Metalektro Vormgeving: een instrument is vóór en dóór de bedrijven. De vergrijzing van het personeel: Vrijwillig vertrek van personeel Figuur 1 laat zien dat twee derde van de bedrijven De toekomstige vervangingsproblemen en G2, Utrecht. vindt dat er weinig technisch personeel vrijwillig We hopen dat deze nieuwsbrief u inspireert het beleid gericht op oudere werknemers. vertrokken is in de eerste helft van 2008. Daarnaast bij uw personeelsbeleid. beoordeelt 27% van de bedrijven het verloop als Vrijwillig vertrek kent minder extremen Deze maand wordt er ook weer een Druk: gemiddeld, terwijl 8% van de bedrijven vindt dat er dan in 2007 Quickscan gehouden. In deze scan veel technische werknemers vrijwillig vertrekken. In Drukkerij Boeijinga BV, Apeldoorn. worden bedrijven uitgenodigd om hun vergelijking tot de eerste helft van 2007 zijn de In hoeverre verlaten de technische werknemers mening te geven over een aantal percentages wat meer richting ‘het midden’ vrijwillig hun bedrijf in de Metalelektro? Net als in prikkelende stellingen. Het doel van de opgeschoven: in de eerste helft van 2007 vond 45% 2007 is aan de bedrijven gevraagd een schatting te Quickscan is om de ontwikkelingen en van de bedrijven dat er erg weinig of geen verloop maken van het vrijwillig verloop onder technische Erik Holtslag trends in de Metalektro nog beter in kaart was, in de eerste helft van 2008 is dat nog maar werknemers in vergelijking met vorig jaar. directeur te kunnen brengen. 33% van de bedrijven. Aan de andere kant vond 14% van de bedrijven dat er in de eerste 6 maanden van 2007 veel verloop was onder de technische 27% 32% 33% 8% werknemers; in de eerste helft van 2008 was dat slechts 8%. Net als vorig jaar vindt geen van de bedrijven dat er tijdens de eerste 6 maanden van Veel 2008 sprake is geweest van erg veel vrijwillig verloop onder de technici. Gemiddeld ●●●●●●●●● Weinig ●●●●●●●●●●●●● Erg weinig of geen ●●●●●●●●●●●●●●● ●●●●●● ●●●●● ●●●●●●●●●●●●●●●●●●●● Figuur 1: Vrijwillig vertrek van technisch personeel in 2008 ●●●● ●●●●●●●●●●●●●●●●●● (% bedrijven) Bron: ROA/Werkgeverspanel Metalektro meting 1, 2008 2 Arbeidsmarktmonitor Arbeidsmarktmonitor 3
    3. bereiken door het bieden van goede secundaire Ontevredenheid met het salaris arbeidsvoorwaarden, een concurrerend salaris en/of het stimuleren van functieroulatie en/of brede Onvrede met de huidige baan inzetbaarheid. Een derde van de bedrijven probeert Onvoldoende loopbaanperspectief door het bieden van een goed loopbaanperspectief de Moeilijkheden om werk en privé goed met band tussen werknemer en bedrijf te versterken. elkaar te kunnen combineren Mogelijkheden scheppen om werk en privé goed te ●●●●● Onvoldoende inhoudelijk interessant werk combineren (20%) of in deeltijd te werken (12%) Onvoldoende mogelijkheden voor worden het minst vaak als bindmiddel gebruikt. functieroulatie en/of brede inzetbaarheid ●●●●●●● Ontevredenheid met secundaire arbeidsvoorwaarden Ten opzichte van vorig jaar is de rangorde van de gebruikte maatregelen weinig veranderd: zorgen Te weinig mogelijkheden voor deeltijdwerk voor goede opleidingsmogelijkheden en zorgen voor Te weinig mogelijkheden voor opleiding en ontwikkeling tevreden werknemers zijn van positie gewisseld. Wervingsinspanningen in Opvallend is dat ten opzichte van 2007 meer bedrijven interessant werk, goede secundaire arbeidsvoorwaarden 0 5 10 15 20 25 30 35 aandacht zijn gaan besteden aan het bieden van en het bieden van een concurrerend salaris worden Figuur 2: Belangrijkste redenen voor vrijwillig vertrek van technisch de Metalektro personeel naar andere bedrijven bij bedrijven waar vrijwillig vertrek goede ontwikkelings­ en opleidingsmogelijkheden, minder vaak toegepast om vrijwillig vertrek te een rol speelt (% bedrijven) functieroulatie en/of brede inzetbaarheid en het bieden voorkomen. In de eerste 6 maanden van 2007 Bron: ROA/Werkgeverspanel Metalektro meting 1, 2008 van een goed loopbaanperspectief. In de nieuwsbrief probeerde nog 55% van de bedrijven vrijwillig van september 2007 is namelijk aangegeven dat de vertrek te voorkomen door een concurrerend salaris Nog steeds aanwezige wervingsproblemen aandacht van bedrijven voor het bieden van een Ontevredenheid over salaris, baan of te bieden, in 2008 is dit gedaald naar 45% van de hebben minder negatieve effecten goed loopbaanperspectief achterbleef bij hoe vaak dit loopbaanperspectief nog steeds belangrijkste bedrijven. In figuur 2 hebben we echter gezien dat als reden van vertrek werd genoemd. In de eerste vertrekredenen ontevredenheid met het salaris de belangrijkste Zoals figuur 4 laat zien is de arbeidsmarkt voor helft van 2007 noemde immers 27% van de bedrijven vertrekreden is voor technici en dat deze reden ook technisch personeel nog steeds krap: 46% van de onvoldoende loopbaanperspectief als reden van Waarom vertrekt technisch personeel vrijwillig uit een door meer bedrijven is genoemd dan vorig jaar. bedrijven geeft aan veel of erg veel problemen te vrijwillig vertrek, terwijl slechts 21% van de bedrijven Metalektrobedrijf? Deze vraag is beantwoord door de Het lijkt dus van belang dat bedrijven ook voldoende hebben met het vinden van technici. Daarnaast het bieden van een goed loopbaanperspectief als een bedrijven die in de eerste helft van 2008 vrijwillig aandacht blijven schenken aan het bieden van een beoordeelt 31% van de bedrijven hun problemen bij manier zag om vrijwillig vertrek te voorkomen. Nu verloop hebben gekend. Volgens een derde van deze concurrerend salaris indien zij vrijwillig vertrek van het vinden van technisch personeel als gemiddeld. noemt nog slechts 21% van de bedrijven het bedrijven is ontevredenheid met het salaris de hun technische werknemers willen voorkomen. Slechts 23% van de bedrijven heeft weinig tot geen ontbreken van een goed loopbaanperspectief als belangrijkste reden voor vrijwillig vertrek. Figuur 2 wervingsproblemen. Deze percentages zijn vrijwel reden voor vrijwillig vertrek en probeert maar liefst laat daarnaast zien dat onvrede met de huidige baan gelijk aan die in de eerste helft van vorig jaar. De • Twee derde van de bedrijven heeft weinig te 34% van de bedrijven vrijwillig vertrek te voorkomen (25%) en onvoldoende loopbaanperspectief (21%) enige opvallende verschuiving ten opzichte van 2007 maken met vrijwillig vertrek van technisch door een goed loopbaanperspectief te bieden. ook zwaarwegende redenen zijn voor vertrek. 14% van is dat het percentage bedrijven dat zegt geen personeel naar andere bedrijven. de bedrijven geeft aan dat vertrokken medewerkers wervingsproblemen te hebben is gedaald. We kunnen dus concluderen dat bedrijven zich meer hun werk en privéleven onvoldoende konden zijn gaan richten op het aanbieden van goede combineren. Volgens 12% van de bedrijven in de De wervingsproblemen in de Metalektro nemen dus • Een derde van de bedrijven wijt vrijwillig ontwikkelings­ en opleidingsmogelijkheden, functie­ Metalektro vonden vrijwillig vertrekkende medewerkers nog altijd niet af. Deze wervingsproblemen doen zich vertrek aan ontevredenheid met het salaris roulatie en/of brede inzetbaarheid en op het bieden het werk inhoudelijk niet interessant genoeg en zijn vooral voor bij het vinden van personeel voor en ruim 20% denkt dat technisch personeel van een goed loopbaanperspectief als maatregelen daarom vertrokken. Gebrek aan functieroulatie en/of uitvoerende en ondersteunende technische functies. vertrekt uit onvrede met de baan of om het personeel aan zich te binden en zo vrijwillig Respectievelijk 80% en 46% van de bedrijven geeft brede inzetbaarheid, secundaire arbeidsvoorwaarden, onvoldoende loopbaanperspectief. vertrek te voorkomen. Het is daarom niet verwonderlijk aan problemen te ondervinden bij het zoeken naar deeltijdwerk, en opleiding en ontwikkeling speelt dat in de eerste helft van 2008 aan andere aspecten personeel voor deze functies. De wervingsproblemen volgens de bedrijven zelden een rol van betekenis bij wat minder aandacht is besteed in vergelijking met zijn volgens de Metalektrobedrijven op dit moment het vrijwillig vertrek van technisch personeel uit hun • Twee derde van de bedrijven probeert dezelfde periode in 2007. Vooral inhoudelijk vooral te wijten aan het geringe aanbod van bedrijf. Sommige bedrijven geven aan dat technici personeel aan boord te houden door te (geschikt) personeel vanuit de markt en de vertrekken omdat ze toe zijn aan een nieuwe zorgen voor goede ontwikkelings- en opleidingen. Het ontbreekt vooral aan sollicitanten uitdaging. Opvallend is dat, in vergelijking met vorig opleidingsmogelijkheden en door te zorgen met de juiste competenties: 54% van de bedrijven jaar, een hoger percentage van de bedrijven voor tevreden medewerkers. noemt dit als de belangrijkste reden voor het niet ontevredenheid met het salaris en moeilijkheden met kunnen vervullen van hun vacatures. Voor de de combinatie werk­privé als vertrekreden noemen. Zorgen voor goede ontwikkelings- • Ongeveer de helft van de bedrijven en opleidingsmogelijkheden probeert vrijwillig vertrek van werknemers Zorgen voor tevreden werknemers Binden en boeien van technici door te voorkomen door hun werk inhoudelijk Figuur 4: Ernst van problemen bij het vinden van technisch personeel ontwikkeling en opleiding, tevredenheid Zorgen voor inhoudelijk interessant werk (% bedrijven) interessant te maken. en interessant werk Bron: ROA/Werkgeverspanel Metalektro meting 1, 2008 Een concurrerend salaris bieden Goede secundaire De Metalektrobedrijven nemen diverse maatregelen • Bedrijven hebben nu meer aandacht voor het arbeidsvoorwaarden bieden 31% 8% 8% 7% 12% 34% Erg veel problemen om de binding tussen de werknemers en het bedrijf bieden van goede ontwikkelings- en opleidings- Functieroulatie en/of brede inzetbaarheid stimuleren te versterken en zo vrijwillig verloop te voorkomen. mogelijkheden en een goed loopbaanperspectief Veel problemen Een goed loopbaanperspectief bieden Uit figuur 3 blijkt dat de meerderheid van de dan vorig jaar. De aandacht voor het bieden Gemiddeld problemen Mogelijkheden scheppen om ervoor bedrijven (70%) voor goede ontwikkelings­ en van een concurrerend salaris en inhoudelijk te zorgen dat werknemers werk en privé goed kunnen combineren opleidingsmogelijkheden zorgt en haar werknemers interessant werk om vrijwillig vertrek van een Weinig problemen Deeltijdwerk mogelijk maken tevreden probeert te houden (66%). De helft van de werknemer te voorkomen lijkt daarentegen Erg weinig problemen 0 10 20 30 40 50 60 70 80 bedrijven probeert te zorgen voor inhoudelijk enigszins te verslappen. Figuur 3: Maatregelen ter voorkoming van het vrijwillig vertrek interessant werk om op die manier hun werknemers Geen problemen van technisch personeel naar andere bedrijven (% bedrijven) aan zich te binden. Ruim 40% probeert hetzelfde te Bron: ROA/Werkgeverspanel Metalektro meting 1, 2008 4 Arbeidsmarktmonitor Arbeidsmarktmonitor 5
    4. moeilijk vervulbare vacatures. Het is mogelijk dat komende vijf jaar verwachten bedrijven dat vooral 100% bedrijven deze maatregelen ondanks hun beperkte een tekort aan aanbod vanuit de opleidingen en een 90% Weinig of 80% effectiviteit toch nemen, eenvoudigweg omdat deze tekort aan aanbod van sollicitanten met de juiste niet effectief 70% Enigszins acties snel uit te voeren zijn en op korte termijn enig competenties en werkervaring er voor zullen zorgen 60% effectief 50% soelaas bieden. dat vacatures moeilijk kunnen worden vervuld. Zeer effectief 40% 30% 20% Het uitbesteden van werk wordt daarentegen wel als Het niet kunnen vinden van geschikt personeel 10% een effectieve maatregel ervaren: van de bedrijven waardoor vacatures onvervuld blijven heeft ingrijpende 0% Overwerk Flexibel inzetten van huidige werknemers Omscholen of bijscholen van huidige werknemers Uitbesteden van werk (binnenland) Organisatie van het werk aanpassen Uitbesteden van werk (buitenland) Automatiseren Productie beperken die bij moeilijk vervulbare vacatures hun werk gevolgen. Driekwart van de bedrijven zegt dat de uitbesteden in Nederland (44%) vindt de helft dit werkdruk in hun bedrijf is toegenomen. Hogere een zeer effectieve maatregel; de andere bedrijven wervings­ of opleidingskosten worden door meer vinden de maatregel enigszins effectief. Van de bedrijven genoemd dan vorig jaar. Een derde van de bedrijven die bij moeilijk vervulbare vacatures hun bedrijven moet als gevolg van het tekort aan geschikt Figuur 5: Interne maatregelen om met moeilijk vervulbare vacatures werk aan het buitenland uitbesteden (24%), vindt personeel werk laten liggen of mist deadlines terwijl om te gaan en effectiviteit daarvan (% bedrijven) Bron: ROA/Werkgeverspanel Metalektro meting 1, 2008 zelfs 64% dat dit een zeer effectieve maatregel is en een kwart van hen zijn levertijden heeft moeten nog eens 32% vindt de maatregel enigszins effectief. verlengen. Het innoverend vermogen van de Verrassend genoeg zijn beide maatregelen echter bedrijven heeft te lijden onder de personeelskrapte: minder populair dan vorig jaar: in 2007 besteedde Overwerk en flexibele inzet medewerkers 24% van de bedrijven zegt minder te kunnen nog 51% van de bedrijven hun werk in Nederland uit worden veel gebruikt maar zijn niet het innoveren door het gebrek aan personeel. De en dat is nu gedaald naar 44%. Bovendien besteedde meest effectief wervingsproblemen leiden bij een aantal bedrijven 28% van de bedrijven in 2007 hun werk aan het tot vermindering van de kwaliteit van de productie buitenland uit en dat doet nu nog 24% van de bedrijven. De aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt, waardoor (10%), verlies aan orders (8%) en een slechtere Verder past een derde van de bedrijven de eigen vooral vacatures voor uitvoerend en ondersteunend concurrentiepositie (7%). Meer bedrijven constateren organisatie aan. Driekwart van deze bedrijven vindt technisch personeel onvervuld blijven, heeft bedrijven hogere wervings­ en opleidingskosten dan in het dit een enigszins effectieve maatregel. Tevredener aangezet tot het doorvoeren van diverse interne voorgaande jaar: bij de helft van de bedrijven nemen zijn de bedrijven die bij moeilijk vervulbare vacatures maatregelen. Helaas is niet elke maatregel even deze kosten toe door het personeelstekort. verder gaan automatiseren: 1 op de 6 bedrijven doet effectief. Uit figuur 5 blijkt dat overwerk en het dit en bijna de helft van deze bedrijven vindt het een flexibel inzetten van de huidige werknemers het Opmerkelijk is dat ten opzichte van vorig jaar de zeer effectieve maatregel. meest gebruikt worden: 67% van de bedrijven gebruikt gevolgen van onvervulde vacatures door minder deze maatregelen. Echter, slechts een derde van bedrijven worden genoemd. Een uitzondering hierop Naast interne maatregelen passen bedrijven ook hun deze bedrijven vindt deze maatregelen zeer effectief. vormen de wervingskosten die in de eerste helft van werving en selectie aan om met moeilijk vervulbare Ook het omscholen of bijscholen van werknemers die 2008 door meer bedrijven werden genoemd dan in vacatures om te gaan. In figuur 6 zien we dat 80% al bij het bedrijf in dienst zijn is niet zo effectief als je 2007. Het is opmerkelijk dat bijna alle gevolgen van van de bedrijven de hulp inroept van een uitzendbureau op grond van het vele gebruik zou verwachten. 59% onvervulde vacatures door minder bedrijven genoemd of commercieel wervingsbureau om een vacature van de bedrijven gaat bij moeilijk vervulbare worden, omdat we in figuur 4 hebben gezien dat de ingevuld te krijgen. 70% van deze bedrijven vindt vacatures zijn medewerkers om­ of bijscholen, maar bedrijven nog evenveel wervingsproblemen hebben deze aanpassing (enigszins) effectief. Ruim de helft slechts een derde van deze bedrijven vindt dit een als vorig jaar in dezelfde periode. Het lijkt er echter neemt bij moeilijk vervulbare vacatures personeel zeer effectieve maatregel. Daarom is het des te op dat de diversiteit van de problematiek afneemt. aan met minder ervaring, wat door drie op de vier opmerkelijker dat in vergelijking met de eerste helft bedrijven als enigszins effectief wordt beoordeeld. van 2007 meer bedrijven bij moeilijk vervulbare Dit wordt mogelijk veroorzaakt door een of meerdere Iets meer dan een derde trekt bij moeilijk vervulbare vacatures gebruik is gaan maken van de flexibele aanpassingen in de interne organisatie die de vacatures werknemers aan met een lagere of een inzet van de medewerkers: daarbij gaat het om een bedrijven hebben doorgevoerd. De volgende figuur andere opleiding dan aanvankelijk voor de vacature toename van 43% naar 67% van de bedrijven met gaat op deze interne aanpassingen in. werd gevraagd. Van deze bedrijven vindt 78% deze aanpassingen enigszins effectief. Opvallend is dat, hoewel de vier eerdergenoemde aanpassingen niet Figuur 6: Aanpassingen in werving en selectie om met moeilijk vervulbare vacatures om te gaan en effectiviteit daarvan (% bedrijven) Bron: ROA/Werkgeverspanel Metalektro meting 1, 2008 als zeer effectief gezien worden, ze allemaal in 2008 vaker worden toegepast dan in 2007. ●●●●●●● 90% Net als vorig jaar benadert 36% van de bedrijven 80% Weinig of bij moeilijk vervulbare vacatures scholieren actiever 70% niet effectief 60% dan voorheen. Over deze aanpassing is men iets Enigszins effectief ●●●●● 50% tevredener dan over de eerdergenoemde aanpassingen: 40% Zeer effectief ruim een kwart van de gebruikers vindt deze aanpak 30% zeer effectief en de helft noemt de aanpassing 20% enigszins effectief. Daarnaast heeft een deel hun 10% hoop op het buitenland gevestigd: 31% van de 0% bedrijven werft in het buitenland en dat is beduidend uitzendbureaus of andere commerciële Aantrekken van mensen lager opgeleiden Actiever benaderen anders opgeleiden (andere richting) hoger salaris arbeidsmarktcommunicatie Actiever benaderen Inschakelen wervingbureaus van scholieren Aantrekken van (lager niveau) Aantrekken van Werven in het buitenland Bieden van goede met minder ervaring loopbaanperspectieven Bieden van Inschakelen CWI (arbeidsbureau) van personeel Bieden van betere, arbeidsvoorwaarden Collegiaal inlenen Inschakelen bureau voor Competentiegericht werven CAO overstijgende van gedeeltelijk arbeidsongeschikten meer dan in de eerste helft van vorig jaar (21%). Ruim een kwart van deze bedrijven beoordeelt deze werving als zeer effectief en nog eens 46% vindt deze manier van werven enigszins effectief. De overige aanpassingen worden over het algemeen als hooguit ‘enigszins effectief’ beoordeeld, uitgezonderd 6 Arbeidsmarktmonitor Arbeidsmarktmonitor 7
    5. Vergrijzing, toekomstige 100% het collegiaal inlenen van personeel en het bieden 90% vervangingsproblemen en van betere CAO overstijgende arbeidsvoorwaarden. 80% Beide maatregelen worden door ruim 20% van de In de toekomst 70% gebruikers als zeer effectief ervaren. beleid voor 45-plussers 60% Momenteel 50% 40% • Nog steeds heeft bijna de helft van de 30% Relatief hoge verwachte uitstroom bedrijven grote problemen bij het werven 20% van technisch personeel van nieuwe medewerkers. Deze problemen 10% zijn het grootst bij het vinden van personeel 0% Vergrijzing is een steeds belangrijker probleem binnen voor uitvoerende en ondersteunende werknemers aannemen aannemen en opleiden van de werknemers Oudere werknemers stimuleren om langer Mensen die al met productie naar het Nieuwe werkenemers Nieuwe, goed opgeleide Het huidige personeel om- of bijscholen Relaties met Schoolverlaters aannemen De werkenemers arbeidsbesparende breder inzetbaar maken door taakroulatie van het bedrijf als het onderwijsveld intensiveren werkgever vergroten Tijdelijk extra personeel werven Gebruik maken van technologie Carrièreplanning stimuleren door te werken pensioen zijn tijdelijk terughalen (Een gedeelte van) de Meer personeel werven in het buitenland buitenland verplaatsen (Een gedeelte van) de productie binnen Nederland verplaatsen De aantrekkelijkheid de Metalektro. Meer dan een vijfde van het personeel technische functies. van de bedrijven in de Metalektro is 50 jaar of ouder. Verwachten de bedrijven hierdoor de komende jaren • Door deze wervingsproblemen neemt bij een hoge personeelsuitstroom? In figuur 7 wordt het driekwart van de bedrijven de werkdruk door de bedrijven verwachte percentage werknemers toe en maakt de helft extra wervings- of weergegeven dat binnen vijf jaar met pensioen gaat. opleidingskosten. In de komende vijf jaar zullen er vooral veel Figuur 8: Percentage bedrijven dat maatregelen neemt om vervangingsproblemen voor te zijn Bron: ROA/Werkgeverspanel Metalektro meting 1, 2008 • Een kwart zegt minder te innoveren doordat uitvoerende technici en technisch opgeleide vacatures niet opgevuld kunnen worden. verkopers uitstromen. Bijna 9% van de uitvoerende toekomstige vervangingsproblemen voor te zijn door verwacht vervangingsproblemen voor de technici blijkt binnen vijf jaar met pensioen te gaan. de aantrekkelijkheid van het bedrijf als werkgever te leidinggevende en ondersteunende technische Hetzelfde geldt voor ruim 6% van de technisch • Twee derde zet personeel flexibel in en laat vergroten, door tijdelijk extra personeel te werven, functies. De meeste problemen worden er verwacht opgeleide verkopers in de Metalektro. Bijna 1 op de personeel overwerken als gevolg van het door gebruik te maken van arbeidsbesparende bij het vervangen van technisch opgeleide verkopers: 20 leidinggevende technici gaat binnen vijf jaar met personeelstekort, hoewel de effectiviteit van maar liefst 94% van de bedrijven verwacht problemen pensioen, terwijl van het personeel in de technologie, door carrièreplanning van werknemers te deze maatregelen beperkt is. te krijgen deze medewerkers te vervangen. ondersteunende technische functies een kleine 4% stimuleren, of door oudere werknemers te stimuleren Meer dan de helft hiervan denkt zelfs met ernstige de Metalektro binnen vijf jaar definitief verlaat. Van om langer door te werken. Slechts een klein deel van • Ook proberen bedrijven door scholing van vervangingsproblemen te kampen te krijgen. Voor de de niet­technische medewerkers stroomt een relatief de bedrijven haalt mensen die al met pensioen zijn het personeel en door een deel van het werk niet­technische functies verwacht ongeveer zes op klein deel binnen vijf jaar uit: bijna 3% van de tijdelijk terug, werft personeel in het buitenland, of uit te besteden aan binnen- en buitenlandse de tien bedrijven vervangingsproblemen te krijgen. medewerkers in ondersteunende niet­technische gaat een deel van de productie binnen Nederland of bedrijven de personeelstekorten het hoofd Het grootste deel hiervan denkt echter slechts functies en nog geen 2% van de niet­technische naar het buitenland verplaatsen. Als we terugkijken te bieden. ‘matige problemen’ met de vervanging van deze leidinggevenden gaat binnen vijf jaar met pensioen. naar 2007 dan valt op dat het om­ of bijscholen van mensen te krijgen. personeel in 2008 vaker toegepast wordt dan in • 80% van de bedrijven schakelt een Leidt deze uitstroom ook tot vervangingsproblemen? 2007. In 2007 had een derde van de bedrijven al wel uitzendbureau of een ander commercieel Veel bedrijven nemen nu al maatregelen om Het blijkt dat bedrijven, zoals te verwachten valt, de plannen om deze maatregel in de toekomst toe te wervingsbureau in om moeilijk vervulbare toekomstige vervangingsproblemen te meeste vervangingsproblemen hebben bij de functies passen. Blijkbaar heeft een deel van deze bedrijven vacatures ingevuld te krijgen. voorkomen waar relatief de meeste medewerkers uitstromen. deze voornemens in 2008 al gerealiseerd. Bijna 80% van bedrijven verwacht vervangingsproblemen Daarentegen zijn er in 2008 minder bedrijven die om • Ruim de helft van de bedrijven met Aangezien verreweg de meeste bedrijven in de voor uitvoerende technische functies; de helft van toekomstige vervangingsproblemen op te kunnen wervingsproblemen trekt mensen met minder Metalektro vervangingsproblemen verwachten door deze bedrijven verwacht zelfs veel problemen. vangen hun relaties met het onderwijsveld ervaring aan dan men aanvankelijk wilde. de uitstroom van medewerkers die met pensioen gaan, Ongeveer 87% van de bedrijven in de Metalektro intensiveren. Ook zijn er nu minder bedrijven die is het de vraag welke maatregelen zij treffen om tijdelijk extra personeel werven. deze toekomstige problemen voor te zijn. Figuur 8 geeft weer in hoeverre bepaalde maatregelen Met het oog op toekomstige tekorten is het van groot Figuur 7: Percentage werknemers dat binnen vijf jaar met pensioen gaat worden ingezet om toekomstige vervangingsproblemen belang om oudere medewerkers zo lang mogelijk voor de Bron: ROA/Werkgeverspanel Metalektro meting 1, 2008 te voorkomen. Metalektro te behouden. In hoeverre proberen de bedrijven in de Metalektro nu hun oudere werknemers Ruim 8 van de 10 Metalektrobedrijven probeert te stimuleren om langer gemotiveerd, gezond en Uitvoerende technische functies toekomstige vervangingsproblemen voor te zijn door productief aan de slag te blijven? Uit de Arbeids­ nu al nieuwe werknemers aan te nemen en op te marktmonitor Metalektro blijkt dat de helft van de Leidinggevende technische functies leiden. Nog eens 10% zegt dit in de toekomst te bedrijven reeds oudere werknemers inzet in functies gaan doen. Ongeveer twee derde neemt nu al waarbij de overdracht van kennis aan jongere nieuwe, goed opgeleide werknemers aan, terwijl 5% werknemers centraal staat. Gezien de verwachte Technisch opgeleide verkopers dit in de toekomst gaat doen. Andere veel toegepaste problemen door het uitstromen van oudere maatregelen zijn het om­ of bijscholen van het werknemers, is het opmerkelijk dat er nog door Ondersteunende technische functies huidige personeel, het intensiveren van de relaties relatief weinig bedrijven bijzondere aandacht aan met het onderwijsveld, het aantrekken van deze werknemers wordt besteed. Zo biedt 1 op de 4 schoolverlaters en het breder inzetbaar maken van bedrijven mogelijkheden tot (gedeeltelijk) ander werk en Leidinggevende niet-technische functies werknemers door taakroulatie. 52 tot 64% van de gebruikt ongeveer 20% van de bedrijven bedrijven past deze maatregelen nu toe, terwijl loopbaangesprekken, taakroulatie of het aanbieden Ondersteunende niet-technische functies 10 tot 20% deze maatregelen in de toekomst zegt te van extra opleidingsmogelijkheden om speciale gaan toepassen. Tussen de 30 en 45% denkt aandacht aan hun oudere werknemers te besteden. 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 8 Arbeidsmarktmonitor Arbeidsmarktmonitor 9
    6. uitvoerende technici. Er vertrokken ongeveer 2.200 80% 2400 uitvoerende technici bij de bedrijven in de Metalektro. 70% 2100 Bij een derde vertrokken er werknemers uit % met uitstroom 60% 1800 ondersteunende technische en niet­technische 50% 1500 Aantal functies. Uit deze functies vertrokken respectievelijk 40% 1200 30% 900 670 en 880 werknemers. 20% van de bedrijven 20% 600 zagen leidinggevende technici uitstromen (340), 10% 300 terwijl 12% van de bedrijven bij elkaar 200 niet­ 0% 0 Uitvoerende technische functies Leidinggevende technische functies Technisch opgeleide verkopers Ondersteunende technische functies Leidinggevende niet-technische Ondersteunende functies niet-technische functies technische leidinggevenden zagen vertrekken. Een kwart van de bedrijven had te maken met uitstroom van technisch opgeleide verkopers. Het gaat hier om ongeveer 370 werknemers. Figuur 9: Uitstroom van personeel per functiecategorie, in percentage Instroom nieuwe medewerkers opnieuw bedrijven (linker as) en totaal aantal werknemers (rechter as) Bron: ROA/Werkgeverspanel Metalektro meting 1, 2008 fors gestegen In figuur 10 wordt ook de instroom van personeel per functiecategorie weergegeven. In totaal stroomden 80% 4000 er bij de Metalektrobedrijven in de eerste helft van 70% 3500 % met uitstroom 60% 3000 2008 ongeveer 6.900 werknemers in. Dit is ruim meer 50% 2500 Aantal dan de 5.900 nieuwe werknemers in de eerste helft 40% 2000 van 2007 en veel meer ten opzichte van de 3.700 nieuwe 30% 1500 20% 1000 werknemers in de tweede helft van 2007. 10% 500 Ruim driekwart van de bedrijven uit de Metalektro 0% 0 nam in de eerste helft van 2008 nieuwe uitvoerende Uitvoerende technische functies Leidinggevende technische functies Technisch opgeleide verkopers Ondersteunende technische functies Leidinggevende niet-technische Ondersteunende functies niet-technische functies technici in dienst. In totaal namen zij ongeveer 3.600 nieuwe werknemers aan. Ruim de helft van de bedrijven nam nieuwe werknemers in dienst voor ondersteunende technische functies. Het ging in het totaal om Figuur 10: Instroom van personeel per functiecategorie, in percentage ruim 1.300 werknemers. Vier op de tien bedrijven bedrijven (linker as) en totaal aantal werknemers (rechter as) verwelkomden nieuwe medewerkers voor Bron: ROA/Werkgeverspanel Metalektro meting 1, 2008 ondersteunende niet­technische functies, in totaal Arbeidsmarktsituatie ongeveer 950. Ongeveer een vijfde van de bedrijven • Bijna 9% van de uitvoerende technici en bijna namen nieuwe technisch opgeleide verkopers, 4% van de ondersteunende technici zal binnen technische en niet­technische leidinggevenden aan. vijf jaar met pensioen gaan. Zij namen in totaal zo’n 230 tot 430 werknemers aan Werkgelegenheid stijgt weer in de Metalektro voor deze drie functiecategorieën. • Voor de technische functies verwacht 30 tot In het laatste deel van deze nieuwsbrief bekijken we 50% van de bedrijven veel vervangings- Stijging aantal vacatures zet door de toestand op de arbeidsmarkt in de Metalektro. problemen als de huidige technici met pensioen Net als vorig jaar is de totale werkgelegenheid in de gaan. Er zijn maar weinig bedrijven die verwachten Het aantal openstaande vacatures in de Metalektro Metalektro gestegen. In de eerste zes maanden van geen vervangingsproblemen te krijgen. 2008 was de personeelsinstroom ruim 2.200 hoger blijkt steeds hoger te worden. Dit wordt deels veroorzaakt dan de personeelsuitstroom. door de stijging in de uitstroom. In figuur 11 wordt de • Bijna ieder bedrijf probeert vervangings­ ontwikkeling van het aantal openstaande vacatures problemen op te vangen door nieuwe Uitstroom van personeel gestegen ten opzichte tussen 2002 en de eerste helft van 2008 weergegeven. werknemers zelf op te leiden. van vorig jaar In juni 2008 waren er veruit de meeste openstaande • Ook door het aannemen van goed opgeleide In figuur 9 wordt de uitstroom van personeel per vacatures in de Metalektro sinds deze gemeten nieuwe werknemers, het om- of bijscholen functiecategorie weergegeven. We maken hierbij worden in de Arbeidsmarktmonitor. De bedrijven in van het huidige personeel en het intensiveren onderscheid tussen het percentage bedrijven dat de Metalektro hadden in totaal maar liefst 6.300 van de relaties met het onderwijsveld personeel zag vertrekken en het aantal vertrokken openstaande vacatures. Dit is ruim 1.200 meer dan proberen veel bedrijven toekomstige werknemers. In totaal vertrokken er in de eerste een jaar eerder, en zelfs 1.600 meer dan een half vervangingsproblemen voor te zijn. helft van 2008 bijna 4.700 werknemers bij hun jaar geleden. Het grootste deel van de openstaande bedrijf. Dit is zo’n 300 werknemers meer dan in de vacatures bestaat uit uitvoerende technici (3.600) en • De helft van de bedrijven laat oudere eerste helft van 2007, en zelfs 2.000 werknemers ondersteunende technici (970). Respectievelijk twee werknemers werk doen waarbij de meer dan in de tweede helft van 2007. derde en bijna de helft van de bedrijven had overdracht van kennis aan jongere openstaande vacatures voor deze functies. Wat werknemers centraal staat. Ongeveer driekwart van alle bedrijven had in de betreft de overige functiecategorieën zijn er voor de eerste helft van 2008 te maken met uitstroom van leidinggevende technische functies, de technische • Slechts een minderheid van de bedrijven opgeleide verkopers, en de ondersteunende niet­ besteedt op een andere manier bijzondere technische functies elk ongeveer 500 openstaande aandacht aan werknemers van 45 jaar en ouder. ●●●●●● vacatures. Ten slotte zijn er 200 openstaande ●●●●●●●●● vacatures voor niet­technische leidinggevenden. ●●●●●●●●●●●● ●●●●●●●●●●●●●●●●●●●● ●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●● 10 Arbeidsmarktmonitor Arbeidsmarktmonitor 11 ●●●●●●●●●●●●●●
    7. bedrijven minder werkgelegenheid voor uitvoerende De goede conjuncturele toestand in de Metalektro technici, en heeft 11% minder arbeidsplaatsen voor leidt dus duidelijk tot meer vacatures. Een nadeel ondersteunende niet­technische functies nodig. hiervan is het feit dat veel bedrijven moeite hebben Respectievelijk 8% en 9% heeft te kampen met om hun vacatures te vervullen. Vooral voor het krimpende werkgelegenheid voor ondersteunende vervullen van vacatures voor technische functies technische functies en leidinggevende niet­technische ondervinden bedrijven vaak problemen: 43% van de functies. 6% heeft minder behoefte aan leidinggevende vacatures staan tussen de 0 en de 3 maanden open. technische functies, terwijl dit voor technisch Blijkbaar staan bijna 6 op de 10 vacatures langer opgeleide verkopers voor slechts 2% van de bedrijven open dan drie maanden. Hiervan staat iets meer dan geldt. Ten opzichte van 2007 is er minder krimpende de helft drie tot zes maanden open. 21% van de werkgelegenheid dan een jaar geleden, maar wel vacatures staat zes tot twaalf maanden open, terwijl meer dan zes maanden geleden. nog 5% langer dan een jaar openstaat. Weer positieve verwachtingen voor het Als oorzaken voor de vacatures voor technische komend half jaar functies noemt 65% van de bedrijven in de Metalektro groei in het bedrijf en/of toename in de hoeveelheid Ten slotte staan we stil bij de verwachte arbeidsmarkt­ werk. Iets meer dan de helft noemt het vrijwillig ontwikkelingen voor het komend half jaar. vertrek van personeel als oorzaak, en het met pensioen Meer dan zeven van de tien bedrijven verwacht dat de gaan van werknemers is voor 47% van de bedrijven personeelsuitstroom gelijk zal blijven in de tweede een oorzaak van het ontstaan van de vacatures voor helft van 2008. 16% verwacht een toename in de technische functies. Interne mobiliteit en (langdurige) uitstroom, terwijl 12% een afname verwacht. ziekte van werknemers wordt slechts door een ●●●● minderheid van de bedrijven als oorzaak voor de Ten aanzien van de instroom van nieuwe medewerkers openstaande vacatures aangeduid. verwacht bijna de helft van alle bedrijven een toename. ●●●●● Nog eens ruim 40% verwacht dat de nieuwe instroom Toch nog werkgelegenheidskrimp gelijk zal blijven en slechts 12% denkt met een ●●●●●●●● afname te maken te krijgen in het komend half jaar. In deze periode van krapte op de arbeidsmarkt binnen de Metalektro heeft er groei in de werkgelegenheid Bijna de helft van de bedrijven verwacht in de tweede plaatsgevonden. Zijn er desondanks toch nog bedrijven helft van 2008 geen verandering in werkgelegenheid. met krimpende werkgelegenheid? 44% verwacht voor de komende zes maanden een Zoals gezegd, heeft de Metalektro in de eerste helft van Uit de arbeidsmarktmonitor blijkt dat er wel degelijk 100% groei in de werkgelegenheid. Slechts 7% verwacht 2008 de meeste openstaande vacatures sinds het nog krimpende werkgelegenheid voorkomt bij 90% een werkgelegenheidskrimp. begin van de Arbeidsmarktmonitor. Toch denkt bedrijven in de Metalektro. Zo heeft 13% van de 80% Zal afnemen 70% ongeveer een derde van de bedrijven dat zij in de Zal gelijkblijven 60% ●●●●●●●●● komende zes maanden nog meer openstaande 50% Zal toenemen 40% vacatures zullen hebben. Ruim de helft verwacht dat ●●●●●●●●●●●● 30% het aantal vacatures gelijk blijft, terwijl maar 14% ●●●●●●●●●●●●●●●●● 20% Figuur 11: Ontwikkeling aantal openstaande vacatures, januari 2002 ­ juni 2008 10% een afname in hun aantal openstaande vacatures ●●●●●●●●●●●●●●●● Bron: ROA/Werkgeverspanel Metalektro 2002­2008 0% verwacht. De uitstroom De instroom De totale werkgelegenheid Het aantal vacatures 7000 Over het algemeen wijken de verwachtingen voor het komend half jaar weinig af van de verwachtingen die men in 2007 voor dezelfde periode had. Ook ten opzichte 6000 Figuur 12: Instroom van personeel per functiecategorie, in percentage van de verwachtingen voor de afgelopen periode zijn bedrijven (linker as) en totaal aantal werknemers (rechter as) er weinig veranderde opvattingen onder de bedrijven. Bron: ROA/Werkgeverspanel Metalektro meting 1, 2008 5000 • In de eerste helft van 2008 is de totale werkgelegenheid in de Metalektro met ruim 2.200 arbeidsplaatsen toegenomen. 4000 • Zowel de uitstroom als de instroom van personeel is in de eerste helft van 2008 toegenomen; 3000 de instroom steeg echter sterker dan de uitstroom. • In juni 2008 hadden de bedrijven in de Metalektro in totaal maar liefst 6.300 openstaande vacatures. 2000 Sinds het begin van de Arbeidsmarktmonitor in 2002 zijn er nog nooit zoveel vacatures gemeten. • Bijna 6 op de 10 vacatures staan langer open dan drie maanden. Hiervan staat iets meer dan de helft 1000 drie tot zes maanden open. • Het leeuwendeel van de bedrijven verwacht dat de personeelsinstroom, de totale werkgelegenheid 0 en het aantal vacatures in de tweede helft van 2008 even hoog zal blijven of nog meer zal groeien. juni december juni december juni december juni december juni december juni december juni 2002 2002 2003 2003 2004 2004 2005 2005 2006 2006 2007 2007 2008 De bedrijven verwachten geen verandering in de personeelsuitstroom. 12 Arbeidsmarktmonitor Arbeidsmarktmonitor 13
    8. Arbeidsmarktmonitor ●●●●●●●●●●●● ●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●● ●●●●●●●●●●●●●●●●●●●● Samen werkt het ●●●●●●●● Oproep werkgeverspanel Metalektro Van de redactie ... Het is van groot belang om de ontwikkelingen op de zelf de moeite waard is. Ook wordt geprobeerd de ●●●● ●●● arbeidsmarkt in de Metalektro op de voet te blijven vraagstellingen waar nodig bij te stellen op verzoek volgen. Naast het belang voor de gehele bedrijfstak, van deelnemende bedrijven. Er wordt wel voor gewaakt heeft deelname aan het werkgeverspanel ook dat de veranderingen in het werkgeverspanel Metalektro duidelijke voordelen voor uw eigen bedrijf. Na iedere niet ten koste gaan van de kwaliteit en de continuïteit meting wordt een op maat gemaakte ‘benchmark’ in de monitoring. Nog steeds staat het verkrijgen van van uw bedrijf beschikbaar gesteld, waarmee u uw betrouwbare informatie over onder andere de in­ en bedrijf op een aantal belangrijke punten kunt uitstroom van personeel, de openstaande vacatures, vergelijken met andere bedrijven in de sector. de employability en scholing van werknemers, de benodigde competenties en het personeelsbeleid van Ook in 2008 wordt aan het werkgeverspanel Metalektro het bedrijf op de eerste plaats. Gegevens over uw twee keer per jaar een aantal vragen voorgelegd. bedrijf blijven hierbij onmisbaar. Ze zorgen ervoor Het invullen van de vragen gebeurt via een gebruiks­ dat een juiste situatie op bedrijfstakniveau geschetst vriendelijke internetsite. Uw anonimiteit wordt hierbij kan worden. Met name het in kaart brengen van de gewaarborgd. Door geregeld te luisteren naar de regionale arbeidsmarkten vereist dat veel bedrijven wensen van de deelnemende bedrijven wordt geprobeerd uit het hele land meedoen. Het werkgeverspanel kan informatie te genereren die vooral voor de bedrijven uw medewerking dus goed gebruiken! Het mooie van problemen is, dat ze er zijn om Het vinden van geschikt personeel blijkt zoals opgelost te worden. Uiteindelijk leveren deze verwacht werd een steeds groter probleem te worden oplossingen vaak ook betere resultaten. voor de Metalektro. De continuering van het goede economische klimaat, zowel voor de sector als voor Zoals ook in de vorige nieuwsbrief in de ‘Agenda van de gehele Nederlandse economie, heeft ervoor de Toekomst’ al is besproken, is het nu tijd om op gezorgd dat werknemers meer keuzemogelijkheden verschillende creatieve manieren om te gaan met de hebben. Bedrijven proberen hun personeel te huidige schaarste. Daarbij is het goed om vooral ook behouden en doen er alles aan om goed personeel de structurele problemen altijd in ons achterhoofd te binnen te halen. hebben: één probleem is zeker de toenemende vergrijzing en ontgroening. In de toekomst zal er geen De vacatures zijn volgens onze monitor op een overvloed aan schoolverlaters op de arbeidsmarkt hoogtepunt. De bedrijven zoeken momenteel naar instromen. Ook zal op termijn een deel van de ervaren veel nieuw personeel. Toch lijken de negatieve ●● krachten het bedrijf verlaten. Het is aan de sector om gevolgen van dit personeelstekort nog mee te vallen. ervoor te zorgen dat de jongeren maar ook andere Hoe kan het dat de gevolgen van het niet vinden van groepen zoals zij­instromers en vrouwen die wel de personeel mee blijken te vallen, ondanks het hoge ●●●● techniek in willen, goed worden opgeleid. Vervolgens aantal vacatures? Dit is het geheim van een goede moeten zij ervaring kunnen opdoen in uitdagende banen organisatie en het adequaat omgaan met schaarste. ●●●●● om de Metalektro ook in de toekomst concurrerend Wat bij meer en meer bedrijven naar voren komt, is te houden. Zoals een oude rot uit het vak ons laatst dat zij zich aanpassen aan het waarschijnlijk blijvende vertelde: “Geef mij 10­12 stagiairs, niets bijzonders probleem van moeilijk vervulbare vacatures op de — als ze maar willen werken, en ik zorg ervoor dat arbeidsmarkt. Nieuwe (of oude), creatieve oplossingen het vaklui worden! Je moet ze prikkelen en uitdagen, om de vacatures in te vullen komen naar voren: eigen Meld uw bedrijf dus aan via internet. Onze website is is www.arbeidsmarktmonitorMetalektro.nl. dan blijven ze er ook bij.” personeel wordt klaargestoomd vacatures in te vullen; ●●●●●● Voor vragen kunt u terecht bij de heer Henry de Groot, procesmanager bij A+O, werk wordt anders ingericht om zo efficiënter en soms ●●●●●●●●● telefoonnummer: 070 – 3171980, e­mail: h.degroot@stao.nl. ook nog flexibeler te werken; nieuwe werkvormen ●●●●●●●●●●●● worden bekeken, uitgeprobeerd en toegepast. ●●●●●●●●●●●●●●●●●●●● ●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●● 14 Arbeidsmarktmonitor Arbeidsmarktmonitor 15 ●●●●●●●●●●●●●●
    9. Samen werkt het... met A + O Samen werkt het Stichting A+O Overgoo 13 | 2266 JZ Leidschendam Postbus 407 | 2260 AK Leidschendam Telefoon: (070) 317 19 80 | Telefax: (070) 317 19 95 | E-mail: info@stao.nl www.ao-metalektro.nl

    + corne.vanderlindecorne.vanderlinde, 11 months ago

    custom

    269 views, 0 favs, 0 embeds more stats

    Arbeidsmarkt Monitor Okt2008

    More info about this document

    © All Rights Reserved

    Go to text version

    • Total Views 269
      • 269 on SlideShare
      • 0 from embeds
    • Comments 0
    • Favorites 0
    • Downloads 0
    Most viewed embeds

    more

    All embeds

    less

    Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
    Flag as inappropriate

    Select your reason for flagging this presentation as inappropriate. If needed, use the feedback form to let us know more details.

    Cancel
    File a copyright complaint
    Having problems? Go to our helpdesk?