B   GIÁO D C VÀ ÀO T O     TRƯ NG      I H C KINH T QU C DÂN                    H TU N     LU N ÁN TI N SĨ KINH T     GI I...
L I CAM OAN    Tác gi xin cam oan         tài Lu n án “Gi i pháp nâng cao ch t lư ngtăng trư ng Công nghi p Vi t Nam trong...
DANH M C B NG BI UTên b ng bi u                                                         TrangB ng 2.1: S lư ng các doanh n...
DANH M C BI UTên bi u                                                              TrangBi u   1.1: T ng h p các v n    cơ...
DANH M C CÁC T        VI T T TVI T T T                TI NG VI T                           TI NG ANH AFTA      Khu v c m u...
HTX      H p Tác Xã ICOR     Ch Tiêu Ph n Ánh Hi u Qu S D ng                                                  Incremental ...
M CL CTRANG PH BÌA                                                                      TRANGL I CAM OANM CL CDANH M C CÁC...
2.1.2.2. Nhìn t khía c nh xã h i                                          692.1.2.3. Nhìn t khía c nh môi trư ng          ...
3.2.2. Phát tri n công nghi p th i trang                           1603.2.3. Tăng năng l c c nh tranh toàn ngành          ...
1                                     M         U       1. S c n thi t c a lu n án       Ngành d t may Vi t Nam có b dày l...
2k năng k x o là r t th p. Công nghi p ph tr ngành d t may chưa phát tri nm c dù ã có nhi u n l c trong nhi u năm.       n...
3các nhà nh p kh u, bán l Hoa Kỳ lo ng i gây tâm lý hoang mang v tính b t n nh, r i ro c a th trư ng làm gi m ơn hàng và  ...
4ph n ánh s gia tăng nhi u hay ít, còn t c          tăng trư ng ư c s d ng v i ýnghĩa so sánh tương    i và ph n ánh s gia...
5dài h n và tăng trư ng c n ph i óng góp tr c ti p vào c i thi n m t cách b nv ng và xoá ói gi m nghèo.       Theo Lucas (...
6cũng ã ưa ra quan i m riêng v ch t lư ng tăng trư ng kinh t và t p trungvào ba v n     : (i) hình thái    u tư vào hình t...
7t o à cho quá trình phát tri n “th h công nghi p th hai” nh m                     y nhanhcông nghi p hóa, hi n          i...
8dài h n.   c bi t là các gi i pháp m i như phát tri n công nghi p h tr , pháttri n công nghi p th i trang làm i m t a cho...
9                             CHƯƠNG 1                  CÁC V N   CƠ B N V TĂNG TRƯ NG                    VÀ CH T LƯ NG TĂ...
10ph m qu c n i (GDP - Gross domestic product), t ng thu nh p qu c dân (GNI -Gross national income), thu nh p qu c dân (NI...
11trư ng. Còn theo nghĩa h p, ch t lư ng tăng trư ng có th ch là m t khía c nhnào ó, ví d như ch t lư ng hàng công nghi p,...
12t ng kinh t , k thu t và xã h i chưa áp ng ư c các yêu c u c a tăng trư ngtheo chi u sâu bu c h ph i th c hi n khai thác...
13nghi p b n v ng, ó là s phát tri n c a s n xu t công nghi p luôn luôn tính         nm c       tác h i c a chúng t i môi ...
14qu c gia nào cũng       t ư c      ng th i các tiêu chí trên,     c bi t là các nư c angphát tri n như Vi t Nam.       T...
15trư ng ch a       ng quá trình tăng trư ng y. Khác v i ch t lư ng tăng trư ng, t c   tăng trư ng ph n ánh m t ngoài c a ...
16       D a theo cách phân tích v        ng thái thay    i v trí c a m t s và ch tlư ng tăng trư ng như trên, có th th y ...
17       D a vào m t s ch tiêu phát tri n ch y u c a các n n kinh t           ang pháttri n trên th gi i, các nhà kinh t  ...
18ph i ch u nh ng t n th t v môi trư ng, th ch chính tr m t dân ch nhưng ưutiên cho m c tiêu t l tăng trư ng cao.         ...
19        1.2.1.1. T ng giá tr s n xu t GO (GO – Gross output)        T ng giá tr s n xu t là t ng giá tr s n ph m v t ch ...
20     - N u ti p c n t thu nh p, GDP ư c xác           nh trên cơ s các kho n hìnhthành thu nh p và phân ph i thu nh p l ...
21tr i c a gia tăng GDP so v i tăng trư ng dân s thì n n kinh t           ó m i tăngtrư ng.        Tóm l i, m t lư ng c a ...
22tri n hài hòa, nh p nhàng c a t t c các ph n t t o nên cơ c u và cu i cùng eml i k t qu tăng trư ng chung cho n n kinh t...
23     Ch tiêu ph n ánh năng su t lao        ng     Năng su t lao      ng c a toàn b n n kinh t = GDP (giá c            nh...
24qu n lý và t ch c s n xu t, và ư c g i chung là năng su t các nhân t t ng h p(TFP). Nói m t cách rõ ràng hơn, TFP là ch ...
25     Ph n l n các ngành công nghi p Vi t Nam hi n nay chưa           t ư c yêu c u  i v i ch s VA, trong khi ch s GO liê...
26trư ng kinh t , t l th t nghi p và t l th i gian lao       ng không ư c s d ng  nông thôn...       Tăng trư ng kinh t và...
27     Tăng trư ng kinh t cùng vi c t ch c s n xu t c a con ngư i luôn g n li nv i vi c khai thác các ngu n tài nguyên và ...
28       S gia tăng v s n lư ng và giá tr s n ph m trong nhi u ngành ã cho th ys tăng trư ng ư c t o ra trong quá trình s ...
29hi n     i l i cho r ng m c gia tăng s n lư ng là do c u quy t            nh, vì trong m tth i kỳ nh t      nh tương ng ...
30  ng không          i, tăng v n bình quân          u ngư i lao     ng, cũng s làm gia tăngs n lư ng. T t nhiên trên th c...
31       Các tài nguyên khác cũng là     u vào trong s n xu t các s n ph m t tronglòng     t, t r ng và bi n, ngu n tài ng...
32m i, ph i i t        u tư giáo d c, ào t o, nghiên c u khoa h c, t ng k t các trith c, kinh nghi m và t mày mò ch t o r ...
33  i m i trong cơ c u th hi n      s b trí l i ngu n l c cho cơ c u m i, b trí l icơ c u tích lu và tiêu dùng và các bi n...
34       - Th ch chính tr : ngày nay ngư i ta th a nh n vai trò c a th ch chínhtr như là m t nhân t quan tr ng trong quá t...
35t o b i dư ng lao       ng ư c coi là nh ng      u tư c n thi t và i trư c m t bư ccho tương lai.       - V nhân t dân t...
36trư ng và ngư c l i, m t chính sách sai có th h y di t các t bào s ng c a m tcơ th kinh t , d n        n tri t tiêu d n ...
371.5. Bài h c kinh nghi m c a m t s nư c v thúc                 y tăng trư ng trongm i tương quan v i yêu c u nâng cao ch...
38       Th hai,     tăng cao và liên t c, Trung Qu c ã có t l tích lũy r t cao,trong khi c a Vi t Nam dù ã tăng lên nhưng...
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)

902

Published on

Published in: Education
0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
902
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "Luan van tien si kinh te quoc dan neu (9)"

  1. 1. B GIÁO D C VÀ ÀO T O TRƯ NG I H C KINH T QU C DÂN H TU N LU N ÁN TI N SĨ KINH T GI I PHÁP NÂNG CAO CH T LƯ NG TĂNG TRƯ NG CÔNG NGHI P VI T NAMTRONG QUÁ TRÌNH H I NH P QU C T (NGHIÊN C U I N HÌNH NGÀNH D T MAY) Chuyên ngành: Kinh t công nghi p Mã s : 62.31.09.01 Ngư i hư ng d n khoa h c: 1. PGS. TS Phan ăng Tu t 2. PGS. TS Ngô Kim Thanh HÀ N I- 2009
  2. 2. L I CAM OAN Tác gi xin cam oan tài Lu n án “Gi i pháp nâng cao ch t lư ngtăng trư ng Công nghi p Vi t Nam trong quá trình h i nh p qu c t (Nghiênc u i n hình ngành d t may)” là công trình nghiên c u c l p c a tác giv i s hư ng d n c a PGS.TS. Phan ăng Tu t và PGS.TS. Ngô Kim Thanh.Công trình nghiên c u này ư c tác gi nghiên c u và hoàn thành t i Trư ng i h c Kinh t Qu c dân t năm 2004 n 2009. Các tài li u tham kh o c trong nư c và nư c ngoài, các d li u và thôngtin trong công trình nghiên c u này ư c tác gi s d ng úng quy nh,không vi ph m quy ch b o m t c a Nhà nư c. K t qu nghiên c u c a Lu n án này chưa t ng ư c công b trong b tkỳ công trình nghiên c u nào khác. Tác gi xin cam oan nh ng v n nêu trên là hoàn toàn úng s th t.N u sai, tác gi xin hoàn toàn ch u trách nhi m. Tác gi H Tu n
  3. 3. DANH M C B NG BI UTên b ng bi u TrangB ng 2.1: S lư ng các doanh nghi p ph tr m t s ngành 06/2008 67B ng 2.2: Công ngh ngành d t may Vi t Nam 06/2008 68B ng 2.3: S lư ng doanh nghi p d t may Vi t Nam theo ngu n s h u 77B ng 2.4: Quy mô các doanh nghi p d t may Vi t Nam theo v n i u l 78B ng 2.5: Quy mô các doanh nghi p d t may theo lao ng 79B ng 2.6: Cơ c u s n ph m d t may Vi t Nam 79B ng 2.7: Cơ c u s n ph m xu t kh u chính 82B ng 2.8: Cơ c u doanh nghi p theo lãnh th 83B ng 2.9: Cơ c u lao ng d t may Vi t Nam theo gi i tính 87B ng 2.10: Trình lao ng ngành d t – may Vi t Nam 89B ng 2.11: Doanh thu ngành d t may Vi t Nam 91B ng 2.12: Th trư ng xu t kh u c a d t may Vi t Nam 91B ng 2.13: Kim ng ch xu t kh u c a d t may Vi t Nam 2001-2007 92B ng 2.14: Tình hình nh p kh u d t may Vi t Nam 2000-2006 97B ng 2.15: Các ch tiêu ánh giá hi u qu s d ng v n 104B ng 3.1: M t s ch tiêu c a ngành d t may Vi t Nam n năm 2015 153
  4. 4. DANH M C BI UTên bi u TrangBi u 1.1: T ng h p các v n cơ b n v ch t lư ng tăng trư ng 36Bi u 2.1: Cơ c u n i b ngành công nghi p 59Bi u 2.2: S doanh nghi p d t may theo ngu n s h u 77Bi u 2.3: Quy mô các doanh nghi p d t may Vi t Nam theo v n i u l 78Bi u 2.4: Quy mô các doanh nghi p theo lao ng 79Bi u 2.5: Cơ c u s n ph m d t may Vi t Nam 80Bi u 2.6: Cơ c u s n ph m xu t kh u chính 82Bi u 2.7: Cơ c u doanh nghi p theo lãnh th 83Bi u 2.8: Cơ c u lao ng d t may Vi t Nam theo gi i tính 88Bi u 2.9: Th trư ng xu t kh u c a d t may Vi t Nam 92Bi u 2.10: Mô ph ng chu i giá tr c a s n ph m may m c Vi t Nam 110Bi u 2.11: Quy trình s n xu t và hoàn t t s n ph m d t may 115
  5. 5. DANH M C CÁC T VI T T TVI T T T TI NG VI T TI NG ANH AFTA Khu v c m u d ch t do ông Nam Á Asean Free Trade Area APEC Di n àn h p tác kinh t Châu Á Thái Asia Pacific Economic Cooperation Bình Dương ASEAN Khu V c Châu Á Thái Bình Dương. BTA Hi p nh thương m i song phương Bilateral Trade Agreement CCN C m Công Nghi p. CHDC C ng Hoà Dân Ch . CHLB C ng Hoà Liên Bang. Phương Th c Xu t Kh u Không Tham CIF Cost, Insurance & Freight Gia Vào H Th ng Phân Ph i. CMT Phương Th c Gia Công Xu t Kh u. CN Công Nghi p.CNH, H H Công Nghi p Hoá, Hi n i Hoá. CNTT Công Ngh Thông Tin. COD Nhu C u Oxy Hoá. Chemical Oxygen Demand CSH Ch S H u CN i m Công Nghi p. DN Doanh Nghi p. DNNN Doanh Nghi p Nhà Nư c. TNN u Tư Nư c ngoài. EU Châu Âu. European Union FAO T Ch c Nông Lương Liên H p Qu c. Food and Agriculture Organization FDI u Tư Tr c Ti p Nư c Ngoài Foreign Direct Investment Phương Th c Xu t Kh u Có Tham Gia FOB Free on Board Vào H Th ng Phân Ph i GDP T ng S n Ph m Qu c N i. Gross Domestic Product GNI T ng Thu Nh p Qu c Dân. Gross National Income GNP T ng S n Ph m Qu c Dân. Gross National Product GO T ng Giá Tr S n Xu t. Gross output
  6. 6. HTX H p Tác Xã ICOR Ch Tiêu Ph n Ánh Hi u Qu S D ng Incremental Capital-Output Ratio V n. KCN Khu Công Nghi p. KHCN Khoa H c Công ngh . NDI Thu Nh p Qu c Dân S D ng. Net Disposable Income NI Thu Nh p Qu c Dân. National Income NICs Các nư c công nghi p m i Newly Industrialized Countries OBM S n Xu t Nhãn Hi u G c. Original Brand Manufacturing ODA V n vi n tr phát tri n chính th c Official Development Assistance ODM S n Xu t Dư i D ng Thi t K G c Original Design Manufacturing OEM S n Xu t Theo Tiêu Chu n Khách Hàng Original Equipment Manufacturing PTBV Phát Tri n B n V ng R&D Ho t ng Nghiên C u Và Tri n Khai Research and Development SMEs Các Doanh Nghi p V a Và Nh Small and medium enterprises SNA H Th ng Tài kho n Qu c Gia System of National Accounts SXCN S n Xu t Công Nghi p TFP Y u T Năng Su t Nhân T T ng H p Total Factor Productivity United Nations Development UNDP Chương trình phát tri n liên h p qu c Programme VA Giá Tr Gia Tăng. Value added WTO T Ch c Thương M i Th gi i. World Trade OrganizationVINATEX T p oàn D t May Vi t Nam. Vietnam Textile Company XHCN Xã H i Ch Nghĩa.
  7. 7. M CL CTRANG PH BÌA TRANGL I CAM OANM CL CDANH M C CÁC CH VI T T TDANH M C B NG BI UDANH M C CÁC HÌNH V , THM U 1CHƯƠNG 1: CÁC V N CƠ B N V TĂNG TRƯ NG VÀ CH T 9LƯ NG TĂNG TRƯ NG1.1. Cách ti p c n tăng trư ng và ch t lư ng tăng trư ng kinh t 91.1.1. Tăng trư ng kinh t 91.1.2. Ch t lư ng tăng trư ng kinh t theo hư ng b n v ng 101.1.3. M i quan h gi a tăng trư ng và ch t lư ng tăng trư ng 141.1.3.1. Các mô hình lý thuy t 141.1.3.2. Các mô hình th c nghi m 161.2. ánh giá tăng trư ng và ch t lư ng tăng trư ng kinh t 181.2.1. ánh giá v tăng trư ng kinh t 181.2.1.1. T ng giá tr s n xu t GO 191.2.1.2. T ng s n ph m qu c n i 191.2.1.3. T ng thu nh p qu c dân 201.2.1.4. Thu nh p bình quân u ngư i 201.2.2. ánh giá v ch t lư ng tăng trư ng kinh t 211.2.2.1. Ch t lư ng tăng trư ng trên góc các y u t kinh t 211.2.2.2. Ch t lư ng tăng trư ng trên góc các v n xã h i 251.2.2.3. Ch t lư ng tăng trư ng trên góc các v n v môi trư ng 261.3. Các y u t tác ng n tăng trư ng và ch t lư ng tăng trư ng 271.3.1. Các y u t kinh t 281.3.2. Các y u t phi kinh t 331.4. Vai trò c a nhà nư c i v i tăng trư ng kinh t 351.5. Bài h c kinh nghi m c a m t s nư c v thúc y tăng trư ng trong m i 37tương quan v i yêu c u nâng cao ch t lư ng tăng trư ng1.5.1. Bài h c kinh nghi m t mô hình tăng trư ng c a Trung Qu c 371.5.2. Bài h c kinh nghi m t mô hình tăng trư ng c a Thái Lan 43CHƯƠNG 2: CH T LƯ NG TĂNG TRƯ NG CÔNG NGHI P VI T 51NAM – NGHIÊN C U I N HÌNH NGÀNH D T MAY2.1. Công nghi p Vi t Nam 512.1.1. T ng quan v Công nghi p Vi t Nam 512.1.2. Ch t lư ng tăng trư ng c a Công nghi p Vi t Nam 572.1.2.1. Nhìn t khía c nh kinh t 57
  8. 8. 2.1.2.2. Nhìn t khía c nh xã h i 692.1.2.3. Nhìn t khía c nh môi trư ng 712.1.3. ánh giá t ng quát 732.2. Ngành d t may Vi t Nam 752.2.1. Quá trình phát tri n ngành d t may Vi t Nam 752.2.2. Hi n tr ng phát tri n ngành may m c Vi t Nam 762.2.2.1. Quy mô và năng l c s n xu t 762.2.2.2. Phân b doanh nghi p may m c theo lãnh th 822.2.2.3. Trình công ngh và trang thi t b s n xu t 842.2.2.4. Ngu n nhân l c ngành d t may 872.2.2.5. Th trư ng và kim ng ch xu t kh u 902.2.2.6. u tư vào d t may Vi t Nam 932.2.2.7. Công nghi p ph tr may m c 952.2.2.8. T ch c qu n lý ngành may m c 972.2.2.9. ánh giá t ng quát 992.3. Ch t lư ng tăng trư ng ngành d t may Vi t Nam 1012.3.1. ánh giá ch t lư ng tăng trư ng theo các tiêu chí kinh t 1012.3.2. Ch t lư ng tăng trư ng ánh giá theo tiêu chí xã h i 1172.3.3. Ch t lư ng tăng trư ng ánh giá theo tiêu chí môi trư ng 1192.4. Các nhân t tác ng n ch t lư ng tăng trư ng ngành d t may Vi t 124Nam2.4.1. Các nhân t bên ngoài 1242.4.2. Các nhân t bên trong 1292.5. Mô hình tăng trư ng công nghi p d t may c a m t s nư c và bài h c 134cho Vi t Nam2.5.1. Mô hình c a Trung Qu c 1342.5.2. Mô hình c a n 1372.5.3. Mô hình c a Thái Lan 1392.5.4. Bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam 140CHƯƠNG 3: NÂNG CAO CH T LƯ NG TĂNG TRƯ NG NGÀNH 146D T MAY VI T NAM TRONG B I C NH H I NH P3.1. Quan i m, nh hư ng và m c tiêu nâng cao ch t lư ng tăng trư ng 146ngành d t may Vi t nam trong b i c nh h i nh p3.1.1. Quan i m 1463.1.2. M t s nh hư ng dài h n 1483.1.2.1. nh hư ng t ng th 1483.1.2.2. nh hư ng s n ph m ch y u, lãnh th và nguyên ph li u 1503.1.3. M c tiêu phát tri n n năm 2015 1523.1.3.1. M c tiêu t ng quát 1523.1.3.2. M c tiêu c th 1533.2. Gi i pháp nâng cao ch t lư ng tăng trư ng ngành may m c Vi t Nam 153trong nh ng năm t i3.2.1. Phát tri n công nghi p ph tr 154
  9. 9. 3.2.2. Phát tri n công nghi p th i trang 1603.2.3. Tăng năng l c c nh tranh toàn ngành 1613.2.4. Tăng cư ng chính sách s n xu t ++ và liên k t s n xu t 1643.2.5. Phát tri n theo hư ng thân thi n môi trư ng 1653.2.6. Gi i pháp v qu n lý 1693.2.7. Gi i pháp v nhân s 1713.2.8. Gi i pháp v tài chính 1743.2.9. Gi i pháp v marketing 1783.3. Ki n ngh các chính sách qu n lý vĩ mô i v i ngành d t may 181K T LU N 184DANH M C TÀI LI U THAM KH O 186
  10. 10. 1 M U 1. S c n thi t c a lu n án Ngành d t may Vi t Nam có b dày l ch s phát tri n, óng góp quan tr ngtrong chi n lư c phát tri n kinh t , xã h i c a t nư c, th hi n rõ nét hai i m n i b t là gi i quy t các v n liên quan n lao ng và nh v kimng ch xu t kh u c a Vi t Nam trong b n thương m i qu c t . Năm 2007,ngành d t may Vi t Nam s d ng hơn 2 tri u lao ng (chưa k lao ng h gia ình các vùng nông thôn), ang ng th 10 trong s 153 xu t kh u s n ph md t may và ng th hai v kim ng ch xu t kh u c a Vi t Nam sau d u thô v it ng kim ng ch xu t kh u t 7,78 t USD [6]. Trong su t nhi u năm, ngànhluôn tt c tăng trư ng cao; giai o n 1996-2000 t 13,87%/năm, giai o n2001-2005 t g n 17%/năm [5]. Thi t b , dây chuy n s n xu t c a ngành ã ư c chú tr ng u tư, i m i.Th trư ng xu t kh u và khách hàng tương i n nh, khách hàng chính là khuv c ông Âu, M và EU. Theo ánh giá c a các chuyên gia kinh t qu c t , v i i u ki n kinh t – xã h i c a Vi t Nam, trong m t s năm t i, ngành d t mayv n chi m v trí quan tr ng trong cơ c u công nghi p và là m t trong nh ngngành có l i th c nh tranh so v i các nư c trong khu v c và qu c t do su t utư th p, giá nhân công r và ang có cơ h i l n phát tri n th trư ng. Tuynhiên, ch t lư ng tăng trư ng c a ngành v n là m i quan ng i trong b i c nh h inh p khu v c và qu c t , c bi t là ng trư c nguy cơ c nh tranh gay g t c a“ngư i láng gi ng” Trung Qu c - cư ng qu c d t may ang h i chuông c nhbáo cho ngành d t may khu v c và qu c t . M c dù, công ngh s n xu t t khâu d t n may ã ư c chú tr ng u tưhơn, song nhìn chung v n m c trung bình và th p so v i khu v c. Công nghnhu m và may các s n ph m cao c p ch m ư c c i ti n, ch y u là công nghtrung bình. Gi i quy t hơn 2 tri u lao ng nhưng t l lao ng tay ngh cao, có
  11. 11. 2k năng k x o là r t th p. Công nghi p ph tr ngành d t may chưa phát tri nm c dù ã có nhi u n l c trong nhi u năm. n cu i năm 2006 ngành v n ph inh p kh u t i 90% bông, g n 100% các lo i xơ s i t ng h p, hoá ch t thu cnhu m, máy móc, thi t b và ph tùng, 70% v i và 50% - 70% các lo i ph li ucho may xu t kh u [6]. ây là nh ng nguyên nhân cơ b n d n n hi u qu s nxu t kinh doanh ngành d t may th p; giá tr gia tăng (VA) th p, t su t giá tr giatăng trên giá tr s n xu t công nghi p (VA/GO) có xu hư ng gi m, t su t l inhu n có ư c t kho ng 5% n 10% ch y u t p trung vào khâu s n xu t giacông [24], phân b không gian chưa th c s h p lý tăng thêm các s c ép các v n xã h i, và môi trư ng môi sinh ang b nh hư ng nghiêm tr ng... Gia nh p WTO, ngành d t may Vi t Nam s có nhi u thu n l i và cơ h i;ch ng hơn trong quá trình phát tri n th trư ng nư c ngoài, c bi t là gi máp l c t các nhà cung c p nguyên ph li u nư c ngoài, gi m chi phí s n xu t vàtăng s c c nh tranh c a các s n ph m thông qua công c giá c . Tuy nhiên,ngành s ph i i m t v i nhi u thách th c khi mà chúng ta v n là “công xư ng”c a th gi i. Chính ph Vi t Nam ã bãi b các bi n pháp h tr ngành d t may theoQuy t nh 55/CP và nh ng qui nh trái v i WTO, như v y hàng rào b o h d tmay trong nư c không còn, thu nh p kh u gi m (cam k t thu su t iv is nph m may còn 20%, v i còn 12%, s i còn 5%) nên các nhà s n xu t ph i c nhtranh quy t li t v i hàng ngo i nh p trong vi c tranh giành th trư ng trongnư c; n u cam k t trong vòng DOHA thu nh, thu cao, thu leo thang gi mngay thì các nhà s n xu t s g p nhi u khó khăn, y các doanh nghi p ph trtrong nư c ng trư c nguy cơ “ch t y u”. Tuy Hoa Kỳ ng ý b h n ng ch cho Vi t Nam nhưng l i áp d ng cơ chgiám sát hàng d t may nh p kh u t Vi t Nam và có th ti n hành i u tra ch ngbán phá giá. i u này làm cho không nh ng các doanh nghi p Vi t Nam mà c
  12. 12. 3các nhà nh p kh u, bán l Hoa Kỳ lo ng i gây tâm lý hoang mang v tính b t n nh, r i ro c a th trư ng làm gi m ơn hàng và u tư vào lĩnh v c này. Nh ng tác ng ó s là nh ng nguy cơ phá v nh hư ng b n v ng c ac u trúc n i b ngành, gi m năng l c c nh tranh d n n gi m ch t lư ng c angành d t may Vi t Nam. Vì v y, nghiên c u sinh l a ch n tài “Gi i phápnâng cao ch t lư ng tăng trư ng Công nghi p Vi t Nam trong quá trình h i nh pqu c t (Nghiên c u i n hình t ngành d t may Vi t Nam)”. 2. M c tiêu nghiên c u Lu n án nghiên c u nh m các m c tiêu sau: - H th ng hóa lý lu n v tăng trư ng và ch t lư ng tăng trư ng, xây d ngcác quan i m v ch t lư ng tăng trư ng công nghi p trong i u ki n m i. - ánh giá th c tr ng tăng trư ng c a công nghi p Vi t Nam nói chung,ngành d t may nói riêng, t ó phân tích ch t lư ng tăng trư ng c a ngành trongtương quan v i s phát tri n ngành d t may m t s nư c thông qua các tiêu chíkinh t , xã h i và môi trư ng. - Xây d ng các quan i m nâng cao ch t lư ng tăng trư ng ngành d t mayVi t Nam trong khuôn kh các cam k t h i nh p kinh t qu c t , i n hình là cáccam k t WTO. - xu t các gi i pháp c p ngành và c p doanh nghi p nh m nâng caoch t lư ng tăng trư ng c a ngành d t may trong th i kỳ h u WTO. 3. T ng quan các nghiên c u ã có 3.1. Các nghiên c u ngoài nư c V n tăng trư ng kinh t ã ư c nhi u nhà nghiên c u phát tri n quanhi u giai o n v i nh ng s khác bi t nh t nh v quan i m. Nhìn chung, cáclý thuy t ã nghiên c u cho r ng: tăng trư ng kinh t là s gia tăng thu nh p hays n lư ng ư c tính cho toàn b n n kinh t trong m t kho ng th i gian nh t nh (thư ng là m t năm). Tăng trư ng kinh t có th bi u th b ng s tuy t i(quy mô tăng trư ng) ho c s tương i (t l tăng trư ng). Quy mô tăng trư ng
  13. 13. 4ph n ánh s gia tăng nhi u hay ít, còn t c tăng trư ng ư c s d ng v i ýnghĩa so sánh tương i và ph n ánh s gia tăng nhanh hay ch m gi a các th ikỳ. Theo ó, mô hình c a Hagen ã nh n m nh vào các y u t phi kinh t là cơs gây ra nh ng bi n i và tăng trư ng trong nhi u ngành lĩnh v c, mô hình c aHarrod Dorma thì nh n m nh n y u t v n, Parker nh n m nh n ngu n l c,Schumpeter và Solow l i nh n m nh n y u t công ngh , Rosentein và Rodanthì cho r ng v n quy mô là quan tr ng, còn Solrltz thì l i chú y n vi c utư cho ngu n nhân l c. Mô hình c a Rostow cũng giúp cho chúng ta phân tích rõnét hơn v các giai o n tăng trư ng. M i mô hình tăng trư ng u có nh ngcách ti p c n và lu n gi i có cơ s khoa h c c a mình. i u này ch ng t v ntăng trư ng và ch t lư ng tăng trư ng ang là v n r t ph c t p. Bên c nh nh ng mô hình lý thuy t còn có nh ng mô hình th c nghi m mànhi u nư c ang phát tri n ã áp d ng thành công trong nh ng th p k qua.Ngư i ta chia các chi n lư c tăng trư ng c a ngành theo nhi u lo i khác nhau.Các chi n lư c tăng trư ng khép kín và các chi n lư c tăng trư ng m . Cácchi n lư c tăng trư ng khép kín u có xu th l y th trư ng trong nư c và cácngu n l c trong nư c làm cơ s thúc y s tăng trư ng. Các chi n lư c tăngtrư ng m nh m hư ng ho t ng s n xu t kinh doanh ra th trư ng qu c t vàkhuy n khích u tư nư c ngoài. M i lo i u có thu n l i và nh ng c n tr nh t nh trong quá trình tăng trư ng. Ngày nay, h u h t các nư c ang phát tri n vàk c các nư c phát tri n u áp d ng k t h p ho c chuy n ti p và h tr c haicách ti p c n v ch t lư ng tăng trư ng. Xu t phát t yêu c u khách quan c a phát tri n kinh t xã h i, các nghiênc u v ch t lư ng tăng trư ng b t u xu t hi n cu i nh ng năm 90, trên cơ sk th a các nghiên c u v tăng trư ng ã có. Thomas, Dailami và Dhareshwar (2004) cho r ng: ch t lư ng tăng trư ng ư c th hi n trên hai khía c nh: t c tăng trư ng cao c n ư c duy trì trong
  14. 14. 5dài h n và tăng trư ng c n ph i óng góp tr c ti p vào c i thi n m t cách b nv ng và xoá ói gi m nghèo. Theo Lucas (1993), Sen (1999), Stiglitz (2000), cùng v i quá trình tăngtrư ng, ch t lư ng tăng trư ng bi u hi n t p trung các tiêu chu n chính sau: (I)y u t năng su t nhân t t ng h p (TFP) cao, m b o cho vi c duy trì t ctăng trư ng dài h n và tránh ư c nh ng bi n ng bên ngoài; (II) tăng trư ngph i m b o nâng cao hi u qu kinh t và nâng cao năng l c c nh tranh c a n nkinh t ; (III) tăng trư ng i kèm v i phát tri n môi trư ng b n v ng; (IV) tăngtrư ng h tr cho th ch dân ch luôn i m i, n lư t nó thúc y tăng trư ng t l cao hơn; (V) tăng trư ng ph i t ư c m c tiêu c i thi n phúc l i xã h ivà xoá ói gi m nghèo. 3.2. Các nghiên c u trong nư c n nay, Vi t Nam ã có r t nhi u công trình nghiên c u lý lu n và th cti n v tăng trư ng kinh t như: tăng trư ng kinh t các ngành, tăng trư ng kinht vùng, mi n, a phương, tăng trư ng kinh t xã h i... Chính sách i m i kinht - xã h i cho phép chuy n hư ng qu n lý t cơ ch t p trung, quan liêu sang cơch phi t p trung, nh hư ng th trư ng. Bài toán ch t lư ng tăng trư ng trongcơ ch m i ư c t ra theo cách ti p c n m i. Tong cu n “T c và ch t lư ng tăng trư ng kinh t Vi t Nam” GS.TS.Nguy n Văn Nam và PGS.TS. Tr n Th t t ng h p sáu quan i m ch t lư ngtăng trư ng kinh t và xây d ng h th ng tiêu chí ánh giá tăng trư ng và ch tlư ng kinh t như: t ng giá tr s n xu t hay còn g i giá tr s n xu t công nghi pGO (GO – Gross Output), t ng s n ph m qu c n i (GDP – Gross DomesticProduct), giá tr gia tăng VA, t ng thu nh p qu c dân (GNI – Gross NationalIncome), thu nh p bình quân u ngư i... và m t s các tiêu chí nh tính như:xóa ói gi m nghèo, phúc l i xã h i, công b ng xã h i, môi trư ng môi sinh... Báo cáo tài nghiên c u “Ch t lư ng tăng trư ng kinh t - m t s ánhgiá ban u cho Vi t Nam” c a tác gi Nguy n Th Tu Anh và Lê Xuân Bá
  15. 15. 6cũng ã ưa ra quan i m riêng v ch t lư ng tăng trư ng kinh t và t p trungvào ba v n : (i) hình thái u tư vào hình thành tài s n v n v t ch t và v n conngư i, (ii) nh n d ng mô hình tăng trư ng kinh t Vi t Nam, chú tr ng vào v ncon ngư i và phân tích di n bi n b t bình ng v phân ph i thu nh p. Báo cáo tài nghiên c u c p B “Kh o sát, ánh giá và xu t các gi ipháp nâng cao ch t lư ng tăng trư ng ngành d t may Vi t Nam” c a PGS.TSNgô Kim Thanh và H Tu n cũng ã t ng h p nh ng lý lu n cơ b n v tăngtrư ng và ch t lư ng tăng trư ng, ng d ng cho khung phân tích ngành d t may,phân tích các nhân t tác ng n ch t lư ng tăng trư ng; tài chính, ngu n nhânl c, công ngh , tài nguyên, th ch chính tr , xã h i, văn hóa... 4. i tư ng, ph m vi nghiên c u - Lu n án nghiên c u t ng quan ngành d t may Vi t Nam, ánh giá ch tlư ng tăng trư ng ngành d t may Vi t Nam thông qua nghiên c u i n hình cácdoanh nghi p thu c T p oàn d t may Vi t Nam (VINATEX). - V i hơn 2000 doanh nghi p d t may thu c các thành ph n kinh t trên cnư c, lu n án t p trung nghiên c u trong ph m vi các doanh nghi p d t maythu c T p oàn d t may Vi t Nam. Lu n án l y ngành d t may làm nghiên c u i n hình cho ch t lư ng tăngtrư ng công nghi p Vi t Nam b i m t s lý do cơ b n sau: Th nh t, d t may là ngành công nghi p quan tr ng trong n n kinh t Vi tNam th hi n m t s ch tiêu kinh t như: óng góp l n vào GDP qu c gia,kim ng ch xu t kh u l n, chi m t tr ng cao th nhì trong t ng kim ng ch xu tkh u c nư c... Th hai, d t may ư c ánh giá là ngành t o ra giá tr gia tăng th p, ch sgiá tr gia tăng trên t ng giá tr s n xu t công nghi p (VA/GO) c a ngành có xuhư ng gi m d n, h s ICOR cao, t su t l i nhu n th p (kho ng 5% – 10%) [5]. Th ba, ây là ngành công nghi p thu c “th h công nghi p th nh t” –công ngh th p, thâm d ng lao ng nhưng v n gi ư c l i th c nh tranh và
  16. 16. 7t o à cho quá trình phát tri n “th h công nghi p th hai” nh m y nhanhcông nghi p hóa, hi n i hóa t nư c. Th tư, ngành d t may có vai trò r t quan tr ng trong quá trình gi i quy tcác v n xã h i. Tr c ti p và gián ti p t o vi c làm cho lao ng nông nghi pnông thôn, t o tích lũy và an sinh xã h i. Th năm, d t may là m t trong nh ng ngành công nghi p gây ô nhi m môitrư ng, môi sinh nghiêm tr ng b i trình công ngh th p, quá trình c i ti n và i m i công ngh di n ra khá ch m ch p. 5. Phương pháp nghiên c u V i m c tiêu t ra, tài ng d ng m t s phương pháp nghiên c u kinht thông d ng như: phương pháp th ng kê, phương pháp i u tra kh o sát,phương pháp ph ng v n, phương pháp phân tích, phương pháp d báo... 6. óng góp c a lu n án Th nh t, t vi c h th ng hóa cơ s lý lu n tương i y v t c vàch t lư ng tăng trư ng, tác gi ã ưa ra quan i m cá nhân v tăng trư ng vàch t lư ng tăng trư ng kinh t Vi t Nam trong b i c nh m i và trong i u ki n c thù c a Vi t Nam. Th hai, t vi c ng d ng mô hình chu i giá tr , lu n án “phân khúc” rõ các o n giá tr phân tích và ánh giá ch t lư ng tăng trư ng ngành d t may Vi tNam trong chu i giá tr toàn c u. Không ch các doanh nghi p mà các cơ quanqu n lý nhà nư c, các cơ quan nghiên c u chính sách ngành có th nh n di n ư c các phân o n và phương th c m r ng các phân o n trong chu i giá trt ó có th ưa ra các chính sách phát tri n phù h p hơn v i n i l c ngành cũngnhư b i c nh kinh doanh m i. Th ba, lu n án ưa ra các quan i m c l p v nâng cao ch t lư ng ngànhd t may Vi t Nam trong b i c nh m i – h u WTO. Th tư, t nh ng lu n i m phân tích chu i giá tr ngành, lu n án xu tcác gi i pháp nâng cao ch t lư ng tăng trư ng ngành d t may Vi t Nam trung và
  17. 17. 8dài h n. c bi t là các gi i pháp m i như phát tri n công nghi p h tr , pháttri n công nghi p th i trang làm i m t a cho quá trình nâng cao kh năng thi tk s n ph m, phát tri n các ho t ng marketing xây d ng và phát tri nthương hi u… 7. K t c u c a lu n án N i dung cơ b n c a lu n án ư c chia làm ba chương: Chương 1: Các v n cơ b n v tăng trư ng và ch t lư ng tăng trư ng Chương 2: Ch t lư ng tăng trư ng công nghi p Vi t Nam – Nghiên c u i n hình ngành d t may Chương 3: Nâng cao ch t lư ng tăng trư ng công nghi p Vi t Nam trongb i c nh h i nh p
  18. 18. 9 CHƯƠNG 1 CÁC V N CƠ B N V TĂNG TRƯ NG VÀ CH T LƯ NG TĂNG TRƯ NG 1.1. Cách ti p c n tăng trư ng và ch t lư ng tăng trư ng kinh t 1.1.1. Tăng trư ng kinh t Tăng trư ng kinh t là m t trong nh ng v n cơ b n c a lý lu n v pháttri n kinh t . Cùng v i th i gian, quan ni m v v n này cũng ngày càng hoànthi n hơn. M c tiêu hàng u c a t t c các nư c trên th gi i là tăng trư ng vàphát tri n kinh t , nó là thư c o ch y u v s ti n b trong m i giai o n c at ng qu c gia. i u này càng có ý nghĩa quan tr ng i v i các nư c ang pháttri n trong quá trình theo u i m c tiêu ti n k p và h i nh p v i các nư c pháttri n. Chính vì v y v n nh n th c úng n v tăng trư ng kinh t và s d ngcó hi u qu nh ng kinh nghi m v nghiên c u, ho ch nh chính sách tăngtrư ng kinh t là r t quan tr ng và c n thi t. Tăng trư ng kinh t là s gia tăng thu nh p hay s n lư ng ư c tính chotoàn b n n kinh t trong m t kho ng th i gian nh t nh (thư ng là m t năm).Tăng trư ng kinh t có th bi u th b ng s tuy t i (quy mô tăng trư ng) ho cs tương i (t l tăng trư ng). Quy mô tăng trư ng ph n ánh s gia tăng nhi uhay ít, còn t c tăng trư ng ư c s d ng v i ý nghĩa so sánh tương i vàph n ánh s gia tăng nhanh hay ch m gi a các th i kỳ. Tăng trư ng kinh t ư c xem xét dư i góc s lư ng và ch t lư ng. M ts lư ng c a tăng trư ng kinh t là bi u hi n bên ngoài c a s tăng trư ng, nóchính là s gia tăng thu nh p hay s n lư ng ư c tính cho toàn b n n kinh t và ư c ph n ánh thông qua các ch tiêu ánh giá quy mô và t c tăng trư ng thunh p. N u xét v góc toàn n n kinh t thì thu nh p thư ng ư c th hi n dư id ng giá tr : có th là t ng giá tr thu nh p, ho c có th là thu nh p bình quântrên u ngư i. Các ch tiêu giá tr ph n ánh tăng trư ng theo h th ng tài kho nqu c gia (SNA) bao g m: T ng giá tr s n xu t (GO - Gross output), t ng s n
  19. 19. 10ph m qu c n i (GDP - Gross domestic product), t ng thu nh p qu c dân (GNI -Gross national income), thu nh p qu c dân (NI - National Income), thu nh pqu c dân s d ng (NDI – National Disposable Income); trong ó ch tiêu GDPthư ng là ch tiêu quan tr ng nh t. N u quy mô và t c c a các ch tiêu ph nánh t ng thu nh p và thu nh p bình quân u ngư i cao, có th nói, ó là bi uhi n tích c c v m t lư ng c a tăng trư ng kinh t . Như v y, b n ch t c a tăng trư ng là ph n ánh s thay i v lư ng c an n kinh t . Ngày nay, yêu c u tăng trư ng kinh t ư c g n li n v i tính b nv ng hay vi c b o m ch t lư ng tăng trư ng ngày càng cao. Theo khía c nhnày, i u ư c nh n m nh nhi u hơn ó là s gia tăng liên t c, có hi u qu c ach tiêu quy mô và t c tăng thu nh p bình quân u ngư i. Hơn th n a, quátrình y ph i ư c t o nên b i nhân t óng vai trò quy t nh là khoa h c, côngngh và v n nhân l c trong i u ki n m t cơ c u kinh t h p lý. 1.1.2. Ch t lư ng tăng trư ng kinh t theo hư ng b n v ng T trư c n nay có nhi u mô hình v tăng trư ng kinh t ã ư c hìnhthành và hoàn thi n. Tuy nhiên, các lý thuy t và mô hình này ch y u t p trungphân tích ánh giá s tăng trư ng v s lư ng. M t v n r t quan tr ng c atăng trư ng kinh t ngoài t c tăng trư ng ó là ch t lư ng tăng trư ng thì m i ư c nh c n nhi u trong th i gian g n ây. Có r t nhi u quan i m khác nhau v ch t lư ng tăng trư ng. Có quan i mcho r ng, ch t lư ng tăng trư ng kinh t ánh giá u ra, th hi n b ng k t qu t ư c qua tăng trư ng kinh t như ch t lư ng cu c s ng ư c c i thi n, sbình ng trong phân ph i thu nh p, bình ng v gi i trong phát tri n, b o vmôi trư ng sinh thái…Quan i m khác l i nh n m nh u vào c a quá trình s nxu t, như vi c s d ng có hi u qu các ngu n l c, n m b t và t o cơ h i bình ng cho các i tư ng tham gia u tư, qu n lý hi u qu các ngu n l c u tư. N u hi u theo nghĩa r ng thì ch t lư ng tăng trư ng cũng g n ti n n pháttri n b n v ng, ó là chú tr ng t i t t c ba thành t : kinh t , xã h i và môi
  20. 20. 11trư ng. Còn theo nghĩa h p, ch t lư ng tăng trư ng có th ch là m t khía c nhnào ó, ví d như ch t lư ng hàng công nghi p, ch t lư ng giáo d c, ch t lư ngd ch v … M t s nhà kinh t h c ã ưa ra nh ng khái ni m khá y v ch tlư ng tăng trư ng. Th nh t, ch t lư ng tăng trư ng kinh t t ư c khi t c tăng trư ngcao ư c duy trì trong dài h n và ph i óng góp tr c ti p vào phát tri n b nv ng và xoá ói gi m nghèo. ây là quan i m c a nhóm nghiên c u: Thomas, Dailami và Dhareshwar ưa ra vào năm 2004, ư c nhìn nh n tr ng tâm hơn vào v n xã h i c a quátrình phát tri n kinh t theo hư ng b n v ng v i m c tiêu nh hư ng là ti n t ixoá ói gi m nghèo. ây là v n mà quá trình CNH, H H c a nư c ta anghư ng t i, ng th i ư c các t ch c qu c t , các nư c ánh giá cao khi mà t c tăng trư ng kinh t hàng năm ư c duy trì và s c i thi n áng k trong vi cxoá ói gi m nghèo, l p d n h ngăn cách giàu nghèo gi a các vùng, mi n,thành th và nông thôn. Th hai, ch t lư ng tăng trư ng theo quan i m hi u qu . N i hàm c a ch t lư ng tăng trư ng theo quan i m hi u qu ư c nhìnnh n theo hai phương th c: M t là, tăng trư ng theo chi u r ng, t c là tăng thêm v n, lao ng và tăngcư ng khai thác tài nguyên khoáng s n… Hai là, tăng trư ng theo chi u sâu, th hi n tăng năng su t lao ng, nângcao hi u qu s d ng các ngu n l c, trong ó quan tr ng nh t là v n tư b n,nâng cao ch t lư ng qu n lý, khoa h c công ngh , c i thi n môi trư ng kinhdoanh, th ch và pháp lu t vĩ mô… T t nhiên, các qu c gia u nh m t i m c tiêu tăng trư ng theo phươngth c th hai – khai thác chi u sâu c a quá trình tăng trư ng b i ó s là nh ngl i th so sánh ng n u các qu c gia bi t cách khai thác. Nh n th c ư c i u ó, song th c hi n nó là bài toán khó i v i các nư c ang phát tri n, khi mà h
  21. 21. 12t ng kinh t , k thu t và xã h i chưa áp ng ư c các yêu c u c a tăng trư ngtheo chi u sâu bu c h ph i th c hi n khai thác tài nguyên, t n d ng các ngu nv n và lao ng. Th c hi n quá trình d ch chuy n th h công nghi p sang n c thang th 3,y u t ch t lư ng nhân l c và khoa h c công ngh có vai trò vư t tr i so v i cácy u t truy n th ng (tài nguyên, lao ng nhi u và r …). Ch t lư ng tăng trư ngkinh t ư c hi u theo quan ni m hi u qu (theo chi u sâu) r t c th và t othu n l i cho m c tiêu tìm ki m gi i pháp thúc y tăng trư ng. Th ba, m t s nhà kinh t h c n i ti ng ư c gi i Nobel g n ây nhưLucas (1993), Sen (1999), Stiglitz (2000) cho r ng; cùng v i quá trình tăngtrư ng, ch t lư ng tăng trư ng bi u hi n t p trung các tiêu chu n chính sau: (I) y u t năng su t nhân t t ng h p (TFP) cao, m b o cho vi c duy trìt c tăng trư ng dài h n và tránh ư c nh ng bi n ng bên ngoài; (II) tăngtrư ng ph i m b o nâng cao hi u qu kinh t và nâng cao năng l c c nh tranhc a n n kinh t ; (III) tăng trư ng i kèm v i phát tri n môi trư ng b n v ng;(IV) tăng trư ng h tr cho th ch dân ch luôn i m i, n lư t nó thúc ytăng trư ng t l cao hơn; (V) tăng trư ng ph i t ư c m c tiêu c i thi nphúc l i xã h i và xoá ói gi m nghèo. Th tư, ch t lư ng tăng trư ng kinh t là phát tri n b n v ng. Phát tri n b n v ng là m t thu t ng khá m i, xu t hi n vào nh ng năm 60c a th k 20 nh m kh c ph c h n ch c a các mô hình phát tri n cũ. Trong m tth i gian dài ngư i ta ch quan tâm t i phát tri n kinh t mà quên i nh ng nhhư ng, tác ng c a vi c phát tri n s n xu t công nghi p t i môi trư ng và xãh i. Môi trư ng ngày càng b ô nhi m n ng n và t l thu n v i s phát tri nc a s n xu t công nghi p. Tài nguyên thiên nhiên ngày càng khan hi m. Ngư ita cho r ng ây là mâu thu n khó gi i quy t và có tính t t y u. Trên th c t , m tvài qu c gia ã thành công trong vi c th c hi n chi n lư c phát tri n công
  22. 22. 13nghi p b n v ng, ó là s phát tri n c a s n xu t công nghi p luôn luôn tính nm c tác h i c a chúng t i môi trư ng và công ngh c i thi n môi trư ng xungquanh. Phát tri n công nghi p t p trung vào nh ng ngành có hàm lư ng côngngh , tri th c cao, s d ng ít tài nguyên, ti t ki m v n và lao ng (hư ng t im t n n kinh t tri th c). Ch t lư ng tăng trư ng kinh t là m t khái ni m kinh t dùng chtính n nh c a tr ng thái bên trong v n có c a quá trình tăng trư ng kinh t , làt ng h p các thu c tính cơ b n hay c tính t o thành b n ch t c a tăng trư ngkinh t trong m t hoàn c nh và giai o n nh t nh [11]. Như v y, có th hi u ch t lư ng tăng trư ng kinh t là s phát tri n nhanh,hi u qu và b n v ng c a n n kinh t , th hi n qua năng su t nhân t t ng h pvà năng su t lao ng xã h i tăng và n nh, m c s ng c a ngư i dân ư cnâng cao không ng ng, cơ c u kinh t chuy n d ch phù h p v i t ng th i kỳ pháttri n c a t nư c, s n xu t có tính c nh tranh cao, tăng trư ng kinh t i ôi v iti n b , công b ng xã h i và b o v môi trư ng, qu n lý kinh t c a nhà nư c cóhi u qu . Nói c th hơn, m t n n kinh t có ch t lư ng tăng trư ng t t th hi nqua các c trưng sau: (1) - T c tăng trư ng cao và ư c duy trì trong m t th i gian dài; (2) - Phát tri n có hi u qu , th hi n qua năng su t lao ng, năng su t tàis n cao và n nh, h s ICOR phù h p và óng góp c a TFP cao; (3) - Cơ c u kinh t chuy n d ch theo hư ng nâng cao hi u qu , phù h pv i th c ti n c a n n kinh t trong m i th i kỳ; (4) - N n kinh t có tính c nh tranh cao; (5) - Tăng trư ng kinh t i ôi v i mb o i s ng xã h i; (6) - Tăng trư ng kinh t i ôi v i b o v môi trư ng; (7) - S qu n lý hi u qu c a Nhà nư c. Có th nói, b y tiêu chí trên là nh ng h p ph n ph n ánh c u trúc hoànch nh c a m t n n kinh t có ch t lư ng tăng trư ng cao. Tuy nhiên, trong t ngth i kỳ phát tri n nh t nh, tùy thu c vào i u ki n kinh t xã h i, không ph i
  23. 23. 14qu c gia nào cũng t ư c ng th i các tiêu chí trên, c bi t là các nư c angphát tri n như Vi t Nam. Th i gian g n ây, ã có nhi u lu n bàn n vi c l a ch n các tiêu chí xác nh ch t lư ng tăng trư ng kinh t Vi t Nam. Trư c nh ng nguy cơ l n v sh y ho i môi trư ng, kho ng cách giàu nghèo ngày càng tăng, dư lu n ã t rav n tăng trư ng kinh t i ôi v i b o v môi trư ng và tăng trư ng kinh t i ôi v i mb o i s ng xã h i như là nh ng i u ki n tiên quy t cho ch tlư ng tăng trư ng kinh t Vi t Nam. Lu ng quan i m này ã có tác ngm nh n hàng lo t các quy t sách kinh t vĩ mô, m t lo t các quy nh v môitrư ng theo tiêu chí cao (EU) ã ư c áp d ng trong quá trình xem xét các d án u tư trong và ngoài nư c. Trên th c t , i u này là tác nhân làm c n tr t ctăng trư ng kinh t . Trong i u ki n kinh t xã h i c a Vi t Nam hi n nay, nghiên c u sinh chor ng c g ng tt c tăng trư ng cao và ư c duy trì trong dài h n là m c tiêucao nh t. Chúng ta s không th th c hi n các v n công b ng xã h i, an sinhxã h i n u như thi u i các ngu n l c v t ch t. Trong t ng th i kỳ phát tri nnh t nh, các nư c ã và s ph i ch p nh n hy sinh m t ph n c a m c tiêu môitrư ng s ch thay vì s phát tri n c a công nghi p. Vi t Nam cũng v y. Các nư c ang phát tri n nói chung, s khó bi n gi c mơ v m t n n kinh t tăng trư ngcao ng hành trong m t môi trư ng xanh – s ch thành hi n th c. 1.1.3. M i quan h gi a tăng trư ng và ch t lư ng tăng trư ng 1.1.3.1. Các mô hình lý thuy t Khi nghiên c u quá trình tăng trư ng, c n ph i xem xét m t cách yhai m t: s lư ng và ch t lư ng c a tăng trư ng. M i quan h gi a m t lư ng vàm t ch t c a quá trình tăng trư ng là r t ch t ch . T nh ng n i dung trên, ta có th th y ch t lư ng tăng trư ng là m t kháini m mang nhi u ph n nh tính, ph n ánh n i dung bên trong c a quá trình tăngtrư ng, bi u hi n phương ti n, phương th c, m c tiêu và hi u ng i v i môi
  24. 24. 15trư ng ch a ng quá trình tăng trư ng y. Khác v i ch t lư ng tăng trư ng, t c tăng trư ng ph n ánh m t ngoài c a quá trình tăng trư ng, th hi n m cs lư ng l n nh , nhanh hay ch m c a vi c m r ng quy mô. T c tăng trư ng và ch t lư ng tăng trư ng là hai m t c a m t v n , cóquan h ràng bu c l n nhau. Tăng trư ng kinh t v m t lư ng thư ng di n ratrư c và là i u ki n ti n y m nh, nâng cao ch t lư ng tăng trư ng kinht . Nâng cao ch t lư ng tăng trư ng kinh t , tăng trư ng b n v ng và hi u qu , n lư t nó, góp ph n t o ra nhi u c a c i, tăng thu nh p…l i t o i u ki n bsung ngu n l c cho chu kỳ s n xu t sau, pha sau và thúc y vi c tăng trư ng vm t lư ng. Trong m i giai o n phát tri n khác nhau và tùy theo s l a ch n môhình phát tri n khác nhau mà v trí c a m t s lư ng và m t ch t lư ng ư c tkhác nhau. Có th ưa ra nh ng nh n xét th c ch ng v s thay i v trí c ay u t s và ch t lư ng tăng trư ng như sau: - Trong giai o n u c a quá trình phát tri n, t o ra nh ng nét kh i s cnhanh chóng cho n n kinh t , hình thành nh ng ti n v t ch t, ng l c cơ b ncho vi c gi i quy t nh ng ti n b xã h i sau này, ph n l n các nư c u nh nm nh nhi u hơn n m t s lư ng c a tăng trư ng kinh t và nhi m v trư c m tthư ng t ra là làm th nào c i thi n ư c các ch tiêu ph n ánh quy mô và t c tăng trư ng. - Giai o n sau, khi các ch tiêu tăng trư ng ã t ư cm tm c nh t nh, thì m i quan tâm nv n ch t lư ng tăng trư ng. V n t ra tronggiai o n này không ph i là t ư c các ch tiêu tăng trư ng là bao nhiêu mà làtính hi u qu và s b n v ng c a các ch tiêu y như th nào. V trí ngày càngnâng cao c a m t ch t lư ng tăng trư ng là hoàn toàn phù h p v i xu th tăngtrư ng dài h n c a n n kinh t , cũng như phù h p v i m c tiêu phát tri n b nv ng t ra cho m i qu c gia.
  25. 25. 16 D a theo cách phân tích v ng thái thay i v trí c a m t s và ch tlư ng tăng trư ng như trên, có th th y m i quan h c a hai m t này cũng cónh ng thay i theo t ng giai o n. Giai o n u: do quan tâm n m t lư ng c a tăng trư ng nhi u hơn trongnhi u trư ng h p ph i b qua yêu c u c a ch t lư ng tăng trư ng. M t s lư ngvà ch t lư ng tăng trư ng g n như là hai y u t mang tính ánh i nhau. N uquan tâm nhi u n khía c nh cái giá ph i tr cho s tăng trư ng và tác ng lanto tích c c c a nó n các i tư ng ch u nh hư ng, thì nhi u trư ng h p m ctiêu t ư cm tt c tăng trư ng nào ó l i không th c hi n ư c. Giai o n sau (trong dài h n): hai y u t này l i h tr nhau, thúc y nhauvà t o i u ki n cho nhau cùng hoàn thi n. Chính vi c quan tâm n các tiêu chív ch t lư ng tăng trư ng l i là cơ h i t ư c m c tiêu v s lư ng tăngtrư ng t ra, ngư c l i, v phía mình, m t lư ng c a tăng trư ng l i t o ranh ng h tr v v t ch t cho vi c hư ng t i ch t lư ng tăng trư ng t t hơn. Vi c phân chia v trí và m i quan h c a hai y u t s lư ng và ch t lư ngtăng trư ng theo hai giai o n, như phân tích trên, mang tính tương i. M c khác bi t gi a hai giai o n ph thu c vào nhi u y u t như: tình tr ng pháttri n kinh t - xã h i; quan i m và các chính sách c a Chính ph trong quá trìnhl a ch n con ư ng i cho s phát tri n t nư c. Y u t qu c t và khu v ccũng óng vai trò h t s c quan tr ng trong vi c gi i quy t m i quan h c a haiy u t này. Các nư c ang phát tri n, xu t phát t l i th l ch s c a nư c i sau,có th kh c ph c ư c nh ng khó khăn trong vi c gi i quy t m i quan h c a haiy u t s lư ng và ch t lư ng tăng trư ng, dung hoà và gi i quy t ng th i, h plý m i quan h này ngay t giai o n u c a quá trình phát tri n, d a trên cơ ss h tr c a qu c t trên m i lĩnh v c. 1.1.3.2. Các mô hình th c nghi m
  26. 26. 17 D a vào m t s ch tiêu phát tri n ch y u c a các n n kinh t ang pháttri n trên th gi i, các nhà kinh t ã t ng k t l i ba mô hình tăng trư ng th hi nm i quan h gi a s lư ng và ch t lư ng tăng trư ng như sau: Mô hình 1: Tăng trư ng không b n v ng, quy mô c a n n kinh t ư cmr ng trong th i kỳ tăng trư ng nhanh, nhưng nh ng th i kỳ khác, tăng trư ngkinh t l i th p và n n kinh t suy gi m, trì tr . Mô hình 2: Tăng trư ng nhanh, m t cân i ph i tr giá b ng nh ng t nth t to l n v tài nguyên, môi trư ng. Do ánh giá th p các lo i tài s n, ngu nv n cho nên ch m tr trong u tư, ho c u tư không úng m c cho các lo iv n, c bi t là v n nhân l c, do ó không nâng cao hi u qu c a v n ho ckhông s n sinh ra v n m i. Mô hình 3: Tăng trư ng b n v ng nh ngu n tích lu t các lo i v n tănglên theo th i gian m t cách cân i. Chính ph t p trung u tư nhi u hơn chokhu v c kinh t công c ng như giáo d c, y t và b o v tài nguyên thiên nhiên,môi trư ng. V n nhân l c ư c ti p s c có giá tr gia tăng cao hơn, t o i u ki n i m i công ngh và tăng TFP. Như v y, tăng trư ng ch y u d a vào ngu n v n v t ch t thì không thb n v ng. H u h t các nư c ang phát tri n ã áp d ng mô hình 1 và 2, u tưcho v n nhân l c và v n tài nguyên m c th p. N u như các nư c ang pháttri n ch u tư vào khu v c công v i t l th p, thì ngu n u tư ó không nhhư ng t i năng su t và ch có tác d ng i v i tăng trư ng m c v a ph iho c trong kho ng th i gian ng n. Mô hình th ba t ư c các tiêu chu n vch t lư ng tăng trư ng: tăng năng su t nhân t t ng h p TFP, tăng trư ng thânthi n v i môi trư ng, tăng trư ng có s i m i thi t ch dân ch và cu i cùnglà phúc l i xã h i ư c nâng cao. ó là mô hình mà nhi u qu c gia phát tri n ang theo u i. Th c hi n mô hình tăng trư ng t ư c t t c các ch tiêu v ch t lư ngtăng trư ng là v n khó khăn i v i các nư c ang phát tri n. M t s nư c ã
  27. 27. 18ph i ch u nh ng t n th t v môi trư ng, th ch chính tr m t dân ch nhưng ưutiên cho m c tiêu t l tăng trư ng cao. i v i các nư c nghèo, tăng trư ngkinh t cao m t m t làm tăng thu nh p bình quân u ngư i, m t khác làm gi mt l ngư i nghèo ói và có th thoát kh i nguy cơ t t h u trong quá trình pháttri n. L ch s kinh t th gi i ã ch ra r ng, ít có qu c gia nào t ư c các m ctiêu tăng trư ng tr n v n theo các tiêu chu n nêu trên. S th n kỳ ông Á cũngch t n t i trong kho ng th i gian 2 n 3 th p k , thu nh p bình quân u ngư ităng nhanh, t l nghèo ói gi m, u tư vào v n nhân l c m c cao, nhưng squ n lý c a chính ph y u kém, m t dân ch trong ho t ng kinh t , v n v tch t tăng nhanh nhưng TFP tăng không áng k . H u qu là các nư c này rơivào kh ng ho ng. Nhi u qu c gia ang phát tri n ã thay i th t ưu tiên các m c tiêu pháttri n trong th p k 90. Ưu tiên cho t c tăng trư ng kinh t cao ư c thay thb ng m c tiêu nâng cao ch t lư ng tăng trư ng. Chuy n hư ng ưu tiên có th y nhanh t c tăng trư ng n u nh ng m c tiêu ưu tiên ó là úng. H u h tcác k t qu nghiên c u g n ây u kh ng nh: duy trì t c tăng trư ngkinh t dài h n n nh ph i u tư m c cao hơn cho ngu n v n con ngư i vàR&D. L a ch n mô hình phát tri n là công vi c h t s c quan tr ng, m i quan i m ng h cho m t vài m c tiêu phát tri n và ch thích h p trong th i kỳ nh t nh. Tuy nhiên, khi l a ch n mô hình, c n ph i xem xét ng th i c các chtiêu s lư ng và ch t lư ng tăng trư ng ã nêu trên, b i vì m i quan h gi achúng là r t ch t ch . 1.2. ánh giá tăng trư ng và ch t lư ng tăng trư ng kinh t 1.2.1. ánh giá v tăng trư ng kinh t Theo mô hình kinh t th trư ng, thư c o tăng trư ng kinh t ư c xác nh theo các ch tiêu c a h th ng tài s n qu c gia (SNA). Các ch tiêu ch y ug m có:
  28. 28. 19 1.2.1.1. T ng giá tr s n xu t GO (GO – Gross output) T ng giá tr s n xu t là t ng giá tr s n ph m v t ch t và d ch v ư ct onên trên ph m vi lãnh th c a m t qu c gia trong m t th i kỳ nh t nh (thư nglà m t năm). Ch tiêu t ng giá tr s n xu t có th ư c tính theo hai cách. Thnh t, ó là t ng doanh thu bán hàng thu ư c t các ơn v , các ngành trong toànb ngành kinh t qu c dân. Th hai, tính tr c ti p t s n xu t và d ch v g m chiphí trung gian (IC) và giá tr gia tăng c a s n ph m v t ch t và d ch v (VA). 1.2.1.2. T ng s n ph m qu c n i (GDP – Gross domestic product) T ng s n ph m qu c n i là t ng giá tr s n ph m v t ch t và d ch v cu icùng do k t qu ho t ng kinh t trên ph m vi lãnh th c a m t qu c gia t onên trong m t th i kỳ nh t nh. tính GDP, có ba cách ti p c n cơ b n là t s n xu t, tiêu dùng và phânph i: - Theo cách ti p c n t s n xu t, GDP là giá tr gia tăng tính cho toàn bn n kinh t . Nó ư c o b ng t ng giá tr gia tăng c a t t c các ơn v s n xu tthư ng trú trong n n kinh t . n Như v y: VA= ∑ (VA) (1) i =1Trong ó VA là giá tr gia tăng c a toàn n n kinh t , VAi là giá tr gia tăngngành i. VAi = GOi - ICi (2)Trong ó: GOi là t ng giá tr s n xu t và ICi là chi phí trung gian c a ngành i. - Ti p c n t chi tiêu, GDP là t ng chi tiêu cho tiêu dùng cu i cùng c a cách gia ình (C), chi tiêu c a Chính ph (G), u tư tích lu tài s n (I) và chi tiêuqua thương m i qu c t , t c là giá tr kim ng ch xu t kh u tr kim ng ch nh pkh u (X - M). GDP = C + G + I + (X - M) (3)
  29. 29. 20 - N u ti p c n t thu nh p, GDP ư c xác nh trên cơ s các kho n hìnhthành thu nh p và phân ph i thu nh p l n u, bao g m: Thu nh p c a ngư i cós c lao ng dư i hình th c ti n công và ti n lương (W); Thu nh p c a ngư i có t cho thuê (R); Thu nh p c a ngư i có ti n cho vay (In); Thu nh p c a ngư icó v n (Pr); Kh u hao v n c nh (Dp) và cu i cùng là thu kinh doanh (Tl). GDP = W + R + In + Pr + Dp + Tl (4) 1.2.1.3. T ng thu nh p qu c dân (GNI – Gross national income) ây là ch tiêu xu t hi n trong b ng SNA năm 1993 thay cho ch tiêu GNPs d ng trong b ng SNA năm 1963. V n i dung thì GNI và GNP là như nhau,tuy v y khi s d ng GNI là mu n nói theo cách ti p c n t thu nh p ch khôngph i nói theo góc s n ph m s n xu t như GNP. Hi u theo khía c nh trên, GNI là t ng thu nh p t s n ph m v t ch t vàd ch v cu i cùng do công nhân c a m t nư c t o nên trong m t kho ng th igian nh t nh. Ch tiêu này bao g m các kho n hình thành thu nh p và phânph i l i thu nh p l n u có tính n c các kho n nh n t nư c ngoài v vàchuy n ra nư c ngoài. 1.2.1.4. Thu nh p bình quân u ngư i ánh giá xác th c hơn t c tăng trư ng kinh t c a m t qu c gia dư igóc d m c s ng dân cư, ngư i ta thư ng s d ng các ch tiêu bình quân ungư i, ch ng h n như GDP bình quân u ngư i (hay GNI bình quân ungư i). Khi ó t c tăng trư ng l i ph thu c vào hai y u t : t c tăngtrư ng thu nh p (s n lư ng) và t c tăng trư ng dân s : T c tăng trư ng GDP/ngư i = T c tăng trư ng GDP - T c giatăng dân s (5) N ut c tăng trư ng t ng thu nh p l i b ng ho c th p hơn t c tăngtrư ng dân s thì i u ó có nghĩa là không có s gia tăng v m t lư ng c a tăngtrư ng ng trên góc bình quân u ngư i. Khi m t n n kinh t có s vư t
  30. 30. 21tr i c a gia tăng GDP so v i tăng trư ng dân s thì n n kinh t ó m i tăngtrư ng. Tóm l i, m t lư ng c a tăng trư ng kinh t ư c th hi n b ng nh ngthư c o c th và chúng ta có th nh n bi t ư c nó thông qua phân tích các chtiêu ánh giá ng thái bi n ng c a nó. 1.2.2. ánh giá v ch t lư ng tăng trư ng kinh t ánh giá ch t lư ng tăng trư ng n n kinh t m t cách toàn di n thìngoài ch tiêu t ng h p GDP hay GDP/ngư i, ta c n ph i xét n nhi u ch skhông n m trong h th ng tài kho n qu c gia. M c dù v y, khi ánh giá ch tlư ng tăng trư ng kinh t ta cũng ph i gi i h n nh ng tiêu chí trong ph m vi c nthi t có cái nhìn t ng quát và c th hơn. Ta có th quy v ba n i dung ch tlư ng tăng trư ng kinh t có tính ch t khái quát, d a trên nh ng tiêu chí sau ây: - Tăng trư ng kinh t xét theo các y u t bên trong (n i t i) c a quá trìnhs n xu t xã h i như tăng trư ng g n li n v i chuy n i cơ c u, tăng trư ng xéttheo quan i m hi u qu , các y u t tác ng n tăng trư ng, tăng trư ng g nli n v i c nh tranh lành m nh. Nói khái quát là tăng trư ng trên góc các y ut kinh t . - Tăng trư ng g n li n v i nâng cao m c s ng v t ch t và tinh th n c anhân dân, xoá ói gi m nghèo, t o vi c làm cho lao ng, m b o công b ng xãh i. - Tăng trư ng g n li n v i b o v môi trư ng sinh thái và tài nguyên thiênnhiên, không gây ô nhi m môi trư ng ho c khai thác b a bãi, làm c n ki t tàinguyên c a t nư c. 1.2.2.1. Ch t lư ng tăng tư ng trên góc các y u t kinh t (1) - Các ch tiêu ph n ánh s chuy n d ch cơ c u kinh t Cơ c u kinh t ph n ánh c u trúc bên trong c a n n kinh t . Cơ c u kinh tbi u hi n qua t tr ng c a các ph n t t o nên cơ c u và qua các quan h ch tch hay l ng l o gi a các ph n t h p thành. Cơ c u kinh t quy t nh s phát
  31. 31. 22tri n hài hòa, nh p nhàng c a t t c các ph n t t o nên cơ c u và cu i cùng eml i k t qu tăng trư ng chung cho n n kinh t . Cơ c u kinh t ư c xem xét dư i nhi u góc khác nhau: - Nhìn t ngành, cơ c u kinh t ngành xem xét s lư ng và ch t lư ng cácngành h p thành n n kinh t , cũng như các m i quan h gi a chúng v i nhau.Thông thư ng n n kinh t Vi t Nam ư c phân chia thành ba nhóm ngành l n làNông – Lâm nghi p – Th y s n, Công nghi p – Xây d ng và D ch v . Phân theongành c p 1, công nghi p Vi t Nam có 3 nhóm ngành: Công nghi p khai thácm , Công nghi p ch bi n và Công nghi p s n xu t, phân ph i ga, i n, nư c.S chuy n d ch cơ c u ngành kinh t là quá trình chuy n d ch cơ c u ngành ttr ng thái này sang tr ng thái khác theo hư ng phù h p hơn v i b i c nh và i uki n kinh t , c th là tăng t tr ng c a nhóm ngành công nghi p và d ch v , ng th i gi m t tr ng nhóm ngành nông nghi p trong cơ c u GDP. Bên c nh ó, vi c chuy n d ch cơ c u n i b t ng ngành cũng c n ư c xem xét. - Nhìn t lãnh th , cơ c u kinh t ư c nhìn nh n theo s b trí l c lư ngs n xu t gi a các vùng. Quá trình chuy n d ch cơ c u vùng c n m b o s pháttri n cân i, hài hòa gi a các vùng m b o tính b n v ng trong quá trìnhphát tri n. Tuy nhiên, cũng c n ph i xem xét vai trò ng l c c a t ng vùnglôi kéo và thúc y các vùng khác phát tri n. - Nhìn t góc s h u, chúng ta xem xét có bao nhiêu lo i hình kinh tt n t i và phát tri n trong h th ng kinh t , trong n i b các ngành; trong ó lo ihình kinh t nào có ý nghĩa quy t nh i v i n n kinh t . Trong i u ki n toànc u hóa, nh hư ng vai trò c a các lo i hình kinh t ph i vì s phát tri n chung. (2) - Các ch tiêu ph n ánh hi u qu s n xu t kinh doanh Hi u qu s n xu t kinh doanh c a m t n n kinh t , m t ngành công nghi p ư c th hi n dư i các tiêu chí khác nhau: năng su t s d ng các y u t u vàonhư v n và lao ng, óng góp c a TFP v i tăng trư ng kinh t ngành và t lchi phí trung gian trong s n xu t.
  32. 32. 23 Ch tiêu ph n ánh năng su t lao ng Năng su t lao ng c a toàn b n n kinh t = GDP (giá c nh)/ s lao ng (gi lao ng). (6) N u GDP bình quân trên m i lao ng càng l n thì năng su t lao ng xãh i càng cao và ngư c l i. Dư i góc nhìn t ngành hay doanh nghi p, GDP có th ư c thay th b ngcác ch s khác có s n như giá tr s n ph m, t ó có ch s giá tr s n ph m trênm t gi lao ng ho c ch s giá thành lao ng trên m t ng giá tr s n ph m. ây là nh ng ch s theo dõi chi phí và năng su t lao ng. Ch tiêu ph n ánh hi u qu s d ng v n – h s ICOR Hi u su t s d ng v n u tư (ICOR) là ch tiêu kinh t t ng h p ph n ánhc n bao nhiêu ơn v v n u tư t o ra ư c m t ơn v GDP gia tăng. H snày ph n ánh hi u qu c a vi c s d ng v n u tư d n t i tăng trư ng kinh t .V i n i dung ó, h s ICOR ư c coi là m t trong nh ng ch tiêu quan tr ng ánh giá ch t lư ng tăng trư ng kinh t . H s ICOR th p có nghĩa là u tư có hi u qu và ngư c l i. Tuy nhiên,theo quy lu t kinh t , l i t c c n biên gi m d n, khi n n kinh t tăng trư ng thìh s ICOR s tăng lên, t c là duy trì cùng m t t c tăng trư ng, c n m t tl v n u tư so v i GDP cao hơn. T c tăng TFP và t tr ng óng góp c a tăng trư ng TFP M c dù hai ch tiêu năng su t lao ng xã h i và hi u qu s d ng v nthư ng ư c s d ng nhi u trong phân tích hi u qu kinh t , nhưng trên th c t ,trong s n xu t có ba y u t chính làm tăng GDP ó là: lao ng, v n và TFP.N u ch chia GDP cho lao ng hay l y v n u tư chia cho m c gia tăng GDPthì nh ng ch s này không th ph n ánh óng góp riêng c a y u t năng su t.Năng su t ch là ph n tăng GDP sau khi tr i vai trò c a vi c tăng s lư ng lao ng và s lư ng tài s n c nh trong s n xu t. Ph n th ng dư này ph n ánhvi c tăng ch t lư ng t ch c lao ng, ch t lư ng máy móc thi t b , vai trò c a
  33. 33. 24qu n lý và t ch c s n xu t, và ư c g i chung là năng su t các nhân t t ng h p(TFP). Nói m t cách rõ ràng hơn, TFP là ch s ph thu c vào hai y u t : (i) ti nb công ngh và k thu t và (ii) hi u qu s d ng các y u t u vào. TFP tăng nhanh và chi m t tr ng cao trong óng góp vào tăng trư ng kinht s b o m duy trì ư c t c tăng trư ng dài h n và tránh ư c nh ng bi n ng kinh t t bên ngoài. Có th th y, t c tăng TFP và óng góp vào tăngtrư ng kinh t là ch tiêu ph n ánh ích th c và khái quát nh t hi u qu s d ngngu n l c s n xu t, làm căn c quan tr ng ánh giá tính ch t phát tri n b nv ng c a kinh t , là cơ s phân tích hi u qu s n xu t xã h i, ánh giá ti n bkhoa h c công ngh , ánh giá trình t ch c, qu n lý s n xu t... c a m ingành, m i a phương hay m i qu c gia. Ch tiêu chi phí trung gian (IC) và m i quan h gi a GO và VA Giá tr gia tăng (VA) là ph n giá tr m i tăng thêm bao g m c l i nhu ntrong n n kinh t , trong m t ngành hay m t doanh nghi p. Chi phí trung gian làtoàn b chi phí v t ch t và chi phí d ch v phát sinh trong quá trình s n xu tt o ra giá tr gia tăng. Chi phí trung gian không làm tăng thêm c a c i cho xã h imà ch là tiêu dùng c a c i v t ch t và d ch v c a xã h i ti n hành tái s nxu t. M i quan h gi a giá tr s n xu t (GO), giá tr gia tăng và chi phí trunggian ư c bi u t như sau: GO = VA + IC hay VA = GO – IC (7) Thông thư ng, giá tr gia tăng là ch tiêu lõi ph n ánh tăng trư ng kinh t , ng th i là ch tiêu nh lư ng ph n ánh ch t lư ng tăng trư ng kinh t . Ch sVA thư ng xét cho ơn v s n xu t kinh doanh ho c trên giác ngành ho cnhóm ngành kinh t , còn ch tiêu GDP ư c xét trên giác toàn b n n kinh tqu c dân. Theo cách tính trên, VA t l thu n v i GO và t l ngh ch v i IC, do ó chúng ta có th ng d ng ch tiêu VA/GO ph n ánh xu th tăng trư ng cóch t lư ng c a m t ngành.
  34. 34. 25 Ph n l n các ngành công nghi p Vi t Nam hi n nay chưa t ư c yêu c u i v i ch s VA, trong khi ch s GO liên l c tăng v i t c gia tăng khánhanh, i n hình là ngành công nghi p d t may. Là ngành có giá tr s n xu tcông nghi p l n, t c tăng trư ng cao, kim ng ch xu t kh u ng th 10 trong153 nư c xu t kh u d t may nhưng ch s VA r t th p, áng c nh báo hơn, vàinăm v a qua ch s VA/GO có xu hư ng gi m d n. (3) - Các ch tiêu ph n ánh năng l c c nh tranh Trong quá trình nghiên c u v c nh tranh, ngư i ta ã s d ng khái ni mnăng l c c nh tranh. Năng l c c nh tranh ư c xem xét các góc khác nhaunhư năng l c c nh tranh qu c gia, năng l c c nh tranh doanh nghi p, năng l cc nh tranh c a s n ph m và d ch v . 1.2.2.2. Ch t lư ng tăng trư ng trên góc các v n xã h i Góc nhìn này l ng ghép các v n xã h i và quá trình gi i quy t các v n xã h i trong tăng trư ng kinh t . Tăng trư ng kinh t có ch t lư ng là tăngtrư ng kéo theo s gia tăng các ch tiêu phúc l i xã h i; gi i quy t v n lao ng, vi c làm và gi m th t nghi p, xóa ói gi m nghèo, y t giáo d c và mb o công b ng xã h i. Trên th c t , vi c nh lư ng tăng trư ng có ch t lư ngtrong m i tương quan v i các v n xã h i là tương i khó. Nghiên c u sinhxin nêu ra m t s thư c o trên khía c nh ti n b và công b ng xã h i: Tăng trư ng kinh t và gi i quy t vi c làm Có th nói, m t trong nh ng k t qu c a tăng trư ng kinh t là t o thêmnhi u công ăn vi c làm cho ngư i lao ng, gi m th t nghi p. Tuy nhiên, trongnh ng i u ki n nh t nh, tăng trư ng kinh t không gi i quy t vi c làm, khônggi m i t l th t nghi p b i c c tăng trư ng hư ng hoàn toàn vào l i ích kinh ttrong ng n h n. Do ó, ch t lư ng tăng trư ng luôn g n li n v i gi i quy t vi clàm. Các thư c o ch t lư ng tăng trư ng kinh t và gi i quy t vi c làm baog m so sánh t c tăng s lao ng trong n n kinh t qu c dân v i t c tăng
  35. 35. 26trư ng kinh t , t l th t nghi p và t l th i gian lao ng không ư c s d ng nông thôn... Tăng trư ng kinh t và xóa ói gi m nghèo Trong m t n n kinh t tăng trư ng có ch t lư ng, tăng trư ng kinh t ph ikéo theo xóa ói gi m nghèo. Vi c phân b ngu n l c ph i ư c tính toán vàth c hi n m t cách t i ưu nh m t i m c tiêu gi m thi u kho ng cách giàu nghèo.Các ch tiêu như t l nghèo ói c a qu c gia và c a các vùng, t c gi m t lnghèo ói, t l ph n trăm gi m nghèo so v i ph n trăm tăng trư ng kinh t ...thư ng ư c s d ng ph n ánh m i quan h gi a tăng trư ng và gi m nghèo. Tăng trư ng kinh t và ti n b xã h i Hai ch tiêu cơ b n nh t, ph n ánh rõ nét m c ti n b và phát tri n xã h i làgiáo d c – ào t o và y t . Nh ng tiêu chí v cơ s v t ch t, s lư ng cán b giáoviên, gi ng viên, s gia tăng v h c sinh, sinh viên, cán b y t ... th hi n hi u ng c a k t qu tăng trư ng kinh t d n n nâng cao phúc l i xã h i. S nângcao v trình h c v n và chuyên môn k thu t, cũng như nh ng c i thi n vm t s c kh e và chăm sóc y t i v i ngư i dân (tu i th , t l t vong tr sơsinh...) có th coi là k t qu c a s gia tăng phúc l i xã h i và th hi n rõ nétch t lư ng tăng trư ng kinh t . Tăng trư ng kinh t và công b ng xã h i Tùy t ng i u ki n, hoàn c nh c a m i qu c gia mà các nư c có m t hth ng các tiêu chí ánh giá m c công b ng xã h i. H th ng tiêu chí này cótính ng, có nghĩa là có th thay i và i u ch nh trong nh ng giai o n l ch skhác nhau. Các công trình nghiên c u, các báo cáo phát tri n chính th c c pqu c gia cũng như qu c t thư ng s d ng m t s công c và thư c o ch y unhư: ư ng cong Lorenz, h s Gini, m c th a mãn nhu c u cơ b n c a conngư i, ch s phát tri n xã h i t ng h p, ch s ch t lư ng v t ch t c a cu cs ng,... 1.2.2.3. Ch t lư ng tăng trư ng trên góc các v n v môi trư ng
  36. 36. 27 Tăng trư ng kinh t cùng vi c t ch c s n xu t c a con ngư i luôn g n li nv i vi c khai thác các ngu n tài nguyên và môi trư ng thiên nhiên s n xu t.Tăng trư ng kinh t và s d ng tài nguyên môi trư ng có quan h v i nhau và ư c xem xét qua r t nhi u ch tiêu, trong ó có các ch tiêu như: nh p tăngtrư ng c a GDP c nư c và giá tr gia tăng c a các ngành trong tương quan sosánh v i m c c n ki t tài nguyên và tình hình ô nhi m môi trư ng. Phát tri n là l s ng còn c a t t c các nư c, nh t là nư c nghèo; nhưng n uphát tri n không úng cách thì s d m chân t i ch ho c t t lùi. Khái ni m pháttri n b n v ng (PTBV) xu t hi n l n u năm 1980 trong n ph m Chi n lư cgìn gi th gi i do H i B o t n thiên nhiên và tài nguyên thiên nhiên qu c tIUCN công b , sau ó ư c ph bi n r ng rãi nh Báo cáo Brundtland (công bnăm 1987) – l y tên c a ch t ch y ban th gi i v môi trư ng và phát tri nWCED là bà Brundtland, Th tư ng Na Uy nhi m kỳ 1986-1989 và 1990-1996.Báo cáo này nh nghĩa PTBV là “s phát tri n có th áp ng nhu c u hi n t imà không nh hư ng, không t n h i t i kh năng áp ng nhu c u c a các th hsau”. Nói cách khác, ph i phát tri n kinh t m t cách có hi u qu , b o m xãh i công b ng và gìn gi ư c môi trư ng. ây là m t m c tiêu r t khó th chi n. Nhi u nư c nghèo ang lao vào con ư ng tăng trư ng càng nhanh càngt t, b t ch p cái giá ph i tr do tàn phá môi trư ng; h u qu vô cùng tai h i. Thgi i loá m t trư c s phát tri n kinh t th n kỳ c a Trung Qu c trong vài nămg n ây. Tuy nhiên, nó cũng ph i tr cái giá kh ng l cho vi c tàn phá môitrư ng. Ô nhi m là m t v n nghiêm tr ng và ngày càng t n kém. Trong cu ctr l i ph ng v n t Spiegel, Th trư ng Môi trư ng Trung Qu c Pan Yue chobi t, nh ng v n này s s m lũng o n t nư c và bi n hàng tri u ngư ithành nh ng k t n n môi trư ng. Phương châm PTBV hi n nay ư c Chínhph t t c các nư c tuyên b tuân theo, tuy r ng s th c thi còn r t dè d t. 1.3. Các y u t tác ng n tăng trư ng và ch t lư ng tăng trư ng
  37. 37. 28 S gia tăng v s n lư ng và giá tr s n ph m trong nhi u ngành ã cho th ys tăng trư ng ư c t o ra trong quá trình s n xu t kinh doanh. Quá trình s nxu t kinh doanh là quá trình các ngu n l c u vào ư c k t h p theo nh ngcách th c khác nhau nh m t o ra s n ph m ( u ra) có ích cho nhu c u c a thtrư ng và xã h i. Tuy nhiên s tăng trư ng c a các ngành m i nư c m t khác.Như v y rõ ràng gi a vi c s d ng các ngu n l c u vào có quan h nhân quv i s n lư ng u ra. Nói cách khác là s tăng trư ng hay s gia tăng s n lư ngth hi n cách th c s d ng các y u t u vào. V n th c t cho các ngànhcông nghi p hi n nay là các lo i y u t u vào và vai trò c a t ng lo i ã tác ng như th nào n s tăng trư ng c a ngành. Các lý thuy t và các mô hìnhtăng trư ng ang tìm cách lý gi i cho v n này, m c dù v n còn nhi u tranhcãi song th c t ngư i ta ã phân chia các nhân t có nh hư ng t i s tăngtrư ng và ch t lư ng tăng trư ng thành hai lo i nhân t , ó là: các nhân t kinht và các nhân t phi kinh t . 1.3.1. Các nhân t kinh t Các nhân t kinh t bao g m các lu ng y u t u vào mà s bi n ic anó tr c ti p làm bi n i s n lư ng u ra c a m t ngành s n xu t. Tuy nhiêntăng trư ng và ch t lư ng tăng trư ng còn tuỳ thu c vào c thù riêng c a t ngngành, các giai o n phát tri n c a t ng ngành. Khi ánh giá ch t lư ng tăng trư ng c a ngành còn ph i xem xét các nhânt nào là gi i h n c a s gia tăng s n lư ng. Gi i h n c a tăng trư ng là do c uhay cung, bi n s nào óng vai trò gi i h n c a s gia tăng v s n lư ng. ây làch tr ng tâm c a nh ng tranh cãi gi a các trư ng phái lý thuy t v tăngtrư ng mà cho n nay v n còn chưa th ng nh t. H u h t các h c thuy t kinh tc i n thì u d a trên quan i m nghiêng v cung ch không ph i c u. Trongm t giai o n nh t nh thì s khan hi m tài nguyên, ngu n u vào hay là sthi u kh năng cung c p luôn luôn là gi i h n c a s tăng trư ng, nh t lành ng ngành mà s c s n xu t còn m c th p. Tuy nhiên trư ng phái kinh t h c
  38. 38. 29hi n i l i cho r ng m c gia tăng s n lư ng là do c u quy t nh, vì trong m tth i kỳ nh t nh tương ng v i giá c và nhu c u c a th trư ng thì s n lư ngs n ph m và doanh thu c a ngành luôn dư i m c ti m năng. T c là áp ngnhu c u c a th trư ng nhưng các ngành v n còn ngu n l c chưa ư c khai tháct i a, công su t chưa s d ng h t, lao ng còn dôi dư, ngu n nguyên li u uvào v n còn d i dào, song các doanh nghi p trong ngành bu c ph i vui lòngcung ng s n lư ng theo yêu c u c a th trư ng, n u không s nh hư ng t im c tăng trư ng c a ngành trong tương lai. Tuy nhiên m i quan i m trên ucó giá tr trong nh ng giai o n và hoàn c nh riêng c a m i qu c gia. Xu t phát t th c t các nư c ang phát tri n hi n nay thì nhi u ngànhs n xu t công nghi p kh năng cung chưa áp ng ư c nhu c u c a th trư ng,do v y vi c gia tăng s n lư ng thư ng ph i b t ngu n t s gia tăng các y u t u vào c a s n xu t kinh doanh theo quan h hàm s gi a s n lư ng v i v n,lao ng, t ai và nguyên li u, k thu t và công ngh . Hàm s n xu t nói lêns n lư ng t i a có th s n xu t ư c tùy thu c vào lư ng các u vào trong i uki n trình k thu t và công ngh nh t nh. M i m t y u t (bi n s ) có vaitrò nh t nh trong vi c t o ra s gia tăng s n lư ng, do trình phát tri n kinht m i nơi, m i lúc quy t nh. Như v y các y u t u vào có tác ng nh t nh n s tăng trư ng c a ngành. Nhưng v n t ra là y u t u vào nào làquy t nh nh t và tác ng l n nh t n tăng trư ng và ch t lư ng tăng trư ngc a m t ngành. Tuy còn nhi u v n tranh cãi nhưng các nhân t u vào nhhư ng t i tăng trư ng và ch t lư ng tăng trư ng bao g m: - V n s n xu t: là m t y u t u vào c a doanh nghi p ư c tr c ti p sd ng vào quá trình s n xu t hi n t i cùng v i các y u t s n xu t khác, t o ras n ph m hàng hoá ( u ra). Nó bao g m các máy móc, thi t b , phương ti n v nt i, nhà kho và cơ s h t ng k thu t (không tính tài nguyên thiên nhiên như t ai và khoáng s n...). Trong i u ki n năng su t lao ng không i, thì vi ctăng t ng s v n kinh doanh s làm tăng thêm s n lư ng ho c trong khi s lao
  39. 39. 30 ng không i, tăng v n bình quân u ngư i lao ng, cũng s làm gia tăngs n lư ng. T t nhiên trên th c t s bi n thiên c a y u t v n không ơn gi nnhư v y, vì nó có liên quan n các y u t khác như lao ng, k thu t. Hơn n at c tăng trư ng, t c gia tăng s n lư ng và ch t lư ng tăng trư ng còn phthu c vào cơ c u v n, trình qu n lý v n và hi u qu s d ng v n trong cácdoanh nghi p và c a ngành công nghi p ó. - Lao ng: là y u t s n xu t c bi t, có vai trò vô cùng quan tr ng.Ngu n s c lao ng ư c tính trên t ng s lao ng các lo i và có kh năng làmvi c c a l c lư ng lao ng ang s d ng trong ngành. Ngu n lao ng v i tưcách là các y u t u vào, trong s n xu t, cũng gi ng như các y u t khác ư ctính b ng ti n, trên cơ s giá c lao ng ư c hình thành do th trư ng và m cti n lương quy nh. Là y u t s n xu t c bi t, do v y lư ng lao ng không ơn thu n ch là s lư ng ( u ngư i hay th i gian lao ng) mà còn bao g mch t lư ng c a lao ng, ngư i ta g i là v n nhân l c. ó là con ngư i bao g mtrình tri th c h c v n và nh ng k năng, kinh nghi m lao ng s n xu t nh t nh. Do v y nh ng chi phí nh m nâng cao trình ngư i lao ng - v n nhânl c, cũng ư c coi là u tư dài h n cho u vào. Y u t lao ng quy t nh r tl n n năng su t lao ng và hi u qu c a quá trình s n xu t kinh doanh, t ótác ng không nh t i ch t lư ng tăng trư ng. - t ai và tài nguyên: là y u t s n xu t quan tr ng trong s n xu t côngnghi p. M c dù v i n n kinh t công nghi p hi n t i, t ai dư ng như khôngquan tr ng. Song th c t cũng không ph i hoàn toàn như v y. K c s n xu tcông nghi p hi n i, không th không có t ai. Do di n tích t ai là c nh,ngư i ta ph i nâng cao hi u qu s d ng t ai b ng u tư thêm lao ng vàv n trên m t ơn v di n tích nh m tăng thêm s n ph m. Chính i u này ã làmvai trò c a v n n i b t thêm và t ai tr thành kém quan tr ng. Nhưng như v ykhông có nghĩa là lao ng và v n có th thay th hoàn toàn cho t ai.
  40. 40. 31 Các tài nguyên khác cũng là u vào trong s n xu t các s n ph m t tronglòng t, t r ng và bi n, ngu n tài nguyên thiên nhiên d i dào, phong phú ư ckhai thác s làm tăng s n lư ng m t cách nhanh chóng, nh t là các ngành có l ith v tài nguyên và ngu n l c d i dào thì càng có nhi u kh năng tăng trư ngvà nâng cao ch t lư ng tăng trư ng. Tùy thu c vào tính ch t các tài nguyên ư c ưa vào chu trình s n xu t,ngư i ta chia các tài nguyên ra làm tài nguyên vô h n và không th thay th , tàinguyên có th tái t o và tài nguyên không th tái t o. T tính ch t ó, các tàinguyên ư c ánh giá v m t kinh t và ư c tính giá tr như các u vào kháctrong quá trình s d ng. Nh ng tài nguyên quý hi m là nh ng u vào c n thi tcho s n xu t song l i có h n, không thay th ư c và không tái t o ư c. Nóichung, tài nguyên là khan hi m tương i so v i nhu c u. Vì ph n l n nh ng tàinguyên c n thi t cho s n xu t và i s ng u có h n, không tái t o, ho c n u ư c tái t o thì ph i có th i gian và ph i có chi phí tương ương như s n ph mm i. Do v y, có ngu n tài nguyên phong phú hãy ti t ki m ngu n tài nguyêntrong s d ng, cũng có ý nghĩa tương ương như vi c t o ra m t lư ng giá tr giatăng so v i chi phí các u vào khác t o ra nó. - Nh ng thành t u k thu t và công ngh m i: là u vào óng vai tròc c kỳ quan tr ng b ng s ti n b c a các nư c NICs trong m y ch c năm g n ây, do nh ng thành t u ti n b khoa h c k thu t ưa l i. Nh ng k thu t và công ngh ra i là do s tích lũy kinh nghi m trongl ch s và c bi t là ư c t o ra t nh ng tri th c m i - s phát minh, em ápd ng vào các quy trình s n xu t hi n t i. S chuy n như ng và ng d ng nh ngphát minh ti n b k thu t và công ngh m i trong s n xu t, rõ ràng là m t l ith l ch s c a các dân t c, các nư c kém phát tri n. Vì nh ng chi phí cho vi cmua k thu t và công ngh m i các nư c ã phát tri n rõ ràng là t n kémth i gian và c a c i hơn r t nhi u so v i vi c ph i u tư có nh ng phát minh
  41. 41. 32m i, ph i i t u tư giáo d c, ào t o, nghiên c u khoa h c, t ng k t các trith c, kinh nghi m và t mày mò ch t o r i m i có th ng d ng vào s n xu t. Ngoài các y u t s n xu t, ngày nay ngư i ta còn ưa ra m t lo t các nhânt kinh t khác tác ng t i t ng m c cung, như l i th do quy mô s n xu t, ch tlư ng lao ng (hay y u t con ngư i) và kh năng t ch c qu n lý. Nh ng nhânt t o cung này rõ ràng ã làm tăng s n lư ng c a nhi u ngành công nghi p. Quy mô s n xu t th hi n kh i lư ng s d ng các u vào. Trong khi tl gi a các y u t s n xu t không i, các i u ki n khác như nhau, ví d tăngquy mô u vào lên g p hai l n thì cũng làm s n lư ng tăng g p hai. S gia tăngtương ương v i tăng thêm u vào ó ngư i ta g i là "L i t c t l v i quymô". Còn n u s gia tăng ó l n hơn hay nh hơn so v i quy mô tăng thêm uvào, g i là "l i t c tăng (ho c gi m) theo quy mô". Ngư i ta cũng nh n th y r ng cùng m t m c u tư trang b k thu t vàcông ngh như nhau, nhưng các nư c công nghi p tiên ti n và có trình vănhoá trong dân cao hơn s ưa l i năng su t lao ng cao hơn và s tăng trư ngcao hơn. i u ó ã cho th y ch t lư ng lao ng hay nhân t con ngư i ã t ora s gia tăng s n lư ng, Karl Marx cho r ng ó là y u t ng nh t và cáchm ng nh t trong s n xu t. - Ch t lư ng lao ng: bao g m nh ng hi u bi t chung (trình văn hoáph thông), nh ng k năng k thu t ư c ào t o, kinh nghi m và s khéo léotích lũy trong lao ng, ý th c t ch c - k lu t và ý th c mong mu n tt ihi u qu trong công vi c. có ư c i ngũ nh ng ngư i lao ng và kinhdoanh gi i, mà nhi u nhà kinh t cho r ng ó là ng l c t ư c s tăngtrư ng cao, thì ph i có u tư cho ào t o, b i dư ng cán b , nhân viên trongngành và ph i có th i gian. M i ngành, m i khu v c s n xu t v t ch t có năng su t khác nhau. S im i cơ c u kinh t vĩ mô làm cho các khu v c, các ngành có năng su t caochi m t tr ng l n trong n n kinh t , t t y u s làm cho s n lư ng tăng lên. S
  42. 42. 33 i m i trong cơ c u th hi n s b trí l i ngu n l c cho cơ c u m i, b trí l icơ c u tích lu và tiêu dùng và các bi n pháp t o cung, t o c u,... i u ó làmcho các nhân t tích c c ư c nhân lên, gi m b t m t cách tương i nh ng chiphí, cũng ưa l i hi u qu như m t s u tư. Như v y t ch c và qu n lý kinh t ư c coi như m t nhân t làm tăng thêm s n lư ng. Các nhân t tác ng t i t ng cung này m c dù t o ra s tăng trư ng nh t nh, song trên th c t r t khó o lư ng, i chi u c th trong h ch toán nhưnh ng y u t s n xu t, b i vì s ph c t p c a nó i v i các lu ng u vào khác.Do v y ch có th coi ó là các d ki n hơn là các y u t s n xu t. Như ã phântích trên, s tăng trư ng có quan h hàm s v i các y u t s n xu t như v n(K), lao ng (L), tài nguyên (R) và ti n b k thu t và công ngh (T). Tuy nhiêndo c thù v kinh t - k thu t c a s n xu t, các y u t u vào không ph i lành ng tham s r i r c, mà là c m t h th ng các m i quan h tương tác và phthu c l n nhau theo nh ng t l r t ch t ch . Do v y vi c phân tích t ng y u ttách r i xác nh s óng góp c a t ng y u t trong quá trình tăng trư ng màchúng ta v n làm lâu nay là không h p lý. V n này không ch trên lý thuy tkhi phân tích mà trong th c t nhi u qu c gia, nhi u ngành v n cho r ng ch c ntăng thêm m t y u t s n xu t thì ã có th cho phép tăng thêm s n lư ng và cóth tăng trư ng ư c. S khi m khuy t này ư c th y trong nhi u mô hình lýthuy t khi nh n m nh n m t y u t nào ó h ã b qua các y u t khác ho c ơn gi n hoá các m i quan h tương tác gi a các y u t v i nhau. Do v y m b o s tăng trư ng và ch t lư ng c a tăng trư ng thì ph i th y rõ s tươngtác và ph thu c gi a các y u t là m t h th ng và trong quá trình thúc yl nnhau s t o i u ki n thúc y tăng trư ng và m b o ch t lư ng tăng trư ng.V n ang ư c các ngành quan tâm là tăng trư ng nhanh chóng nên b t u t y u t nào và u tư vào y u t nào thì m b o ch t lư ng tăng trư ng. 1.3.2. Các nhân t phi kinh t
  43. 43. 34 - Th ch chính tr : ngày nay ngư i ta th a nh n vai trò c a th ch chínhtr như là m t nhân t quan tr ng trong quá trình tăng trư ng. N u m t th chkinh t - chính tr n nh và m m d o s t o i u ki n i m i liên t c cơ c u u tư, công ngh s n xu t phù h p v i nh ng i u ki n th c t , t o ra t ctăng trư ng nhanh chóng và ch t lư ng tăng trư ng cao. Ngư c l i n u th chkhông phù h p s gây nhi u c n tr , m t n nh nh ng quan h làm ăn và h ptác, có th gây nh hư ng không nh t i s tăng trư ng chung c a m t ngành.Tuy v y dù th ch có t m quan tr ng n âu thì cũng ch t o i u ki n thúc y s tăng trư ng, t o i u ki n thu n l i hư ng các ho t ng s n xu t kinhdoanh theo hư ng có l i ho c h n ch nh ng b t l i trong s phát tri n chungc a ngành. Vì n n t ng c a kinh t th trư ng là d a trên trao i gi a các cá th và cácnhóm cá th v i nhau, b i v y th ch có vai trò quy t nh kích ho t và i uch nh các m i quan h trên. Theo Douglass, các cá nhân tham gia giao d chthư ng không có thông tin, do ó s có các chi phí phát sinh g i là chi phígiao d ch. T t c các chi phí này liên quan n th ch . M t th ch không t t slàm cho chi phí th c thi các h p ng cao và như v y s không khuy n khích cácgiao d ch kinh t . Hơn n a, m t c u trúc th ch t t s t o ra s khuy n khíchnh t nh, nh hư ng quy t nh n vi c phân b ngu n l c con ngư i theohư ng t t hay x u cho tăng trư ng kinh t . - Văn hóa – xã h i: là nhân t quan tr ng tác ng nhi u t i quá trình pháttri n c a m i qu c gia. Nhân t văn hóa – xã h i bao trùm nhi u m t, t tri th cph thông n nh ng tích lũy tinh hoa c a văn minh nhân lo i v khoa h c côngngh ... Trình văn hóa cao ng nghĩa v i vi c n n t ng t t cho s vươn t in n văn minh cao và s phát tri n c a m i qu c gia. Trình văn hoá và ý th cpháp lu t c a ngư i dân cũng là nh ng nhân t tác ng n ch t lư ng lao ng. Chính vì v y m b o tăng trư ng lâu dài và n nh, thì u tư cho ào
  44. 44. 35t o b i dư ng lao ng ư c coi là nh ng u tư c n thi t và i trư c m t bư ccho tương lai. - V nhân t dân t c và tôn giáo: nói chung m t t nư c càng a d ng vcác thành ph n tôn giáo và s c t c thì t nư c ó càng ti m n nh ng b t n vchính tr và xung t. Nh ng xung t và b t n chính tr trong nư c này có thd n n các xung t b o l c và th m chí là các cu c n i chi n, d n t i tìnhtr ng lãng phí các ngu n l c quý giá áng ra ph i s d ng thúc y các m ctiêu phát tri n khác, ví d như Indonesia hay Thái Lan. Ngư c l i, m t t nư ccàng ng nh t thì càng có i u ki n t ư c các m c tiêu phát tri n c a mình,ch ng h n như Hàn Qu c, H ng Kông hay ài Loan. S tham gia c a c ng ng cũng là m t y u t phi kinh t tác ng t i t c và ch t lư ng tăng trư ng kinh t . Dân ch và phát tri n là hai v n có tác ng tương h . S phát tri n là i u ki n làm tăng thêm năng l c th c hi nquy n dân ch c a c ng ng dân cư trong xã h i. Ngư c l i, s tham gia c ac ng ng là nhân t m b o tính ch t b n v ng và tính ng l c n i t i chophát tri n kinh t , xã h i. 1.4. Vai trò c a nhà nư c i v i tăng trư ng kinh t ã có nhi u công trình nghiên c u c a nhi u trư ng phái khác nhau xemxét vai trò c a nhà nư c i v i tăng trư ng kinh t . Trư ng phái c i n và tânc i n không coi tr ng vai trò c a nhà nư c i v i tăng trư ng kinh t . Tuynhiên nhà kinh t h c Keynes năm 1936 cho r ng nhà nư c óng vai trò h t s cquan tr ng trong tăng trư ng kinh t . n nay, m i qu c gia u có chung nh nth c r ng nhà nư c là y u t v t ch t th c s cho tăng trư ng, nó v a là ngl c v a là ch t bôi trơn cho ng cơ trong quá trình thúc y tăng trư ng mà cácqu c gia không th coi nh nó. Theo ó, nhà nư c và khung pháp lý không ch lày ut u vào mà còn là y u t u ra trong quá trình s n xu t kinh doanh. Th cti n th gi i ã cho th y, cơ ch chính sách có s c m nh kinh t th c s , m tchính sách úng có th t o môi trư ng sinh ra v n, tăng thêm ngu n l c cho tăng
  45. 45. 36trư ng và ngư c l i, m t chính sách sai có th h y di t các t bào s ng c a m tcơ th kinh t , d n n tri t tiêu d n tăng tư ng kinh t qu c dân. Năm 2000,Stiglitz cho r ng th trư ng hi u qu ch có ư c dư i các i u ki n nh t nh.Do ó, trong nhi u trư ng h p, m t s phân b hi u qu các ngu n l c và k tqu u ra s khó t ư c n u không có s can thi p c a Chính ph . Thomas,Dailami và Dhareshwar năm 2004 cũng ã ch ra tác ng tích c c c a qu n lýnhà nư c i v i tăng trư ng kinh t v s lư ng và ch t lư ng. Như v y, có th nh n th y tăng trư ng kinh t ph thu c nhi u vào năngl c c a b máy nhà nư c, trư c h t là trong vi c th c hi n vai trò qu n lý c anhà nư c. Qu n lý hi u qu c a nhà nư c vào quá trình tăng trư ng có th xemxét thông qua các tiêu chí là n nh vĩ mô, n nh chính tr , xây d ng th chvà hi u l c c a h th ng pháp lu t. Tri n v ng tăng trư ng ư c duy trì trongtương lai m c cao s d t ư c hơn nh ng nư c có th ch và quy nhminh b ch, rõ ràng và tính th c thi c a pháp lu t cao, có b máy nhà nư c ítquan liêu, tham nhũng, ng th i t o i u ki n cho m i công dân th c hi n t tcác quy n c a h . T ng h p nh ng v n ư c trình bày trên, nghiên c u sinh ưa ra m tbi u tóm t t như sau: Công b ng & Qu n lý Nhà nư c ti n b xã h i Các nhân t kinh t Cơ c u • V n – tài chính Hi u kinh t • Lao ng qu H p en Tăng trư ng • Công ngh kinh t kinh t kinh t • Tài nguyên Năng c nh tranh g l c l c c nh tranh Các nhân t phi Các v n kinh t môi trư ng Bi u 1.1: T ng h p các v n cơ b n v ch t lư ng tăng trư ng
  46. 46. 371.5. Bài h c kinh nghi m c a m t s nư c v thúc y tăng trư ng trongm i tương quan v i yêu c u nâng cao ch t lư ng tăng trư ng 1.5.1. Bài h c kinh nghi m t mô hình tăng trư ng c a Trung Qu c (1) – Thành công trong vi c duy trì t c tăng trư ng Sau hơn 20 năm c i cách, chuy n t kinh t t p trung sang kinh t thtrư ng, kinh t Trung Qu c phát tri n r t nhanh chóng, v i nh ng thành t u r cr . Trung Qu c hi n ã là “nông tr i” và "công xư ng" c a th gi i. Theo d oán c a các chuyên gia, ch n năm 2020 là Trung Qu c s vư t qua Nh t B nvà n năm 2040 s vư t qua M tr thành nư c có quy mô GDP l n nh t thgi i. Trung Qu c ang gi k l c th gi i v s năm tăng trư ng liên t c (27năm) và v t c tăng trư ng cao (c kho ng 8 năm là GDP tăng g p ôi).Trung Qu c là nư c có t l tích lũy so v i GDP cao nh t th gi i và liên t ctăng lên (t năm 2002 ã vư t qua m c 40%, trong ó t năm 2004 ã t 45%)[16]. Trung Qu c là nư c có kim ng ch xu t kh u l n th ba th gi i, ch sau c, M và trong quan h buôn bán v i nư c ngoài, Trung Qu c luôn luôn vth xu t siêu ngày m t l n. Th ph n xu t kh u hàng hóa c a Trung Qu c v al n, v a r ng kh p không ch khu v c có m t cao v nhân công không cótay ngh mà ngay c khu v c có cư ng công ngh l n (chi m 15% hàngnh p kh u c a M , 13% c a châu Âu). D tr ngo i t c a Trung Qu c ã ttrên 900 t USD, vư t qua Nh t B n lên ng u th gi i. So v i các n n kinht khác, s tăng trư ng nhanh Trung Qu c có m t s c i m áng chú ý sau: Th nh t, trong i u ki n xu t phát t m t i m r t th p, t nư c mu nch ng t t h u xa hơn, s m thoát kh i nư c kém phát tri n và cơ b n tr thànhm t nư c công nghi p theo hư ng hi n i thì ph i tăng trư ng kinh t v i t c cao và liên t c trong th i gian dài. Tăng trư ng kinh t c a Vi t Nam m c dù ã t liên t c trong hơn 20 năm, t c tăng trư ng ã tương i khá, m t snăm ã t 8-9%, nhưng v n còn th p hơn Trung Qu c. Không ph i không có lýgi i khi có nhi u ngư i ngh m c tiêu tăng trư ng hai ch s .
  47. 47. 38 Th hai, tăng cao và liên t c, Trung Qu c ã có t l tích lũy r t cao,trong khi c a Vi t Nam dù ã tăng lên nhưng cũng m i t 35%, còn th p xaTrung Qu c. Mu n tăng tích lũy thì ph i ti t ki m tiêu dùng. ành r ng, trongkinh t th trư ng, tiêu dùng cũng là ng l c c a tăng trư ng, nhưng tiêu dùngc a m t b ph n dân cư ã vư t xa c s làm ra thì n n kinh t nào cũng khôngth ch p nh n ư c. Trung Qu c có t c tăng trư ng cao, có d tr ngo i tl n, nhưng có t l tiêu dùng so v i GDP m i t 54,1%, th p nh t th gi i, nhv y mà hàng hóa c a Trung Qu c tràn ng p th gi i; trong khi t l tiêu dùng sov i GDP c a Vi t Nam lên trên 70% [16]. áng lưu ý, t c tăng ti n lươngtrong các doanh nghi p nhà nư c cao hơn t c tăng c a năng su t lao ng. Th ba, tăng lư ng v n là quan tr ng, nhưng nâng cao hi u qu u tư cònquan tr ng hơn nhi u. Lư ng v n u tư c a Vi t Nam th p hơn Trung Qu c,nhưng h s ICOR (su t u tư trên m t ơn v tăng trư ng) c a Vi t Nam tăngnhanh, t 3,4 l n năm 1995, trong 5 năm qua ã tăng lên kho ng 5 l n (nghĩa làcó 1 ng GDP tăng thêm, c n có thêm 5 ng v n u tư), cao g n g p rư i c aTrung Qu c [16]. H s ICOR c a Vi t Nam cao ch y u do tình tr ng lãng phí,th t thoát và c khoét v n u tư còn r t l n. Tình tr ng tham nhũng TrungQu c di n ra ph bi n và nghiêm tr ng, nhưng vi c tr ng tr tham nhũng t i âycũng r t nghiêm. M i năm có hàng nghìn quan ch c b t hình, trong ó cónh ng ngư i gi ch c v r t cao. gi m nóng c a tăng trư ng kinh t , Trung Qu c ang i u ch nh l ivi c u tư, nhưng ch y u là gi m u tư vào các ngành phát tri n quá nóngnhư s t thép, nhôm, xi măng, năng lư ng, giáo d c, giao thông,... Th tư, theo nh n xét c a các chuyên gia kinh t trên th gi i, nh ng nư c ang trong quá trình chuy n i t nông nghi p sang công nghi p, t cơ ch kho ch hóa t p trung bao c p sang cơ ch th trư ng c n ph i rút ra nh ng bài h ckinh nghi m cho mình t s phát tri n c a Trung Qu c. Tính ch t c a tăngtrư ng (phát sinh không ph i t i m i công ngh trong s n xu t mà t gia

×